Danıştay 8. Daire 2023/32 E. 2026/614 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/32 Karar No : 2026/614

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Başkanlğı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Temizlik ve İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Tekirdağ ili, Malkara ilçesi, ... Mahallesi hudutlarında yapılan denetimlerde mera vasıflı araziden izinsiz olarak I-(a) grubu maden (kum) alındığının tespiti üzerine 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca 554.680,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu para cezasının 04/08/2021 tarihli tutanağa bağlı olarak tesis edildiği, anılan tutanakta tekniker, maden mühendisi ve mahalle muhtarının imzasının bulunduğu, davacı tarafından TESKİ adına yapılan isale hattında kullanılan dolgu malzemesi ile mera vasıflı arazide bulunan ve buradan alınarak kullanıldığı iddia edilen dolgu malzemesinin aynı malzemeler olduğuna ilişkin analiz, teknik rapor vs. bulunmadığı, davacının bizzat mera vasıflı araziden dolgu malzemesi aldığına ilişkin görüntü, işçilerin ifadesi veya mahallenin sakinleri tarafından bu yönde verilen ifadelerin bulunmadığı, 04/08/2021 tarihli tutanağın somut tespitlerin ortaya konulmasında yetersiz olduğu, davacı tarafından hazırlatılan 23/08/2021 tarihli teknik raporda; davacının yapmakta olduğu isale hattında kullanılan dolgu malzemesiyle mera vasıflı araziden alınan dolgu malzemesinin aynı malzeme olmadığı, teknik nitelik bakımından mera vasıflı araziden alınacak kumun yetersiz olduğu yönünde analizlere yer verilirken, anılan raporun aksini ispatlayan ve kuvvetli delillerle ortaya koyan teknik verilere ve analizlere dayalı tespitlerin yer aldığı teknik rapor, inceleme raporu, denetim tutanağı gibi bilgi ve belgelerin davalı idarece sunulamadığı, dava konusu para cezası hesabında belirtilen 7.840,00 tonun ne şekilde hesaplandığı, hangi verilere dayanarak bu miktarın belirlendiğinin de anlaşılamadığı, davacıya isnat edilen, her türlü şüpheden uzak, somut, kesin, yeterli ve inandırıcı delillerle ortaya konulamamış fiile ilişkin olarak tesis edilen dava konusu ...tarih ve ... sayılı işlemde bu haliyle hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; 3213 sayılı Kanun'da 7164 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikler doğrultusunda, ilgili idari para cezasının Valilikler (Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları) tarafından uygulanacağına ilişkin açık bir hükmün bulunmadığı ve dava konusu idari para cezasını vermeye yetkili olan idarenin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü olduğun, bu durumda Tekirdağ Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uygunluk bulunmadığından yetki yönünden iptali gerekirken işin esasına girilerek verilen iptal kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmediğinden; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ticari ve ekonomik değeri olan her türlü madenin Maden Kanunu kapsamında olduğu, Kanun'un 12. maddesinin 5. fıkrasında da ruhsatı olmadan madenin sevk ve satışının mümkün olmadığı nazara alındığında davaya konu idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacı şirketin izinsiz/ruhsatsız şekilde ticarete konu olacak şekilde kendi işinde kar sağlamak adına madeni satın aldığı ve sevkini gerçekleştirdiği, bu durumun firma yetkilisince de açıkça beyan ile kabul edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava; Tekirdağ ili, Malkara ilçesi, ... Mahallesi hudutlarında yapılan denetimlerde mera vasıflı araziden izinsiz olarak I-(a) grubu maden (kum) alındığının tespiti üzerine 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca 554.680,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Üretim ve sevkiyat" başlıklı 12. maddesinin 6. fıkrasında; "Hammadde üretim izni olmadan üretim yapıldığının ve hammaddenin kamuya ait projelerde kullanıldığının tespit edilmesi halinde faaliyetler durdurulur. Bu alanda üretilen hammadde için faaliyeti gerçekleştirene ocak başı satış bedeli kadar idari para cezası uygulanır. Herhangi bir işleme tabi tutulmadan kullanılan hammaddeler için ocak başı satış bedeli, tüvenan hammaddenin ocak başı fiyatına göre hesaplanır. Hammadde üretim izin alanından üretilen hammaddenin kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan projeler dışında kullanıldığının, ticarete konu edildiğinin veya satışının yapıldığının tespit edilmesi halinde, faaliyeti gerçekleştirene amaç dışı kullanılan hammaddenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası verilir. Yapılan üretimin projede belirtilen amaç dışında kullanımının ikinci kez tespiti halinde hammaddenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanarak izin iptal edilir." hükmü yer almakta iken; 28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7164 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle değiştirilen Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 6. fıkrasında "Hammadde üretim izni olmadan ve/veya Genel Müdürlüğe bildirilen yüklenici dışında gerçek veya tüzel kişiler tarafından üretim yapıldığının tespit edilmesi durumunda faaliyetler durdurularak üretilen hammaddeye mülki idare tarafından el konulur. Bu fiili işleyen kişilere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan hammaddenin kamuya ait projelerde kullanıldığının tespit edilen kısmına ocak başı satış bedeli tutarında, hammaddenin kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan projeler dışında kullanılan, ticarete konu edilen ve/veya satışının yapıldığı tespit edilen kısmına ise ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır. Herhangi bir işleme tabi tutulmadan kullanılan hammaddeler için ocak başı satış bedeli, tüvenan hammaddenin ocak başı fiyatına göre, herhangi bir işleme tabi tutularak kullanılan hammaddeler için ise ocak başı satış bedeli işlem görmüş hammaddenin ocak başı fiyatına göre hesaplanır. El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde il özel idaresi hesabına aktarılır. Bu fıkranın ihlalinin tekrarı hâlinde madenin ocak başı satış bedelinin on katı tutarında idari para cezası uygulanır ve hammadde üretim izni iptal edilir" hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanun'un "Ruhsat bedeli, rehabilitasyon bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinde yer alan "Bakanlık, mülki idare amirlikleri ve il özel idareleri tarafından bu Kanuna göre verilen idari para cezaları hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır. Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir." hükmü, 28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7164 sayılı Kanunun 13. maddesiyle değiştirilen 3. fıkrasında "Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına ödenir. İdari para cezalarına karşı otuz gün içinde idare mahkemelerinde dava açılabilir. Verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulması takip ve tahsilatı durdurmaz. Genel Müdürlük genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili bedeli en geç on beş iş günü içerisinde Hazine hesabına aktarır. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. İlgili tahsil dairesi idari para cezası tamamen tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içerisinde durumu Genel Müdürlüğe bildirir." şeklinde değiştirilmiştir. Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan ve 11/12/2022 tarih ve 32040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Maden Yönetmeliği'nin "Genel müracaat" başlıklı 8. maddesinde "(1) Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen nitelikleri taşıyan gerçek veya tüzel kişiler, maden hakkı için I. Grup (a) bendi madenlerde büyükşehir belediyesi olan illerde valiliklere diğer illerde il özel idarelerine, diğer grup madenlerde Genel Müdürlüğe müracaat yapılır. (2) I. Grup (a) bendi madenlerde büyükşehir olan illerde valilikler diğer illerde il özel idareleri, Genel Müdürlüğün uygun görüşünü alır. Genel Müdürlük, talep edilen alanın niteliği, talep alanında diğer grup ruhsatların bulunup bulunmadığı, ruhsat bulunması halinde yapılan nazari ve/veya mahalli inceleme sonucu dikkate alınarak görüşünü bildirir. Diğer kamu kurum ve kuruluşlarının olumlu görüşünün alınmasını takiben valiliklerce/il özel idaresince ihale yolu ile işletme ruhsatı verilir. Bu madenlerin ihale bedeli büyükşehir belediyesi olan illerde ilgili muhasebe birimi hesabına, diğer illerde il özel idarelerinin hesabına yatırılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 3213 sayılı Maden Kanunu 12. ve 13. maddeleri kapsamında maden ruhsatları ile ilgili iş ve işlemlerde mülki idare amirlikleri yetkili ve görevli kılınmış olup, maden sahaları ile ilgili olarak verilen yetki ve sorumluluk kapsamında ilgililer tarafından yerine getirilmeyen yükümlülükler nedeniyle kanunda öngörülen yaptırımların da mülki idare amirliklerince uygulanacağı tabiidir. Maden Kanunu'nun 13. maddesinde yapılan değişiklik ile bu yetki ve sorumluluğun ortadan kalktığından söz edilemeyeceğinden, tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan I. Grup maden ruhsatları özelinde yukarıda belirtilen Maden Kanunu ve Maden Yönetmeliği hükümleri uyarınca maden ruhsatı başvuruları ile buna ilişkin iş ve işlemlerde valilikler ve il özel idarelerinin yetkili kılındığı, bu gruptaki maden ruhsatlarıyla ilgili yaptırımların tesisinde de bahsi geçen idarelerin yetkili olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Bu durumda, işin esasına girilerek dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu, işlemin yetki yönünden hukuka uygun bulunmadığı gerekçesiyle reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...2 tarih ve E:... K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 05/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.