Danıştay · 9. Daire

Danıştay 9. Daire 2023/3736 E. 2025/4380 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
9. Daire
Esas No
2023/3736
Karar No
2025/4380
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2023/3736 Karar No : 2025/4380

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı- ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : 1- ... Vakfı İktisadi İşletmesi 2- ... Vakfı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Davacı vakfa ait iktisadi işletmenin karının vakıf hesaplarına aktarımı üzerinden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinin 1. fıkrasının 6/b-i bendinde düzenlenen tevkifatın yapılmaması gerektiği ihtirazi kaydı ile verilen 2022/Mayıs dönemi muhtasar beyannamesine göre tahakkuk ettirilen gelir (stopaj) vergisinin 911.763,72-TL'lik kısmının iptali ve ödenen tutarın iadesi istemiyle açılan davayı, iktisadi işletmenin elde ettiği kârı, hukuken bağlı ve ait olduğu dernek veya vakıf tüzel kişiliği hesabına aktarması işlemi nitelik itibariyle bir kâr dağıtımı işlemi kabul edilemeyeceğinden tevkifata konu olamayacağı sonucuna varıldığı, dava konusu tahakkuk işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle kabul eden ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Vakıflara ait iktisadi işletmelerin kurumlar vergisi mükellefi olduğu, dernek veya vakıflarıa ait iktisadi işletmelerin iktisadi amaç gütmemeleri, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında sayılması, kar edilmemesi veya karın kuruluş amacına tahsis edilmesinin bunların iktisadi işletme niteliğini değiştirmeyeceği, vakfa ait iktisadi işletme karının vakıf açısından menkul sermaye iradı niteliğinde iştirak kazancı olduğu ve bu kazanç vakfa aktarılırken üzerinden kesinti yapılması gerektiği iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İleri sürülen iddialar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddine ve kararın onanmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 16/10/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.

(X)KARŞI OY :5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre dernek veya vakıflar kurumlar vergisinin konusu dışında olsalar da bunlara ait iktisadi işletmelerin, rekabet eşitsizliğine neden olunmaması için kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmaktadır.Yine,anılan Kanunun ''vergi kesintisi'' başlıklı 15. maddesinde, birinci fıkrada sayılan kişi, kurum ve kuruluşlarca, tam mükellefiyete tabi kurumlara yapılacak bazı ödemeler üzerinden istihkak sahiplerinin kurumlar vergisine mahsuben vergi kesintisi yapılması öngörülmüş, geçici 1. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun uyarınca vergi kesintisine tabi tutulmuş kazanç ve iratlar üzerinden, Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesi uyarınca; ikinci fıkrasında ise Gelir Vergisi Kanununun geçici 67. maddesi uyarınca vergi kesintisine tabi tutulmuş kazanç ve iratlar üzerinden, bu Kanun uyarınca ayrıca vergi kesintisi yapılmayacağı hükmüne yer verilmiştir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesinin 6/b-i alt bendinde, kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlara isabet eden kısım düşüldükten sonra, 75. maddenin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde yazılı kâr paylarından vergi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmış ve bendin parantez içi hükmüyle de kurumlar ile gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olmayanlara ve muaf olanlara ödenenler tevkifat kapsamına dahil edilmiştir. Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca, tam mükellef kurum olan davacı işletmenin elde ettiği kurum kazancının, kurumlar vergisi ödendikten sonra kalan kısmının dağıtılabilir kâr niteliğine dönüştüğü, bu kârın dağıtılması halinde tevkifat yükümlülüğü doğduğu açık olup kârın aktarıldığı vakfın mükellefiyeti bulunmadığından, 5520 sayılı Kanunun 15. maddesinin uygulanması mümkün bulunmamakta; olayın, 193 sayılı Kanunun 94. maddesine göre değerlendirilmesi ve dağıtılan kâr payının, 94. madde kapsamında niteliğinin ortaya konulması gerekmektedir. 193 sayılı Kanunun 94. maddesinin atıfta bulunduğu 75. maddesinde; sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında, nakdi sermaye veya para ile temsil edilebilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde edilen kâr payı, faiz, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradı olarak tanımlanmış, ikinci fıkrasına bağlı (2) numaralı bendinde, iştirak hisselerinden doğan kazançlar kaynağı ne olursa olsun menkul sermaye iradı sayılmıştır. Vergi kanunlarında iştirak hissesinin tanımı yapılmamakla birlikte 193 sayılı Kanunun 75.maddesinin ikinci fıkrasının parantez içi hükmünde; limited şirket ortakları, iş ortaklarının ortakları ve komanditerlerin kâr payları ile kooperatiflerin dağıttıkları kazançların iştirak kazancı sayılacağı belirtilmiştir. Bu belirleme, dağıtım yapılacak kişilerin sermaye payı sahibi olmalarına dayandırılmış olup, dağıtımı gerçekleştiren kurumun sermayesinin tamamının veya bir kısmının vakıf ya da dernek tarafından sağlanmış olmasının, kârdan pay alma amacıyla sermaye tahsis edildiği gerçeğine bir etkisi bulunmamaktadır. Yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında; vakıflara ait iktisadi işletmeler, ilgili vakfın genel anlamda iştiraki, iktisadi işletme kârından bağlı olunulan vakfa yapılan aktarım vakıf yönünden Kanun'un 75/1-b maddesine göre iştirak kazancı, kârı sağlayan (aktaran) yönünden ise kâr dağıtımı niteliğinde olup işletme kendi kazancının vergisini, vakıf ise işletmenin kendisine sağladığı kazancın vergisini kaynağında tevkif yoluyla ödemek durumunda olduğundan ve vakfın elde ettiği söz konusu iştirak kazancı kurumlar vergisinden istisna edildiğinden ortada mükerrer vergilendirme de söz konusu değildir. Bu itibarla,davanın kabulü yolundaki Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.

Atıf: Danıştay 9. Daire, E. 2023/3736, K. 2025/4380, T. 16.10.2025, www.arakarar.com/karar/danistay-9-daire-2023-3736-e-2025-4380-k-e232a04992bd