Bölge Adliye Mahkemesi 2023/720 E. 2024/1814 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO:2023/720 Esas

KARAR NO:2024/1814

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:02/02/2022

NUMARASI:2017/957 Esas, 2022/45 Karar

DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit, İstirdat

KARAR TARİHİ:21/11/2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:ASIL DAVA: Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkili şirket tarafından, üretimini yaptığı plastik ürünlerin teslimine karşılık olarak aralarındaki ticarî münasebet gereği farklı müşterilerinden kendisine teslim edilen ve ...(...ubesi'ne ait...Ltd.Şti. olan 30.09.2017 Tarihli, 20.000,00.TL. Meblağlı ve ... No'lu Çek'in de içerisinde bulunduğu toplam 10 adet çekin ticarî defterlerine işlenmesi sırasında kaybedilmesi/çalınması neticesinde İstanbul Anadolu 4.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/803 Esas sayılı dosyası ile 14.07.2017 tarihinde çek iptali davası açıldığını, iş bu davaya konu ...-... .Ltd.Şti. olan 30.09.2017 tarihli, 20.000,00.TL. meblağlı ve ... No'lu çekin 3.şahıs tarafından bankaya ibraz edildiğinin bildirildiğini, davaya konu ...(....)Şubesi'ne ait ...- ...Ltd.Şti. olan 30.09.2017 tarihli, 20.000,00.TL. meblağlı ve ... no'lu çekin, davacı şirket nezdindeki görüntüsünde; Keşide Yerinin;İstanbul Keşidecisinin;...Ltd.Şti. Lehdarının ;....Şti. Arkasında ;....Şti.'nin Cirosunun olduğu, görüldüğünü, kaybolan/çalınan çekin bir şekilde davalı-....Ltd.Şti. tarafından haksız olarak ele geçirilerek Davalı-...'a ciro edildiğini, davalıların birlikte hareket etmek suretiyle Davacı şirket nezdinde iken kaybedilen/çalınan çekin tahsili ile Davacıya ödenmesi gereken çek bedeli üzerinden haksız kazanç sağlamayı amaçladıklarını, davalıların TTK.686, 687 ve 790.Maddesi gereği yetkili ve meşru hâmil olmadıkları, basiretli tacir gibi davranmaktan öte tamamen kötüniyetli iktisap ettiklerini, ağır kusurlu olduklarını, TTK.763-792.Maddeleri gereği huzurdaki istirdat davasının açılması zaruretinin doğduğunu, dava konusu çekin TTK.763-792.Maddeleri uyarınca müvekkili şirkete iadesine, dava konusu mezkûr çekten dolayı davacı-müvekkil şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitine, dava konusu çek bedelinin tahsil edilmiş olması durumunda; haksız kazanım nedeniyle çek bedelinin vade tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacı-müvekkil şirkete ödenmesine, davalıların dolandırmak maksadı ile kötüniyetli ve danışıklı olarak dava konusu çek üzerinden haksız kazanç sağlamayı planladıkları açık olduğundan davalılar aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilerek tahsili ile davacı-müvekkili şirkete ödenmesini talep etmiştir.

CEVAP:Asıl davada dava dilekçesi davalılara tebliğ edilmiş ancak davalı tarafça süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmamıştır.

BİRLEŞEN DAVA:Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; farklı müşterilerden kendisine teslim edilen toplam 11 adet çekin ticari defterlerine işlenmesi sırasında kaybedilmesi veya çalınması neticesinde İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/803 esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açtıklarını, davaya konu ....A.Ş. ... (...) Şubesi'ne ait ... - ... Şirketi tarafından ... Şirketi lehine düzenlenen 30/11/2017 tarih, 15.000,00 TL meblağlı ve ... nolu çek olduğunu ancak bu çekin üçüncü şahıslar tarafından bankaya ibraz edilerek keşideci ve çek lehdarı hakkında ... sayılı takip dosyası ile icra takibinin başlatılması üzerine huzurdaki davayı açma zaruretinin doğduğunu, davaya konu çek üzerinde çekin zayi edildiğinde sadece .... Şti'nin cirosunun bulunduğunu, çek icra takibine konu edilmeden önce bankaya ibraz ederek çekin ödeme yasağı kararı olduğunun öğrenilmesi üzerine çeki bankaya ibraz eden kişinin isim ve imzasının karalanmak sureti ile çek üzerinde tahrifat yapıldığını, çek üzerindeki ciro silsilesinin geçerli olmadığını, davalıların organize bir şekilde haksız kazanç sağlamak maksadı ile dava konusu çeke yönelik ciro silsilesi oluşturduklarını, oysa çek ile davalıların hiçbir şekilde ticari ilişkilerinin bulunmadığı ve defter kayıtlarında dava konusu çekin yer almadığını, davalıların kötü niyetli olarak iktisap ettikleri dava konusu çekin TTK. 763 ve 792 maddeleri gereğince müvekkiline iade edilmesini, bunun mümkün olmaması halinde ... sayılı dosyasına depo edilen meblağın müvekkiline ödenmesine, dava konusu çekten dolayı müvekkili şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitine, haksız kazanç nedeni ile çek bedelinin vade tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müvekkili şirkete ödenmesine, davalılar aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:Birleşen davada davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, itiraza konu icra takip dosyasındaki dava dışı borçlu ....Şti ile yapmış olduğu ticarete istinaden davaya konu çeki alacağına karşılık aldığını, ...bank... (..) Şubesi’ne ait 30.11.2017 keşide tarihli 15.000,00 TL bedelli çekin 06.12.2017 tarihinde bankaya ibraz edildiğini, ilgili banka şubesinin, İstanbul Anadolu 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin... nolu kararı ile ödeme yasağı konulduğundan ödeme yapmadığını, düzgün ciro silsilesi sonucu hak sahibi olan müvekkilinin alacağı tahsil için icra takibi başlattığını, müvekkilinin Ankar Kimya ile aralarındaki ticari ilişkiye dayanarak çeki elinde bulunduran iyi niyetli hamil olduğunu, İstirdat talebi ile açılmış olan bu davada yetkili mahkemenin Ankara mahkemeleri olduğunu, keşideci, lehtar veya ....Şti. ile müvekkili arasında herhangi bir ticari faaliyet bulunmadığını, çek lehtarı olan ... Şti. işbu çeki ciro yolu ile ....Şti.’ye devrettiğini ve bu şirketten düzgün bir ciro silsilesi ile müvekkiline geçtiğini, poliçeden dolayı kendisine müracaat olunan kimsenin keşideci veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya mevcut olan münasebetlere dayanan defileri müracaatta bulunan hamile karşı ileri süremeyeceğini, ayrıca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayıldığını, TTK'da düzenlenen bu maddeler gereğince bu iddianın müvekkili açısından bağlayıcı olmadığını açıklanan nedenlerle müvekkilinin iyi niyetli 3. Kişi olması sebebiyle ileri sürülen beyanların müvekkiline yüklenemeyeceğinden davacının kötü niyetli olarak açmış olduğu işbu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: "A) Asıl Davada;1-Davanın kısmen kabulüne, ...bank ... Şubesine ait keşidecinin... Şti, lehtarın ... Şti, keşide yerinin İstanbul, keşide tarihinin 30/09/2017 olduğu, ...çek seri nolu 20.000,00-TL bedelli çek yönünden davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine, Koşulları oluşmadığından davacının, çekin tarafına iadesi ve davalılar aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi taleplerinin reddine,B) Birleşen İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/1162 esas sayılı davada; 1-Davanın kısmen kabulüne, ...bank ... Şubesine ait keşidecinin ... Şti, lehtarın ... Şti, keşide yerinin İstanbul, keşide tarihinin 30/11/2017 olduğu, ... çek seri nolu 15.000,00-TL bedelli çek yönünden davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine, Koşulları oluşmadığından davacının, çekin tarafına iadesi ve davalılar aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi taleplerinin reddine," şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ:Asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde;Kısmen reddedilen talepler yönünden karara karşı istinaf kanun yoluna başvurduklarını,Mahkemenin istirdat taleplerini reddetmesinin gerekçe ile çelişki oluşturduğunu, müvekkilinin çeklerin meşru hamili olduğu ve çeklerin rıza dışı elinden çıktığını ispatladığını, raporun da iddiayı doğruladığını, müvekkili ile davalıların herhangi bir borç ilişkisi olmadığının da tespit edildiğini,Davalı ...'dan aldığını beyan etmesine rağmen ticari ilişkiye yönelik şirket kaydında giriş çıkış kaydı bulunmadığını, beyanlarının doğru olmadığının açığa çıktığını, iyiniyetli hamil olmadığını ispatladığını, çek mücerret olsa da, ... şirketi ile ticari ilişki olduğu iddia edildiğinden bu hususun davalı yanca ispatı gerektiğini, mahkemenin davalı şirketin kötüniyetli olmadığı kanaatinin yerinde olmadığını, 11 çekin tamamının ... üzerinden tedavüle sokulduğunu, bankaya ibrazında ödeme yasağı kararı olunca "aynı el yazısı ile" 3.şahıslara temlik edildiğini, ihtilaflı olduğu açık olan çekin alacağa karşı kabul edilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davalıların meşru hamil olmadığını, kötüniyetle iktisap ettiklerini, kötüniyet ve ağır kusurun kararda tartışılmadığını, davalıların çeki elinde bulundurmalarına dayanak delil sunmadıkalrını, soruşturmada da kullanmadıklarını ifade ettiklerini belirterek İstirdat, çekin iadesi ve kötüniyete dayalı taleplerin reddini hatalı olduğunu, kararın kaldırılarak asıl dava yönünden çekin iadesi mümkün olmadığından çek bedelinin faizi ile müvekkiline ödenmesi, birleşen dava yönünden ise ... şirketi takipte alacağı tahsil ettiğinden çek bedelinin vade tarihinde faizi ile davacıya ödenmesine karar evrilmesini ve kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. Birleşen davada davalı ... Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; Birleşen davaya konu çek üzerinde, davacı ...'e ait ciro bulunmadığından, davacının davada taraf sıfatı bulunmadığını, çeke düzgün ciro silsilesi sonucu son hamil olan müvekkilinin icra takibi başlattığını, çek üzerinde cirosu bulunmadığından başlatılan icra takibinde davacının borçlu olarak gösterilmediğini, icra takibinin tarafı olmadığını, icra takibinde husumetin yöneltilmediği davacı şirketin bu taleple dava açmasında hukuki yararı olmadığını, Çekle ilgili olarak herhangi bir yolla uyarılmadığını ve ödeme tehdidi altında olmaıdğını, davanın hukuki yarar yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesini, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/1636 E., 2019/319 K. sayılı kararında "Senedi şeklen düzgün silsileye dayalı olarak ele geçiren hamilin son cirodan önceki cirolardaki imzaların sahte olduğunu bilmesi mümkün olmadığı gibi, böyle bir sorumluluk da kendisine yüklenemez. Senet borçlusu ile senet alacaklısı arasındaki kişisel itiraz ve savunmalar senedi şeklen düzgün ciro silsilesi yolu ile ele geçirmiş olan iyi niyetli hamile karşı da ileri sürülemez." şeklinde belirtildiğini,Müvekkili şirketin çeke dayanan alacağının, icra takibinde borçlu olarak yer alan keşideci ile cirantalara karşı "imzaların istiklali" ilkesi gereğince devam ettiğini, kararın kaldırılmasını, davanın reddini talep etmiştir.

GEREKÇE: Asıl ve birleşen davada davacı, çeklerin ciro edilmeden çalındığını, davalıların çekleri kötüniyetle iktisap ettiklerini, yetkili hamil olmadıklarını iddia ederek çeklerin istirdadını, borçlu olmadığının tesptini, çek bedellerinin tahsilini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince asıl davada ve birleşen davada menfi tespit istemlerinin kabulüne, istirdat ve çek istirdadı taleplerinin reddine karar verilmiştir. Bu kararda, asıl ve birleşen dava yönünden davacı vekili, birleşen dava yönünden ise birleşen dosyada davalı ... Şti vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta, mevcut delil durumuna göre davalıların çeki görünürde düzgün ciro silsilesi ile iktisap ettiği, davalının alacağı kambiyo senedine dayandığından hamilin ayrıca çeki iktisap sebebini ispatlamasının gerekmediği, keza davacı ile davalı hamil arasında ciro da bulunmadığı, çekin davalı ...Şirketi'nin ticari defterlerde kayıtlı olmamasının çeki hükümden düşürmeyeceği, davalı hamilin kötüniyetinin sabit olmadığı dikkate alındığında davacı vekilinin asıl ve birleşen davaya ilişkin istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir. Davalı ...Şti vekilinin istinaf istemine gelince; davacının ticari defterlerine göre çek davacının ticari defterlerinde kayıtlı olup davacının istirdat davası açmakta hukuki yararı ve husumeti mevcut ise de; davacı aleyhine birleşen davaya konu çek nedeni ile herhangi bir takip başlatılmamış olup çekte davacının cirosu da bulunmadığından davacının menfi tespit isteminin reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yerinde görülmemiş davalı ..Şti'nin istinaf isteminin bu yönden kısmen kabulüne, kararın bu yönden kaldırılmasına birleşen davada davalı ...'ne yönelik menfi tespit istemi yönünden de davanın reddine karar vermek gerekmiştir.(Benzer yönde Y. 19.HD 2015/866, 20215/12805K)Açıklanan nedenle kamu düzeni ve istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan incelemeye göre, davacının istinaf isteminin reddine, davalı ... LTD ŞTİ vekilinin birleşen davaya ilişkin istinaf isteminin kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının birleşen dava yönünden kaldırılmasına, HMK 353.1.b.2 maddesi gereğince Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacı vekilinin istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Davalı ......LTD ŞTİ yönünden istinaf isteminin KISMEN KABULÜNE, -İlk derece mahkemesinin kararının HMK 353.1.b.2 maddesi gereğince kaldırılmasına,A) Asıl Davada;-Davanın kısmen kabulüne,-..bank ... Şubesine ait keşidecinin ... Şti, lehtarın... Şti, keşide yerinin İstanbul, keşide tarihinin 30/09/2017 olduğu, ...çek seri nolu 20.000,00-TL bedelli çek yönünden davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine, Koşulları oluşmadığından davacının, çekin tarafına iadesi ve davalılar aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi taleplerinin reddine,-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 1.366,20-TL harçtan peşin alınan 341,55-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.024,65-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, -Davacı tarafından yapılan 341,55-TL peşin harç, 31,40-TL başvurma harcı, 17,60-TL vekalet harcı, 655,40-TL tebligat/posta gideri, 3.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.045,95-TL yargılama giderinini davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,-Kendini vekille temsil ettiren davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince 5.100,00-TL maktu vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,B) İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/1162 esas sayılı birleşen dosyasında; -Davanın KISMEN KABULÜNE, - ...bank ... Şubesine ait keşidecinin ... Şti, lehtarın ... Şti, keşide yerinin İstanbul, keşide tarihinin 30/11/2017 olduğu, ... çek seri nolu 15.000,00-TL bedelli çek yönünden davacının davalılar ...şti, davalı ... ŞTİ'ye borçlu olmadığının tespitine, - Davacının davalı ...Şti'ye yönelik menfi tespit isteminin REDDİNE,-Koşulları oluşmadığından davacının, çekin tarafına iadesi ve davalılar aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi taleplerinin REDDİNE,-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 1.171,98-TL harçtan peşin alınan 293,00-TL harcın mahsubu ile bakiye 878,98-TL harcın davalılar ...ŞTİ, davalı .. ŞTİ'DEN müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, -Davacı tarafından yapılan 293,00-TL peşin harç, 31,40-TL başvurma harcı, 9,80-TL vekalet harcı, 142,50-TL tebligat/posta gideri olmak üzere toplam 476,70-TL yargılama giderinin davalılar ...LTD ŞTİ'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,-Davacı kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince 17.165,84-TL vekalet ücretinin davalılar ...ŞTİ, davalı ...LTD ŞTİ'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, -Davalı ... LTD ŞTİ kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince 17.165,84-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ..Ltd şti'ye verilmesine,C-İstinaf yargılama giderleri ve harçları yönünden;A.Davacının asıl ve birleşen dava yönünden istinaf istemi reddedildiğinden alınması gereken 427,60'ar TL (toplam 855,20TL) harçtan, peşin alınan 80,70'er TL (toplam 161,40TL) harcın mahsubu ile neticeten eksik 693,80TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, B. Davalı ...Şti nin istinaf istemi kısmen kabul edildiğinden istek halinde istinaf peşin harcının adı geçen davalıya iadesine, C. Davacı tarafından yapılan istinaf masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,D.Davalı ...Şti tarafından yapılan 220,70TL istinaf kanun yoluna başvuru harcı ile 126TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 203,10 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, E. İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.21/11/2024