Danıştay 4. Daire 2025/275 E. 2025/665 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/275 Karar No : 2025/665

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR)(BİREYSEL BAŞVURUSU KABUL EDİLENLER): 1- ... VEKİLİ : Av.... 2-...

DİĞER DAVACI (BİREYSEL BAŞVURUSU KABUL EDİLMEYEN): ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri...

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA): ... Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Erzincan İli, İliç İlçesi, ... Köyü mevkiinde ... Madencilik San. Tic. A.Ş. tarafından yapılması planlanan "Çakmaktepe Kompleks (Au+Ag+Cu) Madeni Açık Ocak İşletmesi Revizyonu ve Kapasite Artış Projesi" ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca verilen ... tarih ve ... karar numaralı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 20/02/2020 tarih ve E:2020/127, K:2020/2232 sayılı kararıy...a kesin olarak onanmasının ardından davacılardan ... tarafından yapılan bireysel başvuru üzerine Anayasa Mahkemesinin 01/11/2023 tarih ve B.No:... sayılı kararıyla, davacılardan... tarafından yapılan bireysel başvuru üzerine Anayasa Mahkemesinin 25/01/2024 tarih ve B.No:... sayılı kararı ile Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi ve özel hayata saygı hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararların birer örneğinin ... İdare Mahkemesine gönderilmesi üzerine, Anayasa Mahkemesi kararında yer alan "Başvurucunun proje nedeniyle tarım ve hayvancılığın zarar göreceğine yönelik esaslı iddialarına rağmen bilirkişi raporunda bölgedeki meranın proje alanında kalmasının hayvancılığa etkisine ilişkin yüzeysel bir değerlendirme yapılmıştır. Derece mahkemelerince de bu husustaki iddialara ilişkin bir tartışma yapılmamıştır. Bilirkişi raporunda söz konusu meranın proje bitiminde rehabilite edileceği ve oluşan zararın telafi edileceği belirtilmişse de uzun bir süre devam edecek olan madencilik faaliyetinin bölgenin temel geçim kaynağı olan hayvancılık üzerine etkisinin de incelenmesi ve bu hususta ÇED raporunda gerekli tedbirlerin öngörülüp öngörülmediğinin ortaya konulması gerekir." gerekçesi uyarınca yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporu ile dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacıların proje nedeniyle mera alanlarının ve bölgedeki hayvancılığın zarar gördüğü iddiaları karşısında, ÇED raporunda tarım ve hayvancılık yönünden değerlendirmeler yapıldığı, bölgenin toprak, erozyon, bitki örtüsü durumunun incelendiği, gerekli önlemlerin alınacağının taahhüt edildiği, proje sonunda işletme alanında rehabilitasyon çalışmaları tamamlandıktan sonra işletmenin kapatılacağının ifade edildiği, bu haliyle, ÇED raporunda tarım ve hayvancılık yönünden değerlendirme yapıldığı, tarımsal açıdan yapılan araştırma ve öngörülerin bilimsel açıdan yeterli, teknik olarak yerine getirilebilir olduğu, ÇED raporunda bölgenin tarım ve hayvancılık potansiyelinin detaylı bir şekilde sunulduğu, davacıların ikamet ettiği projenin yakınında bulunan ... Köyü ile proje alanında yer alan mera alanlarının tahsisli olduğu Yakuplu Köyü'nün hayvancılık faaliyetleri açısından, bölgenin sahip olduğu mera varlığı ile hayvan varlığı birlikte değerlendirildiğinde alternatif alanların büyük olması nedeni ile tarım ve hayvancılık bakımından bir olumsuzluk bulunmadığı, dava konusu proje alanı içerisinde ... Köyüne tahsisli 46.717,98 dekar alan bulunduğu, bu alanın 649 dekarının Çakmaktepe Kapasite Artış Projesi içerisinde kaldığı, söz konusu mera alanı ... Köyüne tahsisli olduğundan, bu köyün kullanımında olduğu ve anılan köyde kayıtlı büyük ve küçükbaş hayvan varlığının olmadığı, 57 adet ise arılı kovan olduğu, köyde hayvan varlığının bulunmaması nedeni ile anılan merayı kullanım hakkına sahip olanların hayvancılık faaliyetleri açısından bir olumsuzluk görülmediği, ayrıca Çakmaktepe Kapasite Artış Projesi içerisinde kalan herhangi bir bitkisel üretim yapılan alan olmadığından tarımsal faaliyeti etkileyecek bir olumsuzluğun da bulunmadığı, gerek proje alanında kalan mera alanının, mera olarak kullanılamayacak olmasının, söz konusu mera alanının kullanımında olanlara etkisi bakımından, gerekse projenin çevre köylerde yapılan hayvancılık ve tarım faaliyetlerine etkisi bakımından, müdahil şirket tarafından yapılması planlanan Çakmaktepe Kompleks (Au+Ag+Cu) Madeni Açık Ocak İşletmesi Revizyonu ve Kapasite Artırma Projesi hakkında Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tesis edilen ... tarih ve ... karar numaralı ''Çevresel Etki Değerlendirilmesi Olumlu'' kararında, ziraat mühendisliği yönüyle de hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacılardan ...ile... tarafından, ... Köyünde ikamet ettikleri, dava konusu projeden çıkarılacak cevherin sülfitli malzeme olduğu, bu malzemenin Çöpler Kompleks madenine taşınacağı, burada sülfit işleminden geçen malzemenin ikamet ettikleri Sabırlı Köyüne yakın mesafedeki atık barajına gönderileceği, Mahkemece ilçe tarım müdürlüğünden ... Köyüne ait mera alanları ile hayvan sayılarının istendiği, bilirkişi raporunda bu veriler kapsamında değerlendirme yapılarak kanaat bildirildiği, ikamet ettikleri köyün belirtilen hususlardaki verilerinin farklı olmasına rağmen ikamet etmedikleri köyün verileri üzerinden sebep ikamesi yapılarak bilirkişi raporu düzenlendiği, yatırımcı firmanın mera alanlarına ilişkin izninin bulunmadığı, firma tarafından izinsiz olarak mera, yaylak, kışlak gibi alanlarda sondaj, yarma, galeri gibi maden arama faaliyetlerinde bulunduğu, mera tahsis izninin dosyaya sunulmadığı, dava konusu proje ile Çöpler Kompleks Madeni projelerinin entegre nitelikte projeler oldukları, Çöpler Kompleks Madeni projesine ilişkin olarak düzenlenen 24/12/2014 tarihli ÇED Olumlu kararında belirtilen sınırların dışında kalan dava konusu proje kapsamında çıkarılacak cevherin Çöpler Kompleks Madenine taşınması ile kapasite artışının söz konusu olduğu, bu nedenle yatırımcı firma tarafından kapasite artışına ilişkin ÇED kararı alınması gerektiği ancak yatırımcı firma tarafından dava konusu proje ile eklenti yapılarak sorumluluk ve ek maliyetlerden kaçınıldığı, kaldı ki dava konusu proje ile Çöpler Kompleks Madeni projesinin ruhsat sahalarının aynı olduğu, atık depolama tesislerinin mevzuat uyarınca yerleşim yerlerine en az 250 metre mesafede yer almasının gerekmesine rağmen ÇED Raporunda ... Köyünün 180 metre mesafede olduğunun belirtildiği, ÇED Raporunda atık depolama tesisinin 2. sınıf kapsamında olduğunun belirtildiği, atık depolama tesisinin yerleşim yerlerine mesafesi ve 2. sınıf Belediye ve Evsel Atıklar kapsamında gösterilmesi nedeniyle mevzuata açıkça aykırı olduğu, bölgede yürütülen madencilik faaliyetleri nedeniyle tarım, hayvancılık ve arıcılığın olumsuz etkilendiği, gerek Çakmaktepe Kompleks Madeni gerek atık barajı içinde mevcut özel tarım arazilerine ilişkin izin alınmamış olduğu, ikamet ettikleri bölgedeki tarım ve orman alanlarının tamamının madencilik faaliyeti kapsamında tahsis değişikliği yapılarak işletmeye devredilmiş olduğu, aleyhlerine vekalet ücretine hükmedilmesinin hak arama özgürlüğünün ihlali niteliğinde olduğu, dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporuna yapılan itirazların dikkate alınmamasının tarafsızlık ilkesinin ihlali niteliğinde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin reddine, 2.Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...K:...sayılı kararının ONANMASINA, 3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4.Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 30/01/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.