Danıştay 9. Daire 2023/2109 E. 2025/4284 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2023/2109 Karar No : 2025/4284

TEMYİZ EDENLER :1-(DAVACI) ... Kent Hizmetleri, Hazır Yemek, Özel Öğrenci Yurdu, İnşaat Pazarlama, Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

2-(DAVALI) ... Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen 2016/Ocak ila Aralık dönemleri katma değer vergisi ile kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin kayıtlara geçirilmeyen 7 adet satış faturasına isabet eden 2.443,81-TL tutarındaki vergi ve aynı tutardaki vergi ziyaı cezası dışındaki cezalı tarhiyata ilişkin kısmının iptali istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı şirketin 2016 ve 2017 yıllarına ait kurumlar vergisi yönünden yapmış olduğu matrah artırımına ilişkin tüm taksitlerini ödediği, katma değer vergisi yönünden yapmış olduğu matrah artırımına ilişkin taksitlerini kısmen ödediğinin Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasından anlaşıldığı, dava konusu işlemin davacı tarafından matrah artırımı kapsamında ödenen tutarlara isabet eden kısmı yönünden; dava konusu cezalı tarhiyatların dayanağın oluşturan ... tarihli ve ... sayılı vergi inceleme raporu incelendiğinde, davacı tarafından 7143 sayılı Kanun uyarınca katma değer vergisi matrah artırımı kapsamında kısmen ödenen tutarların rapor sonucunda önerilen tarhiyat tutarlarından mahsup edilmediği, bu durum 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca aynı matrah üzerinden bir defadan fazla vergi istenmesi veya alınması suretiyle mükerrer vergilendirme ve dolayısıyla açık hata teşkil ettiğinden dava konusu işlemin davacı tarafından matrah artırımı kapsamında ödenen tutarlara isabet eden kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı, dava konusu işlemin matrah artırımı kapsamında ödenen tutarları aşan kısmı yönünden; vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerinin hukuka uygunluğunun tarhiyatı gerektiren maddi bulguların değerlendirilmesi diğer bir deyişle, uyuşmazlığın esasının tarhiyata karşı yasal süresi içerisinde açılacak bir davada hukuki yorum tekniğine başvurularak irdelenmesi gerektiği, bu haliyle olayın ilk bakışta anlaşılabilen açık bir vergilendirme hatası içermediği anlaşıldığından dava konusu işlemin davacı tarafından matrah artırımı kapsamında ödenen tutarları aşan kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı, 21/11/2022 gün sonu itibariyle tekemmül etmiş bulunan işbu dava dosyasına davacı vekili tarafından hukuki emek sarfından söz edilemeyeceği açık olduğundan davacı vekili lehine vekalet ücretine hükmedilmeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine; dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemin dava konusu edilen kısmının davacı tarafından matrah artırımı kapsamında ödenen tutarlara isabet eden kısmının iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacı vekili tarafından davalı idarenin savunma dilekçesine ilişkin cevap dilekçesinin (vekaletname eklenmek ve vekalet harcı ile vekalet pulu da ödenmek suretiyle) henüz mahkeme tarafından davanın esasına ilişkin karar verilmeden önce ilgili dava dosyasına sunulduğu görüldüğünden, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinde hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacı istinaf başvurusunun vekalet ücretine yönelik kısmının kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının vekalet ücreti yönünden kaldırılmasına, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 5.500,00 TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, davacı istinaf başvurusunun diğer yönlerden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: DAVACININ İDDİALARI : Matrah arttırımına ilişkin taksitlerin ödenmemesi halinde matrah arttırmı bozulmadan önce ödemeye davet ihtarının yapılması gerektiği, fiili envanter ve kaydi envanter arasındaki farkın belgesiz satış olmadığı iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir. DAVALININ İDDİALARI : Şikayet yoluyla başvuru üzerine talebi reddolunanların, yargı mercii nezdinde dava açabilmelerinin, yapılan işlemin vergi hatasi niteliğinde olması şartına bağlandığı, bu itibarla, vergi hatası kapsamında değerlendirilmesi söz konusu olmayan bir sebebe ilişkin davanın reddi gerektiği iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Davalı temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması, davacı temyiz isteminin bu nedenle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen 2016/Ocak ila Aralık dönemleri katma değer vergisi ile kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin kayıtlara geçirilmeyen 7 adet satış faturasına isabet eden 2.443,81-TL tutarındaki vergi ve aynı tutardaki vergi ziyaı cezası dışındaki cezalı tarhiyata ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 122. maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden isteyebilecekleri; 124. maddesinde de, vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların, şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri açıklanmıştır. Bu maddeler uyarınca düzeltilmesi vergi dairelerinden istenebilecek vergi hatasının tanımı ise aynı Kanun'un 116. maddesinde, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak yapılmış, 117. maddesinde, hesap hataları olarak; matrah hataları, vergi miktarında hatalar ve verginin mükerrer olması; 118. maddesinde de, vergilendirme hataları olarak; mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hatalar gösterilmiş bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin matrah artırımı kapsamında ödenen tutarları aşan hüküm fıkrasına davacı tarafından ileri sürülen iddialar kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin davacı tarafından matrah artırımı kapsamında ödenen tutarlara isabet eden hüküm fıkrasına yönelik davalı idarenin temyiz istemine gelince: Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; düzeltme-şikayet yolunun, vergiye ilişkin hesaplarda, matrah ve miktar hatası bulunması yahut mükerrer vergi istenmesi şeklinde, vergilendirmede ise, mükellefin şahsında, mükellefiyette, verginin mevzuunda ve döneminde yapılmış hataların varlığı halinde izlenebilecek bir idari başvuru yolu olduğu, vergi yükümlülerince, vergilendirmeye ilişkin bir olayın düzeltme yoluyla yargı önüne getirilebilmesi ve vergi hatasının varlığından söz edilebilmesi için, hukuksal sorun olarak çözümlenmesi gerekmeyen açık ve mutlak bir hata bulunduğunun belirlenebilmesinin gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Başka bir anlatımla, idareden düzeltilmesi istenebilecek vergi hataları, kendisinden düzeltme isteminde bulunulan idari makamın veya uyuşmazlık halinde yargı yerinin, 213 sayılı Kanun'un 3. maddesinde öngörülen yorum tekniklerine başvurulmadan, ilk bakışta anlaşılabilecek açıklıktaki vergilendirme yanlışlıklarıdır. Olayda, davacı şirket hakkında 2016 hesap dönemine ilişkin olarak ... tarihli ve ... sayılı vergi inceleme raporuna dayanılarak 2016 yılı tüm dönemlerine ilişkin geçici vergiler ile kesilen bir kat vergi ziyaı cezasına ilişkin ... sayılı ihbarnameler düzenlenerek 17/08/2021 tarihinde e-tebliğ yoluyla tebliğ edildiği, ihbarnameye karşı açılan davanın Mahkemelerinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile süre aşımı yönünden reddine karar verildiği, süre ret kararının istinaf yoluna başvurulmadan kesinleştiği, cezalı tarhiyatlara dava açılıp, süre ret kararı verildikten sonra dava konusu cezalı tarhiyatların kaldırılması talebiyle ...tarih ve ... sayılı dilekçe ile 19 Mayıs Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yapılan düzeltme başvurusunun ... tarih ve ... sayılı yazı ile reddedilmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile davalı idareye yapılan şikayet başvurusunun ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedildiği, anılan işlemin davacı şirket tarafından kayıtlara geçirilmeyen 7 adet satış faturasına isabet eden 11.803,13-TL tutarındaki vergi ve aynı tutardaki vergi ziyaı cezası dışındaki cezalı tarhiyata ilişkin kısmının iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Davacının dönem sonu stoklarının düşük değerlendirilmesi ve fiili ve kaydı envanter farklarından hareketle tespit olunan matrah farklı üzerinden yapılan tarhiyatın kaldırılmasına yönelik iddiaları ve bu iddialar çerçevesinde ortaya çıkan uyuşmazlık, herhangi bir kuşku ya da hukuki tartışmaya meydan bırakmayacak şekilde nitelendirilebilecek açık bir vergi hatası kapsamında olmayıp, hukuki bir sorun niteliğinde olduğundan, diğer bir ifadeyle ihtilafın çözümünün maddi olayların ve mevzuatın değerlendirilmesi ve yorumunu gerektirmesi nedeniyle, uyuşmazlık vergilendirme işlemine karşı süresinde açılacak idari davada incelenebileceğinden, davacı adına düzenlenen vergi ve ceza ihbarnamelerinin kaldırılması istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemin kısmen iptali yolundaki Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; Davalının temyiz isteminin kabulüne, davacının temyiz isteminin reddine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemin dava konusu edilen kısmının davacı tarafından matrah artırımı kapsamında ödenen tutarlara isabet eden kısmının BOZULMASINA, dava konusu işlemin matrah artırımı kapsamında ödenen tutarları aşan kısmının ONANMASINA, Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 14/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.