Danıştay · 8. Daire
Danıştay 8. Daire 2024/5261 E. 2026/1054 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 8. Daire
- Esas No
- 2024/5261
- Karar No
- 2026/1054
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/5261 Karar No : 2026/1054
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Diyarbakır ili, Silvan ilçesi, ... Mahallesinde güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin 17. maddesinin (ç) fıkrasının (7) numaralı alt bendinde yer alan "Uyuşturucu ve uyarıcı maddeleri imal etmek veya ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak" fiilini işlediğinden aynı düzenlemenin (16) numaralı alt bendinde yer alan "Göreve alınmada aranacak şartları kaybettiğinden" bahisle güvenlik koruculuğu görevinden çıkarılmasına yönelik 02/07/2022 tarihli Valilik Oluruyla tesis edilen işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı tüm özlük ve maddi haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosya bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı hakkında "Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek veya Bulundurmak" suçundan adli soruşturma başlatıldığı, davacının adli soruşturma kapsamında 09/02/2022 tarihinde müdafi huzurunda alınan ifadesinde özetle; "4-5 senedir uyuşturucu madde kullandığını, yaklaşık 5 ay önce uyuşturucu madde kullanmayı bıraktığını, ancak ailevi sorunlar nedeniyle 1 ay önce tekrar uyuşturucu madde kullanmaya başladığını, en son 06/02/2022 tarihinde esrar maddesi kullandığını, en son aldığı uyuşturucu maddeyi ise 09/02/2022 tarihinde Silvan ilçesinde 40,00 TL karşılığında aldığını, bu maddeyi kullanmadan polislerin kendisini yakaladığını" ikrar ettiği, davacı üzerinde 0,89 gr toz esrar maddesinin bulunduğunun davacının da imzasını içeren 09/02/2022 tarihli "Olay, yakalama, üst arama, muhafaza altına alma, savcı görüşme, el koyma ve tartı tespit tutanağı" ile tespit edildiği, yürütülen adli soruşturma neticesinde de ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve Sor. No:..., K:... sayılı kararıyla davacı hakkında "Kullanmak için Uyuşturucu ve Uyarıcı Madde Kabul Etmek veya Bulundurmak" suçunu işlediği gerekçesiyle 5 yıl süre ile kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verildiği, davacı tarafından verilen 04/06/2022 tarihli son savunmasında da, en son olaydan 4-5 yıl önce birkaç kez uyuşturucu madde kullandığının doğru olduğu, ancak bu tarihten sonra hiç kullanmadığını, üzerinde yakalanan maddeyi kullanmak için aldığının doğru olduğu, ancak maddeyi aldıktan sonra kullanmaktan vazgeçtiğini ileri sürdüğü, bu itibarla davacının uyuşturucu madde kullanmak, satın almak ve bulundurmak fiilini işlediğinin sübuta erdiği anlaşılmakla, davalı idare tarafından usulüne uygun olarak soruşturma yapılıp davacının savunması alındıktan sonra Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin 17. maddesinin (ç) fıkrasının (7) numaralı alt bendi uyarınca tesis edilen görevine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı, diğer taraftan, her ne kadar dava konusu işlemde Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin "Göreve alınmada aranacak şartlar" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasının (f) alt bendinden yola çıkılarak aynı Yönetmeliğin 17. maddesinin (ç) fıkrasının (16) numaralı alt bendinde yer alan "Göreve alınmada aranacak şartları kaydetmek" fiilini işlediği belirtilmişse de, davacı hakkında kesinlemiş bir mahkumiyet hükmü bulunmadığından dava konusu işlemin bu gerekçesinde hukuki isabet bulunmasa da, davacının Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin 17. maddesinin (ç) fıkrasının (7) numaralı alt bendinde yer alan fiili işlediği açık olduğundan belirtilen bu husus, davacının güvenlik koruculuğu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin hukuka uygun olduğu sonucunu değiştirmediği, öte taraftan, dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal hak istemlerinin de reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararda; 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin Anayasa Mahkemesi'nin 24/03/2022 tarih ve 31788 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 24/02/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/20 sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, söz konusu iptal hükmünün, kararın Resmi Gazete'de yayımlamasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesinin uygun görüldüğü, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine ilişkin süre dolmadan, 30/11/2022 tarih ve 32029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7422 sayılı Kanun ile 442 sayılı Köy Kanunu'na "Güvenlik korucularına verilecek disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 74/A, "Ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler" başlıklı 74/B, "Uygulanacak hükümler" başlıklı 74/C maddelerinin eklendiğinin görüldüğü, Danıştay 8. Dairesinin bu husustaki içtihadının; Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihe kadar Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin dayanağı olan 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresi yürürlükte olduğu, ancak Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe girmesi için verilen 9 aylık süre dolmadan 442 sayılı Kanun'a "güvenlik korucularına verilecek disiplin cezaları" şeklinde ekleme yapıldığı, dolayısıyla artık disiplin cezalarında yönetmelik hükümlerinin esas alınamayacağı nedeniyle iptal kararlarının gerekçesini değiştirerek onandığının anlaşıldığı, Dairenin çoğunluk görüşünün ise; Anayasa Mahkemesince, bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin tümünün ya da belirli hükümlerinin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmesi halinde Anayasa Mahkemesi kararına derhal uyulması gerektiği, zira eldeki davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği gibi Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğu yönündeki hükme aykırılık oluşturacağı yönünde olduğu, ancak; Dairece Güvenlik Korucuları Yönetmeliği uyarınca tesis edilen disiplin cezalarından doğan uyuşmazlıklarda Danıştay 8. Dairesinin kararlarına uyulması yönünde oyçokluğu sağlandığından aynı gerekçe ile davacı hakkında tesis edilen dava konusu disiplin cezasında da hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı, öte yandan hukuka aykırı olan dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının dava açma tarihinden itibaren (18/07/2022) işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, yoksun kalınan parasal ve özlük hakların dava açma tarihinden itibaren (18/07/2022) işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, Yönetmeliğe dayalı göreve son işlemi tesisinin Anayasa Mahkemesinin 15/11/2018 tarih Başvuru No:2015/18638 sayılı kararına uygun olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Diyarbakır ili, Silvan ilçesi, ... Mahallesinde güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin 17. maddesinin (ç) fıkrasının (7) ve (16) numaralı alt bentleri gereği güvenlik koruculuğu görevinden çıkarılmasına yönelik tesis edilen işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle mahrum kalınan tüm özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Dava konusu işlem tarihinde yürürlükteki mevzuat aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nde yapılan 11/10/2018 tarih ve 182 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilen Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin "Disiplin Cezaları" başlıklı 17. maddesinin (ç) 'görevden çıkarma' başlıklı 1. bendinde; '(1)Bir daha güvenlik korucusu olarak görevlendirilmemek üzere görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir. Göreve son verme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:' hükmü, aynı maddenin 7. alt bendinde; 'Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek veya ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, kullanmak için uyuşturucu ve uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak' hükmü, aynı maddenin 16. alt bendinde; 'Göreve alınmada aranacak şartları kaybetme,' hükmü, "Savunma Hakkı" başlıklı 20/A. maddesinde; '(1) Güvenlik Korucusu hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. (2) Soruşturmayı yapanın veya komisyonun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan güvenlik korucusu savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.' hükümlerine yer verilmiştir. 24/03/2022 tarihli 31788 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 24/02/2022 tarihli E:2021/2, K:2022/20 sayılı kararı ile 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin iptaline, iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine ilişkin süre dolmadan, 30/11/2022 tarih ve 32029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7422 sayılı Kanun ile 442 sayılı Köy Kanunu'na "Güvenlik korucularına verilecek disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 74/A, "Ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler" başlıklı 74/B, "Uygulanacak hükümler" başlıklı 74/C maddelerinin eklendiği görülmüştür. 442 sayılı Köy Kanunu'nun "Güvenlik Korucularına Verilecek Disiplin Cezalarının Çeşitleri ile Ceza Uygulanacak Fiil ve Haller" başlıklı 74/A maddesi ç) "Görevden Çıkarma" yan başlıklı (ç) / 7. bendi; 'Güvenlik korucularının görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir. Görevden çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: ... 7) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek ve ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak, " şeklinde düzenlenmiş, bu düzenlemede "Göreve alınmada aranacak şartları kaybetmek" disiplin hükümleri arasında yer almamıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden, 09/02/2022 tarihli davacının da imzasının bulunduğu "Olay, Yakalama, Üst Arama, Muhafaza Altına Alma, Savcı Görüşme, El Koyma ve Tartı Tespit Tutanağı"nda; aynı gün saat 15:15 sıralarında Silvan Narkotik Suçlarla Mücadele Grup Amirliğine bağlı ekibin çalışması esnasında davacının park alanı önünde durumundan şüphelenilerek durdurulduğu, kendisine kimlik sorulması üzerine güvenlik korucu olduğunun öğrenildiği, güvenlik korucusu olduğunun öğrenilmesiyle bulunduğu mahallenin güvenlik kuvvetleri açısından sıkıntılı bir yer olduğunun belirtilerek burada tek başına ne yaptığının sorulduğu, davacının yeni evlendiğini ve ev bulamadığı için bu mahalleye taşındığını söylediği, davacının hal ve hareketlerindeki artan tedirginlik üzerine kendisini eve bırakmak üzere evinin sorulması üzerine sorulara cevap verememesi sebebiyle kuvvetli şüphe ile Polis Merkezine davet edildiği, merkezde kendisine uyuşturucu madde kullanıp kullanmadığının sorulduğu, uzun süre önce kullandığı şuan kullanmadığı şeklinde cevap verdiği, üzerinde uyuşturucu madde olup olmadığı sorusuna direnmeden pantolonunun sağ çakmak cebinden çıkardığı beyaz renkli kağıt parçasını polis memurlarına teslim ettiği, kağıt içindeki maddenin renk, koku ve görünüm itibarıyla toz esrar olduğunun değerlendirildiği, hassas tartıda 0,89 gr olduğunun tespit edildiği, Silvan Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından "Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak" şüphesiyle ... sayılı soruşturma dosyası ile davacı hakkında adli işlem başlatıldığı, Emniyet Genel Müdürlüğü Diyarbakır Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü'nün Uzmanlık Raporuna göre; davacı üzerinden çıkan maddenin THC (Tetrahydrocannabinol) içeren esrar olduğu, ... Cumhuriyet Başsavcılığının... tarih ve K:...sayılı kararı ile davacı hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 191/2 maddesi uyarınca 5 (beş) yıl süre ile kamu davasının açılmasının ertelenmesine, aynı Kanun'un 191/3 maddesi uyarınca ise takdiren 1 (bir) yıl süre ile denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmasına karar verildiği, davalı idare tarafından davacı hakkında Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin 17/ç.7 ve 16. maddesinde yer alan "Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek veya ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak" ile "Göreve alınmada aranacak şartları kaybetme" fiilleri kapsamında disiplin soruşturması başlatıldığı, davacının savunmasının alındığı, sonrasında dava konusu görevden çıkarma işleminin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Davacı güvenlik korucusu hakkında usulüne uygun soruşturma yapılarak ve savunması da alınarak sübut bulan uyuşturucu madde bulundurmak eylemi nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Dava konusu işlemde göreve son verilme gerekçesi olarak göreve alınmada aranacak şartların kaybı bendi belirtilmişse de, davacı hakkında uyuşturucu ile ilgili kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü bulunmadığından bu maddenin dava konusu olayda göreve son nedeni olarak gerçekleşmediği, ancak bu hususun dava konusu işlemi hukuka aykırı hale getirmediği görülmüştür. Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi kararında disiplin işleminin dayandığı kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edildiği bu nedenle işlemin de hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal hükmü kurulmuş ise de; dava konusu işleme ilişkin temyiz incelemesinin yapıldığı tarihte yukarıda belirtilen; Anayasa Mahkemesi iptal kararı ve bu karar uyarınca 442 sayılı Kanunda yapılan değişiklikle davacı lehine bir durum oluşmadığı zira; 442 sayılı Kanun 74/A maddesinin (ç) bendinin 7 numaralı alt bendinde yer alan "Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek ve ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak" eylemi görevden çıkarma gerektiren fiiller arasında sayıldığından davacı hakkında verilecek disiplin cezasında bir değişiklik olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden davacının parasal ve özlük haklara ilişkin isteminin de reddi gerekmektedir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ...İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline, yoksun kalınan parasal ve özlük hakların dava açma tarihinden itibaren (18/07/2022) işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak, 24/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.