Danıştay 8. Daire 2025/711 E. 2026/628 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2025/711 Karar No : 2026/628

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...... Elektrik Üretim Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 817.012,23 m² orman sahası için 2022 yılı arazi izin bedelinin tahsili için düzenlenen 10.971.806,31-TL bedelli ve ... sayılı tahakkuk fişi ile 14.893,47 m² orman sahası için 2022 yılı arazi izin bedelinin tahsili için düzenlenen 36.568,...-TL bedelli ve ... sayılı tahakkuk fişi ve bu işlemlerin bildirimine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin dava konusu alanları 2015 yılından bu yana kullanmasına rağmen izinlerin devralınması için ilgili mevzuatın aradığı usul çerçevesinde uzun bir süre başvuruda bulunmadığı, mevzuatın aradığı şekil şartlarını taşıyan müracaat üzerine, önceki izin sahaları küçültülerek kısmi iptallerin yapıldığı, ve 817.012,23 m²'lik alan ile 14.893,47 m²'lik enerji nakil hattı için yeni bir izin olur'u verildiği, buna göre 2021 yılı cari yıl bedelinin hesaplandığı, EÜAŞ ve davacı şirket tarafından 2015-2016 -2017-2018 -2019-2020-2021 tarihlerinde ödenen izin bedellerinin düşülmesi suretiyle ve cari yıl bedeline 2015 yılından bu yana takip eden yıllar için yüzde seksen beş oranında indirim uygulanarak mahsuplaşma yapılarak 2021 yılı cari bedelinin hesaplandığı ve bu belirleme üzerinden de usulüne uygun olarak BAK oranında 2022 yılı arazi izin bedelinin belirlendiği anlaşıldığından, uyuşmazlığa ilişkin mevzuat hükümleri uyarınca 2022 yılını kapsayan arazi izin bedelinin tahsili için düzenlenen dava konusu işlemlerde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 6446 sayılı Enerji Piyasası Kanunu'nun Geçici 4. maddesi uyarınca termik santral sahası içinde yer alan tüm birimler için %85 indirim uygulanması gerektiği belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen reddi ve kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : 24/03/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2015/14 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla Elektrik Üretim Anonim Şirketi'ne ait Orhaneli ve Tunçbilek Termik Santrallerinin, satış ve işletme hakkı devir sözleşmesi yapılmak suretiyle 22/06/2015 tarihinde tanzim olunan devir teslim tutanağıyla davacı Çelikler Orhaneli Tunçbilek Elektrik Üretim Anonim Şirketi'ne devredilmiştir. Dava konusu termik santralin çalıştığı sahanın ormanlık alana rastlayan kısımları için, daha önce EÜAŞ tarafından alınan 6 adet orman izni mevcutken, söz konusu sahalar için alınan orman izinlerinin davacı tarafından işletmenin devralındığı 2015 yılında devralınmadığı anlaşılmaktadır. Tavşanlı Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı yazısı ile davacı şirkete izinlerin devralınması gerektiği hususu hatırlatılmıştır. Davalı idare tarafından davacı adına, -izin sahalarında küçültmeler de yapılarak- 817.012,20 m²'lik alan için 08/06/2021 tarihli Olur ile davacıya izin verildiği; 03/06/2021 tarihinde ise davacı şirkete Tavşanlı Tunçbilek sınırları dahilinde 14.893,17 m²'lik saha için enerji nakil hattı izni verildiği görülmektedir. 817.012,23 m² orman sahası için 2022 yılı arazi izin bedelinin tahsili için düzenlenen 10.971.806,31-TL bedelli ve ... sayılı tahakkuk fişi ile 14.893,47 m² orman sahası için 2022 yılı arazi izin bedelinin tahsili için düzenlenen 36.568,...-TL bedelli ve ... sayılı tahakkuk fişi ve bu işlemlerin bildirimine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4. maddesinde; ''....... (4) Bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye girecek olan ve Bakanlık tarafından düzenlenen bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 3213 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinden, ulaşım yollarından ve lisanslarında belirtilen sisteme bağlantı noktasına kadarki TEİAŞ ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlar da dâhil enerji nakil hatlarından, lisans tarihinden itibaren on yıl boyunca izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksen beş indirim uygulanır. Bunlardan Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri ile Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Geliri alınmaz. Bu Kanunun yayımı tarihinden önce kamu kurum veya kuruluşları tarafından elektrik üretim tesisi yapılmak amacıyla ihalesi yapılan ya da sözleşmeye bağlanan maden sahalarında kurulmuş ve kurulacak tesisler bu fıkrada yer alan indirim ve istisnalardan faydalanamaz. Bu fıkra kapsamındaki sürenin beş yıla kadar uzatılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir.'' kuralına yer verilmiştir. (Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mülga)18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanunu'nun 17/3 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği'nin 3. maddesinde; arazi izin bedeli, verilen izinlerden orman idaresince alınacak kullanım bedeli olarak, bedel artış katsayısı (BAK), her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı olarak tanımlanmış olup, Yönetmeliğin "Alınacak bedeller" başlıklı 8. maddesinin 9. fıkrasında; "10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesisleri ile Bakanlık tarafından düzenlenen bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinde tesis, ulaşım yolları ve şebeke bağlantı noktasına kadarki Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanların enerji nakil hattı izinleri ile termik santralin işletilmesi esnasında ortaya çıkan katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanması için gereken alanlar dâhil verilen izinler için 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun geçici 4 üncü maddesinde belirtilen şekliyle bedeller alınır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan ve varlık satışı suretiyle özelleştirilen termik santrallerin işletilmesi esnasında ortaya çıkan katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanması için ise özelleştirme esnasında izinli olanların bedelleri, aynı maddedeki şekliyle özelleştirildiği tarihten itibaren on yıl için uygulanarak alınır.'' kuralına, "Bedellerin Tespiti" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında; " b) Arazi izin bedeli; İzin alanının metrekaresi, cari yıl ağaçlandırma birim metrekare bedeli, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan izin türü katsayısı (Ek-1), ekolojik denge katsayısı (Ek-2) ve il katsayısının (Ek-3) çarpımlarının sonucu" düzenlemesine, 9/3 maddesinde; "Bu bedellerden arazi izin bedeli her yıl, diğer bedeller izin başlangıcında bir defaya mahsus defaten alınır." kuralına, 9/4 maddesinde; "Yılı birim fiyatları yayınlanıncaya kadar bir önceki yıl birim fiyatlarına göre hesaplanan proje maliyet bedelleri BAK oranında arttırılmak suretiyle güncellenebilir." kuralına, 9/6 fıkrasında; "Arazi izin bedeli izin başlangıç tarihi esas alınarak bildirime gerek kalmaksızın her yıl defaten tahsil edilir. Müteakip yıllara ait arazi izin bedeli BAK oranında artırılmak suretiyle tespit edilerek bildirime gerek kalmaksızın izin başlangıç tarihinde defaten tahsil edilir." kuralına, Geçici Madde 1'de; "1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilen izinlerin süre uzatımında ve devirlerinde, ayrıca devam eden izinlerde izin sahibinin talebi halinde; bu Yönetmelik hükümleri uygulanır ve buna uygun taahhüt senedi alınır, geçmişte bedelli verilen izinler bu Yönetmeliğe göre değerlendirildiğinde bedelsiz olması halinde bedelsiz taahhüt senedi alınır. (2) Bedelli izinlerde, izin sahibinin talebi üzerine yeni taahhüt senedi düzenlenmesi halinde; taahhüt senedinin düzenlendiği yıla ait arazi izin bedeli, en son tutanak bedeli esas alınarak o yıla ait BAK yayımlanmış ise BAK oranında, yayımlanmamış ise ÜFE değişim oranlarında güncellenerek belirlenir, bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmü uygulanmaz. (3) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilmiş izinlerde arazi izin bedellerinin arttırılması için uygulanan “Deflatör” veya “ÜFE” artış oranı yerine, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile bu Yönetmelikte belirtilen “BAK” artış oranı uygulanır, bildirime gerek kalmaksızın izin başlangıç tarihinde defaten tahsil edilir. Ancak bu fıkradaki artış oranı 1/1/2015 tarihinden itibaren tahakkuk edecek bedellerin artırılması için uygulanır..." kuralına yer verilmiştir. Aynı Yönetmeliğin "İzin devri" başlıklı 18. maddesinde, " Ön izin devredilemez. Kesin izin; taahhüt senedi hükümlerine ve sürelerine bağlı kalmak kaydıyla talep edilmesi halinde Bakanlıkça devir edilebilir. Devir alanın, devir eden adına olan ruhsat, lisans, tahsis belgesinin devrini alması, taahhüt senedi ve teminat vermesi zorunludur. Aksi halde devir edenin orman idaresine karşı sorumlulukları aynen devam eder... İzinlerin devir edilmesi halinde arazi izin bedeli bu Yönetmelik hükümlerine göre güncellenir, bir defaya mahsus alınan bedeller tekrar alınmaz." düzenlemesi bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: I- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının 14.893,47 m² orman sahası için 2022 yılı arazi izin bedelinin tahsili için düzenlenen 36.568,...-TL bedelli ve ... sayılı tahakkuk fişi ve... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işleminin ... sayılı tahakkuk fişi yönünden incelenmesinden; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. II- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının 817.012,23 m² orman sahası için 2022 yılı arazi izin bedelinin tahsili için düzenlenen 10.971.806,31-TL bedelli ve ... sayılı tahakkuk fişive...tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işleminin ... sayılı tahakkuk fişi yönünden incelenmesinden; Uyuşmazlığa konu olan, EÜAŞ'a ait işletmenin varlık satışı yöntemi ile davacı şirkete ihale usulü ile satıldığı, 22/06/2015 tarihinde işletme hakkı devir sözleşmesinin imzalandığı, davacı tarafından ...tarih ve ... sayılı yazıyla, EÜAŞ adına verilmiş altı adet sahaya ait orman izinlerinin taraflarına devredilmesi istemiyle Bölge Müdürlüğüne başvurulduğu, Bölge Müdürlüğünün 13/08/2015 tarihli yazısıyla söz konusu izinli sahaların devredilmesi için Orman Kanununun 17/3 ve 18. Maddeleri Uygulama Yönetmeliğinin 6. maddesine göre hazırlanmış 4 takım müracaat dosyası ile Bölge Müdürlüklerine başvurmaları gerektiği, taleplerinin bu şekliyle değerlendirmeye alınmasının mümkün olmadığının bildirildiği, sonrasında davacı şirket tarafından 06/01/2017 tarihinde mevcut izinlerinin bir kısmının iptal edilmesi bir kısmının ise güncellenerek devam etmesi yönünde talepte bulunulduğu, Bölge Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı cevabi yazısıyla, başvuru dilekçelerinde birçok eksikliğin bulunduğu, bu eksikliklerin tamamlanarak yönetmelikte öngörülen usule uygun olarak müracaatta bulunulması gerektiğinin davacıya bildirildiği, sahaların davacı tarafından devralınmaması üzerine süreç içerisinde davalı idare tarafından 14/06/2018, 06/09/2018, 25/09/2018, 12/12/2018, 19/02/2019, 30/07/2020 tarihli yazılarla izinlerin şirketleri adına devralınması gerektiğinin bildirildiği, belirtilen süreçten sonra davacı tarafından usulüne uygun müracaat yapılması üzerine, önceki izin sahaları küçültülerek kısmi iptallerin yapıldığı ve 14.893,47 m²'lik alan için 03/06/2021 tarihli, 817.012,23 m²'lik alan için ise 08/06/2021 tarihli yeni bir izin oluru verildiği, Tavşanlı Orman İşletme Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı yazısıyla ödenmesi gereken arazi izin bedelini gösteren tahakkuk fişlerinin davacıya gönderilmesi üzerine, davacı tarafından 6446 sayılı Kanun'da belirtilen %85 indirimin uygulanmadığı iddiasıyla davanın açıldığı, davalı idarece 14.893,47 m²'lik alanda enerji nakil hattı için izin verilmiş olup sahanın bedelinin tamamında %85 oranında indirim uygulandığı, kül döküm bandı, kül depolama alanı ve sosyal tesis alanından oluşan 817.012,23 m²'lik alan için ise yalnızca kül depolama alanı ve kül bandına indirim uygulandığı, sosyal tesis alanı için indirim uygulanmadığı anlaşılmıştır. Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca; arazi izin bedeli, verilen izinlerden orman idaresince alınacak kullanım bedeli olarak tanımlanmaktadır. Belirtilen mevzuata göre izin alanının metrekaresi, cari yıl ağaçlandırma birim metrekare bedeli, Yönetmeliğin ekinde yer alan izin türü katsayısı (Ek-1), ekolojik denge katsayısı (Ek-2) ve il katsayısının (Ek-3) çarpımlarının sonucu hesaplanan ve her yıl alınan bedeldir. Orman Kanunu'nun 17. maddesinin 3. fıkrası uyarınca orman alanlarında faaliyette bulunabilmek için orman izni alınması zorunludur. Orman izni düzenlemesinde alınacak bedellerden olan arazi izin bedelinin, ancak kesin izin düzenlenmesi şartına bağlı olduğu ve davacı adına düzenlenen izinlerin, 03/06/2021 ve 08/06/2021 tarihli olur işlemleri ile tesis edildiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla davacıdan izin tarihi itibarıyla arazi izin bedeli talep edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Ancak davalı idarece, 817.012,23 m²'lik alan için hesaplanan arazi izin bedeli miktarında davacı şirketin yalnızca kül depolama alanı ve kül bandına yönelik (katı atık üniteleri için) yüzde seksen beş oranında indirim uygulandığı görülmektedir. Oysa 3213 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinden olan davacı şirketin, tesislerinde yapılan üretim faaliyeti bakımından, bedellere ilişkin olarak indirime tabi olduğu hususunda bir duraksama bulunmamaktadır. Bir başka deyişle, varlık satışı suretiyle özelleştirilen termik santrallerin katı atık ünitelerine ilişkin ayrıca bir düzenleme getirilmişse de, bu düzenlemenin, ilgili mevzuat kapsamında üretim tesisi olarak faaliyet gösteren davacı şirkete ait tesisin devamı niteliğindeki diğer üniteleri için indirim uygulanmayacağı anlamına gelmeyeceği sonucuna varılmıştır. Bu hususta mevzuatta kısıtlayıcı bir hükmün bulunmadığı da görülmektedir. Uyuşmazlığın ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmesi neticesinde, üretim faaliyetinin tüm aşamalarının tesisin tamamlayıcı parçaları içerisinde bir bütün olarak yürütüldüğü, dolayısıyla tesiste yürütülen üretim faaliyetinin kül halinde değerlendirilmesi gerektiği; üretimde bulunulan tüm tesisler için indirim uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durumda, üretimde bulunulan tüm tesisler için indirim uygulanması gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığından, 817.012,23 m² orman sahası için 2022 yılı arazi izin bedelinin tahsili için düzenlenen 10.971.806,31-TL bedelli ve ... sayılı tahakkuk fişi ve ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işleminin ... sayılı tahakkuk fişine ilişkin kısmın yönünden dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Kütahya İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, bu kısma yönelik hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; a) Dava konusu 14.893,47 m² orman sahası için 2022 yılı arazi izin bedelinin tahsili için düzenlenen ...-TL bedelli ve ... sayılı tahakkuk fişi ve ...tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işleminin ... sayılı tahakkuk fişi yönünden ONANMASINA, b) Dava konusu 817.012,23 m² orman sahası için 2022 yılı arazi izin bedelinin tahsili için düzenlenen ...-TL bedelli ve ... sayılı tahakkuk fişi ve ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işleminin ... sayılı tahakkuk fişine ilişkin kısmı yönünden BOZULMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak, 06/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.