Danıştay 12. Daire 2021/6007 E. 2025/3689 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/6007 Karar No : 2025/3689

TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ...

2- DAVALI : ...Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Manisa ili, Şehzadeler ilçesi, ... İlkokulunda öğretmen olarak görev yapan davacının, Çorum ili, Merkez Başöğretmen ... İlköğretim Okulunda öğretmen olarak görev yaptığı dönemde hakkında başlatılan disiplin soruşturması neticesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun kararının yargı kararı ile iptal edilmesi ve bu kararın kesinleşmesi üzerine, devlet memurluğundan çıkarıldığı 24/06/2009 tarihinden mesleğine geri döndüğü 03/08/2018 tarihe kadar yoksun kaldığı ücretler, sosyal haklar ve bilumum haklardan kaynaklanan şimdilik 15.000,00-TL maddi zararın yasal faiziyle birlikte ve tüm bu süreçte yaşadığı manevi zararlardan dolayı 250.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının devlet memurluğundan çıkarıldığı 24/06/2009 tarihinden mesleğine geri döndüğü 03/08/2018 tarihe kadar yoksun kaldığı temel maaşlar, zamlar-tazminatlar, SGK ve sağlık primleri için 370.506,67-TL'nin dava açıldıktan sonra 14/05/2019 tarihinde davacıya ödendiği görüldüğünden, davanın anılan tazminat kalemleri yönünden konusu kalmadığından, karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerektiği, davanın, davacıya söz konusu dönemde ödenmeyen 10.000,00-TL ek ders ücreti ile 5.000,00-TL eğitim-öğretim yılına hazırlık ödeneğine ilişkin tazminat istemi yönünden ise; Çorum ili, Merkez Başöğretmen ... İlköğretim Okulunda öğretmen iken devlet memurluğundan çıkarılan ancak, daha sonra görevine iade edilen davacının, görevde olmadığı süre içinde fiilen öğretmenlik ve ek ders görevini yapmış sayılması söz konusu olmadığından, bu süre içindeki öğretim yılına hazırlık ödeneğinden ve ek ders ücretinden faydalandırılmasının mümkün olamayacağı, bu alacak kalemlerine isabet eden maddi tazminat ve dolayısıyla asıl alacağın ferisi niteliğindeki yasal faiz isteminin kabulüne olanak bulunmadığı, davacının idarenin haksız işleminden kaynaklanan 250.000-TL'lik manevi tazminat talebine gelince; davacının, hakkındaki birtakım iddia ve hadiseler nedeniyle devlet memurluğundan çıkarıldığı sabit olup, hakkında yeterli araştırma ve soruşturma yapılmadan, ayrıca ilgili mevzuatta öngörülen soruşturma usulü uygulanmaması nedeniyle ihraç edilen davacının bu durumunun görev yaptığı mesleki ve sosyal çevreye sirayet etmesi kaçınılmaz olacağından, bahse konu manevî zararı doğuran davalı idare eyleminin etkisi ve niteliği, hizmet kusurunun ağırlığı, hukuka aykırılığın derecesi dikkate alınarak; takdiren, davacı için 10.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine, kalan manevi tazminat isteminin ise reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın, davacının açıkta geçen sürelere isabet eden maaş, zam ve tazminatlar, SGK prim ödemeleri ve sağlık primlerine ilişkin maddi tazminat istemi yönünden konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına, davanın, davacıya söz konusu dönemde ödenmeyen 10.000,00-TL ek ders ücreti ile 5.000,00-TL eğitim-öğretim yılına hazırlık ödeneğine ilişkin tazminat istemi yönünden reddine, davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 10.000,00-TL manevi tazminatın davacıya ödenmesine, manevi tazminat talebinin kalan 240.000,00-TL'lik kısmı yönünden davanın kısmen reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusu incelendiğinde; İdare Mahkemesi kararının, davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 10.000,00 TL manevi tazminatın davacıya ödenmesine dair kısmı hakkında davalı idarenin istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının kaldırılmasına neden olacak mahiyette görülmediğinden, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi gerektiği; davacının istinaf başvurusu, manevi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısım yönünden incelendiğinde de; hukuka aykırı bir idari işlem ile Devlet memurluğundan çıkarılmasından sonra yargı kararı gereği görevine tekrar atanan davacının görevinden ayrılmak zorunda kaldığı dönemde uğradığını belirttiği manevi zararın mahiyetine ilişkin olarak dava dilekçesinde yer verdiği gerekçeler ile, davacıya verilen disiplin cezasının iptaline ilişkin yargı kararının gerekçesi dikkate alınarak yapılan değerlendirmede; idarenin olaydaki hizmet kusurunun nitelik ve ağırlığı itibariyle İdare Mahkemesince takdiren hükmedilen manevi tazminatın davacının uğradığı manevi zararı karşılayacak miktar ve ölçüde bulunduğu sonuç ve kanaatine varıldığından, davacının manevi tazminat talebinin 240.000,00 TL kısmının İdare Mahkemesince takdiren reddedilmesinde hukuki isabetsizlik görülmediği; davacının istinaf başvurusu, ek ders ücreti ile öğretim yılına hazırlık ödeneğine ilişkin maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısım yönünden incelendiğinde ise; davacının söz konusu dönemde ek ders ücreti ile öğretim yılına hazırlık ödeneğinin ödenmemesi sebebiyle mahrum kaldığı mali haklardan doğan zararının, Anayasa'nın 125. maddesinde yer alan "İdarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" kuralı uyarınca, davacının hukuka aykırı işlem ile Devlet memurluğundan çıkarılmasında hizmet kusuru bulunan davalı idarece tazmin edilmesi gerektiği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine; davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, İdare Mahkemesi kararının, maddi tazminat isteminin ek ders ücreti ile öğretim yılına hazırlık ödeneği yönünden reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısma ilişkin maddi tazminat isteminin kabulü ile 56.321,96 TL maddi tazminatın, 15.000,00 TL kısmının davanın açıldığı 15/04/2019 tarihinden itibaren, ıslah sonucu artırılan 41.321,96 TL kısmının ise ıslah dilekçesinin davalıya tebliğ edildiği 12/05/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının istinaf başvurusunun, İdare Mahkemesi kararının, manevi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmı yönünden ise reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davacı tarafından, davalı idarenin hukuka aykırı tesis ettiği işlem neticesinde manevi zarara uğraması nedeniyle lehine manevi tazminata karar verilmesinin bir lütuf olmayacağı, bilakis bir hak olduğu, manevi tazminatın; bir insanın haysiyeti, onuru, kişiliği, şerefi rencide edildiğinde kendisine ödenmesi gereken bir tazminat olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhe olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 2- Davalı idare tarafından, davacıya öğretim yılına hazırlık ödeneği ve ek ders ücreti verilebilmesi için davacının fiilen görev yapmış olması gerektiği belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhe olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMASI : 1- Davacı tarafından, eksik olan ek ders ücreti ile eğitim hazırlık ödeneğinin ödenmesi gerektiği belirtilerek, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. 2- Davalı idare tarafından, davacının manevi tazminata hükmedilebilmesi için hukuka aykırı bir fil ve zarar ve kusur illiyet bağı ile zarar sonucunun ortaya çıkması gerekirken, somut olayda böyle bir durumun mevcut olmadığı belirtilerek, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 24/10/2024 tarih ve E:2021/5, K:2024/2 sayılı kararı uyarınca düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Öte yandan, 16/04/2025 tarih ve 32872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 24/10/2024 tarih ve E:2021/5, K:2024/2 sayılı kararında, idari işlem veya eylemlerden doğan zararın faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılan tam yargı davalarında, miktar artırımında bulunulması halinde dava dilekçesinde talep edilen miktara hangi tarihten itibaren faize hükmedilecek ise, artırılan miktara da aynı tarihten itibaren faize hükmedilmesi gerektiği yönünde içtihadın birleştirilmesine karar verilmiştir. Bu durumda; Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın hüküm fıkrasının "maddi tazminat isteminin ek ders ücreti ile öğretim yılına hazırlık ödeneği yönünden davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısma ilişkin maddi tazminat isteminin kabulü ile 56.321,96-TL maddi tazminatın, 15.000,00-TL kısmının davanın açıldığı 15/04/2019 tarihinden itibaren, ıslah sonucu artırılan 41.321,96-TL kısmının ise, ıslah dilekçesinin davalıya tebliğ edildiği 12/05/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine" ilişkin kısmının; yukarıda anılan İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararı uyarınca "maddi tazminat isteminin ek ders ücreti ile öğretim yılına hazırlık ödeneği yönünden reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısma ilişkin maddi tazminat isteminin kabulü ile 56.321,96-TL maddi tazminatın, davanın açıldığı 15/04/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1.Tarafların temyiz istemlerinin reddine, 2. Davanın, davacının açıkta geçen sürelere isabet eden maaş, zam ve tazminatlar, Sosyal Güvenlik Kurumu prim ödemeleri ve sağlık primlerine ilişkin maddi tazminat istemi yönünden konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına, davacıya söz konusu dönemde ödenmeyen 10.000,00-TL ek ders ücreti ile 5.000,00-TL eğitim-öğretim yılı hazırlık ödeneğine ilişkin tazminat istemi yönünden reddine, davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 10.000,00-TL manevi tazminatın davacıya ödenmesine, manevi tazminat talebinin kalan 240.000,00-TL'lik kısmı yönünden davanın kısmen reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, İdare Mahkemesi kararının, maddi tazminat isteminin ek ders ücreti ile öğretim yılına hazırlık ödeneği yönünden reddine ilişkin kısmının kaldırılması, bu kısma ilişkin maddi tazminat isteminin kabulü ile 56.321,96-TL maddi tazminatın, 15.000,00-TL kısmının davanın açıldığı 15/04/2019 tarihinden itibaren, ıslah sonucu artırılan 41.321,96-TL kısmının ise, ıslah dilekçesinin davalıya tebliğ edildiği 12/05/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesi, davacının istinaf başvurusunun, İdare Mahkemesi kararının, manevi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmı yönünden ise reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 03/07/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.