Danıştay 6. Daire 2021/7999 E. 2025/2881 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2021/7999 Karar No : 2025/2881

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

2- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Samsun ili, Atakum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsele ilişkin 14/05/2018 tarihli imar durumu ile dayanağı olan Atakum Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen ve Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla değiştirilerek onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 15 metrelik imar yoluna cepheli olan parsellerin mevcut durumda H:30.50 metre yüksekliğinde 9-11 katlı olarak yapılaştıkları, aynı yola cepheli olan davaya konu parselin H:12.50 metre, 4 kat olarak yapılaşmasının 15 metrelik yol güzergahı boyunca farklı kat yüksekliğine sahip yapılaşmalara yol açacağı, bu durumun genel plan kurgusunun ve çevrenin dokusunun, estetiğinin ve siluetinin bozulmasına neden olacağı, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, bölgedeki yüksek yapılaşmaların 2008 yılında onaylanan imar planı değişikliğine dayandığı, bu planın mahkeme kararıyla iptal edilmesi üzerine dava konusu planların onaylandığı ve bu plana dayanılarak 4 katlı yapılaşmalar için yapı ruhsatları verildiği, bu planın yeniden iptalinin mağduriyetlere yol açacağı ileri sürülmektedir. Atakum Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu imar planına dayanılarak yapı ruhsatları verildiği ve inşaatlara başlandığı, imar planının iptalinin mağduriyetlere yol açacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalıların temyiz isteminin reddine, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 21/05/2025 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY (X): Dava, Samsun ili, Atakum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsele ilişkin 14/05/2018 tarihli imar durumu ile dayanağı olan Atakum Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen ve Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla değiştirilerek onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5.maddesinde uygulama imar planı, "tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır. 14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 4/k maddesinde, "Uygulama imar planı: Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/1.000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı,'', "Genel planlama esasları" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki mekânsal planlar aşağıda yer alan planlama ilke ve esaslarına, planların hazırlanması ile ilgili standartlara, gösterim tekniklerine ve tanımlara uygun olarak yapılır: a) Planlar, kamu yararı amacıyla yapılır. b) Planlar; pafta, gösterim, plan notları ve plan raporu ile bir bütündür. c) Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir. ç) Üst kademe planlar, alt kademesindeki planlara mekânsal nitelikte hedef koyan, yol gösteren ve ilke belirleyen plandır. d) Mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ile nazım imar planları üzerinden ölçü alınarak uygulama yapılamaz. e) Planlar, diğer kademedeki planların büyütülmesi veya küçültülmesi yolu ile elde edilemez. f) Doğal, tarihi ve kültürel değerlerinin koruma ve kullanma dengesinin sağlanması esastır. g) Yapıların ve çevrenin kalitesinin artırılması için planlarda gerekli sağlıklaştırma ile ilgili kararlara yer verilir. ğ) Planlarda afet, jeolojik ve doğal veriler esas alınır. h) Planlarda, varsa mevcut geleneksel dokunun korunması esastır. ı) Ülke ve bölge düzeyinde karar gerektiren büyük projelerin mekânsal strateji planı veya çevre düzeni planında değerlendirilmesi esastır. i) Planlama süreci; araştırmaların yapılması, sorunların ortaya konulması, veri ve bilgi toplama ile ilgili analiz aşaması; bilgilerin biraraya getirilmesi, birleştirilmesi ve sonuçların değerlendirilmesi ile ilgili sentez aşaması ve plan kararlarının oluşturulması aşamalarından oluşur. j) Planların hazırlanmasında plan türüne göre katılım sağlanmak üzere anket, kamuoyu yoklaması ve araştırması, toplantı, çalıştay, internet ortamında duyuru ve bilgilendirme gibi yöntemler kullanılarak kurum ve kuruluşlar ile ilgili tarafların görüşlerinin alınması esastır. k) Planların iptal edilmesi halinde, daha önce alınan kurum ve kuruluş görüşleri ile birlikte yapılan analiz ve sentez çalışmaları yeni plan hazırlanmasında bu Yönetmelik kapsamında yeniden değerlendirilir. l) Planlar, çevresinde veya bitişiğinde yer alan mevcut planlar ile uyumlu hazırlanır. Korunacak alanların çevresinde yapılan planlar ise bu alanların hassasiyeti dikkate alınarak hazırlanır.'', "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinde, "(1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır...(4) Kat adedi veya bina yüksekliğini artıran imar planı değişiklikleri, yörenin yerleşim özellikleri, dokusu ve kimliği dikkate alınmak suretiyle, şehrin veya alanın yakın çevresinin silüeti, yapıların güneşe göre cephesi ve yönlenmesi özelliklerini olumsuz yönde etkilememesi esas alınarak yapılır.(5) İmar planında verilmiş olan inşaat emsalinin, kat adedinin, ifraz şartlarının değiştirilmesi sonucu nüfus yoğunluğunun artırılmasına dair imar planı değişikliklerinde: a) Artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanları standartlara uygun olarak plan değişikliğine konu alana hizmet vermek üzere ayrılır. b) Nüfus yoğunluğuna bağlı olmaksızın, kat adedinin artırılmasının istenmesi durumunda; önerilecek kat adetlerinin tayininde aşağıdaki formüle göre bulunacak bütün yollardaki karşılıklı bina cepheleri arasındaki asgari uzaklık sağlanacaktır. K = [(Y1 + Y2)/2] + 7,00 m Yukarıdaki formülde; K = Karşılıklı bina cepheleri arasındaki mesafe (metre), Y1 = Yolun bir cephesine önerilecek yapının yüksekliği, Y2 = Yolun diğer cephesinde önerilecek yapının yüksekliğini, ifade eder. c) Parsellerin birleştirilmesi ve yapı düzeni değişikliği içeren, kat adedinin artırılmasına yönelik uygulama imar planı değişikliklerinde de yukarıdaki formüle uyulmasıesastır. ..(7) Yoğunluk artıran veya kentsel ulaşım sistemini etkileyen imar plan değişikliklerinde, kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla ayrıca kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporu, analizi hazırlanır veya hazırlatılır." düzenlemeleri yer almaktadır. Dosyanın incelenmesinden, Samsun ili, Atakum ilçesi, Alanlı Mahallesini kapsayan alanda ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunda kat yükseliğinin serbest olarak belirlenmesi üzerine bölgede yer alan bir parsel maliki tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararla, dava konusu revizyon imar planı ile bölgede inşaat ve nüfus yoğunluğunu artışına neden olunmamakla beraber kentsel tasarım anlamında birbirinden yükseklik ve biçim olarak tamamen farklı yapılaşmalar öngören imar planının, kentsel çevre kalitesini, kent estetiğini, sokak dokusu algısını olumsuz yönde etkilediği, yapılaşmış binaların hakim manzara yönünün kapanmasına neden olunduğu gibi şehircilik ilkeleri kapsamında eşitlik ve mülkiyet hakkının korunması ilkesine de aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan kararın Dairemizin 13/11/2017 tarih ve E:2016/2010, K:2017/8895 sayılı kararı ile onandığı, davalı idarenin karar düzeltme isteminin ise Dairemizin 14/10/2021 tarihli, E:2018/1187, K:2021/11390 sayılı kararıyla reddine karar verildiği, bu süreçte ise bölgede 9-11 katlı yapılaşmaların oluştuğu, iptal kararının uygulanmasını teminen Atakum Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğiyle kat yüksekliğinin 30,50 metre olarak belirlendiği, Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla H:12,50 metre olarak düzeltilerek plan değişikliğinin onaylanması üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta, mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporuna dayanılarak, dava konusu parselin cephe aldığı imar yolunda 9-11 kat yükselikte yapılaşmaların gerçekleştiği, alanda yüksekliğin 12,50 metre belirlenmesinin bölgenin siluetini bozacağı gerekçesiyle iptal kararı verilmişse de anılan yapılaşmanın dayanağı olan kat yüksekliğinin serbest bırakılmasına ilişkin uygulama imar planı revizyonunun mahkeme kararıyla iptal edildiği ve bu kararın onanarak kesinleştiği, bu sebeple dava konusu imar planının değerlendirilmesinde, dayanağı imar planı iptal edilen yüksek yapılaşmaların esas alınamayacağı anlaşılmıştır. Bununla birlikte, Atakum Belediye Meclisince onaylanan, yüksekliğin 30,50 metre belirlenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde, bölgede zemin etüdü yapılarak alanın zemininin bu yükseklikteki yapılaşmalara uygun olup olmadığı yönünde bir inceleme yapıldığına ilişkin bilgi belge olmadığı, ayrıca yukarıda yer alan düzenlemelerde, kat yüksekliğinin arttırılması durumunda önerilecek kat adetlerinin tayininde yine düzenlemede yer verilen formüle göre bulunacak bütün yollardaki karşılıklı bina cepheleri arasındaki asgari uzaklık sağlanması gerektiği, ancak dava konusu parselin bulunduğu alanda karşılıklı bina mesafelerin sağlanıp sağlanamadığına ilişkin herhangi bir inceleme olmadığı, bilirkişilerce de buna yönelik bir tespit yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda, davanın reddine karar karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddin yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla Dairemizin kararına katılımıyorum.