Danıştay 10. Daire 2025/3015 E. 2026/318 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2025/3015 Karar No : 2026/318

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Tarım Orman Ürün. Day. Tük. Mall. Trz. Gıda Temz. Hiz Yatr. Danış. Sanayi İç Dış Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN_KONUSU : (Kapatılan) ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, mahkeme kararı gereği, kendilerine ait ANT-607 nolu "Üretim" konulu ve ANT-613 nolu "Alım-Satım" konulu faaliyet ruhsatlarının tekrar iptal edildiği, bu ruhsatlara bağlı üstyapının Hazineye intikal ettirildiği ve tahliye işlemlerini tamamlaması bakımından kendilerine 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'nun Ek 5.maddesi gereği 1 ay süre verildiğine ilişkin Ticaret Bakanlığı Antalya Serbest Bölge Müdürlüğü'nün bila tarih ve... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: (Kapatılan) ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı idarenin anayasal ve uluslararası sözleşmelerce düzenlenmiş olan hak ve yükümlülüklere aykırı davrandığı, davalı idarenin takdir yetkisini keyfi olarak kullandığı, eşitlik ilkesine ve ayrımcılık yasağına aykırı davranıldığı, aynı veya benzer durumdaki firmalara kendilerine tesis edilen işlemlerin hiçbirinin tesis edilmediği ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

MADDİ OLAY : Davacı tarafından sunulan 19/12/2014 tarihli Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formunda; Serbest Bölgedeki I Ada ..., ...nolu parsellerdeki üstyapının kullanım hakkının ... Tekstil San. Tic. AŞ.'den devralınacağı ve bu üstyapı için ayrı bir üretim ruhsatı talep edildiği beyan edilerek, talep edilen yeni üretim ruhsatı kapsamında yıllık toplam 82.600.000 kg mal üretileceği, ağırlıklı olarak yurtdışına satış yapılacağı, üretilecek 67.000.000 kg malın ihraç edilmesi suretiyle toplam 52.800.000 ABD Doları ihracat geliri sağlanacağı, 15.600.000 kg malın ise Türkiye'ye satılacağı ve bu faaliyetler için toplam 8 personel istihdam edileceği hususları taahhüt edilmiştir. Davacının ruhsat talebinin uygun bulunması ve devir işlemlerinin tamamlanması üzerine 13/02/2015 tarihinde "devreden ... firmasının faaliyet ruhsatının başlangıç tarihi esas alınarak 16/04/2008 başlangıç tarihli, "yatırımcı kullanıcı" statüsünde ve 45 yıl geçerlilik süreli ANT-607 nolu "Üretim" konulu faaliyet ruhsatı düzenlenmiştir. Davacı tarafından daha sonra alım-satım ruhsatı talebiyle sunulan 13/12/2015 tarihli Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formunda ise;...Ada ..., ...nolu parsellerdeki üstyapıda alım-satım faaliyeti yapılacağı, Türkiye'den ve yurtdışından satın alınacak 270.000.000 kg malın 140.000.000 kg'ının yurtdışına satılacağı ve 28.000.000 ABD Doları ihracat geliri sağlanacağı, 30.000.000 kg malın ise Türkiye'ye satılacağı ve alım-satım faaliyetleri için toplam 4 personel istihdam edileceği hususları taahhüt edilmiştir. Davacının alım-satım ruhsatı talebinin de uygun görülmesi üzerine 25/05/2015 tarihinde, üstyapının bağlı olduğu ANT-607 nolu üretim ruhsatının başlangıç tarihi esas alınarak 16/04/2008 başlangıç tarihli, "yatırımcı kullanıcı" statüsünde ve 30 yıl geçerlilik süreli ANT-613 nolu alım-satım konulu faaliyet ruhsatı düzenlenmiştir.

Davalı idarenin 07/03/2022 tarihli talimatı üzerine davacı şirketin bölgedeki faaliyetleri Antalya Serbest Bölge Müdürlüğünce incelenmiş ve 18/03/2022 tarihli tutanakla tespit edilen hususlar Antalya Serbest Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü'ne bildirilmiştir. Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğünce yapılan değerlendirme sonucunda davacı şirkete ait ANT-607 nolu "Üretim" ve ANT-613 nolu "Alım Satım" konulu faaliyet ruhsatlarının iptaline karar verilmiş, söz konusu işlem Antalya Serbest Bölge Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ... sayılı işlemiyle davacıya bildirilmiştir. Bu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada,... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı dava konusu işlemin iptaline yönelik kararı, ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir. Bunun üzerine, mahkeme kararı gereği Ticaret Bakanlığı Antalya Serbest Bölge Müdürlüğü'nün bila tarih ve ... sayılı işlemi ile davacının faaliyet ruhsatları tekrar iptal edilmiş, bu ruhsatlara bağlı üst yapı Hazineye intikal ettirilmiş ve tahliye işlemlerini tamamlaması bakımından davacıya 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'nun Ek 5.maddesi gereği 1 ay süre verilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'nun ''Amaç ve kapsam'' başlıklı 1. maddesinde, ''Bu Kanun; ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek, doğrudan yabancı yatırımları ve teknoloji girişini hızlandırmak, işletmeleri ihracata yönlendirmek ve uluslararası ticareti geliştirmek amacıyla serbest bölgelerin kurulması, yer ve sınırlarıyla faaliyet konularının belirlenmesi, yönetimi, işletilmesi, bölgelerdeki yapı ve tesislerin teşkili ile ilgili hususları kapsar.''; ''Faaliyet konuları ve koordinasyon'' başlıklı 4. maddesinde, ''Serbest bölgelerde, Yüksek Planlama Kurulunca uygun görülecek her türlü sınai, ticari ve hizmetle ilgili faaliyetler yapılabilir. Üretici işletmelerin talepleri hariç olmak üzere, fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına kanunlarla ve diğer mevzuatla verilen yetkiler serbest bölgelerde uygulanmaz. Serbest bölgelerde yapılan faaliyetleri değerlendirmek, bu bölgelerin geliştirilmesine ve sorunların çözümüne ilişkin stratejileri belirlemek ve önerilerde bulunmak üzere Serbest Bölgeler Koordinasyon Kurulu oluşturulmuştur.'' hükümleri yer almaktadır. Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği'nin ''Faaliyetin Geçici Olarak Durdurulması ve Faaliyet Ruhsatının İptali'' başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, 'Aşağıda belirtilen hallerde, yapılacak değerlendirme neticesinde, gerek görülmesi durumunda Faaliyet Ruhsatı Genel Müdürlük tarafından iptal edilir ve Serbest Bölge Gümrük İdaresi konu hakkında bilgilendirilir. 1) (a) bendinde belirtilen süre sonunda, aykırı işleme devam edildiğinin veya aynı bendin birden çok sayıda ihlal edildiğinin Bölge Müdürlüğünce düzenlenecek tutanakla tespit edilmesi, 2) Mücbir sebep halleri hariç 3 yıl süreyle hiçbir faaliyette bulunulmadığının Bölge Müdürlüğünce tutanakla tespit edilmesi, 3) Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formunda beyan ve taahhüt edilen hususlara uyulmaması veya beyan edilen hususların gerçek dışı olduğunun sonradan yapılan inceleme ve denetimler sonucu tespit edilmesi, 4) Serbest bölgede faaliyette bulunulmasının kamu yararı, kamu düzeni ve/veya kamu güvenliğine aykırı olduğuna dair bulgu ve bilgiye erişilmesi, 5) Kanun, yönetmelik, tebliğ ve genelge hükümlerine uyulmadığının tespit edilmesi. ... ''; Geçici 4. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Arazisi Hazineye ait serbest bölgelerde üretim konusu dışında Faaliyet Ruhsatına sahip yatırımcı Kullanıcıların üretim konulu yeni Faaliyet Ruhsatı alarak veya konu değişikliği yaparak aynı binada üretim faaliyetinde bulunmaları halinde, bu Faaliyet Ruhsatının süresi 45 yıldır. Üretim konulu Faaliyet Ruhsatının başlangıç tarihi ilk Faaliyet Ruhsatının başlangıç tarihi olup, bina üretim ruhsatına bağlanır." düzenlemeleri mevcuttur.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta, davacı şirkete ait faaliyet ruhsatlarının ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının uygulanması kapsamında tekrar iptal edildiği anlaşılmaktadır. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin anılan kararının ise Danıştay Onuncu Dairesinin 22/02/2024 tarih ve E:2023/4010, K:2024/356 sayılı kararıyla yetki yönünden bozulmasına karar verildiği, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi tarafından anılan bozma kararına uyularak dava dosyasının ... İdare Mahkemesine gönderildiği, anılan Mahkeme tarafından... tarih ve E:... K:... sayılı karar ile davanın yetki yönünden reddine karar verilerek dosyanın Antalya İdare Mahkemesine gönderildiği, bunun üzerine ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E.... K... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, davacının istinaf başvurusunun ise ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği görülmektedir. Bununla birlikte, ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 09/07/2025 tarih ve E:2025/1324, K:2025/3477 sayılı kararıyla; "Davacının ANT-607 Nolu Üretim Ruhsatı kapsamında; son 3 yıllık dönemi kapsayan 18/03/2019-18/03/2022 tarihleri arasında bölgeden yurt dışına yapılan satışlar neticesinde toplam 84.481,25 ABD Doları ihracat geliri sağladığı, üretim ruhsatının verildiği 13/02/2015 tarihi ile tutanağın düzenlendiği 18/03/2022 tarihi arasındaki ihracat gelirlerine bakıldığında toplam 150.621,25 ABD Doları ihracat geliri sağlandığı, öte yandan dava konusu işlemden sonra ise 26/04/2022 tarihinde yurt dışına 231.366,00 ABD Doları satış işlemi gerçekleştirdiği görüldüğünden, üretim faaliyetlerine devam ettiği anlaşılmıştır. Öte yandan, davacı tarafından tespit başvurusunda bulunulması üzerine, ...Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D. İş sayılı dosyasında yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda sunulan bilirkişi raporunda; fabrika binasının 2022 yılı Antalya serbest piyasa rayiçleri ile tutarının 62.557.110,00 TL, tefriş ve depolama malzemelerinin 2.574.000,00 TL, elektrik tesisatı imalatının 2.790.000,00 TL mekanik tesisat ekipmanlarının 2.300.350,00 TL değerinde olduğu tespit edilmiştir. Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlığa bakıldığında, davalı idarenin her ne kadar faaliyet ruhsatı müracaat formunda beyan ve taahhüt edilen hususlara tam olarak uymasa da bazı firmaları uyararak yeniden inceleme ve denetim yapılacağını bildirdiği ancak aynı şekilde faaliyet ruhsatı müracaat formunda beyan ve taahhüt edilen hususlara tam olarak uymamakla birlikte faaliyetlerine devam ettiği anlaşılan davacının ise faaliyet ruhsatlarının herhangi bir uyarı yapılmaksızın ve süre verilmeksizin doğrudan iptal edildiği görüldüğünden, dava konusu işlemde takdir yetkisinin kamu yararı, eşitlik ile hak ve nesafet ilkelerine uygun kullanılmadığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla da anılan bozma kararına uyularak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bu durumda, Antalya ilinde serbest bölgede faaliyet gösteren davacı şirkete ait ANT-607 nolu "Üretim" ve ANT-613 nolu "Alım Satım" konulu faaliyet ruhsatlarının iptaline ilişkin Antalya Serbest Bölge Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ...sayılı işlemiyle bildirilen Bakanlık işleminin iptaline karar verildiğinden, anılan işleme karşı açılan davada verilen mahkeme kararı üzerine tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde de hukuka uyarlık görülmemiştir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ...İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,

2. Davanın reddine ilişkin ...İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu (Kapatılan) ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın (Kapatılan) ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/02/2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.