Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/575 E. 2021/403 K.

T.C. ANTALYA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2019/575 KARAR NO : 2021/403

DAVA : Tespit DAVA TARİHİ : 21/11/2019 KARAR TARİHİ : 16/06/2021

Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: A.TALEP: 1.Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... tarihli ... alanı tahsis sözleşmesi bulunduğunu, bu sözleşmeye göre müvekkilinin, mülkiyet davalı şirkete ait olan ve ... ilinde bulunan ... isimli ... de, aylık kira mukabili, 15 m2 büyüklüğünde bir açık satış alanını, kendisinin temin edeceği bir ... içinde, saat ve gümüş eşya satışı yapmak amacıyla kiraladığını, .../... sezonunda turizm sezonlarında yaşanan durgunluk nedeniyle müvekkillerinin işleri umdukları gibi gitmediğini ve kira bedellerinin ödenmesinde sıkıntı yaşaması üzerine sözleşmenin karşılıklı olarak feshedildiğini, fesih tarihi itibariyle müvekkilinin bir miktar kira borcu bulunduğunu ve davalı şirketin fesih için şart koşması nedeniyle müvekkilinin kiralanan alanda kullandığı ve ikinci el piyasa fiyatı o tarih itibariyle en az ... olan mağaza niteliğindeki ... zilyetliğinin, davalı kiralayan şirket adına hareket eden ... müdür yardımcısı ...'a, müvekkilinin kira borcundan mahsup edilmek üzere ... tarihinde tutanak ile devir ve teslim edildiğini, davalının standı teslim almadığı gibi müvekkiline kira borcunun hesaplandığını, aleyhine icra takibi yapıldığını, müvekkilinin itirazı üzerine itirazın iptali davası açıldığını, ancak bu davada zilyetliği kendilerine devir edilen ... satış bedelinin kira borçlarından mahsup edileceği olgularını inkar ettiğini, mahkemenin de ... bedelinin kira borçlarından mahsup etmeden karar verdiğini, iş bu davanın kira sözleşmesinden değil, ... tarihli "teslim ve tesellüm tutanağı" başlıklı sözleşmeden kaynaklandığını beyan ederek; ... teslim alındığı şekliyle müvekkiline iade edilmesini, bu yöndeki zararına karşılık olarak şimdilik ... TL'nin müvekkiline ödenmesine talep etmiştir. B. TARAF TEŞKİLİ: 2.Bilindiği üzere 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Hukuki Dinlenilme Hakkı” başlıklı 27. maddesi uyarınca davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hak, yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını da içerir. (H. Pekcanıtez, O. Atalay, M. Özekes, Medeni Usul Hukuku, 11. Bası, 2011, s. 273)(bkz; İNCEOĞLU,Sibel., İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararlarında Adil Yargılanma Hakkı, İstanbul 2008, 3. Baskı, s. 260-261) 3.Bu açıklamalar ışığında, mahkememizce dosyada taraf teşkili sağlanmıştır. C.CEVAP: 4.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, bahse konu ... her hangi bir suretle emaneten teslim edilmediğini, mülkiyetinin kendilerine bırakıldığını beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. D. YARGILAMA SÜRECİ/HUKUKİ NİTELEME/MAHKEME KABULÜ: 5.Dava, tespit ve alacak/tazminat davasından ibarettir. 6.Mahkemelerin görevi dava şartıdır. Mahkemenin davanın esası hakkında yargılama yapabilmesi için varlığı ve yokluğu gerekli olan hallere ise dava şartları denir (KURU/Baki// ARSLAN/Ramazan// YILMAZ/Ejder., Medeni Usul Hukuku (Ders Kitabı), Ankara 2005, s. 303)Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 188. maddesinde, "Hakimin re'sen nazarı dikkate alması kanunen iktiza eden hususlar" deyimi ile dava şartlarının kastedildiği ve bu nedenle dava şartlarının mahkemece kendiliğinden gözetileceği hususu öğretide de kabul edilmektedir(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2005/9-546 E.N , 2005/611 K.N., 26/10/2005). 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 115'e göre; mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder. Görev kuralları kamu düzenindendir ve re'sen dikkate alınır, dava şartıdır. Bu nedenle mahkememizin görevli olup olmadığının irdelenmesi gerekmektedir. 7.01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre; kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda "Sulh Hukuk Mahkemesi" görevlidir. Mülga HMUK'tan farklı olarak, HMK da sulh hukuk mahkemelerinin kira ile ilgili uyuşmazlıklarda görev alanı genişlemiştir. 8.Dava dilekçesinde davalının, davacıya karşı kira bedeline dayanan icra takibi yaptığı, müvekkili tarafından itiraz edildiği ve itirazın iptali davasının açıldığı, bu davada, zilyetliğinin kendilerine devredildiğini iddia ettikleri ... satış bedelinin kira borcundan mahsup edilmesi gerektiği itirazlarının, mahkemece dikkate alınmadığını, oysaki ... kira bedelinden mahsup edilmek üzere davalı adına hareket eden kişiye verildiğini, buna ilişkin tutanak tutulduğunu, bu tutanak nedeniyle mahkemenin görevli olduğunu, sulh hukuk mahkemelerinin görevsiz olduğunu beyan etmiştir. 9.Dava dilekçesi ekinde de yer alan, ... tarihli "teslim ve tesellüm tutanağı" başlıklı belgeye bakıldığında, sözleşmenin taraflarının iş bu davanın davacısı ... ve iş bu davanın davalısı şirket olarak gösterildiği, "teslim alan" kısmında, dava dilekçesinde davalı adına hareket ettiği bildirilen ... isminin ve imzanın yer aldığı görülmektedir. Sözleşmede, "kiracı", "kiraya veren", "kira" kavramları geçmektedir. Madde 1'de; ... mağaza niteliğindeki satndın kiracı tarafından boşaltılarak teslim edildiği, stand ve teçhizatların kiraya verenin kira alacaklarına istinaden kiraya veren tarafından satılarak bedellerinin kira borcundan düşülmesinin kiracı tarafından kabul edildiği görülmektedir. 10.Her ne kadar davacı davanın kira ilişkisine değil, adı geçen sözleşmeye dayandığından görevli olan mahkemenin, mahkememiz olduğunu beyan etmiş ise de, bu hususu irdelemek gerekmektedir. 11.Görev kuralları kamu düzenindendir ve re'sen dikkate alınır, dava şartıdır. Davacı her ne kadar ... tarihli sözleşmeye dayandıklarını beyan etmiş ise de bu sözleşmenin hukuki nitelendirmesinden bahsetmemiştir ve bilinmektedir ki, HMK.nun 33. maddesi uyarınca hukuki tavsif hakime aittir( 4.6.1958 ve 15/6 sayılı İBK) TBK m. 19'da gereği de; Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır. Tüm bu hususlar göz önüne alınarak, sözleşmede kira, kiracı, kiraya veren ibarelerinin kullanıldığı anlaşılmaktadır. TBK m. 19 gereği bu husus doğrudan kira sözleşmesi olduğunu göstermemekte ise de yorumlama da dikkate alınması gerekmektedir. Taraflar arasında bir kira ilişkisi olduğu sabit olmakla, ... bedeline ilişkin iş bu davanın da kira ilişkisi çerçevesinde ele alınması gerekip gerekmediği tartışma konusudur. Sözleşmede açıkça, ... bedelinin, kira bedelinden düşülmesi gerektiği yazmaktadır. Davacı da bu yönde iddialar öne sürmüş,... da açılan itirazın iptali davasında da ... bedelinin kira bedelinden düşülmesini talep ettiklerini, mahkemece dikkate alınmadan karar verildiğini beyan etmiştir. Davalı da cevap dilekçesinde, davacının dediği gibi ... bedelinin borca mahsuben kendilerine bırakıldığını beyan etmiştir. 12.Anlaşılmaktadır ki, ... bedelinin, kira borcuna ilişkisi, ne kadar kira borcundan mahsup edilmesi gerekip gerekmediği, kira ilişkisi çerçevesinde çözülmesi gereken hususlardır. Zira, davacının da kendi beyanında bahsettiği üzere, kiraya ilişkin görülen İstanbul ... Sulh hukuk mahkemesinde de bu husus ileri sürülmüş ve dikkate alınmadan hüküm verildiği belirtilmiştir. Dikkat edilirse, ... bedelinin kira ilişkisi ile bağlı olması nedeni ile kira ilişkisi nedeni ile görevli olan Sulh Hukuk mahkemesinde ileri sürülmüştür. İstanbul ... Sulh hukuk mahkemesi dosyasında hüküm verilmiş ve istinaf yoluna başvurulmuştur. İstinaf ilamı, iş bu davanın davacının iddialarını yerinde görür ve ... bedeli hakkında da değerlendirme yapılmasını isterse, kira ile ilgili davaya bakan mahkeme olan Sulh Hukuk mahkemesince yargılama yapılacaktır. Kabule göre, talep, kira ilişkisini ilgilendirmektedir, onunla bağlantılıdır. Kira ilişkisinin de incelenmesi gerekmektedir. Bölge Adliye Mahkemesince karar yerinde bulunsa dahi, kabule göre, ... bedeli hukuken sebepsiz zenginleşme çerçevesinde değerlendirilmek üzere ve yine kira ilişki ile bağlantısı nedeniyle sulh hukuk mahkemesinde yargılanacaktır. 13.Tüm bu nedenlerle, mahkememizin görevsiz olduğu, sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu anlaşılmakla, davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM/Ayrıntısı gerekçeli kararda açıklanacağı üzere; Davacının davasının görev dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE, Karar kesinleştiğinde ve istek halinde dava dosyasının görevli Nöbetçi Antalya Sulh Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, Yargılama giderlerinin görevli mahkemece dikkate alınmasına, Dair, davacı vekili ...'ın yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.16/06/2021

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır