İlk Derece Mahkemesi 2014/940 E. 2015/1235 K.

T.C. ANTALYA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2018/638 Esas KARAR NO : 2019/808 DAVA : Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle) DAVA TARİHİ : 16/10/2018 KARAR TARİHİ : 05/12/2019 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin daha önce davalı kooperatiften istifa etmesine karşın kooperatifin ... gün .../... kararı ile üyelikten ihraç edildiğini, kooperatif yasa gereği ve ana sözleşme gereği olmasına karşın müvekkilinin alacaklarını belirlemediğini, ödemediğini, kooperatif yönetimi ile müvekkili bir çok diğer kooperatif üyesi arasında birkaç yıldır süren çekişmenin mevcut olduğunu, kooperatif yönetiminin eski yönetim yanında yer alan müvekkiline karşı kinle haksız kooperatif yasasına aykırı uygulama ve kararlar içinde olduğunu, kaldı ki bir çok kooperatif üyesinin istifa ettiğini, yönetimin haksız ve yasaya aykırı şekilde istifaları kabul ettiğini, nitekim müvekkilinin de ... tarihinde istifa ettiğini, istifa dilekçesi ile haklarının verilmesini, ödenmesini istediğini, ancak yönetimin istifayı kabul etmediğini, haklarını ödemediğini, bir karar da almadığını, bunun üzerine müvekkilinin Antalya ...noterliği kanalı ile ... tarihinde ... sayılı ihtarıyla alacaklarının ödenmesini davalı kooperatife duyurduğunu, davalı kooperatifin iradesini bildiren müvekkilinin istifasını kabul etmeme hakkı olmadığını, bu nedenle davanın kabulü ile müvekkilinin üyeliği boyunca elde edilen kooperatif kazanımlarından kooperatif arsasının satış bedelinden, paranın faizinden payının kalan kısmı ve kooperatif taşınmazlarında olan hakkı karşılığı payına düşen bedel karşılığı olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak ve alacağına ihtar tarihinden itibaren faiz uygulanmak üzere ...-TL. alacağın tazmin ve tahsiline karar verilmesini tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir. CEVAP : Davalı vekili mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde, davacı yanın dava dilekçesini ve içeriğini kabul etmediklerini, davalı müvekkilin kooperatifin üyesi olduğunu, ... tarafından ... tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul toplantısı neticesinde eski yönetimin yerine yönetim kuruluna ... seçilmiş olduğunu, eski yönetim üyeleri olan tarafından 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu usul ve esaslara uyulmaksızın ... tarihinde .../... sayılı karar ile kooperatife ait olan arsanın satışından elde edilen gelirin ortaklara vergiler düşüldükten sonra kalan paraların ödenmesi yönünde karar alındığını, anılan bu kararın hukuka aykırı olduğu gibi iş bu usulsüz karar ile toplam 20 kişiye, kişi başı ...-TL olmak üzere kooperatif geliri dağıtılmış olduğunu, bu karara ilişkin olarak şüpheliler eski yönetim kurulu üyeleri hakkında Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı .../... Sor nolu dosyası kapsamında şikayette bulunulduğunu, ancak Antalya ... Asliye Ceza Mahkemesi .../... Esas sayılı dosyası kapsamında açılan davanın bu suçlamayı da kapsar nitelikte olduğundan bahisle takipsizlik kararı verildiğini, üstelik adı geçen ... Asliye Ceza Mahkemesi dosyasının derdest olduğnuu, dosyanın savcılık aşamasında alınan bilirkişi raporu doğrultusunda da kooperatif eski üyeleri tarafından kooperatife ait arsanın değerinden çok düşük fiyata satıldığı tespit edilmiş bulunduğunu, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi .../... Değişik İş sayılı dosyasında da yapılan keşifte savcılık dosyasında yapılan kıymet takdiri ile hemen hemen aynı değer tespit edilmiş olduğunu, bu durumda ihtilaflı olan bir taşınmaz bedeli üzerinde dağıtım yapılması hem hukuka hem ahlaka aykırıdır. Ayrıca eski yönetim kurulu ibra edilmemiş, hatta öncelikli olarak genel kuruldan adeta kaçtıklarını, daha sonra da genel kurul yapmadıklarını. dağıtılan işbu bedeller haksız ve hukuka aykırı olduğundan davalının da içinde bulunduğu kooperatif üyelerine yeni yönetim tarafından Antalya ... Noterliği ... yevmiye nolu ve ... tarihli ihtarname marifetiyle ihtar çekilerek söz konusu bedellerin kooperatife iadesi istenmiş aksi halde yasal yollara başvurulacağı ihtar edilmiş bulunduğunu, yoksa davalı yanın iddia ettiği gibi üyelerin çıkarlarına hareket eden bir durumun engellenmesinin söz konusu olduğunu, aksine üyelerin zarar uğratan bir durumun engellenmesi amacıyla söz konusu yasal işlemler başlatıldığını, tüm bu hukuki süreçler devam ederken davacı yan tarafından istifa dilekçesinin davalı kooperatife gönderilmiş olup iş bu talep beyan edilen hukuki süreçlerin devam etmesi ve ödenen bedellerin hukuki olmaması ve iadesine ilişkinde icra takipleri ve buna bağlı itirazın iptali davalarının olması nedeniyle reddedildiğini, yapılan dağıtım işlemi hem Vergi Mevzuatına hem de Kooperatifler Kanundaki dağıtıma ilişkin mevzuata aykırılık taşıdığını, kooperatifin sahip olduğu söz konusu arsanın satışından elde edilen kazanç ile bu kazançların değerlendirilerek nemalandırılmasından elde edilen gelirlerin ortaklara dağıtılması durumunda GVK.nun 94. maddesinin 6/b-i bendine göre % 15 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması ve muhtasar beyanname ile beyan edilmesi gerektiğini, davacı yanın davalı ... tarafından ihracı ise Kooperatifler Kanunu 27 madde gereğince tamamen mevzuta uygun şekilde gerçekleştiğini, söz konusu ihraç yasa gereği kooperatif üyeliği devam eden davacının parasal yükümlüklerini yerine getirmemesinden kaynaklandığını, Kooperatif yönetim kurulu; kooperatif ana sözleşmemizin 14.maddesinin ikinci fıkrası ve aynı zamanda Kooperatifler Kanunu’nun 27.maddesi kapsamında davacı yana yasal süresi iki ihtar çekmiş ancak davacı yan tarafından borçların ödenmediğini, bu nedenlerle; iş bu davanın ilk olarak USULDEN reddine ,usulden red kararı verilmemesi halinde yargılama konusunda mahkemenizin görevli olduğu kararı verilip yargılmaya devam edilmesi halinde ise beyanlarımız doğrultusunda davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER : Dosyada tüm deliller toplanmış, dosya kooperatif defterleri üzerinde inceleme yaptırılmak üzere, mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş ve bilirkişi mahkememize sunmuş olduğu ... tarihli raporda, Davacının noter aracılığı ile davalı kooperatife gönderdiği ... tarihli talebi ile kooperatif üyeliğinden istifasının gerçekleştiği, ayrıca davalı kooperatifin yönetim kurulu kararı ile davacının davalı ... üyeliğinden ... tarihi itibariyle ihraç edildiğine karar verildiği, davacının dava konusu ettiği alacağı davalı kooperatifin 2018 yılı bilançosuna göre belirleneceği, bilanço tarihi ... olmakla birlikte kooperatifin bilançolarının ancak genel kurullarca onanmasından sonra değer kazanacağı ve hüküm ifade edeceği, davacının üyelikten ihraç edildiği 2018 yılı bilançosunun görüşüleceği 2019 yılında yapılacak genel kurul toplantısının yapıldığı tarihten itibaren 1 ay sonra davacının alacak talep hakkının doğacağı, bu nedenle davacının dava konusu ettiği alacağı dava açma tarihi olan ... tarihi itibariyle muaccel hale gelmediği, bu durumda da davacının dava konusu ettiği alacağının tahsili için ... tarihi itibariyle dava açmasının yerinde olmadığı sonucunu bildirir rapor sunmuştur. Dosya davacı vekilinin itirazları doğrultusunda tekrar bilirkişiye tevdi edilmiş ve bilirkişi mahkememize sunmuş olduğu ... tarihli ek raporda, davacı vekilinin iddia ettiği davalı kooperatife gönderilen Antalya ... Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamede, davacının davalı kooperatiften alacağının talep edildiği, üyelikten istifa ettiği ile ilgili bir bildirimin yapılmadığının görüldüğünü, davacı vekilinin ... den iadeli taahhütlü gönderimle ayrılma isteğinin bildirildiği iddiası olarak dava dosyasına tevsik edici bir belgenin ibraz edilmediğinin görüldüğünü, bu bilgilere göre,davacı vekilinin itirazlarınnı yerinde olmadığını bildirir rapor sunmuştur. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE : Dava, kooperatife üyesi tarafından açılan çıkma payının tahsili istemine ilişkin alacak davasıdır. Uyuşmazlığın: davacının davalı kooperatiften çıkma payı isteminin yerindeliğine ilişkin olduğu görülmüştür. 1163 s. Kooperatifler Kanunu kooperatif ortağının çıkmasına ve tazminata ilişkin aşağıdaki hükümleri içermektedir. I – Ortaklıktan çıkma serbestisi - tazminat: Madde 10 – Her ortağın kooperatiften çıkma hakkı vardır. Çıkma keyfiyetinin kooperati-fin mevcudiyetini tehlikeye düşürmesi halinde ayrılmak istiyen ortağın, muhik bir tazminat ödenmesine dahi hüküm anasözleşmeye konulabilir. II – Ortaklıktan çıkmanın sınırlandırılması: Madde 11 – Kooperatiften çıkma hakkının kullanılması, anasözleşme ile en çok 5 yıl için sınırlandırılabilir. Haklı ve önemli sebeplerle bu süreden evvel çıkabileceği hususunda Anasözleşmeye hüküm konulabilir. Bir ortağın hiçbir suretle kooperatiften çıkamıyacağına dair bağlamalar hükümsüzdür. III – Bildirme süresi ve çıkma zamanı: Madde 12 – Çıkış, ancak bir hesap senesi sonu için ve en az 6 ay önceden haber verilerek yapılır. Anasözleşmede daha kısa bir süre belirtilip hesap senesi içinde çıkışa müsaade edilebilir. IV – Ortaklıktan çıkmayı kabulden kaçınma: Madde 13 – Yönetim kurulu, anasözleşmeye uygun olarak yapılacak isteğe rağmen, bir ortağın kooperatiften istifasını kabulden kaçınacak olursa, ortak çıkma dileğini noter aracılığı ile kooperatife bildirir. Bildiri tarihinden itibaren çıkma gerçekleşir. Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortaklarla hesaplaşma süresi ve yükümlülük: Madde 17 – "Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortakların kendilerinin yahut mirasçılarının kooperatif varlığı üzerinde hakları olup olmadığı ve bu hakların nelerden ibaret bulunduğu anasözleşmede gösterilir. Bu haklar, yedek akçeler hariç olmak üzere, ortağın ayrıldığı yıl bilan-çosuna göre hesaplanır. Kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikteki iade ve ödemeler, anasözleş-mede daha kısa bir süre tespit edilmiş olsa bile genel kurulca üç yılı aşmamak üzere geciktirilebi-lir. Bu durumda kooperatifin muhik bir tazminat isteme hakkı saklıdır. Çıkan veya çıkarılan ortak-lar ile mirasçılarının alacak ve hakları bunları istiyebilecekleri günden başlıyarak beş yıl geçmek-le zamanaşımına uğrar." hükmüne haizdir. Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2014/940 E. 2015/1235 K. Sayılı Emsal İçtihadında: "...Kooperatif üyeliğinden ayrılan ortak, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/1. maddesi ve anasözleşmenin 15 nci maddesi gereğince, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil, ayrıldığı yıl sonu bilançosuna göre hesaplanacak olan masraf hissesi düşüldükten sonra bakiyesinin iadesini talep hakkını haiz olup, ayrıldığı yıl sonu bilançosunun genel kurulca kabulü suretiyle kesinleşmesinden itibaren bir ay geçtikten sonra bu hak talep edilebilir. Aynı Kanun'un 17/2. maddesi uyarınca kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşüreceği gerekçesiyle ödemelerin 3 yıla kadar geciktirilmesine ilişkin bir kararın, anılan aynı genel kurulda alınması ve mahkemece, ödemenin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikte olduğunun bilirkişi raporu ile yargılama sırasında saptanması halinde, erteleme kararındaki süre geçmeden önce başlatılan icra takibi, alacağın muaccel olmasından önce (erken) başlatılmış olacaktır. Bu durumda mahkemece, Kooperatifler Kanunu'nun 17/2. maddesi uyarınca alacağın muaccel olmasına ilişkin özel dava şartı noksanlığı bulunması nedeniyle, HMK'nın 114/2 ve 115/2. maddeleri uyarınca dava şartı noksanlığından davanın usulden reddine karar verilmesi ve vekalet ücretinin de Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 7/2. maddesine göre belirlenmesi gerekirken, davanın esastan reddine karar verilmesi ve davalı lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır. " denilmiştir. Yukarıda belirtilen kanun maddeleri ve emsal içtihat doğrultusunda yapılan değerlendirmede; davacının noter aracılığı ile davalı kooperatife gönderdiği ... tarihli talebi ile kooperatif üyeliğinden istifasının gerçekleştiği, ayrıca davalı kooperatifin yönetim kurulu kararı ile davacının davalı ... üyeliğinden ... tarihi itibariyle ihraç edildiğine karar verildiği, davacının dava konusu ettiği alacağı davalı kooperatifin 2018 yılı bilançosuna göre belirleneceği, bilanço tarihi ... olmakla birlikte kooperatifin bilançolarının ancak genel kurullarca onanmasından sonra değer kazanacağı ve hüküm ifade edeceği, davacının üyelikten ihraç edildiği 2018 yılı bilançosunun görüşüleceği 2019 yılında yapılacak genel kurul toplantısının yapıldığı tarihten itibaren 1 ay sonra davacının alacak talep hakkının doğacağı, bu nedenle davacının dava konusu ettiği alacağı dava açma tarihi olan ... tarihi itibariyle muaccel hale gelmediği, hususları mahkememizce sabit görülmüş olup Kooperatifler Kanunu'nun 17/2. maddesi uyarınca alacağın muaccel olmasına ilişkin özel dava şartı noksanlığı bulunması nedeniyle, HMK'nın 114/2 ve 115/2. maddeleri uyarınca dava şartı noksanlığından davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş, davalı yararınada avukatlık asgari ücret tarifesi 7/2.maddesi gereğince vekalet ücretine hükmetmek gerekmiş, açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi ve ayrıntısı gerekçeli kararda açıklandığı üzere, 1-Davacının davasının özel dava şartı noksanlığından USULDEN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu Uyarınca alınması gereken ... TLharçtan peşin alınan ... TL'nin mahsubu ile fazladan alınan ... TL nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde DAVACIYA İADESİNE, 3-Yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE, 4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendi ÜZERİNDE BIRAKILMASINA, 5-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde TARAFLARA İADESİNE, Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 05/12/2019 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır