Danıştay 8. Daire 2023/1447 E. 2024/1935 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/1447 Karar No : 2024/1935 TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVACILAR) Kendi Adlarına Asaleten, ..., .. ve ...'a velayeten; 1- ... 2- ... 3- ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacılardan ... ve ...'un kızı, ..., ... ve ...'un kardeşi, ...'in torunu olan ...'un 11.10.2018 tarihinde Ardahan ilinde Kazım Karabekir Yatılı Bölge Okulu pansiyonundaki odasında eski ahşap dolabın üzerine düşmesi sonucu hayatını kaybetmesi sonucu meydana gelen olayda, davalı idarenin kusurlu olduğu ileri sürülerek; baba ... için 100.000,00-TL (Islah ile 100.778,17-TL) maddi (destekten yoksun kalma) ve 200.000,00-TL manevi, anne ... için 99.700,00-TL (Islah ile 229.959,11-TL) maddi (destekten yoksun kalma) ve 200.000,00-TL manevi, kardeş ... için 100,00-TL maddi (destekten yoksun kalma) ve 150.000,00-TL manevi, kardeş ... için 100,00-TL maddi (destekten yoksun kalma) ve 100.000,00-TL manevi, kardeş ... için 100,00-TL maddi (destekten yoksun kalma) ve 100.000,00-TL manevi, büyükanne ... için 50.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacılardan ... ve...'un kızı, ..., ... ve ...'un kardeşi, ...'in torunu olan ...'un 11/10/2018 tarihinde Ardahan ilinde Kazım Karabekir Yatılı Bölge Okulu pansiyonundaki odasında yere düşen tokasını aradığı sırada, odadaki eski ahşap dolabın üzerine düşmesi sonucu hayatını kaybetmesi olayında hizmet kusuru bulunan davalı idarece, sorumluluğu nispetinde meydana gelen zararın tazmin edilmesi gerektiği sonucuna varılarak; maddi tazminat istemi yönünden, ıslah sonucu artırılan tutarlar göz önüne alınarak, baba için 100.778,17-TL'nin, anne için 229.959,11-TL'nin, davalı idareye başvuru tarihi olan 26/02/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine, kardeşler için istenen toplam 300,00-TL maddi tazminat isteminin reddine, Manevi tazminat istemi yönünden, baba için 100.000-TL, anne için 100.000-TL, kardeşlerden ... için 75.000-TL, ... için 50.000-TL, ... için 50.000-TL, büyükanne için 20.000-TL'nin, davalı idareye başvuru tarihi olan 26/02/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine, geri kalan manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacıların İddiaları: Davalı idarenin kusuru nedeniyle meydana gelen olayda, müvekkillerinin tarifi ve telafisi olmayan mağduriyetler yaşadığı, annenin üzüntüden dolayı sürekli hastalandığı, kar-kış demeden her gün vefat eden kızının mezarı başında saatlerce ağladığı, kardeşi ...'in olaya şahit olduğu ve kardeşinin yüzünü kanlar içinde ve burnu kırılmış şekilde kucağında beklettiği, yaşanan bu olay sebebiyle psikolojik sorunlar yaşadığı ve içine kapandığı, diğer kardeşlerinin de benzer psikolojik sorunlar yaşadığı belirtilerek Mahkemece belirlenen manevi tazminat tutarlarının yaşanan olay sebebiyle duyulan acı ve ızdırabı gidermediği ileri sürülmüştür. Davalının İddiaları: Tazminat davalarında, zarar görenin kusurlu davranışı ile zararın ortaya çıkmasına veya artmasına sebebiyet vermesi halinde maddi tazminat tutarının belirlenecek kusur oranı doğrultusunda düşürülmesi gerekirken, Mahkemece yaşanan olayda müteveffanın kusur durumuna bakılmadan karar verildiği, dolayısıyla belirlenen maddi ve manevi tazminat oranlarının yüksek olduğu belirtilerek istinaf kararının aleyhine olan kısımları yönünden bozulması istenilmiştir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca temyiz dilekçelerine karşı savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacılardan ... ve ...'un kızı, ..., ... ve ...'un kardeşi, ...'in torunu olan ...'un 11/10/2018 tarihinde Ardahan ilinde Kazım Karabekir Yatılı Bölge Okulu pansiyonundaki odasında yere düşen tokasını aradığı sırada, odadaki eski ahşap dolabın üzerine düşmesi sonucu hayatını kaybetmiştir. ...'un olay tarihinde 9 yaşında olduğu, olay ile ilgili Ardahan Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı dosyasında adli soruşturma başlatıldığı, ayrıca idari soruşturma sonucunda da okul müdürü ve yardımcılarına disiplin cezası verildiği, Ardahan Cumhuriyet Başsavcılığınca olay ile ilgili adli soruşturma sırasında alınan teknik bilirkişi raporunda, Ardahan İl Milli Eğitim müdürü, okul müdürü, iş sağlığı ve güvenliği koordinatörüne ayrı ayrı kusur atfedildiği, sonuç olarak davalı idarenin %100 kusurlu olduğuna karar verilmiştir. Davacılar tarafından davalı idarenin olayın meydana gelmesinde kusurlu olduğu ileri sürülerek, baba için 100.000,00-TL (Islah ile 100.778,17-TL) maddi (destekten yoksun kalma) ve 200.000,00-TL manevi, anne için 99.700,00-TL (ıslah ile 229.959,11-TL) maddi (destekten yoksun kalma) ve 200.000,00-TL manevi, kardeş ... için 100,00-TL maddi (destekten yoksun kalma) ve 150.000,00-TL manevi, kardeş ... için 100,00-TL maddi (destekten yoksun kalma) ve 100.000,00-TL manevi, kardeş ... için 100,00-TL maddi (destekten yoksun kalma) ve 100.000,00-TL manevi, büyükanne ... için 50.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır. İdare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar İdare Hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu istinaf kararının; maddi tazminata ilişkin kısmı ile manevi tazminatın, davacılardan ... , ... ve büyükanne ... için verilen kısmı yönünden yapılan incelemede; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Bölge İdare Mahkemesi kararının, maddi tazminata ilişkin kısmı usul ve kanuna uygun olup bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, davanın bu kısmı için yapılan temyiz istemlerinin reddi ile anılan kararın bu kısmının onanması gerekmektedir. Temyize konu istinaf kararının; manevi tazminatın, baba ... , anne ... ve kardeş Zeynep Koç için verilen kısmı yönünden yapılan incelemede; Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir. Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı(lar) yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı(lar) yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır. Dava konusu olayda, henüz 9 yaşında olan davacıların kızı ve kardeşi olan ...'un, ilkokul çağındaki çocukların kaldığı pansiyondaki dolabın davalı idarenin ağır kusuru sonucu duvara sabitlenmemesi nedeniyle vefat ettiği, kardeşlerden ...'un da vefat eden kardeşi ile aynı okulda okuduğu ve kardeşinin üstüne dolap düştükten sonra yanına gittiği ve kucağına aldığı ve sağlık görevlileri gelene kadar da kucağında beklediği hususları birlikte değerlendirildiğinde, yaşanan olay nedeniyle gerek anne ve babanın gerekse de olaya şahit olan ve kardeşini kanlar içinde gören ... için belirlenecek manevi tazminat tutarının duyulan elem ve ızdırabın ağırlığını karşılayacak düzeyde olması gerekmektedir. Bu durumda, dava konusu olay nedeniyle hayatını kaybeden ...'un 9 yaşında olması, idarenin yaşanan olayda ağır kusuru bulunması ve olayın doğurduğu sonuç göz önünde bulundurulduğunda, temyize konu istinaf kararında anne, baba ve kardeş ... için kabul edilen manevi tazminat miktarının çok az olduğu, bu nedenle manevi tazminatla amaçlanan manevi zararların giderilmesi ilkesine uygun ve davacıların manevi varlığında meydana gelen zararlarını giderebilecek şekilde bir miktara hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla Bölge İdare Mahkemesince, kararın anne, baba ve kardeş ... için belirlenen manevi tazminata ilişkin kısmı yönünden yeniden bir değerlendirme yapılarak makul ve manevi zararı tatmin edecek bir miktarın belirlenmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, davacıların temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ; a) maddi tazminata ilişkin kısmı ile manevi tazminatın davacılardan kardeş ..., ... ve büyükanne ... için verilen kısmı yönünden oybirliği ile ONANMASINA, b) manevi tazminatın davacılardan baba ..., anne ..., ve kardeş ... için verilen kısmı yönünden oyçokluğu ile BOZULMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak, 28/03/2024 tarihinde karar verildi. KARŞI OY : X-Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bu nedenle, temyiz istemlerinin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının manevi tazminata yönelik verilen kısmının da aynı gerekçeyle onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.