Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/479 E. 2024/981 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO : HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ : DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 10/09/2021 KARAR TARİHİ : 09/10/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili, çiftçi olan ve davalı kooperatifin üyesi olan müvekkilinin üye olmasının gereği olarak kooperatife ürün teslim etmekte ve kooperatifle sürekli alışveriş halinde olduğunu, davalı kooperatifte son zamanlarda yolsuzluk ve usulsüzlükler başladığını, yapılan usulsüzlüklerinin davalı kooperatifte çalışan .....ve .....tarafından yapıldığının iddia edilmekte olduğunun bu şahısların almış oldukları sahte imzalarla birden fazla çiftçi ve üyeyi haksız ve hileli olarak borçlandırıp üyelerin mağduriyet yaşamalarına neden olduklarını, davalı kooperatif tarafından bu şahısların ve yapılan usulsüzlük ve yolsuzlukların tespitine yönelik müfettişler görevlendirdiğini ve yapılan incelemelerde yolsuz ve usulsüz işlemlerin tespit edilmesi üzerine bu şahıslar hakkında Silvan Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma başlatıldığı ve bu kişilerin kooperatifle tüm ilişkilerinin kesildiğini, müvekkil adına düzenlenen sahte belge ve senetlerle müvekkilinin hiç almadığı ürüne karşılık borçlu gösterildiği, yargılama aşamasında toplanacak deliller ve yapılacak bilirkişi incelemesi ile müvekkilinin böyle bir borcu olmadığının ve söz konusu paraların kooperatifte usulsüzlük ve yolsuzluk yapan şahısların kendi zimmetlerine geçirdiklerinin ortaya çıkacağını, yüzlerce üye hakkında bu şekilde usulsüz belgelerle para çekildiğini ve zimmete geçirildiğini, müvekkilinin .....tarih ve .....nolu, .....tarih ve .....nolu, .....tarih ve .....nolu ve .....tarih .....nolu senetlere karşılık hiçbir şekilde davalı kooperatiften ürün almadığını ve böyle bir borçlanma altına girmediğini, yolsuz bir şekilde düzenlenen senette müvekkilimin borçlu gösterildiğini ileri sürerek müvekkilinin usulsüz şekilde düzenlenen .....tarih ve .....nolu, .....ve .....nolu, .....tarih ve .....nolu ve .....tarih .....nolu senetlerden dolayı davalı kooperatife borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Davalı vekili, davaya konu senedin kredi genel sözleşmesine dayalı düzenlendiğini, kredi borç senedinde yazılı miktarda kredinin davacıya kullandırıldığını, bu hususun senet üzerinde bulunan davacıya ait imzayla sabit olduğunu, davacının imzasını taşıyan senetteki borcunu ödemediğini, ödediğine ilişkin herhangi bir tahsilat fişi veya ödeme dekontunun da ibraz edilmediğini, davacının davaya gerekçe gösterdiği hususların kooperatifin iç işleyişine ilişkin sorun ve soruşturmalar olduğunu, kooperatif personelinin kooperatifi zarara uğratacak şekilde hareket ettiği iddiasına ilişkin yapılan inceleme ve devam eden soruşturmadan kaynaklanmakta olduğunu, soruşturmanın davacının borcunu ilgilendiren veya ortadan kaldıran bir yönü bulunmadığını, davacının, davalı kooperatifin iç işleyişindeki soruşturmayı borcundan kurtulmak için bir bahaneye çevirmeye çalıştığını, ancak HMK'nun 200.maddesi gereğince davasını belgeyle ispatlama zorunluluğu bulunduğunu beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, davalı kooperatiften davaya konu edilen ....., .....ve .....nolu borçlanma senetleri ile .....serisi .....ve .....nolu faturalar, Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliğinden davalı kooperatif nezdinde yürütülen idari soruşturma sonucu düzenlenen idari soruşturma raporu ve UYAP sistemi üzerinden Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının .....nolu soruşturma dosyası ile Diyarbakır .....Ağır Ceza Mahkemesinin .....esas sayılı dosyası celp edilerek dosya arasına kazandırılmıştır. Dava, kooperatif üyesi olan davacı tarafından .....tarihli, .....nolu ve .....TL bedelli, .....nolu ve .....TL bedelli, .....nolu ve .....TL bedelli kredi borç senetleri ile .....tarihli, .....nolu ve .....TL bedelli kredi borç senedinden dolayı davalı kooperatife borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, kredi borç senetlerinden dolayı davacının davalı kooperatife borçlu olup olmadığına ilişkindir. Türkiye Tarım Kooperatifleri Merkez Birliği Rehberlik ve Teftiş Kurulunca davalı kooperatif çalışanları .....ve .....ile .....hakkında yürütülen idari soruşturma sonucu düzenlenen .....tarihli ve .....sayılı İdari Soruşturma Raporunda; "Malatya Bölge Birliğine bağlı 2804 Sayılı Silvan Tarım Kredi Kooperatifi Müdür Yardımcısı .....(.....) ve Kooperatif Yetkilisi .....(.....) ilgili kooperatifte yetkili olarak görev yaptıkları dönemde; 1-Kooperatif deposunda bulunan 23 çeşit emtiada noksanlığa sebebiyet vererek toplam 3.748.333,60 TL'yi uhdelerine geçirdikleri, 2-Kooperatif deposunda bulunan 11 çeşit emtiayı kayıt dışı sattıkları, ilgililerin bahse konu borçlarını kabul etmedikleri/teyit ettirilemediği, dolayısıyla kooperatifi toplam 517.068,00 TL tutarında zarara uğrattıkları, 3-Kooperatifte oluşan kasa açığını kapatmak maksadıyla .....no'lu ortak .....kredi limitinden ortağın bilgisi ve rızası haricinde olmak üzere, .....TL tutarındaki nakdi krediyi uhdelerine geçirdikleri, .....stok kodlu .....adlı emtianın 1.825 adedinin nakden satılmasına rağmen bedeli olan 114.975.600 TL'yi kooperatif kayıtlarına aktarmayarak nhdelerine geçirdikleri ve bu işlemi gizlemek için ise kooperatifin .....no'lu ortağı .....adına .....nolu kredi borç senedi tanzim ettikleri, 5-Kooperatifin .....no'lu ortağı .....adına 32.500,00 TL tutarında .....no'lu nakdi kredi borç senedini düzenlemek suretiyle mezkur tutarı uhdelerine geçirdikleri, 6-Kooperatifin .....no'lu ortağı .....adına 61,00 ton .....NP gübre borcunu içeren .....no'lu kredi borç senedini sahte olarak düzenlemek suretiyle ilgili emtia bedeli olan 118.950,00 TL'yi uhdelerine geçirdikleri, 7-Kooperatifin 18 ortağına toplam 640.100,93 TL tutarında senet düzenlendiği ve bu senetlerin imzasız olduğu, bahse konu senetlere ilgili ortaklarca kısmen/tamamen itiraz edildiği ve bu senetlerin 638.275,93 TL'lik bölümünü kısmen/tamamen uhdelerinde geçirdikleri, 8-Kooperatifin .....ortağını .....Veresiye Satışlar hesabını kullanarak toplam 320.504,26 TL tutarında borçlandırmak suretiyle anılan bedeli uhdelerine geçirdikleri, 9-Kooperatifin 12 ortağına 121.20 Veresiye Satışlar hesabını kullanarak toplam 98.754,78 TL tutarında satış yaptıkları, ilgililerin ifadeye gelmemeleri sebebiyle bahse konu satışların teyit ettirilemediği, dolayısıyla kooperatifi ilgili tutarda zarara uğrattıkları, 10-Kooperatifin 2 ortağından açığa imza alarak ilgilileri toplam 88.627,50 TL tutarında borçlandırmak suretiyle anılan bedeli uhdelerine geçirdikleri, 11-Kooperatifin ürün alımı faaliyeti döneminde herhangi bir şekilde ürün teslim etmeyen 30 ortağa ait 2.632.190.26 TL tutarındaki müstahsil makbuzlarmı gerçeğe aykırı olarak düzenlemek suretiyle resmi evrakların sahte düzenlenmesine sebebiyet verdikleri, 12-Ürün alımı faaliyeti kapsamında .....numaralı ortak .....ve .....numaralı ortak .....ait toplam 1.161.495.86 TL tutarında müstahsil makbuzu düzenlendiği, ancak ilgili makbuzları eksik ve gerçeğe aykırı olarak (ortaklar tarafından teslim edilen üründen daha az müstahsil makbuzu düzenlemek suretiyle) düzenlenmesine sonucu resmi evrakta sahtecilik fiilinin işlendiği, 13-Kooperatifin .....numaralı ortağı ....., .....numaralı ortağı. ....., .....numaralı ortağı ....., üretici .....ve .....tarafından kooperatife ürün teslim edilip, bedeli tahsil edilmesine rağmen ilgili çifiçiler adına müstahsil makbuzu düzenlemeyerek görevinin gereklerini yerine getirmedikleri, 14-Kooperatifin .....numaralı ortağı .....tarafından kooperatife teslim edilen .....kg arpa için 49.305,00 TL bedelli müstahsil makbuzu yerine gerçek dışı (miktar ve tutar bazında fazla düzenlemek suretiyle) 137.592,91 TL bedelli müstahsil makbuzunu düzenledikleri ve ilgili tutarı ödemeyerek zimmetine geçirdikleri,15-Ürün alımı faaliyeti kapsamında 13 ortak adına sahte ve gerçek dışı müstahsil makbuzu tanzim edilmek suretiyle ilgili ortaklar adına düzenlenmiş imzasız tediye fişleri ile toplam 1.402.172,55 TL tutarın zimmetine geçirdikleri, 16-Kooperatifte oluşan toplam 451.793,90 TL. tutarındaki stok noksanlığını kapatmak maksadıyla; .....ortak üzerinde 331.70 hesap marifetiyle, hayali mahsuben peşin satış yaparak anıları tutarı zimmetlerine geçirdikleri, 17-Ürün alımı faaliyeti kapsamında Kooperatifin .....numaralı ortağı .....' in adına sahte müstahsil makbuzu tanzim etmek suretiyle mahiyeti belli olamayan imzalı tediye fişi ile toplam 14.000,00 TL tutarı zimmetine geçirdikleri, 18-Kooperatifin 4 ortağı adına kooperatif lehine verilen ipotek ve rehinleri mevzuata aykırı şekilde kaldırmaları sebebiyle görevini kötü kullanarak 400.000,00 TL tutarında ki kooperatif alacaklarını riskli hale getirdikleri, Malatya Bölge Birliğine bağlı .....Sayılı Silvan Tarım Kredi Kooperatifi Müdür Yardımcısı .....(.....), Kooperatif Yetkilisi .....(.....) ve Yetkili Ziraat Mühendisi .....(.....) ilgili kooperatifte yetkili olarak görev yaptıkları dönemde; 19- Kooperatifin 21 ortağına kullandırılan ve/veya tespit edilen kredilerle ilgili olarak krediningeri dönüşünü sağlayacak yeterli ve gerekli teminatları almayarak 2.060.138,09 TL tutarında senet düzenleyerek kooperatif alacaklarını riske ettikleri, Malatya Bölge Birliğine bağlı .....Sayılı Silvan Tarım Kredi Kooperatifi Müdür Yardımcısı .....(.....) ve Kooperatif Yetkilisi .....(.....) ilgili kooperatifte yetkili olarak görev yaptıkları dönemde; 20- Kooperatif stoklarındaki 29 çeşit emtiayı kayıt dışı ve mevzuat doğrultusunda gerekli ve yeterli teminatları almamak suretiyle ortaklara/kişilere satarak kooperatifin toplam 6.231.838,00 TL tutarındaki alacağın riske girmesine sebep oldukları, Malatya Bölge Birliğine bağlı .....Sayılı Silvan Tarım Kredi Kooperatifi Müdür Yardımcısı .....(.....), Kooperatif Yetkilisi .....(.....) ve Yetkili Ziraat Mühendisi .....”'nın (.....) ilgili kooperatifte yetkili olarak görev yaptıkları dönemde; 21- Kooperatif stoklarındaki 1 çeşit emtiayı gerekli tedbirleri almamak suretiyle satış kabiliyetini yitirmesine sebep olarak kooperatifi toplam 32.083.52 TL tutarında zarara uğrattıkları, 22-Kooperatifte düzenlenen ve .....tarihi itibarıyla açık bulunan kredi borç senetlerinden 140 adedinin ortak imzaları ikmal edilmeden kredi kullandırılması sebebiyle kooperatifin toplam 2.324.006,60 TL tutarındaki alacağını riske ettikleri, 23-Kooperatifin 13 ortağına gerekli ve yeterli teminatları almadan 121.20 Veresiye Satışlar Hesabı marifetiyle satış yaparak kooperatifin toplam 74.197,92 TL tutarındaki alacağını riske ettikleri, hususları alınan ifadeler, toplanan delil ve belgeler ve ilgililerin ikrarından sabit olmuştur." şeklinde rapor düzenlendiği anlaşılmaktadır. Davalı kooperatife yazılan müzekkereye cevaben, .....nolu senedin cari faizli gübre kredisine ilişkin olduğu, ortağın aldığı yeme ilişkin .....Serisi .....nolu fatura düzenlendiği, ortağın fatura muhteviyatını teslim aldım ibaresi içeren imzasının mevcut olduğu, .....nolu senedin 18.000,00 TL nakit krediye ilişkin olduğunu, kullandırılın nakit krediye ilişkin ortak tarafından imzalanan .....tarih ve .....nolu tediye fişinin bulunduğunu, para ödemesi olduğundan fatura veya ambar teslim fişi düzenlenmediği, .....nolu senedin ortak kaza sigortası için düzenlendiğini, ortak kaza sigortalarında ambar teslim fişi düzenlenmediği, .....nolu senedin cari faizli gübre kredisine ilişkin olduğu, ortağın aldığı yeme ilişkin .....Serisi .....nolu fatura düzenlendiği, ortağın fatura muhteviyatını teslim aldım ibaresi içeren imzasının mevcut olduğu, bildirilmiştir. Dosyaya sunulan kredi borçlanma senetleri ile faturalar ve tediye fişi incelendiğinde; .....tarihli kredi borç senedidir başlıklı belge içerisinde liste halinde sıralı .....nolu ve 31.850,00 TL bedelli, .....nolu ve 18.000,00 TL bedelli ve .....nolu ve 90,00 TL bedelli senetlere yer verildiği, ilgili kredi borç senedinin davacı tarafından imzalandığı, .....nolu senedin düzenlenmesine esas teşkil ettiği belirtilen .....serisi .....nolu fatura muhteviyatı ve bedelinin, DAP NP (50 kg/torba) 10.500 kg karşılığı 30.450,00 TL, 20.20.0 NP (60/kg) 700 kg karşılığı 1.400,00 TL, 900 Lt. Motorin karşılığı 4.957,83 TL + 892,37 TL KDV olmak üzere toplamda 37.700,00 TL olduğu, faturada, fatura muhteviyatına konu ürünlerin teslim alındığına ilişkin davacının adı ve imzasının bulunduğu, .....nolu senedin düzenlenmesine esas teşkil ettiği belirtilen .....tarihli .....seri nolu tediye fişinde 18.000,00 TL'nın alındığına ilişkin davacının adı ve imzasının bulunduğu, .....tarihli 12.600,00 TL bedelli kredi borçlanma senedinde davacının adı ve imzasının bulunduğu, .....nolu senedin düzenlenmesine esas teşkil ettiği belirtilen .....serisi .....nolu faturanın 12.600,00 TL 8.000 kg 20.20.0+Me NP satışı karşılığı düzenlendiği ve aturada, fatura muhteviyatına konu ürünlerin teslim alındığına ilişkin davacının adı ve imzasının bulunduğu, anlaşılmaktadır. Davalı kooperatif çalışanlanları .....ile .....hakkında resmi begede sahtecilik ve zimmet suçundan yürütülen ve nihai aşamada Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının .....nolu soruşturma numarasını alan soruşturma dosyasında, şüpheli olarak ifade veren ....tarihli beyanında, .....nolu faturaya konu ürünlerin alınmadığını, .....tarafından .....kredi borç senedi ile çıkışı yapılan 31.850,00 TL bedelli .....nolu faturaya konu edilen 10,50 ton dap gübreden 2.500 kg ve 700 kg 20.20 gübre ile 700-800 lt. mazot aldığını, kalan kısmı iptal ettirmek istediğini söylediğini, iptal işlemleri yapmaya geldiğinde kontroller tarafından denetleme yapıldığı için iptal işleminin yapılamadığını, kontrolörler tarafından denetleme yapıldıktan sonra gerekli düzeltme işlemlerinin yapılacağının söylendiğini, evrakları ve senetleri .....imzaladığını beyan ettiği anlaşılmaktadır. Resmi belgede sahtecilik ve zimmet suçlarından yürütülen soruşturma sonucu düzenlenen iddianamenin Diyarbakır .....Ağır Ceza Mahkemesinin .....esasını aldığı ve yargılamanın halen derdest olduğu anlaşılmaktadır. Somut olayda, davacı tarafça, kredi borçlanma senedine ve bu senedin düzenlenmesine esas teşkil eden faturaya konu ürünlerin teslim alınmadığı, nitekim kooperatif çalışanları tarafından da ürünlerin teslim edilmediğinin beyan edildiği ileri sürülerek kredi borçlanma senedinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti talep edilmiştir. Davaya konu edilen kredi borçlanma senetleri ile bu senetlerden .....nolu senedin düzenlenmesine esas teşkil eden .....serisi .....nolu fatura ile .....nolu senedin düzenlenmesine esas teşkil eden .....serisi .....nolu faturadaki ürünlerin teslim alındığına ilişkin beyan ve imzalar ile .....nolu senedin düzenlenmesine esas teşkil eden .....tarihli ve .....seri nolu tediye fişinde 18.000,00 TL'nın alındığına ilişkin beyan ve imzan ve ortak kaza sigortası karşılığı düzenlenen .....nolu senedin bulunduğu kredi borç senedindeki imza davacı tarafından inkar edilmemiş, yargılama aşamasında da ilgili imza ve beyanların davacıya ait olduğu davacı vekili tarafından beyan edildiğine göre, davacının kredi borçlanma senedinde yazılı bedeli ödemekle yükümlüdür. Davalı kooperatif çalışanları .....ile .....gerek kooperatifin iç işleyişine ilişkin yürütülen idari soruşturma aşamasında, gerekse haklarında resmi belgede sahtecilik ve zimmet suçundan yürütülen soruşturma esnasında şüpheli sıfatları ile vermiş oldukları kredi borçlanma senedine konu ürünlerin davacıya teslim edilmediğine yönelik beyanlarına itibar edilme olanağı bulunmadığından, bu yöne ilişkin verilen beyanlar davacının davalı kooperatife karşı borcunu ödeme yükümlülüğünden kurtarmayacaktır. Bu halde, ceza davasının sonucu verilecek kararda elde ki dava yönünden sonuca etkili değildir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL peşin harcın başlangıçta yatırılan 1.068,03 TL peşin harçtan mahsubu sonucu bakiye kalan 640,43 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-Davacı yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. Katip Hakim