2007/1650 E. 2011/945 K.

Özeti : Dernek Tüzüğünde belirlenen eksikliklerin giderilmesi yolunda Valilikçe tesis edilen işlemin, 4721 sayılı Medeni Kanun’un 60. maddesi çerçevesinde, yetkili asliye hukuk mahkemesine dava açılmadan önce yapılan ön bildirim niteliğini taşıdığı ve derneğin tüzel kişiliği üzerinde hukuki bir sonuç doğurmadığı, dolayısıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem niteliğinde bulunmadığından iptal davasına konu edilemeyeceği hakkında. Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı) : Yargıçlar ve Savcılar Birliği'ni temsilen … Karşı Taraf (Davalılar): 1- Adalet Bakanlığı 2- İçişleri Bakanlığı 3- Ankara Valiliği İstemin Özeti : Danıştay Onuncu Dairesinin 28.02.2007 günlü, E:2006/5491, K:2007/762 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması, davacı tarafından istenilmektedir. Savunmaların Özeti : Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi Gülhan Akyüz'ün Düşüncesi : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı Hüseyin Ünal Kara'nın Düşüncesi : Danıştay dava dairelerince verilen kararların temyizen incelenerek bozulabilmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen nedenlerin bulunması gerekmektedir. Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, söz konusu maddede yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, istemin reddi ile temyiz edilen Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca dosya incelendi, gereği görüşüldü: Dava; Yargıçlar ve Savcılar tarafından dernek statüsünde kurulan Yargıçlar ve Savcılar Birliği Tüzüğünde belirlenen eksikliklerin giderilerek otuz (30) gün içinde yeniden belirlenecek dernek kurucuları tarafından düzenlenecek üç adet tüzüğün verilmesi gerektiğine ilişkin Ankara Valiliğinin 24.8.2006 tarih ve 2018 sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olduğu öne sürülen, Dernekler Yönetmeliğinin 4. maddesinin altıncı satırı ile 6. maddesinin 1., 2. ve 3. fıkralarının, ayrıca "İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Kuruluş, Görev, Çalışma ve Denetim Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik"in 6. maddesinin 1. fıkrasının (n) bendi ile 13. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin iptali istemiyle açılmıştır. Danıştay Onuncu Dairesinin 28.2.2007 günlü, E:2006/5491, K:2007/762 sayılı kararıyla; idari makam ya da mercilerin, idare hukuku alanında gördüğü idari faaliyetlerle ilgili olarak, kamu hukuku kurallarını uygulayarak, kamusal alanda tesis ettikleri tek taraflı, doğrudan uygulanabilir nitelikteki hukuki tasarrufların idari işlem olarak tanımlandığı, ancak 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde ifade edildiği gibi her idari işlemin iptal davasına konu edilemediği, sadece kesin ve yürütülmesi zorunlu olan idari işlemlerin iptali istemiyle dava açılabildiği, dolayısıyla, 2577 sayılı Yasa hükümleri ve idari yargıda açılan iptal davalarının niteliği gereği kesin olmayan ve yürütülmesi zorunlu bulunmayan, başka bir deyişle ilgililerin hukukunu doğrudan etkilemeyen, onların hak ve yükümlülüklerinde değişiklik yaratmayan işlemlerin dava konusu edilmesine olanak bulunmadığı; Anayasanın 33. maddesinde, dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usullerin kanunda gösterileceği, derneklerin, Kanunun öngördüğü hallerde hakim kararıyla kapatılabileceği veya faaliyetten alıkonulabileceği hükmüne yer verildiği; öte yandan, 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nda, derneklerin kurulup, kapatılması ve dernek tüzel kişiliğinin sona ermesi ile ilgili herhangi bir hükme yer verilmediği, bu hususların 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 57.,59. 60., 87., 88. ve 89. maddelerinde düzenlendiği, anılan düzenlemeler ile dernek tüzüklerini alma, eksiklikleri giderme için bildirimde bulunma görevi verilen mülki idare amirine, derneklerle ilgili kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem tesis etme yetkisi tanınmadığı, dernek tüzüğünde eksiklikler saptayan mülki idare amirinin, belirtilen eksikliklerin giderilmemesi halinde konuyu Cumhuriyet Savcılığına intikal ettireceğinin belirtilmekle yetinildiği; dava konusu olayda da, davacı derneğin tüzük, kuruluş bildirgesi ve eklerini 26.06.2006 tarihinde alan Ankara Valiliğinin 4721 sayılı Medeni Kanunun 60. maddesi çerçevesinde saptadığı eksikliklerin giderilmesini, otuz gün içinde yeniden düzenlenecek, dernek kurucuları tarafından imzalı (3) adet tüzüğün İl Dernekler Müdürlüğüne verilmesini dava konusu işlemle davacı dernekten istediği; bu haliyle, saptanan eksikliklerin giderilmesi amacıyla Medeni Kanunun 60. maddesi gereğince tesis edilen dava konusu işlemin, yetkili asliye hukuk mahkemesinde dava açılmadan önce yapılan ön bildirim niteliğini taşıdığı, Valilikçe tesis edilen dava konusu işlemde belirlenen eksikliklerin yetkili asliye hukuk mahkemesinde değerlendirilebileceği ve dernek tüzel kişiliği hakkında adliye mahkemesince karar verileceğinin açık olduğu; bu nedenle, yalnızca bir ön bildirim niteliğindeki dava konusu işlemin, derneğin tüzel kişiliği üzerinde hukuki bir sonuç doğurmadığı ve dernek tüzel kişiliği üzerinde bu aşamada hukuki sonuç doğurmayan, kesin ve yürütülmesi zorunlu olmayan, dava konusu işlemin iptal davasına konu edilmesine olanak bulunmadığı; diğer taraftan, davanın, Dernekler Yönetmeliği ile İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Kuruluş, Görev, Çalışma ve Denetim Usul Esaslarına Daire Yönetmeliğin dava konusu maddelerine yönelik kısmına gelince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7.maddesi hükmünden bahisle, davacı Derneğin, tüzüğünde belirlenen eksikliklerin giderilerek otuz gün içinde yeniden belirlenecek dernek kurucuları tarafından düzenlenecek üç adet tüzüğün verilmesi gerektiğine ilişkin Ankara Valiliğinin 24.8.2006 tarih ve 2018 sayılı işleminin kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmaması nedeniyle, bu işlemin tebliğ tarihi, işlemin dayanağı olduğu öne sürülen Yönetmeliklere karşı açılan davada, anılan düzenleyici işlemler yönünden dava süresine başlangıç olarak alınamadığı gerekçesiyle dava konusu 24.8.2006 tarih ve 2018 sayılı işlem yönünden 2577 sayılı Yasanın 15/1-b maddesi uyarınca davanın reddine, dava konusu Yönetmelikler yönünden ise davanın süre yönünden reddine karar verilmiştir. Davacı, Türk Medeni Kanununun 60. maddesinin Anayasaya aykırı olduğu yolundaki iddiaları karşılanmadan bu Yasa maddesi dayanak alınarak karar verildiğini belirterek anılan kararı temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin reddine, Danıştay Onuncu Dairesinin 28.02.2007 günlü, E:2006/5491, K:2007/762 sayılı kararının onanmasına, 27.10.2011 gününde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY Yargıçlar ve Savcılar tarafından dernek statüsünde kurulan Yargıçlar ve Savcılar Birliği Tüzüğünde belirlenen eksikliklerin giderilerek otuz (30) gün içinde yeniden belirlenecek dernek kurucuları tarafından düzenlenecek üç adet tüzüğün verilmesi gerektiğine ilişkin Ankara Valiliğinin 24.8.2006 günlü, 2018 sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olduğu öne sürülen, Dernekler Yönetmeliğinin 4. maddesinin, altıncı satırı ile 6. maddesinin. 1., 2. ve 3. fıkralarının, ayrıca İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı Kuruluş, Görev, Çalışma ve Denetim Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin 6.maddesinin 1. fıkrası (n) bendi ile 13. maddesinin 1. fıkrası (c) bendinin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay Onuncu Dairesince verilen, işlem yönünden 2577 sayılı Yasanın 15/1-d maddesi uyarınca davanın reddine, dava konusu Yönetmelikler yönünden ise davanın süre yönünden reddine ilişkin 28.2.2007 günlü, E:2006/5491, K:2007/762 sayılı kararı, davacı temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir. Dosyanın incelenmesinden, davacı derneğin tüzük, kuruluş bildirgesi ve eklerini 26.6.2006 tarihinde alan Ankara Valiliğinin 4721 sayılı Medeni Kanunun 60. maddesi çerçevesinde saptadığı eksikliklerin giderilmesini, otuz gün içinde yeniden düzenlenecek, dernek kurucuları tarafından imzalı (3) adet tüzüğün İl Dernekler Müdürlüğüne verilmesini dava konusu işlemle davacı dernekten istediği, davacı dernekçe sözkonusu işlem ve dayanağı olduğu belirtilen yönetmelik maddelerinin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davalarının idari işlemler aleyhine yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı hükme bağlanmıştır. Ayrıca, bir idari işlemin idari davaya konu olabilmesi için kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olması gerekmektedir. Dava konusu işlemle, Dernek Tüzüğünde değişiklik yapılmasının istenildiği anlaşılmakta olup, bu yapılmadığı takdirde Derneğin kapatılması için gerekli prosedürün başlatılacağı açıktır. Başka bir anlatımla, dava konusu işlemin davacı derneğin Tüzüğünde değişiklik yapmaya "zorlayan" bir işlem olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, dava konusu işlem "ön bildirim" niteliğinde olmayıp davacının hukuksal durumunda değişiklik yaratan ve bu haliyle de idari davaya konu olabilecek bir işlem niteliğindedir. Nitekim, benzer uyuşmazlıklardaki Danıştay Onuncu Dairesinin 15.5.2000 günlü, E:2000/109, K:2000/2351 sayılı, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu'nun 3.7.2000 günlü, E:2000/335, K:2000/942 sayılı kararları da bu yöndedir. Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.