Danıştay · 4. Daire
Danıştay 4. Daire 2025/5426 E. 2026/588 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 4. Daire
- Esas No
- 2025/5426
- Karar No
- 2026/588
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/5426 Karar No : 2026/588
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2-... ... 6-... VEKİLİ : Av....
KARŞI TARAF (DAVALI: ... Valiliği
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Afyonkarahisar İli, Sincanlı (Sinanpaşa) İlçesi, ... mevkiinde, ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılması planlanan "RN:... (ER:...) IV. Grup Seramik Kili Ocağı" projesi ile ilgili olarak Afyonkarahisar Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce verilen ... tarih ve E-... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararının, Afyonkarahisar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün internet sitesinde 04/09/2024 tarihinden itibaren yayınlandığı, Sinanpaşa Kaymakamlığı web sitesinde 05/09/2024 tarihinden itibaren yayınlanarak ilan edildiği, Sinanpaşa Belediye Başkanlığı tarafından ilçe merkezinde 04/09/2024 - 03/10/2024 tarihleri arasında ilân edildiğine dair tutanak tanzim edildiği ve ayrıca sesli yayın cihazları (hoparlör) ile ilân edildiği dikkate alındığında; davacıların dava konusu işlemden daha önce haberdar olduğu kanaatine varıldığı; ilanen tebliğ edilen dava konusu "ÇED Gerekli Değildir" kararına karşı, Sinanpaşa Belediyesinin askı ilanının son günü olan 30/10/2024 tarihini izleyen günden itibaren, (özel dava açma süresinin ilan metninde yer almaması nedeniyle) 60 günlük genel dava açma süresi içerisinde yani en son 02/12/2024 tarihinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten çok sonra 02/09/2025 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, ilk derece mahkemesince gerekli inceleme ve araştırma yapılmaksızın, farazi tarihler esas almak suretiyle karar verildiği, davaya konu beldede hiçbir ilan/duyuru/halk toplantısı vs. yapılmamasına rağmen davacıların işlemden daha önceki bir tarihte haberdar oldukları kanaatine varıldığı, ancak kendilerinin beldelerinde maden faaliyeti gerçekleştirileceğini kepçe ve iş makinelerinin beldeye gelmeleri üzerine 19/08/2025 tarihinde öğrendikleri, beldenin belediye başkanlığı varken, 30 km mesafedeki ilçe belediyesinde hoparlör ilanı yapılmasının ve bunun Mahkeme nezdinde esas alınmasının kabul edilemeyeceği, ayrıca küçük bir beldede yaşayan halkın Bakanlık ve Kaymakamlık web sitelerine girerek duyuruları takip etmesinin beklenemeyeceği, projeden etkilenen veya etkilenmesi muhtemel olan halkın yaşadığı yerde ilanın yapılmadığı, dolayısıyla davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kararda hukuki isabet bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Afyonkarahisar İli, Sincanlı (Sinanpaşa) İlçesi, ... mevkiinde, ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılması planlanan "RN:... (ER:...) IV. Grup Seramik Kili Ocağı" projesi ile ilgili olarak Afyonkarahisar Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce verilen ...tarih ve E-... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle 02/09/2025 tarihinde bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın "Yargı Yolu" başlıklı 125. maddesinde; "... idari işlemlere karşı açılacak davalarda süre yazılı bildirim tarihinden başlar." hükmü yer almıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Sürelerle İlgili Genel Esaslar" başlıklı 8. maddesinde; "...süreler tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar." aynı Kanunun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinin ilk fıkrasında; "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür" hükmüne yer verilmiş, İvedi yargılama usulü başlıklı 20/A maddesinin 2. fıkrasında ise, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu hüküm altına alınmıştır. 29/07/2022 tarihli, 31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 17.maddesinde; "(1) Bakanlık inceleme değerlendirme süreci tamamlanarak karar aşamasına geçilen proje hakkında 5 iş günü içinde "ÇED Gereklidir" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararını verir. Verilen karar il müdürlüğüne, görüş alınan kurum/kuruluşlara, proje sahibine ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara bildirilir. Bu karar il müdürlüğü tarafından internet sitesinde süresiz ve askıda 30 takvim günü ilan edilerek halka duyurulur.." kuralına yer verilmiştir. Anılan Yönetmeliğin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının s) bendinde Etki alanı: Gerçekleştirilmesi planlanan bir projenin işletme öncesi, işletme döneminde ve işletme sonrasında etkilediği alanı, ş) bendinde; Halk: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ile Türkiye’de ikamet eden yabancıları, u) bendinde İlgili halk: Gerçekleştirilmesi planlanan projeden etkilenen veya etkilenmesi muhtemel olan halkı, ifade eder şeklinde tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün, ivedi yargılamaya konu uyuşmazlıklarda ise otuz gün olduğu, bu sürenin, idari işlemin tebliğ, yayın veya ilân tarihini izleyen günden başlayacağı, dava konusu işlemin niteliği gereği belli bir bölgeyi ilgilendirmesi nedeniyle, tüm ilgililerine ayrı ayrı bildirilmesi mümkün olmadığından, ilgililerin etkin ve yeterli bir şekilde dava konusu işlemden haberdar olması amacıyla ÇED kararlarının da projeden etkilenecek veya etkilenmesi muhtemel halkın yaşadığı yer/yerlerde, il müdürlük, kaymakamlık, muhtarlık binasında askıda ve internette ilan edilmesi gerektiği düzenlenmiş olup, buna göre, ÇED kararlarına karşı açılan davalarda, dava açma süresinin kural olarak son ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı anlaşılmaktadır. Kanunda öngörülen bu durumların söz konusu olmadığı hallerde, davacıların dava konusu işlemi öğrenme tarihinin iyiniyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği göz önünde tutulmak suretiyle yargı organınca belirleneceği kuşkusuzdur. Yine yukarıda yer verilen ÇED Yönetmeliğine göre usulüne uygun bir ilandan söz edilebilmesi için askıda ve internette ilan yapılması gerekmekle birlikte, ÇED kararının askıda ilanına yönelik getirilen düzenlemenin amacının, proje alanı veya etki alanında özellikle ikamet eden yöre halkının dava konusu işlemden haberdar edilmesi iken, internette ilana yönelik getirilen düzenlemenin amacının ise proje alanı veya etki alanında özellikle ikamet etmeyenlerin dava konusu işlemden haberdar edilmesi olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durumda, dava açma süresinin hesabında askıda veya internette yer alan ilanlardan hangisinin dikkate alınacağının ise davacının öznel koşullarına (gerçek veya tüzel kişi olması gibi) göre karar verilmesi gerekmektedir. Öte yandan, yazılı bildirim esas olmakla birlikte, kimi durumlarda bilgi edinilmesinin (ıttılanın) yazılı bildirimin sonuçlarını doğuracağı, dolayısıyla dava açma süresine başlangıç olarak alınacağı da Danıştay içtihatlarıyla kabul edilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararının, Afyonkarahisar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün internet sitesinde 04/09/2024 tarihinden itibaren, Sinanpaşa Kaymakamlığı web sitesinde ise 05/09/2024 tarihinden itibaren ilan edildiği, Sinanpaşa Belediye Başkanlığı tarafından ilçe merkezinde 04/09/2024-03/10/2024 tarihleri arasında askıda ilan ve ayrıca muhtelif tarihlerde sesli yayın cihazları (hoparlör) ile ilan edildiğine dair 03/10/2024 tarihli tutanağın düzenlendiği, ancak söz konusu işlemin, projeden etkilenen veya etkilenmesi muhtemel olan Taşoluk Beldesinde ilan edildiğine dair dosyaya herhangi bir bilgi-belge sunulmadığı, öte yandan, davacılar tarafından, kepçe ve iş makinelerinin beldeye geldiği 19/08/2025 tarihinde, yapılmak istenen projenin ve dava konusu işlemin öğrenildiği belirtilerek, 02/09/2025 tarihinde bakılan davanın açıldığı görülmüştür. Bu durumda, dava konusu işlemin, projenin gerçekleştirilmesi planlanan Taşoluk Beldesinde ilan edildiğinin somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamaması karşısında, yukarıda belirtilen ÇED Yönetmeliği'nde tanımlanan, ilgili halk kapsamında bulunan davacılar tarafından, projenin inşai faaliyetlerinin başlatılması amacıyla iş makinalarının Taşoluk Beldesine geldiği tarih olduğu belirtilen 19/08/2025 tarihinin öğrenme tarihi olarak kabul edilmesi ve dava açma süresinin de bu tarihten başlatılması gerektiğinden, 02/09/2025 tarihinde açıldığı görülen işbu davada süre aşımı bulunmadığı ve davanın esasının incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 12/02/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.