Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/933 E. 2023/1106 K.

T.C. BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2020/933 Esas KARAR NO : 2023/1106 Karar DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 18/12/2020 Birleşen dosya - 11/03/2021 KARAR TARİHİ : 06/12/2023 KARARIN YAZILMA TARİHİ : 25/12/2023 BİRLEŞEN BAKIRKÖY 6 ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2021/231 Esas KARAR NO : 2021/250 Karar DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 11/03/2021 KARAR TARİHİ : 16/03/2021 KARARIN YAZILMA TARİHİ : 16/03/2021 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde ÖZETLE; davalının müvekkilleri ile anlaşmış olduğu işi eksik ifa ettiğini belirterek müvekkillerinin zararına biaen ve semen indirimi olarak dava tarihi itibari ile 5.000 TL nin davalıdan tahsilini talep etmiş ve dava sırasında davasını 542.982.76 TL olarak ıslah etmiştir. Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde ÖZETLE; müvekillerince sözleşme edimlerinin yerine getirildiğini, yapılan işteki aksaklıkların davacıdan kaynaklandığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Birleşen dosya Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde ÖZETLE; Davalı ile aralarında sözleşme gereği yapılması gereken iş ile ilgili olarak davalının müvekkilerine eksik işler için ihtarname çektiğini, müvekkilerinin eksik işlerin tespiti için fabrikaya gittiklerinde içeriye alınmadıklarını, davalının bu nedenle müvekkilerine Bakırköy ....... Asliye Ticaret Mahkemesinde...... esas sayılı dosyası üzerinden dava açtığını, asıl kendilerinin bu nedenle zarara uğradığını belirterek oluşan 9.735,00 euro zararın davalıdan tahsilini talep etmiştir. Birleşen dosya Davalı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde ÖZETLE; davacının sözleşme gereği anlaşılan işleri eksik ve ayıplı yaptığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Bilirkişiler tarafından sunulan 24/02/2023 tarihli rapor sonuç kısmı " Mali Sonuç 1- Davacı ve davalı ticari defterlerinin açılış ve kapanış kayıtlarının yapıldığı, T.T.K 64.maddesi gereği tacirlerin tutması gereken defterlerinin tutulduğu açılış kayıtlarının yapıldığı ve E-defter beratlarının yasal süre içerisinde gönderildiği tespit edilmiş olup sahibi lehine delil olma niteliğine haiz olduğu, 2- Davalı-birleşen davada davacı yüklenicinin sözleşmeye göre ve birleşen Bakırköy ....... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...... E. sayılı dosyasında davacı olarak alacağının (64,900 €- 55.556,71 €) 9.343,29 Euro olduğu, 3- Davacı firmanın sözleşmeye göre işlerin eksik yapılması ve tesisin kullanılmamasından dolayı müspet zarar talep ettiği, davacının tesisin sökülerek hurdaya ayrılmasına, başka bir firmaya yaptırıldığına veya işleri başka bir firmaya fason olarak yaptırdığına dair dosyaya sözleşme ve ödeme belgesi ibraz edilmediği, ancak dava konusu ayıplı işin sökülerek yeniden yaptırıldığına dair Amasya Asliye Hukuk Mahkemesinin ...... Talimat sayılı dosyasından alınan raporun olduğu, ancak dosyaya ibraz edilen konaklama giderinin 18.527,42 TL olduğu, Teknik Sonuç 4- Davalı-birleşen davada davacı firmanın sözleşme ile üstlendiği işi proje onay dosyasına uygun yapmadığı, 5- Eksik/kusurlu yapılan işler neticesinde arıtma tesisinin usulüne uygun çalışmaması nedeniyle ulaşılması istenilen atık su çıkış değerlerine ulaşılamadığı, 6- Dolayısıyla dava konusu arıtma tesisinin sözleşmede belirtilen özelliklerde projelendirilmediği ve ayrıca onaylı projeye göre ise imalatının da uygun yapılmadığı anlaşıldığı ve ayrıca tesisin şuan çalışmadığı ve hurdaya ayrılmış olduğu bu nedenlerle tesisin ayıplı olduğu, 7- Teknik heyetimiz dosyaya sunulan bilirkişi raporunda değerlendirmeye iştirak ederek dava konusu arıtma tesisinin tamamlanan işinin toplam bedelin 9675'ine denk geldiği görüşüne vardığı, 8- Yüce Mahkemece dava konusu arıtma tesisinin yukarıda açıklanan ayıpları ile yapılan işin oranın %75'i tamamlandığı yönünde değerlendirmeyi uygun görmesi halinde davalı yüklenicinin (64.900x%75) 48.675 Euro hak ettiği kanaatine varıldığı, Genel Sonuç 9- Davaya konu tesisin, mevcut sözleşmeye göre siparişi veren firmaya özel olarak tasarlandığı, ancak zamanında ve tüm sözleşme şartlarını karşılayacak şekilde çalışır olarak teslim edilmediği, üreticiden yeterli desteği alamayan alıcı firmanın mahkemeye başvurmak suretiyle gerekli tespitleri yaptırdıktan sonra, kendi imkânları ile çözüm bulmaya çalıştığı, işi üçüncü firmaya yaptırmak zorunda kaldığı, 10- Sahada yapılan incelemelerde tesisin bir bütün olarak sözleşmede taahhüt edilen şekilde çalışmadığı ve taahhüt edilen kapasiteye ulaşamayacağı, bu hususun da tesisin tam kurulumu ile ortaya çıkabilecek gizli bir ayıp olduğu, 11- Ayıp açık ayıp dahi olsa sözleşmede taahhüt edilen 2 yıllık garanti süresinin tesisin satıcı tarafından tam kapasite ile çalışır vaziyette teslim edilmesi ve tesisin tam kurulum yapılarak işletmeye alınmasından sonra başlayacağı gözetildiğinde, davacı-birleşen dava davacısının gerek tespit raporunun davalı-birleşen dava davacısına tebliği ve gerekse keşide ettiği Amasya 4. Noterliğinin 16.10.2020 tarihli ....... Yevmiye nolu ihtarnamesi İle ayıpları satıcıya süresinde bildirdiği, 12- Davacı-birleşen davada davalının davalı tarafından yapılan tesisin, henüz garantisi devam ederken 3. bir firmaya yeniden yaptırılmış olmasının, teknik olarak tesisin mevcut fonksiyonlarını yerine getirmediği ve imalatçı tarafından yeterli teknik servis desteğinin sağlanmadığı anlamını taşıdığı, tesisin eksik kurulumu nedeniyle bedelden indirim talebinin takdirinin mahkemeye ait olduğu'na, "şeklinde düzenlenerek rapor mahkememize sunulmuştur. Bilirkişiler tarafından hazırlanan 02/10/2023 tarihli rapor sonuç kısmı; " Davacı ....... tarafından davalı .......'a ihtarname ile eksiklikleri gidermesi için işe başlamak üzere 3 gün süre verildiği halde ihtarın tebliğ edildiği günün ertesi günü işyerine giden davalı ....... yetkililerinin fabrikaya alınmamasının alacaklı temerrüdünü oluşturduğu, Amasya ....... Asliye Hukuk Mahkemesinin ....... Talimat sayılı dosyası ile yapılan inceleme neticesinden düzenlenen bilirkişi raporu ile dava konusu arıtma tesisinin tespit edilen ayıpları ile yapılan işin oranın %75'inin tamamlardığı yönünde değerlendirmenin uygun görülmesi halinde, işin bedeli 55.000 * 9618 KDV * 64.900 Euro olmakla, davalı yüklenicinin (64.900 x%75) 48.675 Euro hak ettiği, Davacı ........ Mermer Mad. İnş. Akaryakıt Turz. Tar. Seracılık Hayv. Gıd. Ürn. Tic. San. A.Ş.“nin davalı yüklenici ....... Müh. Arıtma. İnş. Mak. Kimya San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.ne sözleşmeye uygun olarak işin ....... 'ine denk gelen toplam 55.165 Euro ödeme yaptığı ayrıca 16.05.2019 tarihinde ...... ve ...... nolu 2 adet toplam 2.643,20 TL fatura düzenlediği (sözleşmeye göre efektif satış kuruna göre 2.643,20/6,7479z 391,70 Euro) tespit edilmiş olup buna göre davalıya toplam işin bedelinin 9685,60 denk gelen 55.556,71 Euro ödeme yaptığı, Bu tespite göre yapılan işin eksik olduğunun kabulü halinde davacı işverenin, davalı yükleniciye 55.556,71 Euro 48.675,00 Euro * 6.881,71 Euro fazla ödeme yaptığı, Davalı yüklenicinin işini tam olarak yaptığının ve davacı işverenin alacaklı temerrüdü nedeniyle, davalı yükleniciye borçlu olduğunun kabulü halinde ise davalı yüklenicinin sözleşmeye göre ve birleşen Bakırköy ....... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...... E. sayılı dosyasında davacı olarakalacağının (64,900 €-55.556,71 €) 9.343,29 Euro olacağı, Davacı tarafından dosyaya ibraz edilen belgelere göre yapılan tespitlerde konaklama gideri olarak 18.527,42 TL ödeme yapıldığı, Davacı firmanın, üçüncü kişi ...... Arıtma Tekn. San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti' ne yaptırdığını belirttiği yeni arıtma tesisi için 235.000 Euro ödediğini bildirdiği ancak dosyada tespit edilen iki adet dekonta göre toplam 163.750,00 Euro ödeme yapıldığının tespit edildiği, ödemeye dair diğer dekontlara rastlanmadığı, üçüncü kişi ....... Arıtma Tekn. San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından davacı işveren ........ Mad. İnş. Akary. Tur. Tar. Sera. Hayv. Gıda Ürün. Tic. San. A.Ş.! ye 16.11.2021 tarihli 235.000,00 Euro karşılığı (2.685.627,00 TL) bedelli sıfır KDV” li fatura düzenlendiği, Dava konusu arıtma tesisi ile sonradan yapılan arıtma tesisi arasında KOİ değerleri bakımından ciddi farkın olduğu, bu iki tesisin büyüklüğünün, yapım süresinin ve bedelinin birbirleri ile karşılaştırılmasının mümkün olmadığı, davacının sonradan yapılan tesisin bedelini talep etmesinin hakkaniyete uygun olamayacağı, Teknik değerlendirme kısmında da Giriş suyu KOİ değerinin verilmemesinden kaynaklanan sağlanamayan KOİ değerinde sorumluluğun giriş suyu KOİ değerini vermeyene ait olduğu belirtilmiş olup, sözleşmeye konu tesisin ......... tarafından ........ Mühendisliğe bildirilen tesis giriş suyu değerine göre projelendirilerek kurulumunun yapıldığı, Ancak davacı .........” ın iddialarının doğru olduğu ve alacaklı temerrüdünün gerçekleşmediği vedavalı ....... Mühendislik” in tesisi ayıplı yaptığına dair kanaatin oluşması halinde davacının ödediği bedel 55.556,71 Euro ve 18.527,42 TL masraflarını talep edebileceği' ne" şeklinde düzenlenerek rapor mahkememize sunulmuştur. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Asıl ve birleşen dava eser sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir. Davacı tarafın asıl dava dilekçesi ile davacının tüm iş bedelini ödeyip taahhütlerini yerine getirdiğini ancak davalı şirketin üstlendiği işi tamamlamadığı , zamanında teslim etmediği, işi bitirmeden işin yapıldığı yeri terk ettiğini kısmi ifa ile ilgilide sorun olduğunu, sözleşmede belirtilen kıstaslara ilişkin şartlarda ve teknik özelliklerde işin yapılmadığını, tamamlanan kısımlarda ayıp olduğunu, TBK 475/2 uyarınca eseri alıkoyup ayıp oranında bedel indirimi talep edildiği, eksik ifadan kaynaklı temerrüt sebebiyle kar kaybı, konaklama gideri ve yemek masraflarına ilişkin müspet zararını talep ettiği, Davalının cevap dilekçesi ile davalının sözleşme ile üstüne düşen tüm edimleri yerine getirdiğini tesiste bulunana aksaklıkların tüm sorumluluğunun davacı .........'dan kaynaklandığını, Mayıs 2019 tarihinde proje onayının alındığını, 6.490 EURO ödenmediğini, davacı tarafından çevre izni alınmadığından 3.425 EURO hak edişin halen ödenmediğini, davacı şirketin iş ve hizmet bedelinin%85'ini ödediğini, su arıtma tesisi işinin üç aşamadan oluştuğunu, davalının proje aşamasında kusurlu olduğunun iddia edilemeyeceğini, projenin ilgili bakanlığa sunulduğunu, proje onayının alındığını, davalıya verilen numunelerin en yüksek KOİ değerinin 1432 olarak verilmiş olmasına rağmen 1500 KOİ değere göre hazırlandığı, davacı tarafından sözleşme yükümlülüklerinin kusursuz olarak yerine getirilmesi halinde kurulmuş olan arıtma sisteminin 2148 KOİ değerine kadar arıtma işini yapabilecek kapasitede olduğunu, su arıtma tesisinde dengeleme havuzunun 400m3 kapasitede olması gerektiği inşaat betonarme işlerinin davacı tarafından yapılacağının belirtildiği, mevcut dengeleme havuzunun 300 m3 olduğu, reel kullanım miktarının 200 m3 su tutabilecek kapasitede olacağı, sisteme giren arıtılacak su miktarının ve hızının değişeceğini, sistemin işletilmesinde davacı tarafından çok büyük ihmaller yapıldığını, davacı şirketin amacının sistemi çalışamaz halde tutarak davalıya ödemesi gereken 9.915 EURO ödemekten ve sözleşme gereği ödenen hakedişin iadesi olduğunu, davanın reddini talep ettiği, Asıl davaya konu uyuşmazlık; taraflar arasında eser sözleşmesinden kaynaklı tarafların yükümülülklerini yerine getirip getirmediği davalı tarafın işi tamamlayarak eseri zamanında ve eksiksiz olarak teslim edip etmediği davalı tarafından teslim edilen kısım varsa bu kısmında ayıplı olup olmadığı ayıp var ise niteliği ile davacının iddia ettiği müspet zararı ile kısmı ifadan ayıp nedeniyle bedel indirimi taleplerinin hesaplanmasına ilişkin olduğu, Birleşen dosya davacı tarafın dava dilekçesinden özetle; davalı tarafın ihtarı üzerine fabrikaya gidildiğini, davalı tarafça davacı firma yetkililerinin fabrikaya sokulmayarak engellendiğini, davalı tarafın temerrüte düştüğünü, işveren şirket yükümlülüklerine göre ödenmemiş 9.735,00 EURO'nun ödenmesinin talep edildiği, Birleşen dosya davalı tarafın cevap dilekçesinden özetle; ........ Firmasına tesisi devreye almak için bir yıldan fazla süre verildiğini, ........ yetkililerinin geldiği tarihte firma bünyesinde ........'a dava açılmasına karar verildiğini, dava açılış tarihinin 18.12.2020 tarihi olduğunu, bu süreçte dava açacakları firma yetkililerinin fabrika içerisine alınmasının gelinen durumda anlamsız olacağını........ yetkilerinin firma içerisine alınmadığını, durumun kendilerine izah edildiğinin beyan edildiği, Birleşen davaya konu uyuşmazlık; taraflar arasında 23.10.2018 tarihli eser sözleşmesinden kaynaklı tarafların edim ve yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, davacı tarafın ihtarda belirtilen süre içerisinde, davalıların, kendilerinin fabrikaya girmelerine engel olup olmadığı bu nedenle temerrüde düşüp düşmedikleri, davacının yaptığı işlerde dikkate alınarak davalıdan eksik kalan miktarın tahsilini talep edip edemeyeceği hususlarına ilişkin olduğu, Dosyaların birlikte yapılan incelemesinde; taraflar arasında 23.10.2018 tarihli süt işletmesi tesisinden kaynaklanan endüstriel atık suların arıtılması için 600 m3 kapasiteli atık su arıtma tesisinin anahtar teslim şekilde yapılmasına yönelik sözleşme ilişkisi olduğu, iş sahibinin ......... şirketi( asıl dosya davacısı birleşen dosya davalısı), yüklenicinin........ Şirketi (asıl dosya davalısı birleşen dosya davacısı), işin konusunun 2. Maddede belirtildiği, yüklenicinin sorumluluklarının 3. Maddede belirtildiği, sözleşmenin 3.11 maddesinde telif aşamasında ........ Mühendisliğe verilen en yüksek KOİ değeri olan 1432 değerini %50'den fazla aşmadığı durumda (KOİ 2148)'e kadar garanti edildiğinin belirtildiği, işverenin sorumluluğunun 4. Maddede düzenlendiği, ........ tarafından görevlendirilecek montaj personelinin yemek ve konaklama masrafının da bu kapsamda kaldığı, işin fiyatının 55.000 EURO +%18 KDV olduğu, işin süresinin 7. Maddede 90 ve 20 gün olarak belirtildiği, Davacı ......... şirketi tarafından Amasya Sulh Hukuk Mahkemesinin ...... Değişik iş dosyası ile tespit talebinde bulunulduğu, tespit dosyası bilirkişi raporuna esas olmak üzere Çevre Mühendisi raporu ile numune analiz raporu sunulduğu, Çevre Mühendisi ....... in 20.01.2020 tarihli raporunda özetle; taraflar arasındaki sözleşmede max. KOİ değerinin 1432 mg/l değerinin %50 fazlasına kadar kadar olan atık su girişlerinde SKKY tablo 5.3 deki limit değerleri sağlamasının garanti edilmesinin istenildiği, sistemin 1500 mg/L KOİ için değil 2148 mg/l KOİ değerine göre dizayn edilmesinin istenildiğini, ancak yüklenicinin tüm hesapları 1500mg/l KOİ değerini baz alarak yaptığını, bu durumun tüm hesaplamaları etkileyecek olup tüm dizaynın baştan itibaren hatalı olduğu anlamına geldiğinin belirtildiği, mevcut atık su artırma tesisinin 600m3/gün atıksu giriş debisi ve 2148 mg/l max. KOİ beslemesinde SKKY tablo 5.3 değerini sağlayacak şekilde çalışmanın mümkün gözükmediğini belirttiği, deney raporunda KOİ değerinin 1160 olarak belirtildiği, 22.05.2019 tarihli atıksu arıtma tesisi projesi onay forumunun sunulduğu, Amasya Sulh Hukuk Mahkemesinin ....... Değişik iş dosyası bilirkişi raporundan özetle; 07/01/2020 tarihinde tesis giriş çıkış hatlarından alınan numune sonuçlarında AAT Giriş KOİ 2050, AAT Çıkış KOİ 1160 olduğu, projeye göre KOİ değerinin 1500 olarak kabul edildiği, sözleşmeye göre ........ firmasına verilen analiz değerlerinden KOİ parametresi için %50 fazlası olan 2148 mg/lt baz alınması, sözleşmenin 3.11 bendine göre tasarım değerinin talep edilenden farklı olduğu, KOİ parametresine bağlı olarak ünitelerin kapasite değişikliğininde davacının talebinden farklı olarak tasarımlandığı, sonuçta tesiste SKKY tablo 5.3 değerlerin akredite laboratuvar sonuçlarından da görüldüğü üzere sağlanamadığı, proje onay dosyasında belirtilen tank hacimleri ile tespit edilen hacimler arasında farklılık bulunduğu, DAF ünitesi sıyırıcı ekipmanlarında arızalar tespit edildiği, havalandırma ve çöktürme tanklarının kapasitelerinin proje onayı dosyasında belirtilen debi değerleri için yeterli olmadığını, havalandırma havuzunu besleyen oksijen hattının havuza yeterli gelmediğini, oksijen ölçümü yapılamadığını, sistemin otomatik çalıştırılamadığının belirtildiği, Davacı ......... şirketi tarafından davalı........ şirketine 16.10.2020 tarihinde ihtar çekildiği, bu ihtarda eksik işlerin ifası için davalıya 3 günlük süre verildiği, ihtarın 08.12.2020 tarihinde davalı tarafa tebliğ edildiği, davalı tarafın 11.12.2020 tarihli tutanak ile davaya konu tesisi gittikleri tesise girişlerine izin verilmediği, ihtarda belirtilen eskikliklerin tesbiti ve onarım hususunda herhangi bir işlem yapılamadığının belirtildiği, cevap dilekçesi ekinde analiz raporlarında KOİ değerlerinin 1151,1432,838 olduğuna ilişkin raporların ibraz edildiği, Davaya konu artıma tesisinin 58.750 EURO bedelle 3. Bir kişiye yaptırıldığı, bu projenin dosyaya ibraz edildiği, Amasya ....... Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılarak alınan rapordan özetle; sözleşme kapsamındaki maddeler, 07/01/2020 tespit raporundaki bilgiler ve 20.12.2021 tarihli keşfe ilişkin incelemelerin karşılaştırmalı olarak tablo halinde değerlendirildiği, proje onay dosyasında tasarım değeri olarak KOİ 1500 mg/l olarak hesaplandığı, tasarım değerinin sözleşmenin 3.11 maddesinde talep edilenden farklı olduğu, KOİ parametresine bağlı olarak ünitelerin kapasite değişikliğininde davacı tarafın talebinden farklı hesaplandığını, 1500 mg/l baz alınarak hesap ve tasarım yapılması ile %50 fazlası olarak kabul edilen 2148 mg/l baz alınarak hesap ve tasarım yapılmasının birbirinden farklı tasarım gerektirdiği gibi, havuz hacimleri, mekanik aksamların güç/basınç hesaplamalarını değiştirdiğini, tespit keşfinde alınan numunelerin analiz sonuçlarını SKKY Tablo 5.3 değerini sağlayamadığını, ayrıca 20/12/2021 tarihinde yapılan keşifte DAF Ünitesi ve Biolojik arıtım ünitesinin ölçütlerine göre proje onay dosyasında yer alan hesaplamalar değerlendirildiğinde tesisin teknik açıdan da yetersiz olduğunu, artıma tesisinin sözleşme kapsamında yapılmadığını kapasite olarak yetersiz olduğunu, davalı yüklenicinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediğini, işin süresinde eksiksiz tamamlanıp teslim edilmediğini, davalı tarafından teslim edilen kısımda kusur tespit edildiğini, bu kusurunun tamamlansa bile tesisinin çalışıp çalışmayacağının izafi bir durum olacağının, bu noksanlığın tesisi tamamen ayıplı ve kullanılamaz hale getirdiğini, raporda bilirkişi .......'in tespitine de yer verildiği, yüklenici tarafından yapılan imalatın tesisin yaptırılma amacına uygun (tesiste istenilen verimlikte) olmadığı için tesisin bütününü kapsadığını, arıtma tesisi vücut bulmadığından tesisin tamamının ayıplı olduğunu, davalı tarafından işi ifa edilen kısımının toplam proje bedelinin %75'ine denk geldiği, yüklenicinin sözleşmeye göre eksik teslim ettiği tesisin bedelinin bu olduğunu, davacı tarafın ödediği bedellerin sözleşmenin %85'ine denk geldiğini, aradaki fazla ödeme farkının 6.500 EURO olduğunu, davalı tarafın talep ettiği tutarın 9.735 EURO olduğunun belirtildiği, rapora karşı beyan ve itirazlar üzerine alınan ek raporda; işin oransal olarak tamamının yapılmadığını davalılarca yapılan kısmın toplam proje bedellerinin %75ini kapsadığını, ancak arıtma tesisinin bir bütün olarak vücut bulmadığından ayıp oranının %100 olarak tamamı kabulünün Mahkeme takdirin de olduğunun belirtildiği, Dosya kapsamında tarafların beyan ve itirazları dikkate alınarak bilirkişi ....... 'den oluşan heyetten rapor alındığı, rapordan özetle; montaj süresinin 126 gün aşıldığı, davacı tarafından yapılan ödemenin sözleşmenin %85,60'ına denk geldiği, davalının birleşen dosyadaki alacak miktarının 9.343,29 EURO olduğunu, davacının konaklama gideri olarak talep ettiği giderin 18.527,42 TL olduğunu, dava konusu arıtma tesisinin sözleşmede belirtilen özelliklerde projelendirilmediğini, onaylı projeye göre imalatında uygun yapılmadığının anlaşıldığını tesisin şuan çalışmadığı, hurdaya ayrılmış olduğundan tesisin ayıplı olarak değerlendirildiği, dava konusu artıma tesisinin tamamlanan işinin toplam bedelinin %75'ine denk geldiğini, ayıp oranının %100 olduğunu, tesisteki gizli ayıbın öğrenilebilmesinin ancak tesisinin tam kapasite ile çalışır duruma getirilebilmesi halinde anlaşılabilecek gizli ayıp olduğunun belirtildiği, rapora itirazlar üzerine alınan ek raporda KOİ değerinde sorumluluğun giriş suyu KOİ değerini vermeyene ait olduğunu, alacaklının temerrüde düştüğünü, tesisin tespit edilen ayıpları ile yapılan işin oranının %75'nin tamamlandığı yönünde değerlendirilmesinin uygun görülmesi halinde davalı yüklenicinin 48.675 EURO hak ettiğini, davacı tarafın yaptığı ödemenin işin %85,60 'ına denk geldiğini, fazla ödenen miktarın 6.881,71 EURO, yüklenicinin işini tam yaptığının ve davacı işverenin alacaklı temerrüdünün kabulü halinde davalının birleşen dosyadaki alacağını 9.343,29 EURO olduğunu, konaklama gideri olarak 18.527,42 TL ödeme yapıldığını, 3. Kişiyle yapılan sözleşmede KOİ değerinin 4000mg/l olduğu, dava onusu artıma tesisi ile sonradan yapılan arıtma tesisi arasında KOİ değerleri bakımından ciddi farkın olduğunu, bu iki tesisin büyüklüğünün , yapım süresinin ve bedelinin birbiriyle karşılaştırılmasının mümkün olmadığı, davacının sonradan yapılan tesisin bedellerini talep etmesinin hakkaniyete uygun olmayacağı, sözleşmeye konu tesisin ......... tarafından........ Mühendisliğe bildirilen tesisi suyu giriş değerinine göre projelendirilerek kurulumunun yapıldığının belirtildiği, asıl dosya davacısının davasını belirli hale getirdiği, Somut olayın incelemesinde; taraflar arasında anahtar teslim (götürü bedel) şeklinde yapılan eser sözleşmesi ilişkisi olduğu, davacı .........'ın işveren davalı........'ın ise yüklenici olduğu, eser sözleşmelerinin yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmeler olduğu, yüklenicinin, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorunda olduğu, eserin meydana getirilmesi sırasında, eserin yüklenicinin kusuru yüzünden ayıplı veya sözleşmeye aykırı olarak meydana getirileceği açıkça görülmesi halinde işsahibinin bunu önlemek üzere vereceği veya verdireceği uygun bir süre içinde yükleniciye, ayıbın veya aykırılığın giderilmesi; aksi takdirde hasar ve masrafları kendisine ait olmak üzere, onarımın veya işe devamın bir üçüncü kişiye verileceği konusunda ihtarda bulunabileceği, işsahibinin, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorunda olduğu, işsahibinin seçimlik haklarının TBK 475 maddesinde düzenlendiği, Dosya kapsamındaki belge ve delillerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda sözleşmenin yapılması aşamasında yani teklif aşamasında davacı tarafça davalı tarafa 3 adet labaratuvar analiz sonucunu verdiği, bu analiz sonuçlarından en yüksek KOİ değerinin 1432 olduğu, sözleşmenin 3.11. Maddesinde bu değeri %50'den fazla aşmadığı durumda (KOİ 2148)'e kadar garanti edildiğinin, dosya kapsamında celp edilen tüm raporların birbiriyle uyumlu olduğu, tüm raporlarda belirtilen ortak sorunun projede KOİ değerinin 1500 KOİ değeri üzerinden hesaplandığı, %50 fazlası olarak kabul edilen 2148 mg/l baz alınarak hesap ve tasarım yapılmadığı, bu iki değerin birbirinden farklı tasarım gerektirdiği, havuz hacimleri, mekanik aksamların güç/basınç hesaplamalarını değişeceği, bununla birlikte tespit dosyasındaki keşfinde alınan numunelerin analiz sonuçlarını SKKY Tablo 5.3 değerini sağlayamadığı, Mahkememizce talimat işlemi uyarınca 20/12/2021 tarihinde yapılan keşifte DAF Ünitesi ve Biolojik arıtım ünitesinin ölçütlerine göre proje onay dosyasında yer alan hesaplamalar değerlendirildiğinde tesisin teknik açıdan da yetersiz olduğu, artıma tesisinin sözleşme kapsamında yapılmadığı kapasite olarak yetersiz olduğu, davalı yüklenicinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediğinin, işin süresinde eksiksiz tamamlanıp teslim edilmediğinin, davalı tarafından teslim edilen kısımda kusur tespit edildiğini, bu kusurunun tamamlansa bile tesisinin çalışıp çalışmayacağının izafi bir durum olacağının, bu noksanlığın tesisi tamamen ayıplı ve kullanılamaz hale getirdiğinin belirtildiği, davalı tarafın işi eksiksiz ve tam bir şekilde sözleşme koşullarına göre yapmamasından kaynaklı birleşen davada sözleşme ile kararlaştırılan bakiye bedeli talep edemeyeceği, Davacı tarafın davalı tarafa ihtar çektiği, bu ihtarın tebliğ edildiği 3 günlük sürede davalı taraf yetkililerinin davaya konu fabrikaya alınmadıklarından kaynaklı davacı .........'ın alacaklı temerrüdüne düştüğü, davacının kar kaybı müspet zararını, davalı tarafın fabrikaya girmesine engel olması sebebiyle talep edemeyeceği, ayıp oranında bedel indirimi talebine ilişkin ise davalı tarafça sözleşme kapsamındaki işin %75'inin tamamlandığı ancak yapılan bu miktar işin sözleşme şartlarına bir bütün olarak uygun olmaması nedeniyle tamamının ayıplı olduğu, davacı tarafın alacaklının temerrüdüne düşmesinin tamamen ayıplı hale gelen iş bedelini talebine engel olmayacağı, davacı tarafın sözleşme kapsamında yaptığı %85'lik ödemenin tamamını davalıdan talep edebileceği, davacı tarafın konaklama ücreti talebinin ise taraflar arasındaki sözleşme uyarınca bu ücretin davacı .........'ın sorumluluğunda olduğu, ancak davalı tarafça yapılan işin tamamının ayıplı olması bu işin sökülerek 3. Kişi firma tarafından yeniden tesisin yapılmış olması davacı tarafın ödeme yaptığı konaklama ve yemek ücretinden kaynaklı yapılan işten elde ettiği menfaati de olmadığından bu talebin müspet zararlar içerisinde talep edilebileceği, davacı tarafça işin 3. Bir kişiye yaptırılmasına ilişkin KOİ değeri ile davalı ile yapılan sözleşmede belirlenen KOİ değeri farklılığının yapılan işin hacmi, büyüklüğü kapsamından kaynaklı olabileceği, davaya konu uyuşmazlığın nedeninin projeye göre yapılan işin sözleşmedeki taahhüt edilen KOİ değerlerine uygunluk olmamasından kaynaklı olduğundan 3. Kişiye yaptırılan işteki KOİ değer farklılığın iş bu dava yönünden sonuca etkili olmadığı değerlendirilerek aşağıdaki şekilde karar verildi. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-A)Asıl dosya olan ...... esas sayılı dosya yönünden; 1- davacının davasının kabulü ile 542.982,76 TL’nin dava tarihiden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine , 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 37.091,15.-TL karar harcından mahkememiz veznesine yatırılan 9.385,39‬.-TL peşin harcın mahsubu ile eksik kalan 27.705,76‬.-TL karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yatırılan 54,40.-TL başvurma harcı ve 9.385,39‬.-TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 4-Davacı tarafından dosyada yapılan toplam 5.301,8‬0.-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 6-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 82.017,59.-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 7-Davacı tarafından dosyaya yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleşince ve HMK 333. maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine, 8-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye irad KAYDINA, B) Birleşen Bakırköy ...... esas ...... karar sayılı dosya yönünden; 1- Birleşen davaya konu alacak talebinin reddine 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 269,85.-TL red karar harcının, mahkememiz veznesine yatırılan 1.484,33.-TL peşin harcından mahsubu ile hazineye gelir kaydına, bakiye 1.214,48‬.-TL harcın karar kesinleşince ve talebi halinde davacı tarafa iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.900,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa verilmesine, 5-Bakiye avansın karar kesinleşince yatırana iadesine, 6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye irad KAYDINA, Dair davacı vekilinin ve davalı taraf vekilinin yüzüne karşı verilen kararın, gerekçeli kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal sürede İstinaf Başvuru hakları olduğu hatırlatılarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 06/12/2023 Katip ....... ¸e-imzalıdır Hakim ...... ¸e-imzalıdır