Bölge Adliye Mahkemesi 2023/860 E. 2025/1478 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2023/860 Esas

KARAR NO : 2025/1478

MAHKEMESİ: Bakırköy 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ: 17/03/2023

NUMARASI : 2022/95 E. - 2023/81 K.

DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/11/2025

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin yazar olduğunu, davalı ... ... ... Yayın San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti. 'nin müvekkilinin yazdığı : ... isimli kitapların yayıncısı olduğunu, müvekkilinin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini ve akdedilen sözleşmeler Bakırköy 18. Noterliği’nin 18.10.2019 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile müvekkili tarafından feshedildiğini, taraflar arasında akdedilen muhtelif tarihli sözleşmeler uyarınca davalının ciltli kitaplar için toplam 65.000 adet bandrol, karton kapaklı kitaplar için toplam 27.900 adet bandrol alındığını, müvekkilinin davalıdan 31.575-TL telif hakkı ücret alacağı bulunduğunu, davalı tarafından tüm şifahi ve yazılı uyarılara rağmen ödenmediğini, Bakırköy 17. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile davalı aleyhine 31.575-TL bedelli icra takibi başlatıldığını, davalının haksız ve mesnetsiz olarak icraya itiraz ettiğini, takibin durduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, Bakırköy 17. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı icra dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, alacağın ticari (avans) faiz ve masrafları ile birlikte davalıdan tahsiline, davalı aleyhine % 20‘den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesi ile; müvekkili ile davacı arasında Mali Hakların Devrine ilişkin 5 yıl süreli sözleşmeler akdedildiğini, davacı tarafça Bakırköy 18. Noterliği'nin 18/10/2019 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle tüm sözleşmelerin tek taraflı olarak haksız ve hukuka aykırı olarak feshedildiğini, gönderilen ihtarnamede sözleşmenin feshedilmesine haklı neden oluşturabilecek tek bir haklı sebep ileri sürülmediğini, soyut, muğlak ve hukuken geçersiz birtakım asılsız iddialarla tüm sözleşmelerin feshedildiğinin bildirildiğini, sözleşmenin feshinin mümkün olmadığını, sözleşmeden dönmeyen müvekkilinin, kusurlu fesih nedeniyle davalı yazardan kar kaybı/müspet zararının kendisine ödenmesini isteyebileceğini, bu hususların müvekkili tarafından, davacının keşide ettiği ihtarnameye karşılık olarak keşide edilen Beyoğlu 20. Noterliği'nin 20/11/2019 tarih ... yevmiye numaralı davacı tarafından keşide edilen cevap ihtarnamesinde dile getirildiğini, davacının feshettiği sözleşmeye dayanarak ödenmeyen telif ücretlerinin ödenmesini talep edebilmesinin hukuken mümkün olmadığını, öncelikle davacının sözleşmeleri haklı sebeple feshettiğini ispat etmek durumunda olduğunu, akabinde TBK 126.maddesi hükmüne göre uğradığı zararı ispat etmesinin gerektiğini, davacı tarafın sözleşmeyi feshettiğinden davacının talebinin sözleşmeyi haklı sebeple feshettiğini ispat etmesi şartıyla TBK 126.maddesinde belirtilen zarardan ibaret olduğunu, ancak buna dair davacının herhangi bir talebi bulunmadığından davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını, davanın bu sebeple reddine karar verilmesi gerektiğini, davacıya karşı İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/262 esas sayılı dosyasından sözleşmenin haksız feshi sebebiyle tazminat ve cezai şart istemiyle dava açıldığını, dosyanın karar aşamasına geldiğini, sonucunun bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini, davacı tarafından alınan bandroller üzerinden bir hesaplama yapılmasının doğru olmayacağını, satışı yapılmayan kitaplar üzerinden davacının telif ücreti talep edebilmesinin hukuken mümkün olmadığını, davacı tarafın çelişkili davranış yasağına aykırı beyanlarda bulunduğunu, davacı tarafın mahkemeye davalıyla arasındaki sözleşmeleri feshettiğini bildirmediğini, ancak taraflar arasındaki sözleşmelerin davacı tarafından haksız bir şekilde feshedildiğini, davacının kendisine karşı açılan davaya verdiği cevap ve cevaba cevap dilekçelerinde imzaladığı sözleşmenin geçersiz olduğunu ileri sürdüğünü, aynı davalının, geçersiz olduğunu ileri sürdüğü sözleşmeden doğan alacaklarının ödenmediğini iddia ederek buna ilişkin alacak hesabını talep ettiğini, sözleşme devam ettiği süre boyunca sözleşmeden yararlanan davacı tarafın, sözleşme sona erince sözleşmenin geçersizliğini ileri sürdüğünü, ayrıca sözleşmenin kendisine sağladığı haklara ilişkin talepte bulunmaya devam ettiğini, bu durumun çelişkili davranış yasağı kapsamında olduğunu, davacı dürüstlük kuralına aykırı bu taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiğini, açıklanan nedenlerle, davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın reddine, İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/262 esas sayılı dosyasının takas defi sebebiyle işbu dosya sonucunu etkileyeceğinden bekletici mesele yapılmasına, alacağın varlığının ispat edilmesi kayıt ve şartıyla, davacıdan olan alacakları sebebiyle ileri sürdükleri takas defi uyarınca karar verilmesine, yargılama giderlerinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Dosyaya sunulu Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nün 09/05/2022 tarihli müzekkere cevabına göre taraflar arasındaki telif sözleşmelerine konu, yukarıda zikredilmiş bulunan eser mahiyetindeki kitaplar için toplam 82.300 adet bandrolün alındığı, bu bandrol miktarına göre sözleşme hükümleri çerçevesinde davacı alacağının 112.300,00 TL olarak hesaplanması gerektiği, davalı yanın Denizbank tarafından sunulan müzekkere cevabına göre davacıya yaptığı 69.750,00 TL'lik ödemenin, telif alacağından mahsubu neticesi 42.550,00 TL bakiye alacağın kaldığı, icra takibinden sonra davalı yanın 10.000,00 TL daha ödediği, davalı yanın her alınan bandrolün kitap olarak karşılığının olmadığı, bandrol miktarı kadar kitap basımının olmadığı yönündeki iddiasının ise ispatlanamadığı, bu itibarla davacının, davalıdan 32.550,00 TL alacaklı olduğu, taleple bağlılık ilkesi çerçevesinde icra takibine yapılan itirazın 21.575,00 TL'lik kısmı yönünden iptaline karar vermek gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. Likit ve belirlenebilir davaya konu miktar için icra inkar tazminatı talebinin kabulüne karar vermek gerekmiş ve Davacının davasının KABULÜ İLE, davalının Bakırköy 17. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın alacağın 21.575 TL'lik kısmi yönünden iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına, devam eden takibata konu alacağı %20'si oranında icra inkar tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, " karar verilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;-6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 126.maddesine göre; davacının feshettiği sözleşmeye dayanarak ödenmeyen telif ücretlerinin ödenmesini talep edebilmesinin hukuken mümkün olmadığını, davacının sözleşmeleri haklı sebeple feshettiğini ispat etmek durumunda ve TBK 126.maddesi hükmüne göre uğradığı zararı ispat etmesi gerekmekte olduğunu, takip talebinde alacak konusunun telif ücreti olarak belirlendiğini ve dava konusu bu iken TBK 126.maddesinde belirtilen zararın istenemeyeceğini, talep aşımı olduğunu, davacının herhangi bir talebi bulunmadığından HMK 114/1-h ve 115. maddesi uyarınca davacının iş bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını davanın reddinin gerektiğini, -Davacıya karşı, İstanbul 3.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2021/262Esas sayılı dosyasından sözleşmenin haksız feshi sebebiyle tazminat ve cezai şart istemiyle dava açılmış olmakla dosyanın karar aşamasına geldiğini, bekletici mesele yapılması gerektiğini,-bilirkişi raporunun hatalı hesaplama içerdiğini, davacı tarafından alınan bandroller üzerinden bir hesaplama yapılmasının doğru olmadığını, davacının da alacağına dayanak yaptığı sözleşmelerden de anlaşılacağı üzere satışı yapılan kitap adeti üzerinden davalıya telif ücreti ödendiğini, satışı yapılmayan kitaplar üzerinden davacının telif ücreti talep edebilmesinin hukuken mümkün olmadığını, alınan bandrollerin hepsi kadar kitap basımı yapılmadığını, alınan bandrollerin bir kısmının matbaada kitap üzerine yapıştırılması esnasında zayi olduğunu buna "şömiz" dendiğini, sözleşmeye göre satılan kitap bedelleri üzerinden davacıya ödeme yapılacağı açık bir şekilde ifade edilmişken alınan bandroller üzerinden hesaplama yapılmış olmasının da sözleşmeye aykırılık oluşturduğunu, şirket kayıtları üzerinde yerinde inceleme yetkisi verilmek suretiyle bilirkişilerce yerinde inceleme yapılması gerektiğini,-sözleşmeye göre Yayıncı tarafından yasal bildirim ve tanıtım amacıyla ücretsiz dağıtılan kitaplarla birlikte, telif ücretinin hesaplanmasında esas alınan kitap sayısında dikkate alınmayacağını, Yazar'a bedelsiz verilen kitap adetlerinin yapılan hesaplamada dikkate alınmaması gerekirken bu kitapların da raporda hesaplamaya dahil edilmiş olmasının doğru olmadığını, ayrıca davacının da kabulüyle davalı tarafından yapılacak kapak için fotomodel ödemeleri, kitapların tanıtımı için yapılacak reklam masraflarının davalı tarafından karşılanması karşılığında toplam 10.500 adet kitap için davalıya telif ücreti ödenmeyeceği konusunda tarafların mutabık kaldıklarını, bu hususun dikkate alınması gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olmasının doğru olmadığını,-Davacı tarafın davalıyla arasındaki sözleşmeleri feshettiğini bildirdiğini, taraflar arasındaki sözleşmelerin davacı tarafından haksız bir şekilde feshedildiğini, davacının çelişkili davranış yasağı kapsamında hareket ettğini, Davacının dürüstlük kuralına aykırı bu taleplerinin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olmasının doğru olmadığını,-borcu kabul anlamına gelmemekle birlikte; dava konusu edilen alacağa karşılık böyle bir alacağın varlığının tespit edilmesi kayıt ve şartıyla; İstanbul 3.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2021/262Esas sayılı dosyasından devam eden dava dosyasındaki alacakları sebebiyle takas definde bulunduklarını, takas taleplerine dair ilk derece mahkemesince olumlu veya olumsuz bir karar verilmemiş olmasının usul ve yasaya açık bir şekilde aykırı olduğunu,-Davacının dava konusu ettiği alacak zamanaşımına uğramış bir alacak olup alacağın bu sebeple de reddine karar verilmesi gerektiğini, ilk derece mahkemesince verilen usul ve yasaya aykırı kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; iş bu itirazın iptali davasının, davacı yazar ile davalı yayıncı arasında akdedilen muhtelif tarihli sözleşmeler kapsamında davacı müvekkili yazarın telif hakkı ücretlerinin ödenmemesi nedeniyle başlatılan icra takibinin davalı yayıncının haksız ve kötü niyetli itirazı neticesinde durması sebebiyle ikame edildiğini, taraflar arasındaki sözleşmelerin feshinin haklılığına /haksızlığına ilişkin davalının itiraz ve beyanlarının huzurdaki iş bu dosyanın konusu olmadığını, Davacı müvekkili yazarın alacağının doğmuş, kesinleşmiş telif hakkı alacağı olduğunu, İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 09/02/2023 tarihli müzekkeresinde; "Mahkememizin 2021/262 E. Sayılı davası ile Mahkemenizin 2022/95 E. Sayılı davasındaki taleplerin farklı oluşu, yargılamanın geldiği aşama dikkate alındığında davaların birleştirilmesine muvafakat edilmediği" şeklinde de açıkça yer aldığını, taraflar arasındaki sözleşmeler uyarınca davacı yazar müvekkilinin yazdığı kitapların, davalı yayıncı tarafından bandrollerinin alındığı, bu kitaplarının satışını yaptığı; fakat yazarın telif hakkı ücretini ödememesi neticesinde ikame edilen huzurdaki iş bu dosyada, karar aşamasına gelmeyen başkaca dosyanın bekletici mesele yapılması talebinin yargılamayı sürüncemede bırakmaya yönelik olduğunu, telif hakkı ücretlerinin (bandrol) adedi ile etiket fiyatı üzerinden hesaplandığını, Davalı yayıncı tarafından davacı müvekkili yazar adına; ciltli kitaplar için toplam 65.000 adet bandrol, karton kapaklı kitaplar için toplam 27.900 adet bandrol alındığını, davaya konu icra takibinin ikame olunduğu 12.03.2020 tarihi itibariyle davacı-alacaklı yazarın davalı-borçlu yayıncıdan 31.575,00-TL telif hakkı ücret alacağı bulunduğunu, davalının "her alınan bandrolün kitap olarak karşılığının olmadığı, bandrol miktarı kadar kitap basımının olmadığı" yönündeki iddiasının ispatlanamadığı da Yerel Mahkeme tarafından açıkça ortaya konulduğunu, davalının itirazlarının aksine bilirkişi heyeti tarafından yapılan hesaplamada KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI'ndan gelen yazı cevabı (bandrol adetlerine ilişkin) ve banka hesap dökümleri/kayıtları incelenmek suretiyle davalı yayıncının telif hakkı ücretlerini ödemediği hususunun sabit olduğunu, çelişkili davranılmadığını, davalı yayıncının itirazlarının aksine sözleşmelerin geçersizliği yahut hükümsüz olmasının müvekkili yazarın emeğini ve telif alacağını ortadan kaldırmayacağı gibi fazlaya ilişkin talepleri saklı tutulmak kaydı ile; hayatını idame ettirmek zorunda bulunan müvekkili yazar yönünden alacak talep edilmesinin hakkaniyet gereği olduğunu, taraflar arasındaki muhtelif tarihli telif sözleşmeleri 2017-2018 yıllarında akdedilmiş olup, telif sözleşmeleri uyarınca davalı yayıncı tarafından davacı müvekkili yazar adına alınan bandroller (dosyada mübrez yazı cevapları ile sabittir) 2017-2019 arasında davalı tarafından alındığını, Davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava, davacının, davalı aleyhine açmış olduğu icra takibine karşı itirazının iptali ve icra inkar tazminatı talebine yöneliktir. Davacının... : ... isimli kitapların yazarı, davalının ise bu kitapların yayıncısı olduğu, taraflar arasında her bir eser için işleme, çoğaltma, yayma, temsil, yeniden iletim ve dağıtım konularını kapsayan telif sözleşmelerinin bulunduğu, söz konusu sözleşmelerin davacı yanca 18/10/2019 tarihli ihtarname ile feshedildiği anlaşılmaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nün 09/05/2022 tarihli müzekkere cevabına göre taraflar arasındaki telif sözleşmelerine konu eser mahiyetindeki kitaplar için toplam 82.300 adet bandrolün alındığı bildirilmiştir. İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/262 esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp olunmuş, tetkikinde; davacı ... ... ... Yayın Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından, davalı ... ... aleyhine, telif sözleşmesinden kaynaklı cezai şart ve tazminat talebine yönelik dava açıldığı anlaşılmıştır. Dosya, taraflar arasında akdedilen ve davacı feshiyle sona eren telif sözleşmelerinden kaynaklı alacak iddiasıyla Bakırköy 17. İcra Dairesi'nde davacı tarafça açılan dosyada gönderilen ödeme emrine davalının itirazının haklı olup olmadığı, davacının söz konusu sözleşme dolayısı ile davalıdan alacaklı olup olmadığı ve eğer alacaklı ise miktarının ne olduğu, icra inkar tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarında rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişiler 11/01/2023 tarihli raporlarında; "Eseri meydana getiren yazarlar, eser sahipliğinden doğan maddi ve manevi haklarının ödenmemesi halinde meydana gelen ihlal sebebiyle zararının tazminini isteme hakkına sahip olduğu, FSEK madde 70, eser sahibinin mali ve manevi haklarının ihlal edilmesi halinde, talep edilebilecek tazminata ilişkin ayrı düzenlemeler yapılmış olduğu, Davacı yazar ... ... ile davalı ... ... ... Yayın San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. arasında yapılan sözleşmelerin usulüne uygun yapıldığı ve davalı yayınevi tarafından ilgili sözleşmeler ışığında telif ücretlerinin ödenmesinin gerektiği, Davalı tarafın Bakırköy 17. İcra Müdürlüğü’nün ... E sayılı dosyasından kendisine gönderilen ödeme emrine yaptığı borca itirazın haksız olduğu, Bandrol adetleri ve telif hakkı ücretlerinin ne kadar olduğunun yapılaman inceleme neticesinde belirli olduğu, ayrıca davalının ödeme emrine itiraz etmesinden sonra davacıya bir miktar ödemeyi resmi banka hesabından yaptığı, Tüm bu bilgiler ışığında mali bir değerlendirme yapılması sonucunda davacının alacaklı olduğu miktarın belirlenebileceği, takdiri mahkemeye ait olmak üzere, davacının davalıdan telif hakları alacağını talep etmesinin uygun olduğu ve davalının, davacı tarafça açılan icra dosyasına itirazında haklı olmadığı, mali yönden yapılan incelemede; Takip tarihi itibariyle davacı alacağı 42.550,00 TL olarak hesap edildiğini, ancak, taleple bağlılık ilkesi gereğince, davacı taraf, takip tarihi itibariyle 31.575,00 TL asıl alacağı ve bu tutar üzerinden icra takip tarihinden ödeme tarihine kadar serbest meslek erbabı olması nedeniyle yasal faizini talep edebileceği, davalı tarafından icra takip aşamasında yapılan 10.000,00 TL’lik ödemenin, alacağın tasfiyesi esnasında borcundan düşülmesi gerektiği, mahkeme takdir ettiği takdirde takip konusu alacağın (esas alacak) %20 si olan 6.315,00 TL (31.575,00 TL x %20) tutarında icra inkar tazminatına hükmedilebileceği" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir. Somut olay incelendiğinde, sözleşmeye göre Yayıncı tarafından yasal bildirim ve tanıtım amacıyla ücretsiz dağıtılan kitaplarla birlikte, telif ücretinin hesaplanmasında esas alınan kitap sayısında dikkate alınmayacağının ve Yazar'a bedelsiz verilen kitap adetlerinin yapılan hesaplamada dikkate alınmaması gerekirken bu kitapların da raporda hesaplamaya dahil edilmiş olmasının doğru olmadığı davalı tarafça ileri sürülmüş olup, yapılacak kapak için fotomodel ödemeleri, kitapların tanıtımı için yapılacak reklam masraflarının davalı tarafından karşılanması karşılığında toplam 10.500 adet kitap için davalıya telif ücreti ödenmeyeceği konusunda tarafların mutabık kaldıklarına ilişkin sözleşme maddeleri de incelenerek karar verilmesi gerektiği ve İstanbul 3.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2021/262 Esas sayılı dosyasından devam eden dava dosyasındaki alacakları sebebiyle takas definde bulundukları, takas taleplerine dair ilk derece mahkemesince bir değerlendirme yapılması gerektiği, gerekli görülmesi halinde telif ücretine ilişkin olarak bilirkişilerden ek rapor alınması gerekirken eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaat sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Davalının vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜ ile;2- Bakırköy 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 17/03/2023 tarih, 2022/95 E. 2023/81 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 06/11/2025