Bakırköy 8. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/837 E. 2025/245 K.

T.C. BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2024/837 Esas KARAR NO : 2025/245 Karar DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : 10/10/2024 KARAR TARİHİ : 13/03/2025 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 11/04/2025 Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, TALEP: Davacı taraf sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin temizlik ve danışmanlık hizmetleri alanında faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirketin şirket merkezinde yetkili müdürün makam odasındaki kilitli dolap içerisinde ticari defterlerini sakladığını, 16/09/2024 tarihinde şirket müdürünün kilitli dolap içerisinde bulunan ... seri numaralı evanter defteri, ... seri numaralı yevmiye defteri, ... seri numaralı defteri kebir, çeşitli fiş, faturalar, muhasebe evraklarını bulunduğu klasör IMEİ numarası bilinmeyen, hat takılı olmayan .. model cep telefonu, lastik ile sarılı yaklaşık 2000 TL nakit paranın kayıp olduğu fark ettiğini, şirket müdürü ....'in 17/09/2024 tarihinde Kayaşehir Polis Merkezi Amirliğinde ... olay numaralı dosyada ifade verdiğini, açıklanan nedenlerle, doğmuş doğacak talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydı ile, müvekkiline ait bahse konu defterlerinin zayi olduğunun tespitine, defterlerin zayi olduğuna dair belgenin kendilerine verilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Davacı taraf usulüne uygun tebligat yapılmıştır. Dava; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesinin 7. fıkrası kapsamında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesinin 7. Fıkrası; ''Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.'' şeklinde düzenlenmiştir. Tacirlerin defter tutma yükümlülüğü 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 64. Maddesinde düzenlenmiş olup buna göre ; Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir. TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür." TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür." Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6). Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder. Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8). Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren 30 gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir. Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. (TTK m.82/7). Tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur. Zayi belgesi talebi çekişmesiz yargı işi olduğundan, HMK'nın 385/2.maddesi uyarınca, çekişmesiz yargı işlerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça resen araştırma ilkesi geçerlidir. Davacı şirketin vergi uyuşmazlığı olup olmadığına ilişkin Başakşehir Vergi Dairesi Müdürlüğüne yazılan müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmış olup incelenmesinde; 24/10/2024 tarihli yazı cevabından da anlaşıldığı gibi vergi uyuşmazlığının bulunmadığı anlaşılmıştır. Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma dosyasının bir örneği dosyamız içerisine alınmış olup incelenmesinde; müştekisinin davacı şirket olduğu, suçun, bina içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında hırsızlık ve işyeri dokunulmazlığını ihlal olduğu, suç tarihinin 16/09/2024 olduğu 25/10/2024 tarihi itibari ile Daimi Arama Kararı verildiği anlaşılmıştır. Tanık şirket yetkilisi ... 27/02/2025 tarihli duruşmada; "ben davacı şirket yetlisiyim, ofiste kilitli dolapta ticari defterleri saklamaktayım, dolap içerisinde bu ticari defter dışında ikinci el bir telefon, muhasebe faturaları ve nakit para vardı, dolabın kapağını tam olarak kapalı olmadığını fark edince dolabı açtım, dolap içerisinde hiçbirşeyin olmadığını fark ettim, polisi aradık, hırsızlık kaydı açıldı, defterler noter onaylıdır, ancak hangi noterde onaylattığımızı şuanda hatırlamıyorum" şeklinde beyanda bulunmuştur. "...Davacılar vekili, müvekkillerin işyerinde meydana gelen yangın sebebiyle TTK kapsamında tutulması gereken ticari defterlerin, fişlerin, dosya ve belgelerin yanarak zarar gördüğünü ileri sürerek eldeki davayı açmış, mahkemece yapılan yargılama sonunda hakkında zayi belgesi verilmesi talep edilen ticari defterlerin kapanış tasdiklerinin yapıldığı hususunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Zayi belgesi verilmesine ilişkin olarak TTK’nın 82/7 maddesi kapsamında ticari defter tasdiklerine ilişkin herhangi bir koşul ve izahat bulunmadığı gibi, bu konuda TTK dışındaki mevzuat kapsamında da herhangi bir sınırlama mevcut değildir. Kaldı ki, tacirlerin defter tutma zorunluluğu kapsamında kapanış tasdiki yaptırılmaması hali, ortaya çıkacak müstakbel hukuki uyuşmazlıklarda tacir aleyhine doğacak hukuki sonuçlar dışında herhangi bir olumsuz etkiye de sahip değildir. Bu durumda mahkemece, ticari defterlerin kapanış tasdikinin bulunmaması halinin zayi belgesi verilmesine engel teşkil etmediği göz önüne alınarak, işin esasına girilmek suretiyle hüküm kurulması gerekirken, hatalı gerekçe ve değerlendirme ile davanın reddi yönünde hüküm kurulması doğru görülmemiş, hükmün bozulması gerekmiştir..." T.C. Yargıtay .... Hukuk Dairesi, ... Esas, ... Karar. Dosya tüm deliller ile birlikte somut olay bakımından değerlendirildiğinde; zayi belgesi verilmesine sebep olan olayın 16/09/2024 tarihinde gerçekleştiği, iş bu davanın 16/09/2024 tarihinde açıldığı anlaşılmakla durumu öğrendikten itibaren 30 gün içerisinde TTK 82/7 uyarınca hak düşürücü süre içerisinde açılmıştır. Davacı şirketin ... Seri Numaralı Envanter Defteri, ... Seri Numaralı Yevmiye Defteri , ... Seri Numaralı Defter-i Kebir olarak tutulan 2022 dönemine ait defterlerinin zayi olduğunun tespiti talep etmiş olup, TTK'nın 82/1-5-6. maddesi gereğince 10 saklamakla yükümlü olduğu belgeler arasındadır. TTK madde 82/7 de saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olması durumu düzenlenmiş olup somut olayda kanunda sayılan hallerden olan “hırsızlık” sebebine dayanılmıştır. Tacirin bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Bu kapsamda yapılan araştırmada Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma dosyasında eyleme ilişkin şikayet bulunduğu, 25/10/2024 tarihinde "daimi arama" kararı verildiği, davacı şirket bakımından Başakşehir Vergi Dairesi Müdürlüğü 24/10/2024 tarihli yazı cevabından da anlaşıldığı gibi vergi uyuşmazlığının bulunmadığı, dinlenen şirket yetkilisi ...'in beyanlarından davacı şirketin dava kosunu belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş olduğu, hırsızlık çıkmasında ve bu durumun meydana gelmesinde davacı şirketin herhangi bir kusurunun veya ihmalinin olduğuna dair dosyaya yansımış delil bulunmamıştır. Davacı vekili tarafından açılış tasdikleri yapılmış olduğuna dair Üsküdar ... Noterliğinin ... nolu kayıtları dosyaya sunduğu anlaşılmıştır.. Her ne kadar kapanış tasdikleri sunulmamış ise de yukarıda bahsi geçen T.C. YARGITAY .... Hukuk Dairesi, ... Esas, ... Karar sayılı ilamından da anlaşılacağı gibi bu husus zayi belgesi verilmesine engel nitelikte değildir. Neticeten, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesinin 7. fıkrası kapsamında zayi belgesi verilmesine ilişkin koşuların oluştuğu anlaşılmakla, TTK madde 82 uyarınca açılan davanın kabulüne, davacı şirketin ... Seri Numaralı Envanter Defteri, ... Seri Numaralı Yevmiye Defteri , ... Seri Numaralı Defter-i Kebir olarak tutulan 2022 dönemine ait defterlerinin zayi olduğunun tespitine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere; TTK'nın 82/7.maddesi uyarınca DAVANIN KABULÜNE, 1-Davacı şirketin ... Seri Numaralı Envanter Defteri, ... Seri Numaralı Yevmiye Defteri , ... Seri Numaralı Defter-i Kebir olarak tutulan 2022 dönemine ait defterinin zayi olduğuna dair ZAYİ BELGESİ VERİLMESİNE, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 615,40-TL ilam harcın davacı tarafından yatırılan 427,60-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 187,80-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan miktarın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran davacı tarafa iadesine, (Gerekçeli kararın tebliğe çıkarılma masraflarının kalan gider avansından karşılanmasına) 4-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince tarafların talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine, Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/03/2025 13/03/2025 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim .... ¸e-imzalıdır