Danıştay 7. Daire 2023/2694 E. 2025/2505 K.

T.C. D A N I Ş T A Y YEDİNCİ DAİRE Esas No : 2023/2694 Karar No : 2025/2505

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Dış Ticaret ve İthalat İhracat Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya kıymetinin, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de öngörülen birim kıymete yükseltilmesi suretiyle ihtirazi kayıtla beyanı üzerine tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerine vaki itirazın reddine dair işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi uyarınca iade talep edebilmesi için vergilerin ödenmesinin gerektiği, itiraz başvurusunun yapıldığı tarihte vergilerin ödenmediği, bu nedenle anılan beyannameye ilişkin talebin incelenme olanağının bulunmadığı; öte yandan, beyannamenin tescil edildiği tarihten sonra verilen ihtirazi kayıt dilekçesinin beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılması, dolayısıyla beyanname tescil tarihinden sonra yapılan ihtirazi kayda dayanılarak, idari itiraz yoluna gidilmesi ve dava açılması imkanı bulunmadığından uyuşmazlığın esasının incelenemeyeceği gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İhtirazi kayıt dilekçesinin 07/02/2023 tarihinde bölge müdürlüğüne ulaştığı bildirilmiş ise de; beyannamenin tescil tarihinde ... barkod kodu ile ihtirazi kayıtta bulunulduğu, akabinde, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi uyarınca, on beş günlük süresi içerisinde tahakkuk ettirilen vergilere karşı itiraz yoluna başvurulduğu, itiraz başvurusu için vergilerin ödenme zorunluluğu bulunmadığından, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ : İhtirazi kayıt dilekçesinin beyanname tescil tarihinde postaya verildiği anlaşıldığından olayda, itiraz prosedürünün işletilmesi suretiyle tahakkukun iptali ve daha sonra ödenen vergilerin tecil faiziyle iadesi istemiyle açılan işbu davanın esasının incelenmesi gerektiğinden, aksinin kabulü ile verilen mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden vergi dava dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı adına tescilli... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya kıymetinin, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de öngörülen birim kıymete yükseltilmesi suretiyle ihtirazi kayıtla beyanı üzerine tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerine vaki itirazın reddine dair işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri; 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği; 4. fıkrasında, itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükümlerine yer verilmiş, 14. maddesinin 1. fıkrasında ise, bu Kanun'da belirtilen sürelerin, tarih veya vadeler ve aksine özel bir hüküm bulunmadıkça uzatılamayacağı veya ertelenemeyeceği, süre, tarih veya vadelerin bitim tarihinin resmi tatil gününe rastlaması halinde, bu sürelerin ilk iş gününün resmi çalışma saatleri sonunda biteceği; 3. fıkrasında ise, bu Kanun'a göre gümrük idaresine yapılacak yazılı başvuruların posta ile taahhütlü olarak gönderilebileceği, bu takdirde başvurunun postaya verildiği tarihin gümrük idaresine verilme tarihi yerine geçeceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Gümrük vergileri tahakkuklarına karşı dava açılabilmesi için, söz konusu tahakkuklara karşı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinde öngörülen idari itiraz yoluna başvurulması ve bu başvurunun reddedilmiş olması; itiraz yoluna başvurulabilmesi için de, idarece kendiliğinden yapılmış bir ek tahakkuk işleminin veya ihtirazi kayıtla verilen gümrük beyannamesine dayalı tahakkukun bulunması gerekmektedir. İhtirazi kayıt, uygulamada, beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla beyannameye konulan ve beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren açıklama olarak nitelendirilmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, davacı adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya için Gözetim Tebliği hükümleri uyarınca belirlenen birim kıymete göre beyan edilen kıymete yönelik olarak beyannamenin tescil tarihinde ... barkod numarası ile ihtirazi kayıt dilekçesinin postaya verildiği ve ihtirazi kayıt konulmasını müteakiben bölge müdürlüğüne itiraz edildikten sonra fazladan tahakkuk ettirilen vergilerin iptali ile 03/03/2023 tarihinde ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar, Mahkemece, beyannamenin tescil tarihinden sonra verilen ihtirazi kayıt dilekçesine dayanılarak dava açılması olanağı bulunmadığı ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi uyarınca iade talep edilebilmesi için vergilerin ödenmesinin icap ettiği gerekçesiyle karar verilmiş ise de; ihtirazi kayıt dilekçesinin beyannamenin tescil tarihinde postaya verilmesi, gümrük idaresine yapılan itirazların posta ile taahhütlü olarak gönderilmesi halinde başvurunun postaya verildiği tarihin gümrük idaresine verilme tarihi yerine geçeceğine dair düzenleme karşısında olayda, itiraz prosedürünün işletilmesi suretiyle tahakkukun iptali ve ödenen vergilerin tecil faiziyle iadesi istemiyle açılan işbu davanın esasının incelenmesi gerekmektedir. Bu durumda, davacı tarafından ihtirazi kayıtla verilen beyannameye istinaden tahakkuk ettirilen vergilere vaki itirazın reddine dair işlemin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi ve davacının fazladan ödediğini ileri sürdüğü vergilerin tecil faiziyle iadesine ilişkin isteminin de göz önünde bulundurulması suretiyle karar verilmesi gerektiğinden, yazılı gerekçeyle verilen kararda yasal isabet bulunmamıştır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine, 4. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 17/06/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.