Bölge Adliye Mahkemesi 2018/27 E. 2020/14 K.

T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 44. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I DOSYA NO: 2020/1976 KARAR NO: 2023/1542 İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: Bakırköy 1. Fikri Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi TARİHİ: 10/01/2020 NUMARASI: 2018/27 E. - 2020/14 K. DAVANIN KONUSU: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) İSTİNAF KARAR TARİHİ: 11/12/2023 Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin daha önce Eminönü Belediyesi tarafından yayınlanan "..." isimli kitapta yer alan 20 adet grafik resimlerinin davalı belediye tarafından herhangi bir izin alınmadan kullanılıldığını, Eminönü Belediyesi 2008 yılında kapatılarak Fatih Belediyesi'ne katılmasından sonra pek çok belediye müvekkilinin anılan kitaptaki karikatürleri ve çizimleri aynen kopyalamak suretiyle trafik eğitimi kitapları çıkarmaya başlandığını, müvekkiline ait eserlerin kendi bilgisayarındaki orjinal tasarım çalışmalarının 2005 yılında üretildiğine dair üzerinde o günkü tarihler ile yapılan işlerin isimlerinin bulunduğu ekran görüntülerini sunduklarını, müvekkilinin ilkokul çağında çocuğu olan bir yakının 16.06.2016 tarihinde haber vermesi üzerine davalı belediyenin bastırdığı ve içinde kendi karikatürleri olan kitaptan haberdar olduğunu, nedeniyle FSEK'ten doğan haklarına ihlal edildiğini bu nedenlerle davanın HMK 107. Maddesi gereğince belirsiz alacak davası olarak kabulü ile, mahkemece haksız fiil tarihinin davalı belediyenin bastırdığı kitaplara ait faturaların,ticari kayıtların ve sair belediye kayıtlarının incelenerek tespitine, mali hakların ihlali sebebiyle FSEK m. 68 uyarınca, asgari miktarını şimdilik 5.000,00 TL olarak belirleyebildiğimiz üç kat bedel tazminatının mahkemece tespit edilecek haksız fiil tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, davalı tarafça özellikle isim belirtme hakkı gibi manevi haklar ihlal edildiğinden 5.000,00 TL manevi tazminatın mahkemece tespit edilecek haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Herşeden evvel davacı davasını yetkili mahkemede açmamış olduğundan yetki itirazında bulunduklarını, davanın Tarsus Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılması gerektiğini, müvekkili belediye şehrinde yaşayan vatandaşlarına trafikkuralları hakkında bilinçlendirmek amacıyla gerekli olan 12.000 adet trafik kurallarını öğreniyorum isimli kitabın basılması konusunda 5393 sayılı Belediyeler Kanunun 60. Maddesinin (k) ve (n) fıkrası ve 4734 sayılı KİK'nun 22/d maddesi uyarınca ek'te sundukları evraklardan da anlaşılacağı üzere 02.05.2013 tarih 1479 sayılı doğrudan temin usulü ile yapılan piyasa araştırmasında ... ve ... firmaları tarafından teklif edilen fiyatlar müvekkili belediye tarafından değerlendirilerek ... firmasından alım yapılmasının uygun görüldüğün, dava konusu "..." isimli yayın ... tarafından hazırlanmış ve basılmış olduğunu, dava konusu karikatör, grafik çizim ve resimler tamamen yüklenici ... tarafından hazırlanmış ve basılmış olup müvekkili belediyenin dava konusu karikatür, grafik çizim ve resimlerden bilgisi olmadığını, kitabıntamamen vatandaşlarını trafik kuralları hakkında bilinçlendirmek amacıyla trafik haftasına istinaden talep edildiğini, dava konusu karikatür, grafik çizim ve resimlerden hiçbir şekilde kar amacı güdülmediğini, hukuki ve yasal sorumluluğun tamamen ... firmasına ait olduğnudan davanın müvekkili belediye açısından husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini, yetki itirazlarının incelenerek yetki yönünden davanın reddine, yetki itirazları yerinde görülmez ise, haksız ve yersiz olarak açılmış olan davanın zamanaşımı ve husumet yokluğu nedeniyle müvekkili ... yönünden reddine, bu itirazlar yerinde görülmezse herhangi bir sorumluluğu bulunmayan müvekkili belediye yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince; "Buna göre bilirkişilerce belirlenen rayiç bedelin FSEK 68.md'si uyarınca arttırılması ile bulunan 94.500,00 TL maddi tazminata ve somut olayın gelişimi, davalının kusurunun ve davacının uğradığı zararın derecesi hep birlikte nazara alınarak 3.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar vermek gerekmiş" davacının davasının kısmen kabulü ile; davacının eseri üzerinde davalının tecavüzü olduğu anlaşıldığından TBK 50. Ve 51. Maddesi hükümleride nazara alınarak 31.500,00 TL maddi tazminatın FSEK madde 68/1 gereğince 3 misli artırılarak 94.500,00 TL maddi tazminatın 06.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 3.000,00 TL manevi tazminatın 06.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, tazminata hükmedilmiş olması nedeniyle artık taraflar arasında farazi bir sözleşmesel ilişki kurulduğu bu nedenle hükmün ilan edilmesinde davacının menfaati veya haklı sebebi bulunmadığı anlaşıldığından, hükmün ilanı talebinin reddine karar verilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 6100 sayılı HMK'nin 6. maddesine göre yetkili mahkemenin davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, davanın Tarsus AHM'de açılması gerektiğini, FSHHM kurulmayan yerlerde 5846 sayılı kanundan kaynaklanan hukuk davaları için ikiden fazla ASHM bulunan yerlerde 3 numaralı asliye hukuk mahkemesinin yetkilendirildiğini, 3 numaralı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yetkili olduğunu, davanın zamanaşımı ve husumet yokluğu nedeniyle müvekkil yönünden reddi gerektiğini, müvekkil belediyenin vatandaşları trafik kuralları hakkında bilinçlendirmek amacıyla 12.000 adet ... isimli kitabın basılması konusunda doğrudan temin usulüyle yapılan piyasa araştırmasında dava dışı ... firmaları tarafından teklif edilen fiyatlar müvekkil belediye tarafından değerlendirilerek ... firmasından alım yapılmasının uygun görüldüğünü, dava konusu karikatür, grafik, çizim ve resimlerin tamamen yüklenici ... tarafından hazırlanarak basıldığını, hukuki ve yasal sorumluluğun tamamen ... ait olduğunu, kâr amacı güdülmediğini, hiçbir sorumluluğu kabul etmemekle birlikte bilirkişi raporunda telif ücretinin 21 adet grafik eser için 1.500 x 21 = 31.500,00 TL olabileceği, davacının bu bedeli FSEK 68 maddesi kapsamında 3 katı talep edilebilmesinin mahkemenin takdirine bırakıldığını, aynı kanunun 66/3. maddesi gereğince mahkeme mali haklara tecavüz halinde tecavüzün şumulunu, kusurun olup olmadığını, varsa ağırlığını takdir etmek durumunda olduğundan ve TBK 43/1 maddesi de bu yetkiyi desteklediğinden dava konusu olayda talep edilebilecek en çok 3 kat fazla tazminatın tecavüzün şumuluna ve kusurun ağırlığına göre belirleme yetkisinin mahkeme hakimine ait olduğunu, mahkeme kararında da FSEK kanununun 68. maddesinin bu şekilde yorumlanması gerektiği kabul edilmesine rağmen mahkemece kusurun olup olmadığı, ağırlığı, tecavüzün kapsamı dikkate alınmadan belirlenen bedelin 3 katı şeklinde karar kurulmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu ve son olarak ilamın 7. bendinde davalı kendisini vekille temsil ettiği halde diye başlayarak taraflarına vekalet ücreti hükmedilmesi gereken 7 no'lu kararda davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığını belirterek istinaf başvurusunun kabulüne ,mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalının Tarsus Asliye Hukul Mahkemelerinin yetkili olduğu iddiasının mesnetsiz olduğunu, davalının zamanaşımı iddiasının hukuki dayanağı olmadığını, davalının kusurunun tazminat belirlenirken tazminata etki eden bir unsur olmayıp ayrıca 3 katı tazminatın hakimin takdir yetkisi kapsamında olmadığını, tazminat tayininde davalının kusurlu ya da kusursuz oluşunun bir önemi olmadığını, davalının 3 katı tazminata ilişkin istinaf sebeplerinin bu nedenle yerinde olmadığını, huzurdaki davaya birebir emsal olan Bakırköy 1. FSHHM'nin 2014/275 E ve 2016/106 K ilamının 18.02.2020 tarihinde Yargıtay 11. H.D. 2018/4440 E. 2020/1602 K.sayılı karar düzeltme ilamı ile onandığını ve kesinleştiğini, tüm bu nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davacı tarafından; davacıya ait 24 adet İllüstrasyon-Karikatür eserinin izinsiz kullanıldığı ve çoğaltıldığı belirtilerek FSEK 68 maddesi uyarınca şimdilik 5.000,00 TL olarak belirledikleri 3 kat bedel tazminatının haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, isim belirtme hakkı gibi manevi hakkı ihlal edildiğinden 5.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili talep ve dava edilmiş, davacı vekili maddi tazminat talebini 89.500 TL üzerinden ıslah etmiştir.Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, 21.01.2019 tarihli bilirkişi heyet raporunda; dava konusu uyuşmazlıktaki davacıya ait dava konusu 21 adet grafik resmin FSEK m.4 anlamında güzel sanat eseri olduğu, davacının davaya konu 18 adet grafik resmin FSEK m.11 çerçevesinde karine çerçevesinde eser sahibi olduğu, eser sahibi davacının mali haklarından FSEK 22'de yer alan çoğaltma hakkının ihlal edildiği, davacının talep edeceği telif ücretinin 31.500 TL olabileceği, bu çerçevede davacının bu bedelin 3 katını FSEK m.68 çerçevesinde talep etmeye ilişkin takdirin mahkemeye ait olduğu, davacının FSEK m.15 manevi haklarının ihlal edildiğini, davacının manevi tazminat talep hakkının olduğu, manevi tazminatın türü ve miktarını tayin hakkının mahkemeye ait olduğu" belirtilmiştir.Davalı Belediyenin sorumlu olmadığına dair savunmasının FSEK 54. madde de düzenlenen "mali bir hakkı yahut kullanma ruhsatını devre salahiyetli olmayan kimseden iktisap eden hüsnüniyet sahibi olsa bile himaye göremez" hükmü gereğince kabul edilebilir olmadığı, davalı tarafça FSEK 34. Madde gereğince kitabın eğitim amaçlı olduğu ve kullanımın hukuka uygun olduğu ileri sürülmüşse de; kullanım şekli dikkate alındığında, maksadın haklı göstereceği nispeti aşar şekilde ve iktibas yapılırken davacının ismine ve esere usulüne uygun atıflara yer verilmeden, bir kısım eserler de değiştirilmek suretiyle kullanılmakla, hukuka uygun kullanım bulunmadığı kanaatine varılmıştır.FSEK 68/1 maddesi gereğince mahkeme tarafından hükmedilen maddi tazminat yönünden davacı vekilinin istinaf başvurusunun incelenmesinde, davacı tarafın dava ve ıslah dilekçesinde üç kat tazminat talep ettiği" Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 27/12/2011 tarihli 2011/14831 Esas- 2011/17744 Karar sayılı kararında Hukuk Genel Kurulu'nun 20/03/2002 tarihli 176/214 sayılı kararı ile 02/04/2003 tarihli 260/271 sayılı kararlarına atıf yapılarak açıklandığı üzere " uyuşmazlık tarihinde yürürlükte olan 1995/4110 Sayılı Kanun ile değişik 5846 Sayılı FSEK 68/1 fıkrasında düzenlenen rayiç bedelin üç katının mütecavize ödetilerek tecavüzün izlerini tamamen silerek ref gerçekleştirmektedir.(Ünal Tekinalp,Fikri Mülkiyet Hukuku Dördüncü Bası, İstanbul 2005, s 303) Bu suretle de hak sahibinin zararını ispat külfetinden kurtarmak ve böylece ispat edilemeyen zararın eser sahibinin sırtında kalmasına engel olmak amaçlanmış, "sözleşme olması durumunda isteyebileceği miktarın üç kat fazlasını talep edebilir" diyerek tazminat hesabına açıklık getirilmiştir." denilerek FSEK 68/1 fıkrası gereğince üç kat tazminat talep edilmesi halinde hakimin takdir hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. Somut olayda davacıya ait 18 adet grafik resminin FSEK madde 4 anlamında güzel sanat eseri olduğu bilirkişi heyet raporu ile tespit edilmiş olup davalı belediye tarafından, davacıya ait eserlerin davacının rızası olmaksızın kullanıldığı sübut bulmuş olup mahkemece FSEK 68/1'e göre üç kat tazminata hükmedilmesi de dosya kapsamına uygundur.Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Usûl ve yasaya uygun Bakırköy 1. Fikri Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 10/01/2020 tarih ve 2018/27 E., 2020/14 K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 6.660,22 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 1.665,10 TL harcın mahsubu ile bakiye 5.000,12‬ TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 11/12/2023