Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/964 E. 2024/938 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2023/ KARAR NO : 2024/ HAKİM : ... ... KATİP : ... ... DAVACI : ... VEKİLİ : Av. DAVALI : ... VEKİLLERİ : Av. Av. DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 22/09/2023 KARAR TARİHİ : 17/09/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 17/11/2024 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Dava dilekçesinde özetle; davacı şirket konut ve işyeri inşaatı işleriyle iştigal etmekte olduğunu, bu amaçla ve 2021 yılındaki inşaat faaliyetlerinde kullanılmak üzere davalı şirketten (... ... Çimento Madencilik Beton San.ve Tic.A.Ş.'den) hazır beton satın almak üzere davalı ile bir anlaşmaya varıldığını, tarafların, davacı şirketin, davalı şirket ... ... Çimento Madencilik Beton San.ve Tic.A.Ş.'den 2021 yılında C-30 sınıfı hazır betonu 178,00 TL/m3 +kdv, C-30 (brüt) sınıfı hazır betonu 180,00 TL/m3 +kdv birim fiyat üzerinden satın alması ve davacı şirket şantiyesine teslimi hususunda anlaştığını, davacı şirketin , davalı satıcı şirkete 31.12.2020 tarihinde 2021 yılında teslim edilecek C-30 sınıfı hazır betonun tamamı için 736.000,00 TL ödeme yaptığını, ancak davalı şirketin, daha önce bedelini tahsil etmiş olduğu C-30 sınıfı hazır betonun bir kısmını Ocak-Kasım döneminde davacı şirkete teslim etmişse de, kalan kısmı teslim etmeyerek sözleşmedeki edimini yerine getirmediğini, davalı şirketin ... Çimento Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devir alındığı ve faaliyetlerini bu ünvan altında devam ettirdiği öğrenildiğini, bunun üzerine davalıya ihtarname keşide edilerek, cari hesap bakiyesi 73.708,48 TL karşılığı hazır betonun davacı şirket şantiyesine teslim edilmesi ya da teslim edilmesi gereken hazır betonun güncel rayiç bedelinin ödenmesi istendiğini, davalı satıcı ihtarname keşidesinden bir süre sonra 02.11.2022 tarihinde davacı şirketin banka hesabına cari hesap bakiyesi 73.708,43 TL'yi gönderdiğini, davacının bu durumun farkına varınca, sözleşmedeki hazır beton teslim edimi yerine cari hesap bakiyesi 73.708,43 TL'nin ödenmesini kabul etmediğini bildirerek, 03.11.2022 tarihinde 73.708,43 TL'yi davalı şirketin banka hesabına iade ettiğini, davalı satıcının sözleşmedeki edimini yerine getirmeyerek temerrüde düştüğünü ifade ederek; Davalı satıcı şirketin 73.708,48 TL cari hesap borcuna karşılık davacı şirkete teslim etmesi gereken C-30 sınıfı hazır beton miktarının tespiti ile şimdilik 300 m3 C-30 sınıfı hazır betonun davacı şirkete teslimine karar verilmesini, fazlaya ilişkin haklarımızın saklı tutulmasını, teslimi gereken C-30 sınıfı hazır betonun dava tarihindeki rayiç piyasa değerinin hesaplanarak, şimdilik 100.000,00 TL hazır beton bedelinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini, fazlaya ilişkin haklarımızın saklı tutulmasını, gecikme nedeniyle tazminat talep hakkımızın saklı tutulmasını, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Cevap dilekçesinde özetle; davalı şirket ile davacı arasında 22.12.2020 tarihinde Hazır Beton Satış Sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşme kapsamında, davacı tarafça beton siparişi verilerek ilgili betonların bedelleri ödenecek, davalı şirket tarafından ise talep edilen betonlar teslim edileceğini, davalı şirketçe usulüne uygun verilen siparişlere istinaden beton teslimatı yapıldığını, taraflar arasında akdedilen sözleşme incelendiğinde , davacı tarafça talep edilecek hazır betonun cins ve miktarı, teslimatın yapılacağı adres ve buna benzer sipariş bilgilerinin davacı tarafça en az yedi gün öncesinde davalı şirkete yazılı olarak bildirilmesi gerektiğini, Buna ilişkin olarak sözleşmenin 4.1. maddesi :"4.1. Alıcı, talep edeceği hazır beton cins ve miktarını, teslimat adresi ve benzer sipariş bilgilerini en az 7 (yedi) gün önce yazılı olarak ...'e bildirecektir."şeklinde olduğunu, ancak, davacı tarafça davalı şirkete yazılı olarak bildirilen herhangi bir talep bulunmadığını, sözleşmenin 7.1. maddesi :"7.1. ..., sözleşme süresince mücbir sebepler dışında; sözleşmeye uygun şekilde sipariş edilen hazır betonu, sözleşmenin 5.A. veya 5.B. maddelerinde belirtilen başlıklar altında yapılan düzenlemelere göre ALICI'ya satmayı taahhüt eder."şeklinde olduğunu,Davalı şirket, sözleşmeye uygun olarak verilen siparişleri davacıya satmayı ve teslim etmeyi taahhüt ettiğini, davacı tarafça sözleşmede belirlenen şekilde usulüne uygun sipariş verilmediğinden davalı şirketin de yerine getirmesi gereken herhangi bir edimi bulunmadığını, Zira, davacı taraf da dilekçesi ekinde herhangi bir sipariş formu, e-posta çıktısı gibi siparişini kanıtlayabilecek belge sunamadığını ifade ederek; davanın reddine, Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Deliller; SMMM Bilirkişisi, Ticaret Hukukunda Uzman Bilirkişi ve İnşaat Mühendisi Bilirkişi’nin Müşterek Raporunun Sonuç Kısmı: “1-... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 2020, 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait kanuni defterlerinin “Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulmuş olduğu, 2-... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin 2020, 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait kanuni defterlerinin açılış ve kapanış kayıtlarının zamanında yapılmış olduğu, 3-... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin ticari defter ve kayıtlarının birbirini doğruladığı, 4-... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin ticari defter ve kayıtlarının karşılıklı olarak birbirine uygun kayıtlar içerdiği, birbirine aykırı kayıtlar bulunmadığı, 5-İlk faturanın 31.12.2020 tarihinde son faturanın 19.11.2021 tarihinde kesildiği, davalının toplam 37 adet fatura kestiği, bu faturaların davacının defterinde kayıtlı olduğu bu faturalar karşılığında toplam 736.000,00 TL ödeme yapılmış olduğu, 6-Davalı satıcı tarafından davacı alıcıya cinsi belirtilerek kaç m3 beton teslim edilmiş olduğu, 7.madde ile birlikte değerlendirme yapılmıştır.7-Davacı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından 736.000,00TL lik çek ödemesi yapıldığı, ödeme karşılığında 414 m3 C/30 cinsinden beton teslimi yapılmadığı, 8-Dosya kapsamındaki bilgi belgelerde sözleşmede belirtilen şekilde yapılmış beton siparişine rastlanılmadığı, 9-Davacı alıcı tarafından sözleşmeye uygun olarak sipariş verilmemiş olduğundan ve dosya kapsamında, davalı satıcıya, ürün teslimi diğer bir deyişle edimin ifası hususunda gönderilmiş ve süre de içeren bir ihtar bulunmadığından davalının temerrüde düşmemiş olduğu 10-Davacı alacaklı, ortak kayıtlara göre alacaklı olup bu alacak miktarına denk gelen C-30 sınıfı hazır beton miktarının 414 m3, bu beton miktarının dava tarihindeki güncel piyasa değerinin 550.620,00 TL olarak tespit edildiği, Davacı şirketin ticari defterlerine göre Davalı ... Çimento Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. ... Cari Hesap kodu ile Satıcılar Hesabında takip ettiği, İlk Alış verişin 31.12.2020 tarihli Davalı fatura ile başladığı, aynı zamanda 31.12.2020 tarihinde davacı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından 736.000,00TL lik çek ödemesi yapıldığı, 2020 yılından hesabın 720.445,24 TL borç bakiyesi ile kapatıldığı, 2021 yılında 720.445,24 TL borç bakiyesi ile açılan hesapta 37 adet 646.736,76 TL fatura ile alım yapıldığı hesabın 73.708,48 TL borç bakiyeli kapatıldığı, 2022 yılında 73.708,48 bakiye ile açıldığı, 02.11.2022 tarihinde bakiye davalı tarafından ödendiği, ancak 03.11.2022 tarihinde bakiyenin para olarak değil beton olarak istenildiği gerekçesi ile iade edildiği, hesabın 2022 yılında da 73.708,48 TL olarak kapatıldığı, 2023 yılında 73.708,48 bakiye ile açıldığı ve aynı bakiye ile kapatıldığı, Davalı Şirketin Davacı şirkete 73.708,48 TL borcu bulunduğu kanaatimizdir.” şeklindedir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ, HUKUKİ KABUL VE GEREKÇE Dava, satış sözleşmesinden kaynaklı aynen ifa olmadığı takdirde ödenen bedele tekabül eden satım konusu eşyanın dava tarihindeki piyasa rayicinin ödenmesi talebine ilişkindir. Taraflar arasında, hazır beton sözleşmesi akdedilmiştir. Bu sözleşmeye göre davacı alıcı, davalı ise satıcıdır. Davacı taraf, davalı satıcıya 736.000,00 TL ödeme yapıldığını, ancak davacının bir kısım beton teslimini gerçekleştirmediğini, davacıya fazla ödenen 73.708,48 TL'lik betonun da davacıya teslim edilmesi gerektiğini iddia etmektedir. Davalı taraf ise, davacının sözleşmede belirtilen şekilde yazılı olarak beton siparişi vermediğini, taraflar arasındaki açık hesaptan kaynaklanan bakiyenin davacıya iade edildiğini ancak davacının iade edilen parayı yeniden davacıya iade ettiğini, davacının beton fiyatlarının artmasından kaynaklı kötü niyetli olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasındaki ilk faturanın ve son faturanın hangi tarihlerde kesildiği, davalının toplam kaç fatura kestiği, bu faturaların davacının defterinde kayıtlı olup olmadığı ve bu faturalar karşılığında toplam ne kadarlık ödeme yapıldığı, davalı satıcının kestiği faturaların davacı alıcının ticari defterlerinde kayıtlı olması halinde faturaya konu malın teslim edildiği kabul edilerek; davalı satıcı tarafından davacı alıcıya cinsi belirtilerek ne kadarlık beton teslimi yapıldığı, davacı alıcının, davalı satıcıya ne kadarlık ödeme yaptığı ve ödemeler karşılığında teslim edilmeyen beton var ise hangi cinsten kaç metreküp beton teslimi yapılmadığı, davacı alıcının, davalı satıcıya beton teslimi ile ilgili sözleşme hükümleri dikkate alınarak beton siparişi verip vermediği, davalı satıcının beton teslim etmemiş olması ihtimalinde davalıya sözleşmede öngörüldüğü şekilde beton siparişi verilip verilmediği de dikkate alınarak davalının temerrüde düşüp düşmediği, tarafların ortak ticari defter kayıtlarına göre hangi tarafın alacaklı olduğu, davacı alacaklının ortak kayıtlara göre alacaklı olması halinde bu alacak miktarına denk gelen C-30 sınıfı hazır beton miktarının ne kadar olduğu, bu beton miktarının da dava tarihindeki güncel piyasa değerinin ne kadar olduğu hususlarında toplanmaktadır. Dosya kapsamına bakıldığında; taraflar arasında, davacının davalıya yaptığı çek ödemesinden ve teslim edilen betondan kaynaklı bir ihtilafın olmadığı, ihtilaf konusunun davacının yaptığı ödeme kadar beton teslimi yapılmamış olması halinde davalının temerrüde düşüp düşmediğinin tespiti noktasında toplanmaktadır. Türk Borçlar Kanununun 125/1 maddesi aynen, "Temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir." hükmünü ihtiva etmektedir. Taraflar arasında yukarıda ifade edildiği üzere beton satışına ilişkin bir yazılı sözleşme akdedilmiştir, taraflar basiretli davranma yükümü altında olan tacirlerdir ve söz konusu sözleşme hükümlerine uyarak beton siparişinin ve tesliminin yapılması gerekir. Uyuşmazlık konuları tek tek belirtilmek suretiyle davacının ticari defterleri de incelenerek bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır. Bilirkişi raporunda özetle; - Davacının ticari defter kayıtlarına göre davalının davacıya 73.408,48 TL borçlu olduğu, - Tarafların 12/01/2022 ve 19/07/2022 tarihli mutabakat mektuplarında davalının davacıya 73.708,48 TL borçlu olduğunun karşılıklı olarak kabul edildiği, - Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 4.1 maddesine göre davacının beton siparişini yazılı olarak davalıya iletmesi gerektiği, ancak dosya kapsamında sözleşme hükümlerine uygun bir siparişin olmadığı, bu sebeple davalının temerrüde düşmediği, - Davacının fazla yaptığı ödemeye denk gelen betonun miktarının dava tarihindeki değerinin 550.620,00 TL olduğu Belirtilmiştir. Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 4. Maddesinde Sipariş hususu ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bu maddenin birinci fıkrasında, davacı alıcının talep ettiği teslim tarihinden en az 7 gün önce yazılı olarak sipariş vermesi gerektiği açıkça düzenlenmiştir. Keza bu siparişten sonra da işleyecek süreç de ayrıntılı olarak taraflar arasında kararlaştırılmıştır. Bilirkişi raporunda da ifade edildiği üzere; davacı alıcının sözleşmenin 4. Maddesine göre bir yazılı sipariş beyanı olmadığı görülmektedir. Eldeki davada davacının ilk talebi aynen ifadır ve aynen ifanın talep edilmesi için davalının temerrüde düşürülmüş olması gerekir, davacı davalıya yazılı olarak sipariş verdiğini ispatlayamadığından mahkememizce davalının temerrüde düşmediği kabul edilmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmenin süresi 22/12/2020 ve 31/12/2021 tarihleri arasındadır, ancak sözleşmenin bitiminden 10 iş günü önce sözleşmenin sonlandırıldığının karşı tarafa yazılı olarak bildirilmemesi halinde sözleşmenin bir yıl uzayacağı taraflar arasında kararlaştırılmıştır. Davacı yan, davalının gönderdiği paranın kendisine iade edildiğine ilişkin dekont ve arabuluculuk tutanağının yazılı sipariş hükmünde olduğunu iddia etmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmenin 2022 yılına uzayıp uzamadığının da belirlenmesi gerekmektedir. Bilirkişi raporunda, tarafların 12/01/2022 ve 19/07/2022 tarihli mutabakat mektupları ile karşılıklı olarak 73.708,48 TL bakiye ile mutabık oldukları, keza davalının da 02/11/2022 tarihinde fazla ödenen bu miktarı davacıya iade ettiği görülmektedir. Tarafların karşılıklı olarak fazla ödenen bedelde mutabık kalmaları ve akabinde davalının bu fazla ödenen miktarı davacıya iade etmesi; tarafların karşılıklı olarak sözleşmeyi 2022 yılına uzatmadıklarını göstermektedir. Davacının iade edilen parayı iade etmesinden önce tarafların söz konusu bakiyede mutabık kaldıkları ve bu mutabakatlar ile sözleşmeyi uzatmayan iradelerini ortaya koydukları kanaatine varılmıştır. Taraflar arasındaki sözleşmede, alıcının sipariş vermemesi halinde davacı satıcının bu hususu alıcıya bildirmesi ve alıcıya hangi betonu seçmesi hususunda süre vermesi şeklinde bir yükümlülük satıcıya yüklenmemiştir. Dava dilekçesinin ekinde dayanılan ... kararına bakıldığında söz konusu içtihattan anlaşıldığı kadarı ile ödenen bedel karşılığında tek seferde teslimin öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Ancak somut dosyamızda taraflar arasında akdedilen sözleşme ve keşide edilen 37 fatura dikkate alındığında tarafların açık hesap ilişkisi çerçevesinde ticari ilişki yürüttükleri ve davalının peyderpey teslimat yaptığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, taraflar arasında akdedilen sözleşmede birden çok beton vasfına göre fiyatlandırma yapılmış ise de dava dilekçesinde tarafların C-30 sınıfı betonun satışında anlaştıkları davacı tarafça kabul edildiğinden burada davalının davacıya hangi beton sınıfını seçtiği yönünde süre vermesi gerekmediği kanaatine varılmış ve dayanılan ... kararının somut dosyamız yönünden emsal nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak; basiretli davranma yükümü altında olan davacı alıcının akdedilen sözleşme hükümlerine göre davalı satıcıya yazılı olarak sipariş vermediği ve bu nedenle davalı satıcının temerrüde düşmediği, taraflar arasında sipariş ve sonrasında işleyecek sürecin ayrıntılı olarak kararlaştırıldığı, tarafların karşılıklı olarak fazla ödenen bedelde mutabık kalmaları sebebiyle sözleşmenin taraflarca sonlandırıldığı ve sözleşmenin 2022 yılına uzamadığı, davacının fazla ödenen bedele tekabül eden betonun teslimini aynen ifa olarak talep etme şartlarının oluşmadığı, tarafların C-30 betonun teslimi hususunda anlaştıklarının tarafların kabulünde olması sebebiyle davalının davacıya seçimlik hakkını kullanması için süre vermesinin gerekmediği ve davalının sözleşmede kararlaştırılan usule göre temerrüde düşürülmemiş olması sebebiyle aşağıdaki şekilde davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Eldeki davanın konusu aynen ifa, olmadığı takdirde aynen ifası talep edilen betonun dava tarihindeki piyasa rayicinin talebidir. Davacının fazladan ödediği 73.708,48 TL terditli olarak talep edilmediğinden mahkememizce taleple bağlı kalınarak yargılama yapılmış ve karar verilmiştir. HÜKÜM: Ayrıntısı ve yasal gerekçesi izah edildiği üzere; 1-Davanın reddine, 2-Hüküm tarihi itibariyle alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcı, 1.707,75 TL peşin harç ile alınmış olduğundan fazla alınan 1.280,15 TL karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 hükümlerine göre hesaplanan 17.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine, 6-6325 sayılı Kanunun 18/A maddesinin 12 ve 13. Fıkralarına göre; suç üstü ödeneğinden zorunlu arabulucuya ödenen 3.120,00 TL'nin davacıdan alınarak, hazineye irat kaydına, 7-HMK m.333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 8-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına, Dair; kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 17/09/2024 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır