Bölge Adliye Mahkemesi 2022/344 E. 2025/1555 K. – İtirazın İptali

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2022/344

KARAR NO : 2025/1555

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 07/12/2021

NUMARASI : 2020/649 Esas - 2021/979 Karar

DAVA: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 03/11/2025

Taraflar arasındaki İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin sigortalısı ... Boya San. Ve Tic. A.Ş.’nin ait emtia taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı emtia nakliyat sigorta poliçesi ile teminat altına alındığını, sigortalının ihraç ettiği emtianın Azerbaycan’daki alıcısına taşınması işinin davalı ... İnşaat San. Dış Tic. İth. İhr. ... Kömür Tur. Nak. Yat. Taah. Gıda Ltd. Şti. tarafından üstlenildiğini, davalı firmanın taşımaya ilişkin navlun faturası düzenlediğini, emtianın davalının sorumluluğunda ve davalıya ait ... plakalı araca yüklendiğini, aracın 13.02.2019 tarihinde Gürcistan-Zagalata-Balagan istikametinde seyir halinde iken karşı yönden gelen başka bir araçla çarpışması sonucunda trafik kazası meydana geldiğini, kaza sebebiyle emtiaların hasara uğradığını, sigortalının 17.880,63-TL hasarının müvekkil sigorta firmasınca karşılandığını ve 6102 sayıl TTK’nın 1472 maddesi gereğince sigortalının haklarına halef olduklarını, davalının meydana gelen zarardan ... m.17 uyarınca ve TTK.madde 875 hükmüne göre sorumlu olduğunu belirterek alacağın tahsili amacıyla başlatılan İstanbul Anadolu 20. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına davalının yapmış olduğu itirazın iptaline, davalı aleyhine %20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Hasara neden olduğu iddia edilen olayın Gürcistan’da meydana geldiğini, müvekkilinin ise Sundura Mahallesi Yeni Artvin Yolu Üzeri ... Hopa/Artvin adresinde olduğunu, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, davacı tarafın iddialarını kabul etmediklerini, kaza ile emtianın hasarlanması arasında uygun illiyet bağı bulunmadığını, kazanın basit bir trafik kazası olduğunu, başka bir aracın müvekkili şirkete ait aracın çekicisinin ön kısmına çarptığını, çekicide hasar meydana geldiğini, yükün bulunduğu dorsede hiçbir hasar oluşmadığını, daha sonra yükün başka bir çekici ile aynı dorsede varış yerine sağlam şekilde ulaştığını, mal tesliminde nakliye bedeli 2.400USD’nin nakit olarak şoföre ödendiğini, yükte hasar olmadığı için Azerbaycan’da alıcı tarafından teslim alındığını ancak kaza olduğu haberi alındığında depolarında bulunan bütün hasarlı ürünlerin işbu kazada oluştuğu iddiasıyla hareket edildiğini, yurt dışında meydana gelen hasarla ilgili belgelerin sürekli şüphe taşıdığını, hasara uğradığı iddia olunan emtia ile ilgili yetkili ve görevli yargı kurumunca düzenlenmiş hasar tespit raporu olmadığını, bahsedilen ekspertiz raporlarında Apostil Şerhi olmasının gerektiğini, davacı sigorta şirketinin hasar ödemesi yaparken gerekli ödeme şartlarını gereği gibi incelemeden ödeme yaptığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "..Davalı şirket tarafından 11.02.2019 tanzim tarihli ... nolu faturanın dava dışı emtianın alıcısı olan ... ... ... adına keşide edilmiş, Eskişehir/Azerbaycan Nakliye bedeli açıklamalı, 2.350,00USD tutarında faturada yer alan plaka bilgisinin 08K6590/08K7549 olduğu tespit edilmiştir. Navlun ücreti alıcıya fatura edilmiş olup, davalı teslim sonrası ücretin tamamını peşin aldığını beyan etmiştir. Kaza tutanağında emtianın taşındığı aracın kazaya karıştığı, çekici aracın hasarlı olduğu için, saklama alanına alındığı, emtianın taşındığı 085K7549 plakalı yarı römorkta bir hasar olduğuna veya taşınan emtiada hasar olduğuna dair bir içerik olmadığı görülmüştür. Dosya taşımacılık konusunda uzman bilirkişiye verilmiş olup düzenlene raporun sonuç kısmında ' ...1-Dosya kapsamında ... Konvansiyonu şartı olan, emtiada taşıma sırasında meydana geldiği iddia edilen hasarın, taşıma sırasında meydana geldiğine dair herhangi bir emarenin mevcut olmadığı, iddia eidlen hasarın taşıma sırasında meydana geldiğinin sübuta ermediği, bu nedenle iddia edilen zarardan taşıyıcının sorumlu olamayacağı, 2.- Zarar gördüğü iddia edilen emtia üzerinde hak sahibi olan alıcıya değil, hak sahibi olmayan satıcıya ödeme yapılması, emtianın ambalajının poliçe şartlarına uygun olmaması nedenleriyle yapılan ödemenin hatır ödemesi (...) olduğu ve halefiyet şartlarının oluşmadığı, 3.- Davacının poliçe teminatına girmeyen hasar nedeniyle, halefiyet şartları oluşmayan, ...ve hak sahibine yapmadığı tazminat ödemesini rücuen davalı taşıyıcıdan talep edemeyeceği, bu nedenle İstanbul Anadolu 20.İcra Dairesi nezdinde 2019/38192Esas sayılı dosyası ile başlatmış olduğu takibe davalı ve takip borçlusu davalının itirazının yerinde olacağı sonuç ve görüşlerine ulaşıldığı, keyfiyetin nihai takdiri ve hukuki tavsifi tamamıyla Sayın Mahkemeye ait olmak üzere arz olunur. ' şeklinde mütalaa vermiştir. Rapor denetime açık, uyuşmazlığı aydınlatmaya yönelik ve bilimsel olduğundan hükme esas alınmış ve itirazlar kabul edilmemiştir. Zararın taşıma sırasında meydana geldiği ispat edilemediğinden davanın reddine " karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı zarardan sorumlu olduğu halde ve bilirkişi raporuna itirazları dikkate alınmadan, ek rapor dahi alınmadan verilen mahkeme kararının hatalı olduğunu, hasarın ambalaj yetersizliğinden değil trafik kazasından kaynaklandığını, her durumda davalının, yüklemeye nezaret yükümlülüğü bulunduğunu, somut olayın şartları dikkate alınmadan verilen mahkeme kararının hatalı olduğunu, müvekkilinin, usulüne uygun olarak halefiyet hakkını kazandığını, buna rağmen müvekkililince yapılan ödemenin ex-gratia olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, yalnızca teslim şekline bakılarak hak sahibinin kim olduğu belirlenemeyeceğini, yerleşik içtihatlar gereğince, teslim şekli uyarınca hak sahibi alıcı gözükse dahi satıcının mal bedelini tahsil etmediği veya hasarlanan ürün yerine ikame ürün gönderdiği, alıcının iade faturası düzenlediği vb. durumlarda satıcının mal üzerindeki menfaati devam ettiğini ve hak sahibinin halen satıcı olduğunu, yani satıcıya ödeme yapılması gerektiğini, bu sebeple hak sahibinin belirlenmesi için bu hususların mutlaka incelenmesi gerektiğini, yerel mahkemece bu konularda hiç inceleme yapılmaksızın hak sahibine ödeme yapılmadığı yönündeki tespit ve bu minvalde verilen kararın hatalı olduğunu, sigortalı satıcının menfaatinin bulunmadığı gerekçesiyle müvekkilinin halefiyet hakkının olmayacağını söyleyebilmenin hukuken mümkün olmadığını beyanla İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/649 E. 2021/979 K. sayılı 07/12/2021 tarihli kararının istinaf incelemesi sonucu ortadan kaldırılarak, davanın kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE :Dava; davacı tarafından emtia nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalanan ve davalı tarafından taşınan emtianın, trafik kazasında hasarlanması sonucunda sigortalı satıcıya ödenen hasar bedelinin, davalıdan rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuşturDavacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, İstanbul Anadolu 20. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında, "TTK 1472.maddesi uyarınca rücuen tazminat " sebebine dayalı olarak 17.880,63TL alacağın tahsili istemiyle 10.12.2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.Somut olayda; dava dışı satıcı ... Boya San. ve Tic. A.Ş. adına 26.01.2019-30.12.2019 tarihlerini kapsayan 16.01.2019 tanzim tarihli Nakliyat Abonman Sözleşmesi tahtında 08.02.2019 tarihli Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi ile 08.02.2019 tarihinde 08 K 6590 / 08 K 7549 plakalı araç ile taşınan 26.000 kg brüt ağırlığındaki boya, vernik, polyester türü emtianın Eskişehir/Türkiye’den Azerbaycan’a taşınması sırasında meydana gelecek rizikolara karşı teminat sağlandığı, dava dışı sigortalı satıcı ... Boya San. ve Tic. A.Ş. tarafından Azerbaycan'da bulunan ... ... ... Oğlu'na satışı yapılan emtianın, taşıyıcı olan davalı tarafından taşınması sırasında Azerbaycan'da yaşanılan 13.02.2019 tarihli trafik kazası sonucunda hasara uğradığının iddia edildiği, emtia nakliyat sigorta poliçesini tanzim eden davacı tarafından tespit edilen 17.880,63 TL hasar bedelinin, 08.05.2019 tarihinde sigortalıya ödendiği, davacının ödediği hasar bedelinin tahsili istemiyle davalı şirket aleyhine başlatılan ilamsız icra takibine itirazı nedeniyle 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67.maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Davaya konu taşıma, emtianın Eskişehir'den Azerbaycan'a taşınmasına ilişkin olup, Türkiye ile Azerbaycan ülkeleri arasındaki taşıma sözleşmesi ... hükümlerine tabidir. Uyuşmazlığın çözümünde taşıyıcının sorumluğu yönünden ... Konvansiyon hükümlerinin, sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında TTK hükümlerinin esas alınması gereklidir. ...'nin 31. maddesinde "Bu Sözleşmeye göre yapılan taşımalardan ortaya çıkan davalarda davacı, taraflar arasında anlaşma ile belirlenmiş, akit taraf mahkemelerinde dava açılabilir. Ayrıca şu ülke mahkemelerinde de dava açılabilir.a) Davalının mutaden ikamet ettiği veya taşıma mukavelesinin akdedildiği esas iş yerinin veya şubesinin veyahut da acentasının bulunduğu yerlerde, b) Taşımacının yükü aldığı veya teslim yeri olarak gösterilen yerlerde ve başka mahkemelerde dava açılamaz." hükmü mevcuttur.Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için, sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka, ödediği bedel oranında halef olacaktır. Anılan maddede düzenlenen halefiyet yasal, sınırlı ve cüzi halefiyet niteliğindedir. Halefiyete dayalı rücu davası esas itibariyle sigortalının kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının onun halefi olarak sigortacı tarafından açılması olduğundan, sigortalı ile ona zarar veren arasındaki yasal hükümlere göre görülüp sonuçlandırılır. Yargıtay’ın 17.01.1972 gün 1970/2 Esas 1972/1 sayılı İçtihadı Birleştirme kararına göre sigorta tazminatını ödeyen sigortacının zarara sebebiyet veren aleyhinde açtığı davada yetkili mahkeme, sigorta ettirenin aynı şahıs aleyhinde açabileceği davada yetkili olan mahkemedir.İİK'nın 67. maddesi uyarınca itirazın iptali davasında takibin yetkili icra dairesinde yapılması dava şartı olup, icra dairesinin yetkisini itiraz edilmesi halinde mahkemece öncelikli olarak İİK’nın 50/1 maddesi yollamasıyla HMK’nın yetkiye ilişkin hükümlerine göre icra dairesinin yetkisini değerlendilerek karar verilmesi gerekmektedir. İcra dairesinin yetkisine yapılan itirazda; itiraz eden borçlunun yetkili icra dairesini bildirmesi gereklidir. Davalı borçlu itirazında; yetkili icra dairesinin bildirilmediği takdirde ortada usulüne uygun yetki itirazı bulunmadığından taraflar yönünden takip yapılan icra dairesinin yetkisi kesinleşecektir.Somut olayda ... konvansiyonu kapsamında Eskişehir'den Azerbaycan'a taşıması kararlaştırılan boya, vernik, polyester türü emtiasında oluşan ve sigortalıya ödenen hasar bedeli rücuan taşıyıcıdan talep edilmekte olup, davalı tarafça süresi içerisinde Hopa icra dairesinin yetkili olduğu belirtilerek icra dairesinin yetkisine itiraz edilmiştir. Ticaret sicil kayıtlarından dava dışı sigortalı şirketin merkezinin Eskişehir, davalı şirket merkezinin ise Hopa/Artvin olduğu görülmüştür. Trafik kazasının meydana geldiği yer de Azerbaycan olup, takibin, ... ye tabii taşımalarda yetkili mahkemelerin düzenlendiği 31. maddesinde belirtilen yetkili icra dairelerinden birinde yapılmadığı anlaşılmıştır. Taşımaya konu eşyanın hasar ve ziya halinde taşıyıcının sorumluluğu sözleşmeye aykırılık hükümleri kapsamında özel olarak düzenlenmiş olup, somut olayda dava dışı sigortalı satıcı ve taşıyıcı arasında olayın meydana geliş şeklinin haksız fiil niteliğinde olmadığı gözetildiğinde yetkili icra dairelerinin belirlenmesinde haksız fiilde yetkinin düzenlendiği HMK 16. Maddesinin uygulanma ihtimali bulunmamaktadır. Bu nedenle davaya konu icra takibinin yetkili icra dairesinde yapılmadığı gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken mahkemece davanın reddine karar verilmesi sonucu itibariyle doğrudur.HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR : Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.

03/11/2025