Bölge Adliye Mahkemesi 2023/743 E. 2026/262 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO :2023/743 Esas

KARAR NO :2026/262 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI:2022/861 Esas- 2022/1162 Karar

TARİH:28/12/2022

DAVA:İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

KARAR TARİHİ:12/02/2026

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul İli, Beylikdüzü İlçesi, ... Mah., ... Caddesi'nde bulunan ... Limanı'nın hali hazırda davalı tarafından işletildiğini, davalının iştigal konusunun yalnızca limanın işletilmesi olduğunu, ancak davalının hiçbir hukuki dayanağı olmaksızın limanın ve kamuya ait yolun sahibi gibi davrandığını ve limana girip çıkan araçlardan haksız yere para tahsilatı yaptığını, para tahsilatı yapılan yolun kamuya ait olduğunu, davalının 15 yıldır haksız şekilde para tahsil ettiğini, davalı tarafından kesilen faturalarda alınan paraların sticker ücreti olarak gösterildiğini, müvekkilinden haksız olarak tahsil edilen bedellerin iadesi için davalı aleyhine icra takibi başlatıldığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini beyanla davalının takibe haksız itirazının iptali ve en az alacağın %20’si oranında icra inkar tazminatı ödemesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ...’nın genel yönetimini, altyapı ve her türlü ortak hizmet ve faaliyetlerini, ... işletmeleri adına kamu kurum ve kuruluşlarının yasal talep ve ihtiyaçlarının sağlanmasını gerçekleştirme sorumluluğunu üstlendiğini, davacı tarafından dava dilekçesinde müvekkili şirketin, iştigal konusunun sadece limanın işletilmesi olduğunu ve iştigal konusunun dışına çıktığını iddia ettiğini, müvekkili şirketin iştigal konusu limanın işletilmesi olmayıp ... işletme faaliyetinin ... işletmesi terminaller tarafından yerine getirildiği, şirket ana sözleşmesinde müvekkili şirketin ... işletilmesi için gerekli olan ticari iskele çalıştırmayacağına ilişkin hüküm bulunmadığını, davacı tarafından müvekkili şirket ana sözleşmesinin dahi okunmadan açıldığı anlaşılan huzurdaki davada müvekkili şirketin faaliyet konusunun dahi olduğundan farklı gösterilmeye çalışılmasının davanın maddi ve hukuki gerçeklerle bağdaşmadığını ortaya koyduğunu, ortak temsil işlevini yerine getirmek amacıyla kurulan müvekkili şirketin altyapı ve her türlü ortak hizmet ve faaliyetlerini gerçekleştirdiği ve içinde iskele (yanaşma yeri) iznine sahip olan kendi limanlarında ... işletmeciliği firmalar ile çeşitli idari birimlerin içinde bulunduğu ... bölgesinin, genel olarak ... olarak adlandırıldığını, müvekkili şirketin, kamu kurumlarına verilen hizmetler, ...‘ın verdiği jeolojik/jeoteknik görevler, imar planı çalışmaları, acil durum planı hazırlanması ve sorumluluklar, ... ortak alanlarının güvenliği, ... Limanı Mülki İdare Amirliği/Kart Bürosu görevi, ... Kod ve ... faaliyetleri, ... ortak altyapı çalışmaları, bakım ve onarım, limanın temizliği ve evsel katı atıkların toplanması, yangın ilk müdahale aracı (arazöz), itfaiye, ambulans, 112 ve ... hizmetleri, genel yönetim, koordinasyon ve organizasyon hizmetlerini gerçekleştirmekte olduğunu, ayrıca müvekkili şirket tarafından ... ana girişinde Beylikdüzü Belediyesinden kiralanmış alanda, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden otopark için gerekli tüm yasal izinleri alınarak, imar planlarında bölgede otopark olarak onaylanmış tek yer olarak, ekte sunulan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı (EK-36) uyarınca otopark işletildiğini, müvekkili şirketin ...'de faaliyet gösteren tüm limanların verdiği yazılı yetkiyle limana yük getiren veya yük almaya gelen ticari araçlardan ... giriş ücreti tahsil ettiğini, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını beyanla davanın reddine, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, davanın, ... giriş ücreti alınmasının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla sebepsiz zenginleşmeye dayalı ödenen paranın iadesi istemine ilişkin itirazın iptali davası olduğu, dosyanın yapılan incelemesi sonucunda, icra takibine konu faturaların ... giriş pulu ücretine yönelik olduğu, davacının iddiasının kamu yollarından geçiş için haksız olara ücret alındığı ve bu nedenle sebebsiz zenginleşme koşullarının oluştuğuna yönelik olduğu, davalının savunmasının ise alınan ücretin verilen hizmetin karşılığı olarak alındığına, kamu yollarından geçiş için alınmadığına yönelik olduğu, davalının ... işletmesi olmadığı, ... ... Kompleksinde faaliyet gösteren ... işletmelerinin oluşturduğu bir üst kuruluş olduğu, bu hususun kuruluş kaydından da anlaşıldığı, kuruluşa katılan işletmelerin hizmet verilmesi ve verilen hizmet karşılığı tahsil edilecek ücretin davalı tarafça tahsil edilmesine yönelik ortak karar aldıkları, davalı tarafın bu karar uyarınca 01.01.2003 tarihinden itibaren ücret alımına başladığı, davalı tarafın komplekste belirli hizmetler verdiği, verilen hizmete yönelik kurumlardan cevaplar geldiği, davalının ticari şirket olduğu, tacir olmanın hükümlerinin TTK 18 ve devamı maddelerinde düzenlendiği, TTK'nın 20. maddesi uyarınca davalının işletmesi ile ilgili bir hizmet görmesi halinde ücret isteyebileceği, davalının gördüğü hizmet karşılığı limandan giriş yapan ticari araçlardan ücret aldığı, davacının pul alımına ilişkin araç plakalarını bildirerek davalıdan talepte bulunduğu, bu talep karşılığında davalının fatura düzenlediği, verilen hizmet karşılığı ücret alınmasında idarenin görev ve yetkisi olmadığı, idarenin bu husuta tasarruf yetkisinin de bulunmadığı, nitekim bu hususta idari kurumlara yapılan şikayetlerin olumlu sonuçlanmadığı, önceki savcılık dosyasında takipsizlik kararı verildiği, başkaca özel işletmelerin yine kamu işletmelerinin ... girişlerinden ücret talep ettiği ve buna ilişkin ücret çizelgesinin sunulduğu, davalı tarafın tahsil ettiği ücretin diğer ücret tarifeleri de dikkate alındığında makul olduğu;

Davacının yararlandığı hizmetten kaynaklı ödediği miktarın kamu yollarından ücret alınamaz iddiasıyla iadesi talebinin, ücretin kamu yollarından geçişe ilişkin değil verilen hizmetlere yönelik olması nedeniyle yerinde olmadığı, TBK madde 27 uyarınca mutlak butlan şartlarının oluşmadığı, geçerli sözleşmeden kaynaklı ihtilafta öncelikle sözleşmelere göre değerlendirme yapılması gerektiği, sebebsiz zenginleşme hükümlerinin bu nedenle uygulanamayacağı, davaya konu uyuşmazlığın hukuki değerlendirme gerektiğinden makul sürede yargılama ve usul ekonomisi ilkeleri uyarınca rapor alınmasına gerek olmadığı, taraflar arasındaki uyuşmazlığın hukuki değerlendirmeye tabi olduğu, bu nedenle soruşturma dosyasının beklenmesine gerek olmadığı, iş bu dava itirazın iptali davası olduğundan sonuç ve hükümleri farklı olan muarazanın önlenmesine ilişkin davanında beklenmesine gerek olmadığı gerekçesi davanın ve davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş, karara karşı taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekilince ileri sürülen istinaf sebepleri; Mahkemece kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesinin hatalı olduğu, davacının icra takibinde kötü niyetli olduğunun açık olduğu, icra takibini yaparken alacaklı olmadığını bildiğinin kabul edilmesi gerektiği, davacının bir tacir olan davalı ile ... giriş ücreti alma yetkisi olduğunu bilerek sözleşme yaptığı, davalı tarafından sözleşme gereği düzenlenen faturalara itirazda bulunmadığı, 19 yıl boyunca düzenlenen faturalara ihtirazi kayıt dahi koymadığı, ödenen ücretin karşılığı hizmetlerden yararlandığı ve basiretli tacir gibi davranmadığı, alacağının olmadığını bilmesi gerektiğine ilişkindir.Davalı vekilince ileri sürülen istinaf sebepleri; davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan icra takibinin sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayandığı, davalı tarafın hiçbir hukuki dayanağı olmaksızın limanın ve kamuya ait yolun sahibi gibi davrandığı ve limana girip çıkan araçlardan haksız yere para tahsilatı yaptığı, nitekim davalı yanın, limana giriş yapan araçlardan para tahsil edildiği hususunu cevap dilekçesinde ikrar ettiği, davalı tarafın Beylikdüzü Belediyesi'nden gelen yazı cevabının aksine gerçeğe aykırı şekilde beyanda bulunduğu, para tahsilatı yapılan yolun, kamuya ait ''orta malı'' olduğu ve orta mallarının halkın doğrudan doğruya kullanılmasına sunulması sebebiyle kural olarak herhangi bir izin yahut ücrete tabi tutulamayacağının da izahtan vareste olduğu, davalı şirket tarafından alınan ücretlerin kesilen faturalarda ''...'' olduğunun yazdığı, hem haksız fiilin hem de sebepsiz zenginleşmenin unsurlarının somut olayda gerçekleştiği;Mahkemece makul sürede yargılama ve usul ekonomisi ilkelerinden bahisle bilirkişi raporu alınmayarak davacının hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiği, kendileri tarafından kamuya ait olduğu iddia olunan yerde keşif yapılması ve bilahare dosyanın bilirkişiye tevdi edilmesinin zorunlu olduğu, Yerel mahkemenin bu hususa ilişkin herhangi bir değerlendirme yapmadığı, yine ayrıca kendileri tarafından yapılan şikayet üzerine Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2022/46755 Soruşturma Numaralı dosyası ile davalı şirket ve şirket yetkilileri hakkında soruşturma başlatılmış olmasına ve dava dilekçesinde bahsettikleri haksızlığın tespiti ve davalı şirketin bundan men edilmesi amacıyla Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/264 Es sayılı dosyası ile muarazanın meni davası açılmış olmasına rağmen işbu dosyaların akıbeti beklenmeksizin karar verilmesi ve tanıklarının dinlenmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğu; Davalı tarafça cevap dilekçesinde, davacı tarafından araç sticker pulu için kendilerine başvurulduğu ve bu doğrultuda fatura düzenlendiği ileri sürülmekteyse d,e lojistik firması olan davacının ticari faaliyetlerinin devamı için ... Limanına girmek zorunda olduğu, davalı her ne kadar araç stickerı(pulu) almayı seçen davacı ile arasında alınan hizmet bağlamında bir akit kurulduğunu ileri sürmekte ise de, söz konusu sözleşmenin butlan ile sakat olduğu, giriş ücreti alınan yerin kamuya ait orta malı olduğu ve orta mallarının halkın doğrudan doğruya kullanılmasına sunulması sebebiyle kural olarak herhangi bir izin yahut ücrete tabi tutulamayacağı, buna göre kamuya ait yere ücret ödenmesi sebebiyle sözleşme ilişkisinin kanunun emredici hükümlerine ve kamu düzenine aykırılık sebebiyle batıl olduğu ve davalının sebepsiz yere zenginleştiği, ayrıca davalının sözleşmesel ilişki olmasa dahi TTK 20. maddesi uyarınca ücret tahsil edebileceğini iddia ettiği ancak söz konusu kanun hükmünde açıkça ''ticari işletmesiyle ilgili bir iş veya hizmet görmüş olan tacir'' denildiği, davalının kamuya ait olan yoldan ve girişten ücret almasının ise ticari işletmesiyle uzaktan yakından ilgisi dahi olmadığı, idare tarafından şirkete verilen izin, yetki ve yüklenen sorumlulukların ... Limanına girişten ücret alınmasını kapsamadığı, davalı tarafın kendisine verilmiş bulunan güvenliği sağlama yetki ve sorumluluğunu açıkça kötüye kullandığı, davacıya ait araçlardan yaklaşık 15 yıl gibi uzun müddet boyunca haksız yere ücret tahsil etmeye devam ettiğine ilişkindir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava, davalı tarafından davacı adına "... giriş pul ücreti" açıklaması ile düzenlenen faturalar nedeniyle yapılan ödemelerin sebepsiz zenginleşme sebebi ile iadesi için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı taleplerine ilişkindir.Mahkemece, yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ve karara karşı taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.Davacı tarafça ileri sürülen tüm istinaf sebepleri yargılama aşamasında sunulan dava ve beyan dilekçeleri ile de ileri sürülmüş, ilk derece mahkemesince gerekçeli kararda her bir iddia sebebi hakkında ne şekilde değerlendirme yapıldığı açıklanmıştır.Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre; davalı tarafından davacı adına "... giriş pul ücreti" açıklaması ile düzenlenen faturaların, davacı tarafından ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin ödendiği, davacının, davalının tahsil ettiği bedellerin haksız olduğunu, kamuya ait yoldan geçiş için ücret alındığını ve alınan bu ücretlerin davalının sebepsiz zenginleşmesine sebep olduğunu iddia ettiği, davalı tarafın ise, ... ... Kompleksi'nde faaliyet gösteren ... işletmelerinin verdiği yazılı yetki ile limana yük getiren ve yük almaya gelen araçlardan ... giriş ücreti tahsil ettiğini, ... ... Kompleksi içerisinde bir çok hizmet verdiğini, kompleks içerisinde bulunan ... işletmelerinin girişlerinde güvenliklerinin sağlanması amacıyla yapılacak aramaların verilen yetki ile kompleksin ana girişinde kendisi tarafından yapıldığını, ... güvenliğinin ... ana girişi, ortak kullanım yolları ve ortak hizmet alanları dahil kendisi tarafından sağlandığını, kompleks girişinde ruhsatlı olarak otopark işletildiğini, limanların, limana giriş ücreti talep edebileceklerini, ... ...'nde faaliyet gösteren limanların her birinin ticari işletme olduğunu, Hazine ile imzaladıkları kullanım izni sözleşmeleri gereği kendilerine tahsis edilen alanları kullandıklarını, karşılığında bedel ödediklerini, kendilerine ait özel alana giriş nedeniyle ücret talep edebileceklerini savunduğu, dosyaya celp edilen yazı cevaplarından davalı tarafından düzenlenen faturalara konu ücretin ... ... Kompleksi girişinde, kompleks içerisinde bulunan limanlara giriş için bu limanlar tarafından verilen yetki ile alınan ücret olduğu, kamuya ait yoldan geçiş için ücret alınmadığı, davalının düzenlediği faturalarda da ... giriş pul ücreti açıklamasının yer aldığı, her biri ticari şirket olan ve kompleks içerisinde yer alan limanların, ticari faaliyetleri kapsamında giriş ücreti talep edebilecekleri ve bu ücretlerin tahsili yetkisini de davalıya devrettikleri, faturalara konu hizmetin davacıya verildiği sabit olup, davacının da içerisinde bulunduğu davacılar tarafından davalıya karşı Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/264 Esas sayılı dosyası ile açılmış olan muarazanın giderilmesi talebi ile açılan dava ile bu davanın hukuki sebeplerinin aynı ve bu davada, Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/264 Esas sayılı dosyasında ileri sürülen iddiaların değerlendirilmiş olması, Uyap sistemi üzerinden alınan izin ile yapılan incelemeye göre anılan davada yargılamanın henüz başında olması sebebiyle usul ekonomisi ilkesi gereği Mahkemece, Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/264 Esas sayılı dosyasının neticesi bekletici mesele yapılmaksızın davanın reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik olmadığı, öte yandan davacının icra takibini kötü niyetli olarak başlattığına dair somut bir delil olmadığı, yargılama neticesinde alınan ücretin haksız olmadığının anlaşılması karşısında Mahkemece kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesinin de usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.Sonuç olarak, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, tarafların istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Tarafların istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf edenler tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harçlarının hazineye gelir kaydına,

3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince davacıdan alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcından istinaf eden tarafından peşin olarak yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 552,10 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

4-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince davalıdan alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcından istinaf eden tarafından peşin olarak yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 552,10 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

5-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına,

6-Artan gider avansı varsa karar kesinleştiğinde ve talep halinde avansı yatıran tarafa iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361/1. maddesi gereğince kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere 12/02/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.