Danıştay · 5. Daire

Danıştay 5. Daire 2025/18536 E. 2026/50 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
5. Daire
Esas No
2025/18536
Karar No
2026/50
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2025/18536 Karar No : 2026/50

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesinin verdiği yetki çerçevesinde kamu görevinden çıkarılması ile öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının istenilmesine dair Milli Savunma Bakanlığının... tarih ve... sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı maaş alacaklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; dava konusu işlemin dayanağı olan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesi uyarınca bir kamu personelinin kamu görevinden çıkarılabilmesi için, terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğunun değerlendirilmesi gerektiği, dosyaya sunulan istihbari bilgi ve belge ile davacı hakkında FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediği iddiasıyla ...Ağır Ceza Mahkemesinde açılan davanın halen derdest olduğu hususları göz önüne alındığında, davalı idarenin davacının FETÖ/PDY terör örgütüyle irtibatlı veya iltisaklı olduğunu değerlendirerek hakkında tesis ettiği dava konusu kamu görevinden çıkarma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacı hakkında yürütülen adli kovuşturmada...Ağır Ceza Mahkemesinin ...tarihli ve E:..., K.... sayılı kararı ile terör örgütüne üyelik suçlamasından 6 yıl 3 ay hapis cezasına hükmolunduğu, davacının 14/04/2012 - 20/09/2014 tarihleri arasında ankesörlü telefon hattından 6 adet ardışık aramasının tespit edildiği, ayrıca davacının kullanımındaki telefonda ByLock uygulamasının yüklü olduğu ve 09/11/2014 - 09/12/2014 tarihleri arasında yoğun görüşme kaydının (242 adet) bulunduğuna ilişkin tespitler birlikte değerlendirildiğinde, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektirecek bir neden bulunmadığı belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Savunma hakkı tanınmadan ve Anayasanın 36., 38., 121. ve 129/2. maddelerine aykırı olarak işlem tesis edildiği, ceza yargılaması neticesinde hakkında verilen kararın henüz kesinleşmediği, masumiyet karinesi ile suç ve cezaların kanuniliği ilkesinin ihlal edildiği, örgüt ile irtibatına dair somut bir delil sunulmadığı, sadece ardışık arama veya sosyal çevre bilgilerinin tek başına iltisak için yeterli delil niteliğinde olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacının iddialarının hukuki dayanağının bulunmadığı belirtilerek temyiz talebinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır. Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir. MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. 23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde alınması zaruri olan tedbirler ile bunlara ilişkin usul ve esasları belirlemektir." düzenlemesine, "Kamu görevlilerine ilişkin tedbirler" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise; "27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa tabi personel, ilgili Kuvvet Komutanının teklifi, Genelkurmay Başkanının inhası, Milli Savunma Bakanının onayı ile kamu görevinden çıkarılır." düzenlemesine yer verilmiştir. Öte yandan, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 112. maddesinin 3. fıkrasında subay ve astsubayların hangi durumlarda istifa etmiş sayılacakları belirtilmiş, 5. fıkrasında ise; (Ek fıkra: 28/5/2003-4861/7 md.; Değişik: 3/7/2003 – 4917/5 md.) "Durumları yukarıdaki fıkralara uyanlar ile Türk Silâhlı Kuvvetlerinden her ne şekilde olursa olsun mecburî hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan ayrılan veya ilişiği kesilen subay ve astsubaylar (Türk Silâhlı Kuvvetleri’nde görev yapamaz şeklinde sağlık raporu alanlar ile vazife malûlü olarak Türk Silâhlı Kuvvetleri’nden ayrılanlar hariç), her yıl kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından belirlenen; askerî öğrenci, subay ve astsubay naspedildikten sonra kendilerine yapılan öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının iki katını, (…) 85 yükümlülük sürelerinin eksik kalan kısmı ile orantılı olarak kanunî faizi ile birlikte tazminat olarak öderler. Öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının hangi unsurlardan oluşacağı ve tahsiline ilişkin usul ve esaslar; Millî Savunma, İçişleri ve Maliye Bakanlıkları tarafından müştereken yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirlenir." kuralına yer verilmiştir. Davacı, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmış ve Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 112. maddesi gereğince öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının tazminat olarak istenilmesine karar verilmiştir. Bunun üzerine, kamu görevinden çıkarılması ile öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının tazminat olarak istenilmesine dair Milli Savunma Bakanlığının ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı maaş alacaklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdari yargı yerlerinde açılan davaların yargısal denetimi yapılırken, dava dilekçelerinde yer alan istemin, başka bir deyişle davanın konusunun açık ve tereddüte yer vermeyecek şekilde belirlenmesi, usul ve esasa yönelik incelemenin bu çerçevede yapılması ve verilecek kararlarda davacının istemlerinin tümü hakkında hüküm kurulması gerekmektedir. Kararda, davacının taleplerinin tamamı ya da bir kısmı hakkında hüküm kurulmaması durumunda ise, temyiz başvurusunun haklılığı veya haksızlığı konusunda hukuki denetim yapılmasına elverişli bir kararın varlığından söz edilemeyeceği tartışmasızdır. Uyuşmazlıkta, davacı tarafından, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesinin verdiği yetki çerçevesinde kamu görevinden çıkarılması ile öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının istenilmesine dair Milli Savunma Bakanlığının... tarih ve ... sayılı işleminin iptali, bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı maaş alacaklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı, ancak İdare Mahkemesince yalnızca kamu görevinden çıkarma işlemi ile davacının yoksun kaldığı maaş alacaklarının ve özlük haklarının iadesi istemi yönünden değerlendirme yapılmak suretiyle hüküm kurulduğu, davacı tarafından iptali istenen dava konusu işlemin Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 112. maddesi gereğince öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının tazminat olarak istenilmesine dair kısmının hukuka uygun olup olmadığı yönünden yargısal bir denetim yapılmadığı ve eksik hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. Bu durumda, dava konusu işlemin, öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının tazminat olarak istenilmesine dair kısmı yönünden inceleme ve hukuki değerlendirme yapılmaksızın davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi...İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 04/02/2026 tarihinde oyçokluğuyla, kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :

Dava konusu, davacının Milli Savunma Bakanlığının 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi kapsamında kamu görevinden çıkarılmasına, varsa yükümlülük süresinin eksik kısmıyla orantılı olarak eğitim, öğretim ve yetiştirme masraflarının tazminat olarak alınmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali talebine ilişkindir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde; " 2. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar." hükmüne yer verilmiştir. Mahkemece kamu görevinden çıkarılmaya ilişkin işlemin hukuka uygun olduğu yönünde karar verilmiş, bu karar Dairemizce de uygun bulunarak onanmıştır. Dava konusu işlemin devam eden kısmında ise yetiştirme masrafları yer almakla birlikte, bu kısım ile ilgili ayrıca "ret" kararı verilmediği görülmekte ise de, bu husus doğrudan bozma sebepleri arasında yer almamaktadır. Zira ilk işlemin (görevden çıkarılma) sonucuna bağlı ve bağımlı bir işlem talebidir. Diğer bir anlatımla, tazminat talebi kamu görevinden çıkarılma işleminin hukuka uygunluk denetimine bağlı olarak değerlendirilebilecek niteliktedir. Bir işlemin sonucu diğer işlemin sonucunu da belirler nitelikte olan işlemlerde aynı yargılamada incelenebilecek nitelikte somutlaştırılmış işlemin içeriğinin düzenlenen belgede kuşkuya yer vermeyecek şekilde anlaşılan ve hesaplanmış tazminata konu olabilecek bir işlem olması gerektiği usul ve esas açısından hukuki denetim için zorunlu unsur olduğu tartışmasızdır. İptali istenen işlemde, eğitim ve öğretim masrafı olarak idarece belirlenmiş kişiselleştirilmiş bir miktar ve doküman bulunmadığı, bu hususun açıklığa kavuşturulması maksatlı Mahkemece yapılan ara karara cevaben gönderilen... tarih ve ... sayılı yazıda, 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 10. maddesinde düzenlenen; "(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler ile doğrudan veya anılan kanun hükmünde kararnamelerde öngörülen usuller çerçevesinde meslekten, kamu görevinden veya ilgili kurumların teşkilatından çıkarılanlar ile 15/8/2016 tarihli ve 673 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesi uyarınca öğrencilikle ilişikleri kesilenlerin; ... b) Mecburi hizmet yükümlülükleri ve mecburi hizmete bağlı borç yükümlülükleri ortadan kalkar, buna ilişkin dava ve borç takibi işlemlerine son verilir. Bunlardan alınmış olan yüklenme senetleri ve muteber imzalı müteselsil kefalet senetlerinde yazılı olan tutarlar, ilgili kamu personelinden yahut kefillerinden talep ve tahsil edilmez." hükmü gereği öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarına yönelik tahakkuk işlemi tesis edilmediği belirtilmiştir. Bu bağlamda, öncelikle asıl işlemin hukuki denetiminin yapılması sonucu değerlendirilecek olan hususun ve idarenin tahakkuk yapılmadığına dair cevabının kararı etkileyebilecek nitelikte usuli bir hata olup olmadığı, taraflar açısından sonuca etkili olup olmaması yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir. Aksi durumda, zaman ve ekonomik açıdan kayba sebebiyet vereceği ve davacı tarafından temyiz sebebi olarak belirtilmemiş olduğu da nazara alındığında, uzun geçen yargılama sürecini daha da uzatacak zaman ve ekonomik açıdan kayba sebebiyet verecek olan bozma kararına katılmıyorum.

Atıf: Danıştay 5. Daire, E. 2025/18536, K. 2026/50, T. 04.02.2026, www.arakarar.com/karar/danistay-5-daire-2025-18536-e-2026-50-k-003281be804b