Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/552 E. 2024/952 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2023/ KARAR NO : 2024/ BAŞKAN : ÜYE : ÜYE : KATİP : DAVACI : ... VEKİLİ : Av. DAVALILAR:1- 2- DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 11/06/2023 KARAR TARİHİ : 02/10/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 07/01/2024 Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ DAVA :Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil ...'nun ... Et ve Et ürünleri Hay. Gıda İnş. Taah. San Tic. Ltd. Şti. ile arasındaki ticari ilişkiye istinaden dava konusu 20.06.2023 keşide tarihli 1.650.000-TL bedelli çeki müvekkil emrine keşide ettiğini, işbu dava konusu çekin, müvekkil ...'nun cirosu olmaksızın davalı ...'a teminat amaçlı teslim edildiğini, ...'ın ise dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçunu birlikte işledikleri ortağı ...'a kötü niyetli olarak verdiğini, müvekkil şirketi, ...'ın bu çekler ile tehdit ettiğini, müvekkil şirketin ... Mimarlık Mühendislik İnşaat Sağlık Gıda San ve Tic Ltd Şti ile 10.05.2023 tarihinde yapılan sözleşme ve sözleşme sonrası yazılı olmayan harici sözleşmeler neticesinde, karşı tarafın belirttiği soğuk hava deposuna 24.780 kg dana kuşbaşı, 2 ton 300 kg tavuk kuşbaşı, 1500 kg kıyma ve 7 ton 120 kg et döner gönderdiğini, 24.730 kg kuşbaşı etin 2 ton 440 kilosu iade alındığını, bir kısmının ...'a satıldığını ve 2 ton 620 kilosunun depoda kaldığını, 2 ton 300 kg tavuk kuşbaşının olduğu gibi depo da bırakıldığını, 7 ton 120 kilo et dönerden 2 ton 40 kilosunun ... Mimarlık tarafından satıldığını, depoda 5 ton 80 kg et döner kaldığını, 1500 kg kıymanın tamamının geri alındığını, gönderilen etlerin 2.160.000-TL bedelinin ödendiğini, müvekkil şirketin sözleşmeye göre et mamulleri tesliminden sonra kalan 5.400.550-TL ödemeyi talep ettiğinde ..., babası ..., ortağı ... bedeli ödemekten kaçındıklarını, kendilerinin et mamüllerini satmaları hususunda sıkıntı yaşadıklarını, ...'ın kendilerini kara listeye aldığı için satışın gerçekleşemeyeceğini fakat müvekkil şirketin sicilinin temiz olduğu için satışın müvekkil şirket üzerinden yapılması gerektiğini, bunu kabul edilmediği taktirde etleri teslim etmeyeceklerini ve satışı yapamayacakları için etlerin ücretinin ödenmeyeceğini bildirdiklerini, müvekkil şirketin, zarar etmemek adına tekliflerini kabul etmiş olup etlerden 19.760 kg dana kuşbaşı ve 300 kg kıymanın satışını ...'a yaptığını ve ödemesini aldığını, müvekkil şirketin, bu satışı yine ...'ın ... yetkilisi olarak tanıttıkları fakat gerçekte öyle olmadığını sonradan öğrendikleri ... isimli şahıs aracılığıyla yaptığını, bu ticarette güven ortamı oluşturan davalı şirket ve ortakları ...'ın ikinci kez et mamulü sipariş vermek istediğini, depo da kalan ürünlere ek olarak ilave yapılmasını talep ettiklerini, depo da kalan ürünlere karşılık 2.160.000-TL ödeme yaptıklarını bu nedenle kendi şirketleri adına ayrı ayrı çek ve senet düzenlenmesini bu çek ve senetlerin 2 tanesini kendilerini tanıştıran ortak 3. bir kişiye (...'a) emanet olarak teslim edileceğini, 1.000.000-TLlik çekin ...'a gönderileceğini, bu şartların kabul edilmemesi karşılığında arta kalan etlerin teslim edilmeyeceğini söyleyerek müvekkil şirkete toplam 4.900.000-TL'lik çek ve senet düzenlettirdiklerini, bunun çekleri teminat olarak düzenleneceğini ve asla teslim alınıp işleme konulmayacağını belirten taraflara müvekkil şirket inanarak çek ve senet düzenlediğini, müvekkile ödenen 2.160.000-TL bedelin 290.000-TL'si ...'e geri ödendiğini, depo da kalan ürünler ile birlikte ödenilen bedelin karşılığında ki ete sahip olduklarını, bu çeklerin yazılmasında herhangi bir yarar olmadığını, fakat müvekkillerinin yeni bir satış olacağına ilişkin kandırılarak ve artan et mamullerini geri vermeyecekleri tehdidi ile bedelsiz olan çekleri düzenlettirdiklerini, bu çeklerden dava konusu ... Et ve Et Ürünleri Hay. Gıda inş. taah. san.tic.ltd.şti yetkilisi ... tarafından müvekkili ... ile arasındaki ticari ilişki sebebiyle ... bankası ... ... şubesinin ıban no’lu hesabına ait çek seri numaralı 03.03.2023 çek basım tarihli, 20.06.2023 keşide tarihli, 1.650.000-tl bedelli çeki ve ... mimarlık müh. inş. sağ. san tic. ltd. şti. adına ... bankası ... ... şubesinin ıban no’lu hesabına ait ... çek seri numaralı 03.03.2023 çek basım tarihli, 20.06.2023 keşide tarihli, 1.600.000-tl bedelli çeki ortak tanıdıkları ...'a teslim ettiklerini, yapılan sözleşmeye göre bu çekler hiçbir şekilde kullanılmayacak olup teminat amaçlı ... tarafından saklanacağını, buna ilişkin ... tarafından atılan videonun Mahkemeye sunulacağını, bu durumun sonradan gerçek olmadığını, ...'ın çekleri davalı şirket yetkilisi ...'a teslim ettikleri, davalı ...'ın tehdit içerikli söylemlerinden anlaşıldığını, müvekkil şirket ortaklarından olan ... çekin verildiği esnada ...'te olduğunu kendisi adına keşide edilen bu çekin bir karşılığı olmadan verileceğini, kendisinin zaten ...'te olduğu çeki cirolayamayacağını belirttiğini, cirolanmamış çeki ...'da ...'nun muhasebecisi ... tarafından alan ... güveni kötüye kullanarak elindeki çekleri ...'a teslim ettiğini, ...'da müvekkilin ...'te olduğunu, çekin ...'a müvekkilin muhasebecesi tarafından cirolanmamış şekilde verildiğini, çekin kullanılmak üzere değil emaneten verildiğini bilmekte olduğunu, cirolanmamış çeki ele geçiren ... çeki sahte bir şekilde cirolayıp kullanma niyetinde olduğunu, bu hususta savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, alacaklı iken borçlu durumuna düşürülen müvekkillerden hile ve tehdit yoluyla çekleri ele geçirdiklerini, bir çekin kullanılabilmesi için verilen firma/şirket ya da şahıs tarafından cirolanması gerektiğini, cirolama yapılmayan çekin geçerli olmadığını, çekin ön yüzüne gereken bilgiler yazıldıktan sonra arka yüzüne firmanın kaşesi basılır ve yetkili kişinin imzası atılır. Daha sonra çek ödeme yapılacak kişiye teslim edilir. Cirosuz çek devredilmeyen çek anlamına gelmekte olduğunu, hakkı birbirine bağlı ciro, öncelikle ilk cironun lehtar tarafından yapılmış olmasını gerektirdiğini, ilk ciroda lehtar imzası yoksa ciro zincirinin düzensiz demek olduğunu, ciro zincirinde bir kopukluk olması halinde bu noktadan sonra yapılan diğer ciroların geçersiz olacağını, bu nedenle dava konusu çekte lehtarın cirosu olmadığı için geçerli bir çek olmadığını, yerleşik içtihatlara göre "Çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerektiğini, 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağın, bu maddeden de anlaşıldığı üzere bir çeki elinde bulunduran kişinin yetkili hamil olduğunu yani çek üzerindeki hakkın kendisine ait olduğunu çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebileceğini, çek üzerindeki cirolar birbirini takip etmediğini veya ciro zincirinde bulunan cirolardan biri geçersiz veya sahte olması dolayısı ile ciro zincirinde kopukluk olması durumunda çekteki hak, kopukluktan sonraki kişilere geçmeyeceği için ciro zincirinde kopukluk olan çeki elinde bulunduran hamil yetkili hamil sayılamayacağını, yetkili hamil olmadığı için de ciro zincirinin koptuğu kişiden itibaren ciranta ve keşideciden talepte bulunamayacağını, kendisine ait çekin ... 'a teslim edildiği yerin ... olduğunu, müvekkil o esnada ... ilinde olduğu için ... çeki teslim aldığında cirolanmadan almayı kabul ettiğini, müvekkilin ...'te olduğuna ilişkin fatura, fotoğraf ve videolar delil dilekçemizle birlikte sunulacağını, müvekkilinin sözleşme de taraf olan ... ile konuşarak kendisinin ...'te olduğunu, kendisi adına keşide edilen çekin ...'da muhasebeciden ortak tanıdıkları olan ...'a verdireceğini, çeki teminat olarak verdiğini bu nedenle ciro yapılmayacağını, ticaret bittikten sonra kendisinin çeki geri alacağını belirttiğini, çeklerin ...'a teslim edildikten sonra mesaj olarak attığını, dava konusu suça konu çekler ve müvekkillerin davalılar ve ortakları tarafından dolandırılması üzerine Savcılığa suç duyurusunda bulunulmuş olup soruşturma numarasının bildirileceğini, suça konu çeklerin ibraz gününde bankaya sunulduktan sonra müvekkillere karşı kullanılması ihtimalinde çeklerdeki imzaların müvekkilin imzası ile mukayeseli olarak incelenmesi Kriminal Laboratuarına gönderilip rapor tanzim edilmesini talep ettiklerini, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçlarına konu olan çekler nedeniyle müvekkil şirketin, muhatap bankayı durumdan haberdar ettiğinde ödemenden men talimatı olmaksızın işlem yapamayacaklarını bilgisi ile işbu davanın açılması zarureti hasıl olduğunu, bu nedenle ilgili çekin iptali gerekmekte olduğunu, zira; Türk Ticaret Kanunu’nun 563.maddesi yer alan ’’Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.’’amir hüküm ilişkin olarak dava konusu çekin iptali gerekmekte olduğunu, kıymetli evraktaki hakkın borçludan istenebilmesi için; senedin hamili olmak ve senedi ibraz etmek şart olduğunu, bu bakımdan senedin zilyetliğini kaybettiğini, borçludan bir şey talep edemeyecek hale gelen müvekkilinin gayet ağır bir sonuçla karşı karşıya kalmakta olduğunu, mamelattaki emniyetin korunması ilkesi gereğince senet üzerindeki zilyetliği kaybeden alacaklının menfaatlerinin korunması gerektiğini, somut olayda söz konusu çek cirolanmamış bir şekilde emanet olarak ...'a verilmiş, dolandırıcılık eylemi neticesinde de kötü niyetli kişilerin eline geçmiş bulunmakta olduğunu, ilgili çekin tanınmayan kişiler tarafından piyasaya sunulması ihtimali olduğunu, bu sebeple sayın mahkemece iptali gerekmekte olduğunu, somut olaya Bakıldığında Türk Ticaret Kanunu’nun İptal Davasına ilişkin şartları oluştuğunu, zira senedin ibrazı imkansız bir hal aldığını ve senetteki mündemiç hakkın varlığı da devam etmekte olup ayrıca suça konu çekin zilyetliğinin yeniden iktisabı da mümkün olmadığını, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemek suretiyle dava konusu çekler şeklen uygun kabul edilse dahi çeklerin veriliş nedeni sakat olduğundan çekler bedelsiz kaldığını, müvekkil şirket taraflar arasında yapılan sözleşme gereği, dava konusu olan çeki kullanılmamak şartıyla emanet olarak verdiğini, müvekkil şirket dolandırıcılığa maruz kaldıklarını keşfetmeden önce bu çekleri iyi niyetli bir şekilde verdiğini, müvekkil şirket taraflar arasında yapılan sözleşmeye uygun olarak tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, ancak davalı tarafların sözleşme gereği yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve ortakları ile kendisi ödeme almasına karşılık müvekkile malları ve almış olduğu çekleri teslim etmediğini, yine bu süreçte müvekkilin ödediği bedeli de iade etmediğini, müvekkil şirketin göndermiş olduğu etlere karşılık ödeme aldığı şirket ...'e ait şirket olduğunu, sözleşme yerine getirilmemiş dahi olsa müvekkil şirketin ödeme yapması gereken kişi ... olduğunu, kaldı ki ...'e verilen çek ve senetin karşılığı olmasına rağmen ...'ın eline hile yoluyla geçen çeklerin sözleşmenin temelinde de karşılığı olmadığını, sözleşmenin temelinde dahi bu çekler bedelsiz olduğunu, ... kar ortaklığı yaptığı ...'e gönderdiği parayı hem ...'den hem müvekkil şirketten almaya çalışmakta olduğunu, ...'in, ...'dan 1.050.000-TL para aldığı bilinmekte olduğunu, ... ...'den parasını geri almış üstüne icra takibi başlattığını, davalı ... müvekkil şirketle arasında organik bir bağ ve borç ilişkisi olmamasına karşın ele geçirdiği çekler üzerinden dava konusu 1.650.000-TL çeke ilaveten 1.000.000-TL'lik davalı ... 'ın bilgisini verdiği sahte bir şirket adına düzenlettirdikleri çek ile haksız şekilde sebepsiz zenginleşme çabası içinde olduğunu, suça konu olan diğer çekle ilgili ayrı dava açılacağını, müvekkil şirket ... da içinde bulunduğu dolandırıcılık eylemleri için suç duyurusunda bulunduğunu, müvekkil şirket, davalı şirket yetkilisi ..., ortağı ... ve kendilerini bu kişilerle tanıştıran ... tarafından dolandırıldığını, sözleşmenin temelinde dolandırıcılık eylemi bulunduğundan davalı şirketin yükümlülüklerini yerine getiremeyeceği ve müvekkilin vermiş olduğu çeklerin bedelsiz kaldığı açıkça anlaşılmakta olduğunu, müvekkillerinin davalı şirket sahibi ... nedeni ile ciddi olarak mağduriyet yaşadığını ve yaşamaya da devam etmekte olduğunu, bir yandan gönderdikleri ürünleri alamamasına karşılık teminat olarak tehdit ve hile yoluyla verdiği çekler diğer yandan sözleşmenin fesih edilmesi ile birlikte davalılar tarafından zaptedilen tonlarca et mamülleri müvekkilleri her anlamda maddi zarara soktuğunu, davalı şirket, tüm taleplere rağmen dava konusu çekleri iade etmediğini, haricen edindiği bilgilere göre dava konusu çekleri kullanma çabası içinde olduğunu, dava konusu çekin ödeme tarihi 20.06.2023 tarihli olup müvekkilin bu çekleri ödemek zorunda kalması durumunda ileri de telafisi imkansız mağduriyetler yaşayacak ticari hayatı risk altına gireceğini, ayrıca söz konusu çeke ilişkin olarak tedbiren ödeme yasağı kararı verilmesini ve verilen ödeme yasağı kararının yukarıda belirtilen çekin muhatabı banka şubelerine bildirilmesini talep etmekte olduklarını, çekin ödeme günü 20/06/2023 olup, bu tarihten önce çek hakkında ödeme yasağı verilmesi gerektiğini ve muhatap banka şubesine bu hususun bildirilmesi gerektiğini, davalıların söz konusu çeki bedelsiz ve cirosuz olarak eline geçirdiği açık olduğunu, davalı müvekkil aleyhine kötü niyetle hareket ettiğini, çeklerin hiçbir karşılığı olmadığını, karşılığında herhangi bir mal alınıp verilmiş olmadığını, kötü niyeti hiçbir hukuk sistemi korumamakta olduğunu, dava konusu haksız durum sebebiyle, müvekkilinin telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara uğrayacağı oldukça açık olduğundan; davaya konu kambiyo senetlerinin ödenmesini engeller mahiyette ve olası bir icra takibi neticesinde müvekkilin uğrayacağı muhtemel zararların engellenmesi için İhtiyat-i Tedbir Kararı verilmesini ve dava konusu çekler hakkında ödeme yasağı verilerek çeklerin iptaline ve müvekkilinin davalıya iş bu çekler nedeni ile borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini her türlü yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekili ön inceleme duruşmasındaki beyanında, çeklerin tehdit yolu ile alındığı yönünde dava dilekçesinde beyanda bulunulmuş ise de, dilekçe içeriğinden de anlaşılacağı üzere bu çeklerin müvekkilinden hile yolu ile alındığını, müvekkilinin lehtarı olduğu çekin ticari ilişki içinde olduğu ... Mimarlık Şirketinden olan alacağını tahsil edebilmek bakımından ilişki içerisine girdiği ... ve ...'a teminat amaçlı olarak verildiğini, bu çekten dolayı müvekkilinin kimseye bir borcun bulunmadığını, çek arkasındaki ciro imzasının müvekkiline ait olmadığını beyan etmiştir. CEVAP: Davalı ... cevap dilekçesinde, davaya konu yaşanan olayda olay ile ilgili dava da adı geçen ... tarafından aranarak deprem bölgesine gidecek etlerin ihalesini ... ile birlikte aldıklarını bize yardımcı ol ... ilinde et balık kurumu kombinesi olduğunu etin de ... ilinde fazla olduğunu söyleyerek şahsımdan yardım etmesini istediklerini, ... Et ve Et Ürünleri Hay. Gida İnş.Taah. San. Ticaret firmasında çalışmakta olduğunu ve çalıştığı firmanın güvenilir olduğunu beyan ettikten sonra ..., ... ve kızı ... hep birlikte ...' ya gelerek ... ve ... ortağı ...'ın sözleşme imzalayarak anlaştıklarını, ...” e ait şirket üzerinden et alış verişi başlamış olduğunu, üç parti et hazırlanarak verildiğini, en son 24 ton kuşbaşı etten 4 tonunun eşek eti çıktığı için iade edildiğini, tekrar ... ve ... ...' e giderek üzerindeki etiketleri değiştirerek Merve' ye ait olan firmadan ...' a ait firma üzerinden etiket değiştirerek bu eşek eti olan 4 ton kuşbaşı eti olarak tekrar verildiğini, eşek eti ve at eti karışık olan etleri de döner eti ve kıyma eti olarak verdiklerini, bu olay yüzünden ... ile diğer şahıslar arasında tartışma çıkarak firmanın adının bu eşek eti yüzünden lekelendiğini söyleyerek araları açıldığını ve ortaklıklarının bozularak alış verişlerinin yarım kaldığını, ...'ın bu olayla alakalı olarak şahsını bizzat arayarak bildiğin istediğin yere giderek şikayet edebilirsin diyerek çıkıştığını ve tehdit ettiğini, bu alış verişte para yerine ... ve ... 'a ait ait araçlara karşılık verilen etlere araçlar daha fazla para ettiği için beni aracı kılarak ... tarafından ekte ibraz ettiği çeklerin imzalanarak şahsına aracılık yapmak üzere verdiğini, bunun karşılığında parayı aldıktan sonra çekleri ...” ya ve Kardeşi ...' ye vermek üzere çeklerin şahsın da kaldığını, daha sonra bu çeklerin şahsında olduğunu öğrenen kardeşleri ...'nun şahsını bizzat arayarak hırsızlıkla suçlayarak bu çekleri iade etmesini isteyerek tehdit ettiğini, kendisinin de kendisinin ve ailesinin başına bir şey gelmesin diyerek ekte sunulan ...” e verilmek üzere emanet verilen çekleri ...” i arayarak çeklerini teslim ettiğini, yaşanan olayla alakalı olarak şahsının dahili bu anlattıkları olup, şahsı dışında yaşanan olaydan dolayı işine hiçbir şekilde ödeme yapmadan kovarak işine son vererek mağdur ettikleri gibi tehdit ettiklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Dava, dava konusu çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.Davacı, lehtarı ve hamili olduğu dava konusu çekin teminat amaçlı olarak davalılara verildiğini, çekin bedelsiz olduğunu, çekin arkasındaki davacı lehtar cirosunun sahte olduğunu iddia ederek eldeki menfi tespit davasını açmıştır.Dosyaya önlü-arkalı sureti sunulan dava konusu 20.06.2023 tarihli 1.650.000 TL bedelli keşidecisi dava dışı .....Ltd Şti, lehtarı davacı ... olan çekin arkasında sırasıyla davacı lehtar, ... İnşaat..Ltd Şti ve ...'un cirolarının bulunduğu ve çekin hamili dava dışı ... tarafından dava konusu çekin ... 4. İcra Müdürlüğünün 2023/... E. Sayılı icra dosyasında icra takibine konu yapıldığı anlaşılmaktadır. Dava konusu çekte davalılar ..., ... cirolarına rastlanmadığı, davalıların dava konusu çekin hamili olmadıkları gibi çeke dayalı olarak davacı hakkında talepte bulunduklarına dayalı dosyada herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığı görülmektedir. Kambiyo senedine bağlı bir alacak hakkından ancak lehtar, ciranta ya da hamil sıfatını taşıyan kişiye karşı menfi tespit davası açılabilir, bu sıfatlardan hiçbirine sahip olmayanlar aleyhinde menfi tespit davası açılamaz. Bu durumda, davacının davada ileri sürdüğü iddialarını dava konusu çekte davacıdan sonra gelen dava dışı ... İnşaat..Ltd Şti ile çekin son hamili ...'a yöneltmesi gerektiği anlaşılmak davalılar hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın Pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE, 2-Harçlar yasası gereği alınması gereken 427,60.-TL karar ve ilam harcının peşin alınan 28.177,88.-TL harçtan mahsubu ile bakiye 27.750,28.-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı yana İADESİNE , 3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 4-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzünde, davalı tarafların yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/10/2024 Başkan e-imza Üye e-imza Üye e-imza Katip e-imza