Danıştay · 10. Daire

Danıştay 10. Daire 2021/7046 E. 2025/3384 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
10. Daire
Esas No
2021/7046
Karar No
2025/3384
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2021/7046 Karar No : 2025/3384

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...Odası 2-...Odası 3- ...Odası VEKİLLERİ: Av. ... 4- ... Barosu Başkanlığı 5- ... 6- ... 7-... VEKİLLERİ: Av. ... 8- ... Derneği ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Teknoloji Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

DİĞER DAVALILAR : 1- ...Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ: Av. ... 2- ... Valiliği

(DAVALILAR YANINDA) MÜDAHİL : ... Ticaret ve Sanayi Odası VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN_KONUSU : Davacılar tarafından, Bursa ili, Karacabey ilçesi tapulama sınırları içinde bulunan 837 hektar büyüklüğünde alanın Bursa Teknoloji Organize Sanayi Bölgesi olarak belirlenmesine ilişkin yer seçimi kararı ile Bursa Valiliği'nin ... tarihli ve ... sayılı kamu yararı kararının iptali istenilmiştir.

YARGILAMA SÜRECİ : İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın kısmen ehliyet yönünden reddine, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; davacı Bursa Barosu Başkanlığının istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesince verilen kararın, davanın Bursa Barosu Başkanlığının ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin kısmının kaldırılarak davacıların istinaf başvurularının gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davacılar tarafından, dava konusu işlemin kamu menfaatine aykırı olduğu, Ulubatlı Gölünün "Ramsar Sözleşmesi" kapsamında uluslararası planda koruma altına alındığı, anılan Gölün koruma alanında OSB oluşturulmasının getireceği çevresel etkilerinin Ramsar Sözleşmesi şartlarını ortadan kaldıracağı, Bursa Karacabey Ovasının 19/01/1998 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı kapsamında koruma altına alındığı, Bursa ilinde mevcut OSB alanlarının %30'lara varan boşluk içerdiği, dolayısıyla yeni OSB alanına gereksinimin bulunmadığı, alınan kurum görüşlerinin ilgili OSB alanı için olumlu görüş içermediği, birtakım çekinceleri içlerinde barındırdığı, 5403 sayılı Kanun'a göre alternatif alan araştırması yapılmadığı ve Toprak Koruma Kurulundan görüş alınmadığı, uzmanlık gerektiren bir konuda bilirkişi görüşüne başvurulduğu halde haklı gerekçe gösterilmeden bilirkişilerin görüşünün kabul edilmediği, yeni bir bilirkişi raporu alınmadan karar verildiği, işlemlerin usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir. 2- Bursa Teknoloji Organize Sanayi Bölgesi tarafından, baronun dava açmakta menfaatinin bulunmadığı, davanın konusu itibarıyla kesin olduğu, Mahkemece temyiz yolu açık olarak karar verilmemesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Taraflarca karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Tarafların temyiz istemlerinin REDDİNE, 2. Davanın kısmen ehliyet nedeniyle reddine, kısmen reddine ilişkin karara yönelik olarak yapılan istinaf başvuruları üzerine davanın ehliyet nedeniyle reddine ilişkin kısmının kaldırılarak davacıların istinaf başvurularının gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin aidiyetine göre taraflara iadesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 30/06/2025 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X)-KARŞI OY :

Dava, davacılar tarafından, Bursa ili, Karacabey ilçesi tapulama sınırları içinde bulunan 837 hektar büyüklüğünde alanın Bursa Teknoloji Organize Sanayi Bölgesi olarak belirlenmesine ilişkin yer seçimi kararı ile Bursa Valiliği'nin ... tarihli ve ... sayılı kamu yararı kararının iptali istemiyle açılmıştır. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 3. maddesinde, Organize Sanayi Bölgesi (OSB), sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dahilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dahilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dahilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgeleri olarak tanımlanmaktadır. OSB kuruluşu ise aynı Kanunun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 4. maddesinde açıklanarak, OSB'nin, yer seçimine ilişkin yönetmeliğe göre uygun görülen yerlerde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (Bakanlık)'nın onayı ile kurulacağı belirtilerek, OSB'lere ait yer seçiminin, Bakanlığın koordinatörlüğünde ilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerinin katılımıyla oluşan yer seçimi komisyonunun yerinde yaptığı inceleme sonucunda, varsa 1/25000 ölçekli çevre düzeni planı kararları dikkate alınarak yapılması ve Komisyonda kararlarının oybirliği ile alınması esası benimsenmiş; mevzuat gereğince korunması gereken ve sanayi tesislerinin kurulmasına izin verilmeyen alanların OSB yeri olarak incelemeye alınması yasaklanmıştır. Sözü edilen düzenlemenin yollamada bulunduğu ve dava konusu işlemlerin oluşturulduğu tarihte yürürlükte olan, "Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği"nin, "ilk başvuru" başlıklı 5. maddesinde, "Yer seçimi talebi, OSB kurmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler tarafından hazırlanan OSB Bilgilendirme Raporu ile OSB Yer Seçimi Yönetmeliği gereğince yapılacak işlemler Valilik uygun görüşü ile birlikte Bakanlığa sunulur." denildikten sonra, yeni bir OSB yer seçimi talebinin değerlendirmeye alınabilmesi için, il genelindeki ihtisas OSB'ler hariç, diğer OSB'lerde bulunan toplam sanayi parsellerinin en az %75'inde üretim veya inşaata başlanmış olması koşulu aranmış ve OSB'lerde yer seçiminin "Organize Sanayi Bölgeleri Yer Seçimi Yönetmeliği"ne göre yapılacağı belirtilmiştir. "Organize Sanayi Bölgeleri Yer Seçimi Yönetmeliği"nde ise organize sanayi bölgelerinin yer seçimine ait esaslar düzenlenerek, yer seçimi talebi ve etüt aşamasından sonra, 17. maddesinde, Bakanlık tarafından tespit edilen yer seçimi tarihi ve belirlenen alan veya alternatif alanlara ait haritalar ve bilgilerin Yönetmeliğin 1. ekinde belirtilen kurum ve kuruluşlara yeterli süre verilerek gönderilmesi, bu kurum ve kuruluşların yetki ve görev alanlarına giren konular hakkında kurum ve kuruluşları adına nihai görüş vermek üzere komisyona temsilci göndermesinin istenilmesi; 20. maddesinde, komisyonun incelediği alanlardan birini, komisyona katılan üyelerin oy birliğiyle OSB yeri olarak belirlemesi, yer seçimi komisyonuna temsilcisi katılmayan ve komisyonda daha sonra görüş bildireceğini ifade eden kurum ve kuruluşların toplantıdan sonra en geç otuz gün içinde nihai görüşünü Bakanlığa bildirmesi, bu süre içinde görüşünü bildirmeyen kamu kurum ve kuruluşlarının görüşünün olumlu kabul edilmesi esası benimsenmiştir. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, d) Tarım arazisi: Toprak, topografya ve iklimsel özellikleri tarımsal üretim için uygun olup, hâlihazırda tarımsal üretim yapılan veya yapılmaya uygun olan veya imar, ihya, ıslah edilerek tarımsal üretim yapılmaya uygun hale dönüştürülebilen arazileri, e) Mutlak tarım arazisi: Bitkisel üretimde; toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin kombinasyonu yöre ortalamasında ürün alınabilmesi için sınırlayıcı olmayan, topografik sınırlamaları yok veya çok az olan; ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan, hâlihazır tarımsal üretimde kullanılan veya bu amaçla kullanıma elverişli olan arazileri, j) Sulu tarım arazisi: Tarımı yapılan bitkilerin büyüme devresinde ihtiyaç duyduğu suyun, su kaynağından alınarak yeterli miktarda ve kontrollü bir şekilde karşılandığı arazileri, ifade eder.", 13. maddesinde; "Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla; ... d) Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar, ... için bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebilir. (Ek cümle: 31/1/2007-5578/3 md.) Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir." hükmüne yer verilmiştir. Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Planlanmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesinin (g) bendinde; "Etüt raporunda tespit edilen tarımsal veya tarım dışı amaçlarla kullanıma ilişkin alternatif alanlar Kurul tarafından değerlendirilir, alternatif olup olamayacağı gerekçesi açıklanarak karara bağlanır.", Amaç Dışı Kullanım Taleplerinin Değerlendirilmesi başlıklı 14. maddesinde; "(1) Tarım dışı amaçla kullanılmak üzere talep edilen yerler için il müdürlüğü; arazi sınıfı, kullanım şekilleri, diğer tarımsal özellikleri ile çevre arazilerle ilişkisini, TAD Portal ve mahallinde yapılan inceleme sonucu arazi etüt raporu düzenler. (2) Arazinin mutlak tarım arazisi, özel ürün arazisi, dikili tarım arazisi ve sulu tarım arazisi ile özellikleri itibarıyla marjinal tarım arazisi olmakla birlikte çevre arazilerdeki tarımsal kullanım bütünlüğünü veya toplulaştırma projesi bütünlüğünü bozacak durumda olan araziler ve alternatifi olduğu belgelendirilen taleplere valilikler tarafından tarım dışı amaçla kullanım izni verilmez." düzenlemelerine yer verilmiştir. a) Dava konusu yer seçimi işlemi yönünden; Dava dosyasının incelenmesinden, başlangıçta 450 hektar olarak belirlenen organize sanayi bölgesi alanın daha sonra 1270 hektara çıkartıldığı, öte yandan 08/11/2014 tarihinde yayımlanan yönetmelik değişikliği çerçevesinde Organize Sanayi Bölgeleri Yer Seçimi Yönetmeliği'nin 5. maddesi değiştirilerek ilgili belediye tanımının sadece Büyükşehir Belediyesi ile sınırlı tutulması üzerine yer seçimi komisyonunda bulunması gereken Nilüfer İlçe Belediyesinin kapsam dışı bırakıldığı, ilgili yönetmelik değişikliğinin idari davaya konu edilmesi sonrasında Danıştay Onuncu Dairesi tarafından iptal edilmesiyle bu kez 450 hektardan 1270 hektara çıkartılan organize sanayi bölgesi alanının Nilüfer Belediyesi'nin sınırları içerisinde kalan alan kapsam dışına çıkartılmak suretiyle 837 hektar olarak yeniden belirlendiği, bu durumun ihtiyaca yönelik somut, objektif bir yer seçimi çalışmasının yapılmadığını ortaya koyduğu, bu değişikliklerden sonra toplanan 09/01/2015 tarihli yer seçimi Komisyonunda ise dava konusu alandaki ilçe Belediyesi olan Karacabey Belediye Başkanlığı'nın temsilcisinin bulunmadığı, anılan hususun yer seçimi komisyonunda bulunması zorunlu kurumların yer aldığı Yönetmelik eki 1 sayılı liste hilafına komisyon oluşturulduğunu ortaya koyduğu, ayrıca yer seçimi komisyonuna daha önce görüşlerini sunan kurum ve kuruluşlardan sonuç olarak belirlenen 837 hektar alana ilişkin görüş ve önerilerinin ise istenmediği anlaşıldığından, dava konusu yer seçimi işleminde usule ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. b) Bursa Valiliği'nin... tarihli ve ... sayılı kamu yararı kararı yönünden; Dava konusu yer seçimi işlemiyle belirlenen organize sanayi bölgesi alanında mutlak kuru tarım arazilerinin bulunduğu açık olup, yukarıda yer verilen mevzuata göre mutlak tarım arazisi vasfında araziler olması nedeniyle, alanın bu özelliğinden dolayı, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca, öncelikle tarım arazisi olan bu alan yerine organize sanayi bölgesi yapılabilecek alternatif alan bulunup bulunmadığının ortaya konulması gerekirken, Bursa Sanayi ve Ticaret Odasının 20/01/2015 tarihli başvurusu üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği ancak herhangi bir alternatif alan araştırması yapılmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan, başvurunun Nilüfer ve Karacabey tapulama sahaları içerisinde bulunan 1193 hektar alana yönelik olduğu ancak yukarıda değinildiği üzere sonuç olarak belirlenen organize sanayi bölgesi alanının Nilüfer Belediyesi'nin sınırları içerisinde kalan alan kapsam dışına çıkartılmak suretiyle 837 hektar olarak yeniden belirlendiği, bu durumda, söz konusu alana yönelik yeniden kamu yararı kararı alınması gerekirken bunun yapılmadığı da görülmektedir. Ayrıca, uyuşmazlığa konu işlem ile sınırları 837 hektar olarak belirlenen organize sanayi bölgesi alanına ilişkin yer seçimi işleminin Ramsar Sözleşmesi kapsamında koruma altına alınan Ulubatlı Gölü ile ilgili oluşabilecek riskler yönünden de yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan tesis edildiği de anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenle davacıların temyiz istemlerinin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.

Atıf: Danıştay 10. Daire, E. 2021/7046, K. 2025/3384, T. 30.06.2025, www.arakarar.com/karar/danistay-10-daire-2021-7046-e-2025-3384-k-0365ee48c7fe