Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/772 E. 2024/707 K.

T.C. ...6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2017/772 Esas - 2024/707 T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA VERİLEN ANKARA GEREKÇELİ KARAR 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2017/772 KARAR NO : 2024/707 DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 15/11/2017 KARAR TARİHİ : 05/12/2024 G. K.YAZILDIĞI TARİH : 05/01/2025 Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili iddiasında özetle; Davacı iş ortaklığı ile davalı idare arasında; Afşin-... Kışlaköy Açık Maden Sahası Batı Şevi Basamaklarında; Dekapaj yapılması, stabilizenin taşınması, yüklenmesi, boşaltılması, serilmesi, sulanması ve sıkıştırılması olmak üzere iki farklı işin yapımı hususunda 26.09.2011 tarihli sözleşme imzalandığını, ancak davalı idare tarafından sözleşme ve sözleşmenin eki haline getirilmiş ihale dokümanı hükümlerine ve mevzuata uyulmaması nedeniyle ve davalı idarenin haksız bir takım iş ve işlemleri neticesinde müvekkil iş ortaklığı açısından hak kayıpları yaşandığı ve ciddi zararlar meydana geldiğini, davalı İdarenin yer teslimini geç yapmasından dolayı müvekkilinin kış gelmeden önce çalışabileceği sürenin azaldığını, hava şartlarının uygun olmamasından dolayı işin yapılamadığı günler için talep edilen süre uzatımının idare tarafından uygun görülmediğini, İdarenin talebi üzerine tumbaya taşınan malzemenin farklı bir güzergâhtan nakledilmesi sebebiyle artan nakliye mesafesinden dolayı da süre uzatımı verilmediğini, kazı alanından çıkarılan malzemenin akışkanlığından dolayı döküm sahasında oluşan büyük çatlaklar ve kaymalar sebebiyle kazaların meydana geldiğini, idarenin bu konuda yapması gereken iş ve işlemleri gereği gibi yerine getirmediğini, İdarenin, Özel Teknik Şartnamenin 7. maddesinin E bendi gereğince müvekkiline süre uzatımı vermesi gerekirken, bu Şartname hükmünü yok sayarak müvekkiline gerekli süre uzatımını vermediğini, İdarenin müvekkiline ...25. Noterliğinden gönderdiği ihtarnameden sonra müvekkilinden gecikme cezası kesemeyeceği sebebiyle müvekkili İş Ortaklığının zarara uğradığını, davalı tarafından fiyat belirlemesi yapılırken, alakasız bir şekilde müvekkilince idareye verilen dekapaj pozuna dair birim fiyat dikkate alınmak suretiyle 4,298 TL/m3' lük bir fiyatın belirlendiğini, davalı idare tarafından belirlenen bu birim fiyatının, sözleşme, mevzuat, işin niteliği ve hakkaniyete aykırı olarak saptandığını, sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti" başlıklı 22. maddesinde yeni birim fiyatların hangi usul ve esaslarda tespit edileceğinin açıklandığını, buna göre yeni birim fiyatların tespitinde madde metninde yer alan sıralamaya uyulmasının gerektiğini, bu nedenle de bu konudaki yeni birim fiyatın tespitinde öncelikle, müvekkilinin ihalede idareye sunduğu fiyatların incelenmesinin gerektiğini, tumbanın oluşturulabilmesi için idarenin müvekkiline 400.000 m3 miktarında BC 15 stabilize kullanılması talimatını verdiğinden, müvekkilince bu malzemenin 9.000 metre mesafeden iş yerine taşınıp (yükleme-boşaltma dahil) yerine serildiğini, dolayısıyla yapılan bu işin müvekkili tarafından ihale safhasında idareye verilen iki poz birim fiyat tarifinden birisine çok büyük oranda uyduğunu, bu sebeple de bu işin yeni birim fiyatının saptanmasında, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22. maddesi gereğince bu poz ile kıyas edilerek hesaplama yapılması gerekirken, davalı idarece alakasız bir şekilde dekapaj yapılması pozunun esas aldığını, bu iş yapılırken kamyon ve loderlerin çalıştırıldığını, malzemenin taşındığı güzergahta önceki güzergaha nazaran daha fazla rampa ve viraj bulunduğundan daha fazla yakıt harcandığını, idarenin yeni birim fiyatı belirlerken hiçbir genel gideri, makine amortismanını, yüklenici karını vb. dikkate almadığını, davalı idare tarafından tumbada karışım yapılacağı hesap edilerek 9.000 metre uzaklığın baz alınarak fiyatın oluşturulduğunu, ancak işin yapılması safhasında zorunluluktan dolayı tumbada her zaman malzemenin karıştırılamadığı, malzemenin yüklenmesinde sıkıntı yaşanmaması için kazı alanında da nemli malzeme içersine karıştırma yapıldığını, bu durumun BC 15 malzemesinin mükerrer olarak taşınmasına sebebiyet verdiğini, dolayısıyla mükerrer taşınan malzemenin fiyatının yeniden düzenlenmesinin gerektiğini, davalının 16 nolu hakedişte bu iş için müvekkiline 40.500 m3 miktarında malzeme için ödeme yaptığını, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2013/37 D. İş dosyasındaki bilirkişi raporunda bu işin miktarının 48.171,20 m3 olarak hesaplandığını, bu iş kalemi için idare tarafından müvekkiline ödenmeyen 48.171,20 m3 lük malzeme bedelinin idareden talep edilmesi zaruretinin hasıl olduğunu, projede dekapaj işlerinde malzemenin çıkarıldığı yerden, döküm yapıldığı yere yani tumbaya kadar olan mesafenin 6.000 metre olduğunun belirtildiğini, 22.06.2012 tarihinden itibaren güzergah değişikliğinin kaçınılmaz hale geldiği, müvekkilinin bu konuda idareye vermiş olduğu 22.06.2012 tarih ve HC/1021 sayılı dilekçe nedeniyle idare tarafından güzergahın değiştirildiğini, yeni güzergah uzunluğu 7.250 metre olarak ölçüldüğünden, müvekkilinin birim fiyatın revize edilmesinin idareden talep ettiğini, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2013/37 D. İş dosyasındaki bilirkişi raporunda, bu mesafenin 6.950 metre olarak belirlendiğini, sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin " Projelerin Uygulanması " başlıklı 12. maddesinde açıklanan nedenle uzayan nakliye mesafesinden dolayı revize birim fiyatın yapılmasının gerektiğini, müvekkillerine gerekli süre uzatımlarının verilmemesi sebebiyle müvekkilinin cezalı çalıştığı sürelerde olması gerekenden daha düşük tutarda fiyat farkı ödendiğinden, davacının zararının oluştuğunu, tumbanın oluşturulabilmesi için idare tarafından BC 15 stabilize malzemenin birim fiyatının yanlış hesaplandığını, bu nedenle bu iş kalemi için fiyat farkı tutarının da müvekkiline olması gerekenden daha az ödendiğini, güzergah değişikliği dolayısıyla idarenin bu konuda birim fiyat revizyonu yapması gerekirken yapmadığını, müvekkilinin 18.03.2015 tarihinde dilekçe ile kesin kabulün yapılmasının idareden talep ettiğini, davalı idarenin 02.04.2015 tarih ve 16151 sayılı cevabi yazısında; "Personel alacaklarının olduğu ve alakalı davaların devam ettiği ve bu nedenle kesin kabulün bu aşamada yapılamayacağının" müvekkiline bildirildiğini, kesin kabulün nasıl yapılacağı hususunun sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 42.1, 44.1 ve 44.3 maddelerinde, Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliğinin 10.1 maddesinde ayrıntılı olarak açıklandığını, sözleşmenin teminat süresi başlıklı 20.1. maddesinde teminat süresinin 12 ay olarak belirlendiğini, bu sürenin dolmasından dolayı idarenin kesin kabulü yapmasının gerektiği belirterek, fazlaya dair hakkın saklı kalması kaydıyla şimdilik; -İdarenin, müvekkiline gerekli süre uzatımlarını vermemesi sebebiyle müvekkilinin hak edişlerinden kesmiş olduğu gecikme cezalarından, ceza kesintisinin yapıldığı tarihten başlayacak avans faiziyle birlikte 250.000 TL'nın, -Davalı idarenin tumba oluşturulabilmesi için verilen BC 15 stabilize malzemenin fiyatlandırmasını yaparken mevzuata aykırı şekilde yanlış poz üzerinden hesap yapması sebebiyle davacının bu kaleme dair alacağı konusunda bu işin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte 300.000 TL'nın, -Tumba oluşturulabilmesi için verilen BC 15 stabilize malzemenin fiyatlandırması yapılırken 9.000 metre olarak dikkate alınan mesafenin eksik hesaplandığından, mükerrer taşımadan doğan davacının alacağına istinaden, bu işin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte 75.000 TL'nın, -Stabilizenin taşınması, yüklenmesi, boşaltılması, serilmesi, sulanması ve sıkıştırılması iş kaleminde davacıya eksik ödenen 7.621,20 m3 malzeme bedeli olarak, bu işin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte 5.000 TL'nın, -İşin yapımı sırasında tumbaya götürülen malzemenin güzergahı değiştirildiğinden nakliye birim fiyatının revize edilmemesi sebebi ile bu işin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte 250.000 TL'nın, -İdarenin vermediği süre uzatımlarından dolayı fiyat farkı tutarları davacıya eksik ödendiğinden, hakkın doğduğu tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte 25.000 TL'nın, -Tumba oluşturulabilmesi için verilen BC 15 stabilize malzemenin yeni birim fiyatının mevzuata aykırı hesaplanmasından dolayı fiyat farkı hesaplamaları eksik yapıldığından oluşan davacı alacağına istinaden, hakkın doğduğu tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte 25.000 TL'nın, -Güzergah değişikliği nedeniyle düzenlenmesi gereken ancak düzenlenmeyen revize birim fiyat sebebiyle fiyat farkı hesabına dair , bu hakkın doğduğu tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte 30.000 TL'nın davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve kesin kabul zamanı geldiği halde, idare tarafından mevzuat hükümlerinin göz ardı edilerek işin kesin kabul işlemlerinin başlatılmaması sebebiyle Mahkemece kesin hesabın çıkartılarak, kesin hakedişin gerçekleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı Vekili 09/10/2024 tarihli talep arttırım dilekçesi ile; "stabilizenin taşınması, yüklenmesi, boşaltılması, serilmesi, sulanması ve sıkıştırılması iş kaleminde davacıya eksik ödenen malzeme bedeline yönelik 5.000 TL olan talebinin 138.453,60 TL arttırılarak 143.453,60 TL'nin, işin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davalı vekili savunmasında özetle; Davacı İş Ortaklığı ile müvekkili idare arasında Afşin-... Linyitleri İşletme Müdürlüğü Kışlaköy Açık Kömür Ocağı Batı Nihai Şev Basamaklarında Yük Hafifletme Çalışmaları Kapsamında 9.000.000 m3 dekapaj işi ile 40.500 m3 stabilizenin yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, serilmesi, sulanması ve sıkıştırılması işi için 26.09.2011 tarih ve 31.878.000 TL bedelli bir yapım sözleşmesinin imzalandığını, davacı yüklenici firmayla 26.09.2011 tarihinde sözleşmenin imzalanmasını takiben 5 gün içinde (30.09.2011 tarihinde) yüklenici firma ile yapı denetim teşkilatı arasında bir tutanağın düzenlendiğini, bu tutanakta; “Sözleşmenin 9.1 maddesi gereğince 5 gün içinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri gereğince işe başlanır” düzenlemesinin yer aldığını, fakat bu sürenin istenen dokümanların hazırlanması için yeterli olmadığının görüldüğünü, Teknik Şartnamenin 8.6. maddesinde yer teslimi için istenen dokümanlar bu sürede yetiştirilemeyeceği için hali hazır haritanın hazırlanıp firmaca getirilmesiyle yer teslimi yapılacaktır. hususlarının yer aldığını, bu tutanağı yüklenici firmanın yetkilisinin de imzaladığını, yüklenici firmanın müvekkili idareye, 30.09.2011 tarihli tutanakta belirtilen işlemlerin tamamlandığını bildirmesi üzerine idare tarafından yükleniciye 04.11.2011 tarihi itibariyle yer tesliminin yapıldığını, Sözleşmenin eki olan Teknik Şartnamenin "İşin Süresi" başlıklı 3.maddesinde; "Yer tesliminden itibaren (Çalışılmayan dönem dahil olmak üzere) 375 takvim gün olduğunun" belirtildiğini, buna göre yüklenici firmanın 375 günlük işin süresinin 04.11.2011 tarihinden itibaren başlayacağı ve 13.11.2012 tarihinde bitecek şekilde iş programını hazırladığını, bu durumda; yüklenicinin işe başlaması gereken 30.09.2011 tarihi ile yer tesliminin yapıldığı 04.11.2011 tarihi arasındaki 35 günlük sürenin, firmanın işe başlama tarihinin 04.11.2011 olarak dikkate alınarak yükleniciye kullandırıldığını, dolayısıyla davacının bu konuya dair iddiasının dayanaksız olduğunu, davacı yüklenicinin hava şartlarından dolayı çalışma yapılamadığını beyan ettiği tarihlerde, yüklenicinin makine parkının istenilen seviyelere ulaşmadığının idare tarafından tespit edildiğini ve buna ilişkin tutanakların düzenlendiğini, Sözleşmenin eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 29. maddesinde, işin yapım süresinin ve gerekmesi halinde bu sürenin hangi hallerde uzatılacağı hususlarının tarif edildiğini, bu maddede yer alan düzenlemeler gereğince yüklenici firmanın nisan ayı içinde 10 gün çalışma yapılamadığını 15.05.2012 tarihli dilekçesiyle İşletme Müdürlüğüne bildirdiğini, ancak yüklenicinin nisan ayının hangi günlerinde hava şartları nedeniyle çalışma yapamadığını bu dilekçesinde belirtmediğini, Kontrol Teşkilatının bu yönde bir tespitinin bulunmadığını, meteoroloji raporunda; nisan ayının son 8 gününde yağış ve don olayının bulunmadığının belirtildiğini, buna göre yüklenicinin; Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 29.7. maddesine göre idareye yazılı bildirimde bulunulması gereken 20 günlük süreyi geçirdiğinin açık olduğunu, yine yüklenici firmanın, mayıs ayı içinde 10 gün çalışma yapılamadığını 15.05.2012 tarihli dilekçesiyle İşletme Müdürlüğüne bildirdiğini, ancak yüklenicinin mayıs ayının hangi günlerinde hava şartları nedeniyle çalışma yapamadığını bu dilekçesinde belirtmediğini, Kontrol Teşkilatının bu yönde bir tespitinin bulunmadığını, meteoroloji raporunda, Mayıs ayının 3. 6. ve 7. günlerinde orta bir yağışın görüldüğünü, ancak firmanın bu dilekçesinde aşırı bir yağışın olduğundan bahsettiğini, meteoroloji raporlarında aşırı yağış sınırının 100 mm ve üzeri olarak belirlendiğini, bu konuda ... Meteoroloji İlçe Müdürlüğünden 2012 yılı Mart, Nisan ve Mayıs aylarında gerçekleşen yağışların geçmiş yıl ortalamalarından önemli ölçüde farklılık gösterip göstermediğinin bildirilmesinin istenildiğini, Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünden alınan yazıda, yağışların mevsim normallerinin altında olduğunun belirtildiğini, davacı tarafın, belirtilen güzergahtan farklı bir güzergahın kullanıldığı, bu sebeple artan nakliye mesafesinden dolayı yükleniciye süre uzatımı verilmemesi nedeniyle müvekkilinin zararının meydana geldiğini iddiasının yerinde olmadığını, yüklenicinin sözleşme ekinde yer alan projeye, güzergah konusu ile ilgili itirazını Yapım İşleri Genel Şartnamesinin" İşlerin Denetimi" başlıklı 14 ncü maddesinde belirtilen süre içerisinde yapmadığını, işin birim fiyat cetvelinde "Teknik Şartnamede belirtilen esaslar dahilinde dekapaj yapılması" denildiğini, mesafeye bağlı iş tanımının yapılmadığını, kazı panosunda batı şevindeki 2, 3 ve 4 no.lu basamaklara ve döküm basamaklarına göre yapılacak işlerin tariflendiğini, davacı firmayla karşılıklı imzalanmış 29.05.2013 tarihli bir Tutanağın bulunduğunu, firmanın cezalı süre içerisinde çalışarak işini tamamladığını, BC 15 ten 400.000 m3 kuru malzeme dekapajın bir sefere mahsus yaptırılmasına dair yüklenicinin 08.08.2012 tarihli talebi üzerine, firma ile karşılıklı düzenlenen 07.08.2012 tarihli tutanakla, sözleşmenin 24.1.a maddesine göre işin yapılma yeri değişikliği olarak sözleşme miktarı ve tutarı içinde değerlendirilmek üzere bu işin yaptırılmasının kararlaştırıldığını, daha sonra, kazılan malzemenin nemli olmasından dolayı tumbada döküm esnasında sıkıntı çekildiğinden firma ile karşılıklı düzenlenen 18.07.2013 tarihli tutanakla, İşletme Müdürlüğünün talebi olan ve sözleşme eki madencilik ön projesinde öngörülmeyen batı nihai şevinin hafifletilmesine yönelik BC15 ten 500.000 m3 kuru malzeme dekapaj işinin aynı mesafe ve aynı birim fiyatla (4,298 TL/m3) sözleşmenin 24. 1.a maddesine göre, işin yapılma yeri değişikliği olarak sözleşme miktarı ve tutarı içinde iş artışı olmadığının belirtilerek firmaya bu işin sözleşme kapsamında yaptırıldığını, davacının, Teknik Şartnamenin 7.e maddesi uyarınca basamak teslimleri arasında 12 günlük sürenin çalışılmayan günlerden sayılmasına dair talebinin yerinde olmadığını, basamak teslimleri arasındaki süre ile ilgili olarak AEL İşletme Müdürlüğünün 14.05.2014 tarih ve 43155 sayılı yazısı ekinde bulunan Tutanaklarda Kontrol Teşkilatı tarafından basamak teslimleri için süre verilmediğinin, (yüklenicinin ara vermediği) ifade edildiğini, sözleşmeye göre yüklenicinin, yapımını taahhüt etmiş olduğu davaya konu işi 13.11.2012 tarihinde ikmal etmesinin gerektiğini, batı şevinin emniyeti amacıyla talebi üzerine yükleniciye 45 gün süre uzatımı verilerek işin bitirilmesi gereken sürenin 28.12.2012 tarihine ötelendiğini, bu sürenin sonunda yükleniciye ...25. Noterliğinden 15.01.2013 tarih ve 1932 sayılı yazı ile işin ikmali için 10 gün süreli bir ihtarnamenin gönderildiğini, bu ihtarnamede gecikilen her gün için sözleşme bedelinin onbinde altısı oranında gecikme cezasının uygulanacağının yanı sıra 10 günlük sürenin sonunda işin ikmal edilmemesi halinde sözleşmenin fesih edileceği hususunun da yer aldığını, daha sonra davacı yüklenicinin 21.01.2013 tarih ve M.H.2013/1002 sayılı yazısı ile 45 günlük süre uzatımının, havanın fen noktasından çalışılamayacak günler ile çakışan 13 günlük kısmının 01.04.2013 tarihinden sonrasına aktarılmasını talep edip cezalı olarak çalışmaya devam etmek suretiyle işi ikmal edeceğini beyan ettiğini, yüklenicinin bu dilekçesine istinaden, idarenin yükleniciye gönderdiği 15.02.2013 tarih ve 7645 sayılı yazı ile cevaben "...tarafınıza verilen süre uzatımının 13 günlük kısmının, havanın fen noktasından çalışmaya uygun olan günlerin başlangıcı olan 01.04.2013 tarihinden itibaren kullanılarak 13 Nisan 2013 tarihine kadar işin tamamlanması gerekmektedir. İşin 13 Nisan 2013 tarihine kadar tamamlanmaması halinde firmanıza bildirildiği üzere sözleşmenin 25 nci maddesine göre işlem tesis edilecektir." hususlarının bildirdiğini, davacının; BC 15 stabilize malzemenin fiyatı oluşturulurken 9.000 metre olarak hesap edilen mesafenin eksik hesaplandığını iddiasının yerinde olmadığını, 400.000 m3 malzemenin birim fiyatının (4,298 TL/m3) idare tarafından tek yanlı olarak belirlenmediğini, ekte yer alan tutanakta da görüleceği üzere bu birim fiyatının davacının mutabakatıyla belirlendiğini, davacının, Teknik Şartnamede belirtilen esaslar dahilinde stabilizenin taşınması, yüklenmesi, boşaltılması, serilmesi, sulanması ve sıkıştırılması işi için eksik hesaplama yapıldığı iddiasının yerinde olmadığını, Teknik Şartnamenin 7 nci maddesinin g no.lu bendine göre; taşıma ve servis yollarına hak edişte ölçülerek parası ödenen kuru malzemenin döküldükten sonra tekrar kaldırılmasının, yeniden ölçülüp ödeme yapılmasının, taşıma ve servis yollarının yapılma ve tüm masraflarının yükleniciye ait olduğunu, davacının cezalı çalışma süresinde kalan işi zamanında bitirmek üzere güzergah değişikliği ile ilgili olarak karşılıklı imzalanmış olduğu 29.05.2013 tarihli tutanakta, firmaya 7 aylık cezalı çalışma süresinin verildiği, şevlerin bir an önce güvenli hale getirilmesi için yüklenici ile birlikte değerlendirmeler yapıldığı, sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin" Projeler" başlıklı 11 nci ve 12 nci maddeleri doğrultusunda proje değişikliğine gidilmesinin uygun görüldüğü, buna göre mevcut projedeki güzergah yerine aynı sözleşme koşullarında hiçbir ilave hak talebi olmaksızın iş güvenliği tedbirlerinin alınarak çalışmanın yapılmasının uygun görüldüğünün belirtildiği, davacının, gerek sözleşme süresinde gerekse de cezalı çalışma süresinde buna yönelik talebinin olmadığı, yüklenicinin cezalı süre içersinde işi güvenli bir şekilde ikmal ettiği, bu nedenle projede belirtilen güzergahtan farklı bir güzergah kullandığı, ancak bu işe dair yeni birim fiyat oluşturulmaması nedeniyle davacının idareden alacağının bulunmadığını, Sözleşmenin 14.2 nci maddesinde; sözleşmenin yürütülmesi sırasında fiyat farkı tutarının, 24.12.2002 tarih ve 5039 sayılı Bakanlar Kurulu kararına göre verileceğinin yazıldığı, anılan Bakanlar Kurulu kararına göre hazırlanan Yapım İşlerine İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların cezalı çalışılan işlerde uygulama başlıklı 11 nci maddesinde "Sözleşmesine göre süresi bitmiş, süre uzatımı alamayan ve idarenin izni ile cezalı çalışılan işlerde, fiyat farkı hesaplanırken sürenin bitim tarihinde uygulanmakta olan (Pn) değeri ile cezalı çalışılan süredeki (Pn) değerinden düşük olanı esas alınır. " denildiğini, yüklenici firmanın cezalı çalışmayı kabul edip idareye sunmuş olduğu 21.01.2013 tarih ve M.H.2013/1002 sayılı yazısındaki taahhüdüne istinaden mevzuat hükümlerine göre fiyat farkının hesaplandığını, sözleşme konusu işte, 400.000 m3 stabilize malzemenin yeni birim fiyatının (4,298 TL/m3) tek taraflı olarak hesaplanmayıp 07.08.2012 tarihli Tutanakta da görüleceği üzere yüklenicinin mutabakatıyla belirlendiğini, yüklenici birim fiyata ve mesafeye itiraz etmediğinden fiyat farkı hesaplamalarının eksik yapıldığı gerekçesiyle idarenin sorumlu tutulamayacağını, davacının, cezalı çalışma süresinde bakiye işi zamanında bitirmek üzere güzergah değişikliği ile ilgili karşılıklı imzalanmış 29.05.2013 tarihli Tutanakta, firmaya 7 aylık cezalı çalışma süresi verildiğini, şevlerin bir an önce güvenli hale getirilmesi için yüklenici ile değerlendirmeler yapıldığını, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "Projeler" başlıklı 11 nci ve 12 nci maddeleri doğrultusunda proje değişikliğine gidilmesinin uygun görüldüğünü, buna göre mevcut projedeki güzergah yerine aynı koşullarda hiçbir ilave hak talebi olmaksızın iş güvenliği tedbirlerinin alınarak çalışma yapılmasının uygun görüldüğü, davacının sözleşme süresi ve cezalı çalışma sürecinde buna yönelik bir talepte bulunmadığını, sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 45 ve 46 ncı maddelerinde, kesin kabulün nasıl yapılacağının, kesin teminatın yükleniciye nasıl iade edileceğinin tarif edildiğini, öte yandan 5510 sayılı Kanunun 90 ncı maddesine dayanılarak Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkındaki Yönetmelik hükümleri uyarınca sorgulama yapılmaksızın son hakedişin ve teminatın iade edilemeyeceğinin, 5510 sayılı Kanun ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi birlikte değerlendirildiğinde; taahhüdün sözleşme ve ihale doküman hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangibir borcunun olmadığının tespitinden sonra kesin kabulün yapılması halinde teminat mektubunun iadesinin gerekeceğini, davacı İş Ortaklığı ile idarenin taraf olduğu birçok iş davasının bulunduğu, bu iş davalarının işveren aleyhine sonuçlanmasının kuvvetle muhtemel olduğu, bu davaların sonucunda idarenin; İş Ortaklığınca çalışan işçilere ödeme yapmaması halinde, sözleşme gereğince idarenin yüklenici davacı İş Ortaklığına rücu hakkının doğacağı, teminat mektuplarının da idarenin alacağının tek garantisi olduğu, halen idarenin aleyhine açılmış bir çok dava ve beraberinde açılmış icra takipleri varken, kesin kabulün o aşamada yapılmasının imkansız olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir. Deliller; Tarafların dayandığı tüm deliller, dava konusu işe ilişkin tüm kayıtlar, ihale dosyası getirtilmiş, dosya üzerinde, tarafların ticari defterleri ve imalatlara ilişkin kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, taraf vekillerinin itirazları gözetilerek yeni bir bilirkişi heyetinden rapor ve itirazları karşılar ek rapor aldırılmıştır. Tarafların kabulünde olan 26.11.2011 tarihli "AEL Kışlaköy Açık Maden Sahası Batı Şevi Basamaklarında Dekapaj Yapılmasına dair Yapım Sözleşmesinin" taraflar arasındaki ihtilafı ilgilendiren hükümlerinin; -Madde 6 (Sözleşmenin türü ve bedeli) : "6.1) Bu sözleşme, birim fiyat sözleşme olup ihale dokümanında yer alan ön projeye/projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tarifelerine dayalı olarak, idarece hazırlanmış birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan 31.878.000,00 TL bedel üzerinden akdedilmiştir. 6.2) Yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, birim fiyat teklif cetvelinde yüklenicinin teklif ettiği ve sözleşme bedelinin tespitinde kullanılan birim fiyatlar ile varsa sonradan tespit edilen yeni birim fiyatlar esas alınır. " -Madde 7 (Sözleşme bedeline dahil olan giderler) " 7.1) Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri v.b. giderler ile ulaşım, sözleşme kapsamındaki her türlü sigorta giderleri, sözleşme bedeline dahildir. İlgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak Katma Değer Vergisi sözleşme bedeline dahil olmayıp idare tarafından yükleniciye ödenir." -Madde 8 (Sözleşmenin ekleri): " 8.2.l) İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir. 1) Yapım İşleri Genel Şartnamesi 2) İdari Şartname 3) Sözleşme 4) Birim Fiyat Tarifleri ve ekleri 5) Özel Teknik Şartname 6) Genel Teknik Şartname 7) Projeler " -Madde 9 (İşe Başlama ve Bitirme Tarihi): " 9.1) Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 5 gün içinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yer teslimi yapılarak işe başlanır. 9.2) Yüklenici taahhüdün tümünü, işyeri teslim tarihinden itibaren 375 gün içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorundadır. Sürenin hesaplanmasında; havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından bu nedenlerle ayrıca süre uzatımı verilmez. 9.4) Bu işyerinde havanın fen noktasıdan çalışmaya uygun olmadığı günler 15.12.2011 - 01.04.2012 tarihleri arasındaki 105 gündür. Ancak iş bitiminde bu devre dikkate alınmaz ve idare yükleniciden teknik şartları yerine getirerek işi tamamlaması için bu dönemde çalışmasını isteyebilir. Zorunlu nedenlerle ertesi yıla sari hale gelen işlerde, çalışmaya uygun olmayan devre ödenek durumuna ve imalatın cinsine göre dikkate alınır. " -Madde 14 (Fiyat Farkı ödemesi ve hesaplanması şartları) "14.2) Sözleşmenin yürütülmesi sırasında yükleniciye fiyat farkı verilecektir. Fiyat farkı uygulaması; konu ile ilgili 31.12.2002 tarih ve 24980/3 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 24.12.2002 tarih ve 5039 sayılı Bakanlar Kurulu kararına göre yapılacaktır. Uygulanacak sabit katsayılar: a=0,07 / b1= - / b2= - / b3= 0,55 / b4 - / b5 / c= 0,3 l / Toplam: 1,00 , 14.3) Sözleşmede yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz. " -Madde 18 (Süre uzatımı verilebilecek haller ve şartları) : " 18.l) Süre uzatımıyla ilgili hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır. " -Madde 25 (Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi): "25.l) Bu sözleşmede belirtilen süre uzatımı halleri hariç, yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde en az 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanır. 25.2) Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde, gecikilen her gün için sözleşme bedelinin onbinde altı oranında gecikme cezası uygulanır. 25.3) İhtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminatı gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. 25.4) Gecikme cezaları ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak hakediş ödemelerinden kesilir. Bu cezaların hakediş ödemelerinden karşılanamaması halinde yükleniciden ayrıca tahsilat yapılır. 25.5) Kısmi kabul öngörülmeyen işlerde işin tamamının bitirilmemesi halinde, günlük gecikme cezası sözleşme bedeli üzerinden alınır. 25.6) Kısmi gecikme cezası uygulanan işlerde, işin tamamının süresinde bitirilmemesi halinde gecikme cezası, işin bitirilmeyen kısımları için uygulanır. Bu durumda sözleşme bedelinin tamamı üzerinden gecikme cezası uygulanmaz. " olduğu görülmüştür. Hükme esas alınan, İnşaat Mühendisi, Maden Mühendisi, Mali Müşavir ve Nitelikli Hesaplama Bilirkişisinden oluşan bilirkişi heyetinin 18/09/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "Sözleşmenin 8.2.1 maddesinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ)'nin, sözleşmenin eki olduğunun belirtildiği, YİGŞ’nin 39. Maddesinde, geçici hakkedişlere ihtirazi kayıt konulduktan sonra, yüklenici tarafından en geç 10 gün içinde itiraz gerekçelerinin İdareye bildirilmesi gerektiği, aksi takdirde hakedişin olduğu gibi kabul edilmiş sayılacağı hükme bağlandığı, 11, 12, 13, 14 ve 15 nolu hakedişlerdeki ihtirazi kaydın, YİGŞ’nin 39. Maddesinde belirtilen usule uygun olmadığı, 16 nolu hakedişteki ihtirazi kaydın ise “… tarihli dilekçede yazılı ihtirazi kayıtla…” ifadesine yer verilmemekle birlikte, gerekçeli olması nedeniyle usulüne uygun olduğunun Mahkemece uygun görülmesi halinde; Davacı yanın ihtirazi kaydı bulunan kesinti kalemlerinden dolayı davacının alacaklı olup olmayacağının değerlendirilebileceği, diğer kalemler yönünden hakedişleri olduğu gibi kabul etmiş sayılacağından, bir talepte bulunamayacağı, Davalı İdare tarafından gerekli süre uzatımlarının verilmemesi sebebiyle davacı yüklenicinin, ara hak edişlerden kesilen gecikme cezalarının kendisine iade edilmesine dair talebi değerlendirildiğinde; Yüklenici firmanın 375 günlük işin süresini 04.11.2011 tarihinden itibaren başlayacak ve 13.11.2012 tarihinde bitecek şekilde iş programını hazırladığı, bu durumda; yüklenicinin işe başlaması gereken 30.09.2011 tarihi ile yer tesliminin yapıldığı 04.11.2011 tarihi arasındaki 35 günlük sürenin, firmanın işe başlama tarihinin 04.11.2011 olarak dikkate alınmasıyla yükleniciye kullandırıldığı, dolayısıyla davacının, İdarenin yer teslimini geç yapmasından dolayı müvekkilinin kış gelmeden önce çalışabileceği sürenin azaldığı, bu sebeple yüklenici iş ortaklığının zarara uğradığına dair iddiasının dayanaksız olduğu, Hava şartlarının uygun olmamasından dolayı işin yapılamadığı günler için talep edilen süre uzatımının idare tarafından uygun görülmemesi sebebiyle yüklenicinin zarara uğradığı hususunda; Yüklenici firma, hak edişlere düştüğü şerhlerde; “..hava şartlarından dolayı çalışılamayan günler, kontrol teşkilatı, Meteoroloji Müdürlüğü raporları ve firmamızın AEL İşletme Müdürlüğü'ne yazılı olarak anında bildirilmesine rağmen çalışılmayan günler iş süresi olarak kabul edilmiş ve ceza kesilmiştir..” şeklinde itirazda bulunduğu, sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin Geçici Hakediş Raporları başlıklı 39 ncu maddesinde; "Yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerçekleri, idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu "İdareye verilen... tarihli dilekçemde yazılı ihtirazı kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gereklidir. Eğer yüklenicinin hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, ödendiği tarihten başlamak üzeren çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorundadır. Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır." denilmekte olup, yüklenicinin ara hakedişlere yapmış olduğu itirazın şeklinin, Şartnamede tarif edilen usule uymadığı, Mahkeme aksi kanaatte ise davacı yüklenicinin; hava şartlarından dolayı çalışılamayan günlerden dolayı Teknik nezaretçi tarafından teknik nezaretçi defterine not edilen ve ruhsat sahibi idare yetkilisince de imzalanan, “hava koşullarından dolayı çalışma yapılamadığı” belirtilen günler için süre uzatımı talebinin idare tarafından dikkate alınarak çalışılamayan günler için süre uzatımı olarak 1 gün süre uzatımı verilmesinin uygun olacağı, İdarenin talebi üzerine tumbaya taşınan malzemenin farklı bir güzergâhtan nakledilmesi sebebiyle artan nakliye mesafesinden dolayı süre uzatımı verilmemesi sebebiyle yüklenicinin zarara uğradığı hususunda, projede kazı alanı ile tumbaya kadar olan mesafenin 6.000 metre olduğunun belirtildiği, ancak 22.06.2012 tarihinden itibaren güzergah değişikliğinin kaçınılmaz hale geldiği, yüklenicinin idareye vermiş olduğu 22.06.2012 tarih ve HC/1021 sayılı dilekçeye istinaden idare tarafından güzergahın değiştirildiği, ... 2 . Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/270 D.İş dosyasında bulunan 24.07.2012 tarihli bilirkişi raporunda bu mesafenin 6.985 metre olarak tespit edildiği, davacı vekilinin dilekçesinde bu mesafeyi ortalama 6.950 metre olarak kabul ettiği, dosya kapsamında yer alan 29/05/2013 tarihli tutanakta “Batı Şevi Yük Hafifletme ve Şev Düzeltme çalışmalarında yüklenici firmalar ve hava şartlarından kaynaklanan nedenlerden dolayı 9.000.000 metreküplük kazanan ancak 2.100.000 metreküplük kısmı yapılabilmiş programın çok gerisinde kalınmıştır 15/04/2013 tarihinde yüklenici tarafından işin 210 günde tamamlanacağı taahhüt edilmiştir ancak bu programda da önemli oranda aksama mevcuttur…. Kazı hızının artırılarak şevlerin bir an önce güvenli hale getirilebilmesi için müfettiş raporu doğrultusunda yüklenici firmayla birlikte değerlendirmeler yapılmıştır. Yapım İşleri Genel Şartnamesinin projeler başlıklı 11 ve 12. maddeleri doğrultusunda proje değişikliğine gidilmesi uygun görülmüştür buna göre mevcut projedeki güzergah yerine aynı sözleşme koşullarında, hiçbir ilave hak talebi olmaksızın iş güvenliği tedbirleri alınarak ekteki projeye göre yüklü kamyonların bant dağıtım merkezi çelik köprülerden boş kamyonların ise stok köprüden geçerek geçmesinin uygun olduğuna karar verilmiştir.” Denildiği ve davacı İş Ortaklığı tarafından da ihtirazi kayıt konulmaksızın imzalandığı görülmekle, davacı yanın güzergah değişikliğinden dolayı ilave süre talebinde bulunamayacağının değerlendirildiği, Konveyörlerin (3 adet) yer değiştirmesinden dolayı süre uzatımı verilmesi hususunda; Bant konveyörlerin yer değiştirmesinden dolayı geçecek sürenin işin süresinden sayılmayacağı teknik şartnamede belirtilmiş olmakla, teknik şartnamesinde bu sürenin azami 12 gün olacağı belirtilmiş olup en az ne süre olacağı yazılmadığı, ayrıca teknik şartnamesinde bahsedilen bant konveyörlerinin taşıması yapılacağı ve yüklenicinin faaliyetlerine ara vereceği günlerin, fiili olarak iş süresinden sayılmaması gerektiği düşünülmekte olup, davacı yüklenicinin ise fiiliyatta herhangi bir ara vermemiş olduğu AEL İşletme Müdürlüğünün 14.05.2014 tarih ve 43155 sayılı yazısı ekinde bulunan tutanaklardan tespit edildiği, bu kapsamda fiiliyatta işe ara vermemiş olan yüklenici nezdinde iş süresinden sayılamayacak bir dönemden de bahsedilemeyeceği, tüm bu hususlar dikkate alındığında, Teknik Şartname Madde 7-e kapsamında bir süre uzatımı verilmesine gerek olmadığının değerlendirildiği, Davacı vekilinin “..BC15 kuru malzemenin iş için gerekli olmasından dolayı talep edilmiş, ancak idare 135 günlük bir süreden sonra kullanımına onay vermiştir. Ancak idare bu 135 günlük sürenin sadece 45 gününü süre uzatımı olarak vermiş kalan 90 günü vermemiştir. Bundan dolayı bu 90 gün süre uzatımı olarak verilmelidir..” şeklindeki talebinin, takdiri Mahkemeye ait olmak üzere; bu süreçte işin tamamen durmadığı ve zor da olsa devam ettiği göz önüne alındığında davacının bu hususa ilişkin talebinin uygun olmadığının değerlendirildiği, Stabilizenin taşınması, yüklenmesi, boşaltılması, serilmesi, sulanması sıkıştırılması iş kaleminde, davacıya eksik ödenen 7.621,20 m3 malzeme bedelinin, davacıya ödenmesine dair talebi değerlendirildiğinde, bu hususla ilgili olarak, yüklenici firmanın idareye sunduğu ve kesinleştiğini iddia ettiği kesin hesap kübaj icmal tablosuna göre yapılan hesabın kabul edilmesi durumunda, eksik ödenen malzeme bedeli de hesabın içinde olacağından ayrıca bir değerlendirme yapılmasına gerek görülmediği, İşin yapımı sırasında tumbaya götürülen malzemenin güzergahı değiştirildiğinden nakliye birim fiyatının revize edilmesi gerekirken idare bu fiyatı revize etmediğinden bu zararın tazmin edilmesine dair talep değerlendirildiğinde; Dosya kapsamında yer alan 29/05/2013 tarihli tutanakta “Batı Şevi Yük Hafifletme ve Şev Düzeltme çalışmalarında yüklenici firmalar ve hava şartlarından kaynaklanan nedenlerden dolayı 9.000.000 metreküplük kazanan ancak 2.100.000 metreküplük kısmı yapılabilmiş programın çok gerisinde kalınmıştır 15/04/2013 tarihinde yüklenici tarafından işin 210 günde tamamlanacağı taahhüt edilmiştir ancak bu programda da önemli oranda aksama mevcuttur…. Kazı hızının artırılarak şevlerin bir an önce güvenli hale getirilebilmesi için müfettiş raporu doğrultusunda yüklenici firmayla birlikte değerlendirmeler yapılmıştır. Yapım İşleri Genel Şartnamesinin projeler başlıklı 11 ve 12. maddeleri doğrultusunda proje değişikliğine gidilmesi uygun görülmüştür buna göre mevcut projedeki güzergah yerine aynı sözleşme koşullarında, hiçbir ilave hak talebi olmaksızın iş güvenliği tedbirleri alınarak ekteki projeye göre yüklü kamyonların bant dağıtım merkezi çelik köprülerden boş kamyonların ise stok köprüden geçerek geçmesinin uygun olduğuna karar verilmiştir.” denildiği ve davacı İş Ortaklığı tarafından da ihtirazi kayıt konulmaksızın imzalandığı görülmekle, davacı yanın güzergah değişikliğinden dolayı bir talepte bulunamayacağının değerlendirildiği, keza; davacı yan 12 nolu hakedişte nakliye mesafesi ile ilgili ihtirazi kayıt düşmemiş, 13, 14 ve 15 nolu hakedişlerde ise YİGŞ’nin 39 maddesinde yer alan usule uygun olarak ihtirazi kayıtta bulunmadığını, İdarenin, tumba oluşturulabilmesi için verilen BC15 stabilize malzemenin fiyatlandırmasını yaparken mevzuata aykırı şekilde yanlış poz üzerinden hesap yapması sebebiyle davacının bu kaleme dair alacağı talebi değerlendirildiğinde; Dosyada yer alan 07/08/2012 tarihli Tutanakla “Yeni Birim Fiyat Tespiti Teknik Analizi - BC 15 Kazı Panosu Birim Fiyat Analizi başlığı altında artan mesafe miktarları birim metrekare deka plaja düşen daha fazla harcanan akaryakıt miktarı ve mazot fiyatları da nazara alınarak yeni birim fiyat belirlendiği ve davacı yanca “BC 15’ten 400.000 m3 kuru malzeme taşınması için belirlenen yeni fiyat 4.298 TL./m3 sadece bu iş için kullanılacaktır. Başka işlerde emsal teşkil etmeyecektir.” şeklinde şerh düşüldüğü, dosyada bulunan 18/07/2013 tarihli tutanakla “…Komisyonumuzun yerinde yaptığı incelemelerde yüklenici firmanın sağlıklı tumba oluşturabilmesi sorunsuz kazı yapabilmesi ve taahhüt ettiği işin zamanında gerçekleştirilebilmesi için proje sınırları dışında bulunan BC 15’ten 400.000 metreküp kuru malzeme dekapaj yapılması için olur alınmıştır. Ancak mevcut 9.000.000 metreküp dekapaj işinin 4.000.000 metreküplük kısmı tamamlanmış 5.000.000 metreküplük kısmı ise halen kazılmamıştır. Mevcut 5.000.000 metreküplük dekapajın tamamlanması için ilgili firma 16/07/2013 tarih ve 2013 - 002 yazısı sayılı yazısıyla 500.000 metreküp stabilize malzeme verilmesini talep etmiştir. 500.000 metreküp ve BC 15’ten daha evvel vermiş olduğumuz 400.000 metreküplük stabilize ocağından mesafe ve birim fiyat aynı kalmak koşuluyla mutabakata varılmıştır." denildiği ve davacı İş Ortaklığınca ihtirazi kayıtsız olarak imzalandığı görülmekle, davacı yanın 5.000.000 m3’lük dekapaj için yeni birim fiyat belirlenmesi talebinin yerinde olmadığının değerlendirildiği, Konveyörlerin (3 adet) yer değiştirmesinden dolayı süre uzatımı verilmesi hususunda; Bant konveyörlerin yer değiştirmesinden dolayı geçecek sürenin işin süresinden sayılmayacağı teknik şartnamede belirtilmiş olmakla, teknik şartnamesinde bu sürenin azami 12 gün olacağı belirtildiğini, en az ne süre olacağının yazılmadığı, ayrıca teknik şartnamesinde bahsedilen bant konveyörlerinin taşıması yapılacağı ve yüklenicinin faaliyetlerine ara vereceği günlerin, fiili olarak iş süresinden sayılmaması gerektiğini, davacı yüklenicinin ise fiiliyatta herhangi bir ara vermemiş olduğu AEL İşletme Müdürlüğünün 14.05.2014 tarih ve 43155 sayılı yazısı ekinde bulunan tutanaklardan tespit edildiğini, bu kapsamda fiiliyatta işe ara vermemiş olan yüklenici nezdinde iş süresinden sayılamayacak bir dönemden de bahsedilemeyeceği, Teknik Şartnamenin Madde 7-e kapsamında bir süre uzatımı verilmesine gerek olmadığının değerlendirildiği, Davacı tarafın “..BC15 kuru malzemenin iş için gerekli olmasından dolayı talep edilmiş, ancak idare 135 günlük bir süreden sonra kullanımına onay vermiştir. Ancak idare bu 135 günlük sürenin sadece 45 gününü süre uzatımı olarak vermiş kalan 90 gün vermemiştir. Bundan dolayı bu 90 gün süre uzatımı olarak verilmelidir.” şeklindeki talebinin, takdiri Mahkemeye ait olmak üzere, bu süreçte işin tamamen durmadığı ve zor da olsa devam ettiği göz önüne alındığında davacının bu hususa ilişkin talebinin uygun olmadığının değerlendirildiği, Stabilizenin taşınması, yüklenmesi, boşaltılması, serilmesi, sulanması sıkıştırılması iş kaleminde, davacıya eksik ödenen 7.621,20 m3 malzeme bedelinin, davacıya ödenmesine dair talebi değerlendirildiğinde, yüklenici firmanın idareye sunduğu ve kesinleştiğini iddia ettiği kesin hesap kübaj icmal tablosuna göre yapılan hesabın kabul edilmesi durumunda, eksik ödenen malzeme bedeli de hesabın içinde olacağından ayrıca bir değerlendirme yapılmasına gerek görülmediğini, İşin yapımı sırasında tumbaya götürülen malzemenin güzergahı değiştirildiğinden nakliye birim fiyatının revize edilmesi gerekirken idare bu fiyatı revize etmediğinden, bu zararın tazmin edilmesine dair talebin değerlendirildiğinde; Dekapaj işlerinde projede; pasanın çıkarıldığı yerden döküm yapıldığı yere kadar ( yani tumba yerine ) kadar olan mesafenin 6.000 metre olarak belirtildiği göz önüne alındığında; ihaleye teklif veren isteklilerin de "Herşey dahil dekapaj yapılması" iş kaleminde, 6.000 metreyi dikkate alarak tekliflerini verdiklerinin kabulü gerektiğini, somut olayda davacı yüklenicinin "Teklif Birim Fiyat" esasına göre ihaleye çıkılan bu işte davalı idareye ihalede, "Herşey dahil dekapaj yapılması" iş kalemine 3,47 TL/m3'lük birim bedeli teklif ederken, 6.000 metreyi dikkate alarak teklif verdiğinin kabulü gerektiği, hal böyle olmakla beraber dosyaya sunulan tüm bilgi ve belgeler incelendiğinde; dekapaj işlerinde işin yapımının hızlandırılması amacıyla; pasanın çıkarıldığı yerden döküm yapıldığı yere kadar (yani tumba yerine) kadar olan güzergahta tarafların mutabakatıyla değişiklik yapıldığı ve de taşıma mesafesinin uzadığı, dosya kapsamında yer alan 29/05/2013 tarihli tutanakta “Batı Şevi Yük Hafifletme ve Şev Düzeltme çalışmalarında yüklenici firmalar ve hava şartlarından kaynaklanan nedenlerden dolayı 9.000.000 metreküplük kazanan ancak 2.100.000 metreküplük kısmı yapılabilmiş programın çok gerisinde kalınmıştır 15/04/2013 tarihinde yüklenici tarafından işin 210 günde tamamlanacağı taahhüt edilmiştir ancak bu programda da önemli oranda aksama mevcuttur... Kazı hızının artırılarak şevlerin bir an önce güvenli hale getirilebilmesi için müfettiş raporu doğrultusunda yüklenici firmayla birlikte değerlendirmeler yapılmıştır. Yapım İşleri Genel Şartnamesinin projeler başlıklı 11 ve 12. maddeleri doğrultusunda proje değişikliğine gidilmesi uygun görülmüştür buna göre mevcut projedeki güzergah yerine aynı sözleşme koşullarında, hiç bir ilave hak talebi olmaksızın iş güvenliği tedbirleri alınarak ekteki projeye göre yüklü kamyonların bant dağıtım merkezi çelik köprülerden boş kamyonların ise stok köprüden geçerek geçmesinin uygun olduğuna karar verilmiştir.” denildiği ve davacı İş Ortaklığı tarafından da ihtirazi kayıt konulmaksızın imzalandığı görülmekle, davacı yanın güzergah değişikliğinden dolayı bir talepte bulunamayacağının değerlendirildiği, Keza; davacı yanın 12 nolu hakedişte nakliye mesafesi ile ilgili ihtirazi kayıt düşmediği, 13, 14 ve 15 nolu hakedişlerde ise YİGŞ'nin 39 maddesinde yer alan usule uygun olarak ihtirazi kayıtta bulunmadığı, İdarenin, tumba oluşturulabilmesi için verilen BC 15 stabilize malzemenin fiyatlandırmasını yaparken mevzuata aykırı şekilde yanlış poz üzerinden hesap yapması sebebiyle davacının bu kaleme dair talebi diğerlendirildiğinde; Dosyada yer alan 07/08/2012 tarihli Tutanakla “Yeni Birim Fiyat Tespiti Teknik Analizi - BC 15 Kazı Panosu Birim Fiyat Analizi başlığı altında artan mesafe miktarları birim metrekare dekapaja düşen daha fazla harcanan akaryakıt miktarı ve mazot fiyatları da nazara alınarak yeni birim fiyat belirlendiği ve davacı yanca “BC 15'ten 400.000 m3 kuru malzeme taşınması için belirlenen yeni fiyat 4.298 TL./m3 sadece bu iş için kullanılacaktır. Başka işlerde emsal teşkil etmeyecektir.” şeklinde şerh düşüldüğü, dosyada mübrez 18/07/2013 tarihli Tutanakla “... Komisyonumuzun yerinde yaptığı incelemelerde yüklenici firmanın sağlıklı tumba oluşturabilmesi sorunsuz kazı yapabilmesi ve taahhüt ettiği işin zamanında gerçekleştirilebilmesi için proje sınırları dışında bulunan BC 15'ten 400.000 metreküp kuru malzeme dekapaj yapılması için olur alınmıştır. Ancak mevcut 9.000.000 metreküp dekapaj işinin 4.000.000 metreküplük kısmı tamamlanmış 5.000.000 metreküplük kısmı ise halen kazılmamıştır. Mevcut 5.000.000 metreküplük dekapajın tamamlanması için ilgili firma 16/07/2013 tarih ve 2013 - 002 yazısı sayılı yazısıyla 500.000 metreküp stabilize malzeme verilmesini talep etmiştir. 500.000 metreküp ve BC 15'ten daha evvel vermiş olduğumuz 400.000 metreküplük stabilize ocağından mesafe ve birim fiyat aynı kalmak koşuluyla mutabakata varılmıştır. “ denildiği ve davacı İş Ortaklığınca ihtirazi kayıtsız olarak imzalandığı görülmekle, davacı yanın 5.000.000 m3'lük dekapaj için yeni birim fiyat belirlenmesi talebinin yerinde olmadığının değerlendirildiği, Kesin kabul zamanı geldiği halde, idare tarafından mevzuat hükümlerinin göz ardı edilerek işin kesin kabul işlemlerinin başlatılmaması sebebiyle Mahkemece kesin hesabın çıkartılarak kesin hak edişin gerçekleştirilmesine dair talep değerlendirildiğinde; Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 40 ncı maddesinde yer alan düzenlemeye göre; işin geçici kabulü yapıldıktan sonra, idarenin görevli kıldığı yapı denetim görevlisi, yüklenici veya vekili ile birlikte işin gidişine paralel olarak daha önce hazırlanıp karşılıklı imzalanmış bulunan kesin metraj ve hesaplar ile işin gidişine paralel hazır olmayanları, birlikte tamamlayıp imzalayarak geçici kabul tarihinden başlamak üzere en çok altı ay içinde idareye teslim etmek zorundadır. Aynı Şartnamenin aynı maddesinde yer alan bir başka düzenlemeye göre; Yapı denetim görevlisi belirtilen süre içinde kesin hesapları idareye teslim etmediği takdirde, yüklenici kendi hazırladığı kesin hesapları idareye vererek incelenmesini ve onaylanmasını isteyebilmektedir. Davaya konu işte; geçici kabulden sonra taraflarca ne müştereken, ne yapı denetim görevlisi tarafından re'sen, keza ne de yüklenici tarafından re'sen kesin metraj ve hesapların hazırlanıp idareye sunulmadığı, Şartnamenin yine aynı maddesinde; kesin hak ediş raporunun düzenlenebilmesi için kesin kabulün yapılmış olmasına işaret edildiği, Heyetçe mahallinde yapılacak bir inceleme ile işin kesin kabulünün yapılmasının aradan geçen yıllar ve sahada devam eden çalışmalar dikkate alındığında imkansız olacağının değerlendirildiği, yapılan kesin hesap neticesinde davacının 143.453,60-TL. alacağı olduğunun hesaplandığı, davacının, taraflar arasında imzalanmış olan 11-16 nolu hakkedişlere ihtirazi kayıt koymak suretiyle imzalamış olduğu, 11, 12, 13, 14 ve 15 nolu hakedişlerdeki ihtirazi kaydın, YİGŞ'nin 39. Maddesinde belirtilen usule uygun olmadığı, 16 nolu hakedişteki ihtirazi kaydın gerekçeli olması nedeniyle usulüne uygun olduğu kanaatine varılmış olmakla; a) Yapılan kesin hesap sonucunda davacının 143.453.60-TL. kesin hesaptan kaynaklanan alacağı bulunduğu, b) Davacı yanın 16 nolu hakedişe yapmış olduğu ihtirazı kaydın usulüne uygun olduğu kanaatine varılması halinde; iadesi gereken gecikme cezası 661.044,30- TL. gecikme cezası ve 143.453,60-TL. kesin hesap alacağı olmak üzere toplam alacağının 804.487.90-TL. olarak hesaplandığı" belirtilmiştir. Somut olayda iddia, savunma ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; Açılan davanın, eser sözleşmesi kapsamında, yüklenicinin gecikme cezası kesintisinin iadesi, yeni birim fiyat tespiti ile fiyat farkından kaynaklanan alacağın tahsili ve sözleşmeye aykırılıklar sebebiyle oluşan zararının tazmini talepli olduğu görülmüştür. Taraflar arasında 26.11.2011 tarihli "AEL Kışlaköy Açık Maden Sahası Batı Şevi Basamaklarında Dekapaj Yapılmasına dair Yapım Sözleşmesinin" varlığı, davacı iş ortaklığının yüklenici, davalının iş sahibi olduğu ihtilafsızdır. Sözleşmenin birim fiyat esaslı olduğu, davacının “9.000.000-m3 dekapaj yapılması ve 40.500 m3 stabilizenin taşınması, yüklenmesi boşaltılması, serilmesi, sulanması, sıkıştırılması” iş kalemlerini 31.878.000,00-TL. bedelle 375 gün içinde geçici kabule hazır hâle getirmeyi taahhüt ettiği görülmüştür. Davacı taraf, davalı iş sahibi idarenin, gerekli süre uzatımlarını vermemesi sebebiyle hakedişlerinden kesilen gecikme cezalarının haksız olduğunu, İdarenin tumba oluşturulabilmesi için verilen BC 15 stabilize malzemenin fiyatlandırmasını yaparken mevzuata aykırı şekilde yanlış poz üzerinden hesap yaptığını, malzemenin fiyatlandırması yapılırken mesafenin eksik hesaplandığını, malzeme bedelinin eksik ödendiğini, işin yapımı sırasında tumbaya götürülen malzemenin güzergahı değiştirildiğinden nakliye birim fiyatının revize edilmesi gerekirken idarenin bu fiyatı revize etmemesi nedeniyle zarara uğradıklarını, davalının vermediği süre uzatımlarından dolayı fiyat farkı tutarlarının davacıya eksik ödendiğini, malzemenin yeni birim fiyatının mevzuata aykırı hesaplanmasından dolayı fiyat farkı hesaplamaları eksik yapıldığını, güzergah değişikliği nedeniyle düzenlenmesi revize birim fiyatının düzenlenmediğini, fiyat farkından dolayı alacaklı olduklarını iddia ederek, kesin kabulün Mahkemece yapılmasına karar verilmesini talep etmiş, davalı taraf ise; davacının iddialarını kabul etmeyerek davacıya gereken süre uzatımının verildiğini, buna ilişkin tutanakların imzalandığını, davacı tarafın hava muhalefetine dayalı iddialarının yerinde olmadığını, kazılan malzemenin nemli olmasından dolayı tumbada döküm esnasında sıkıntı çekildiğinden davacı ile karşılıklı düzenlenen 18.07.2013 tarihli Tutanakla BC15 ten 500.000 m3 kuru malzeme dekapaj işinin aynı mesafe ve aynı birim fiyatla (4,298 TL/m3) sözleşmenin 24. 1.a maddesine göre, işin yapılma yeri değişikliği olarak sözleşme miktarı ve tutarı içinde iş artışı olmadığının belirtilerek firmaya bu işin sözleşme kapsamında yaptırıldığını, davacı yanın bu tutanağı imzaladığı, davacı yüklenicinin 21.01.2013 tarih ve M.H.2013/1002 sayılı yazısı ile 45 günlük süre uzatımının, havanın fen noktasından çalışılamayacak günler ile çakışan 13 günlük kısmının 01.04.2013 tarihinden sonrasına aktarılmasını talep edip cezalı olarak çalışmaya devam etmek suretiyle işi ikmal edeceğini beyan ettiğini, BC 15 stabilize malzemenin fiyatı oluşturulurken birim fiyatın davacının mutabakatıyla belirlendiğini, eksik hesaplama yapıldığını iddiasının yerinde olmadığını, yüklenici firmanın cezalı çalışmayı kabul edip idareye sunmuş olduğu 21.01.2013 tarihli taahhüdüne istinaden mevzuat hükümlerine göre fiyat farkının hesaplandığı, kesin teminatın iade koşullarının oluşmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. Buna göre taraflar arasında; Mevzuata aykırı olarak süre uzatımı verilmemesi sebebiyle kesilmiş olan gecikme cezasının olup olmadığı, mevzuata aykırı yanlış poz üzerinden ve birim fiyata etki edecek kalemlerin dikkate alınmaması davacının zararının oluşup oluşmadığı, mesafenin, hesaplamada eksik hesap edilip edilmediği, eksik hesaplama nedeniyle malzeme bedelinin eksik ödenip ödenmediği, uzayan nakliye mesafesinden dolayı revize birim fiyat oluşturulmasının gerekip gerekmediği, verilmeyen süre uzatımı nedeniyle fiyat farkı hesaplamalarının eksik yapılıp yapılmadığı, belirlenen yeni birim fiyatın mevzuata aykırı olup olmadığı, güzergah değişikliği nedeniyle düzenlenmeyen revize birim fiyat dolayısıyla fiyat farkından kaynaklı davacının alacağının olup olmadığı, kesin hesabın yapılmamasının mevzuata uygun olup olmadığı konusunda ihtilaf olduğu tespit edilmiştir. Dosya kapsamına uygun denetlenebilir bilirkişi heyetinin yukarıda özetlenen raporunda da belirtildiği gibi, Sözleşmenin 8.2.1 maddesine göre Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ)'nin, sözleşmenin eki olduğu, YİGŞ’nin 39. Maddesine göre, geçici hakkedişlere ihtirazi kayıt konulduktan sonra, yüklenici tarafından en geç 10 gün içinde itiraz gerekçelerinin İdareye bildirilmesi gerektiği, aksi takdirde hakedişin olduğu gibi kabul edilmiş sayılacağı hükme bağlandığı, davacı iş ortaklığının, davalı idare tarafından gerekli süre uzatımlarının verilmemesi sebebiyle davacı yüklenicinin ara hakedişlerden kesilen gecikme cezalarının kendisine iade edilmesine dair talebi yönünden; Davacı yüklenicinin 375 günlük işin süresini 04.11.2011 tarihinden itibaren başlayacak ve 13.11.2012 tarihinde bitecek şekilde iş programını hazırladığı, yüklenicinin işe başlaması gereken 30.09.2011 tarihi ile yer tesliminin yapıldığı 04.11.2011 tarihi arasındaki 35 günlük sürenin, firmanın işe başlama tarihinin 04.11.2011 olarak dikkate alınmasıyla yükleniciye kullandırıldığı, bu sebeple davacı iş ortaklığının zararının oluşmadığı, hava şartlarının uygun olmamasından dolayı işin yapılamadığı günler için talep edilen süre uzatımının idare tarafından verilmemesi sebebi ile davacı yüklenicinin zarara uğradığı iddiası yönünden, davacının ara hakedişlere yapmış olduğu itirazın YİGŞ’nin 39. Maddesinde tarif edilen usule uymadığı, bu sebeple gecikme cezasının iadesine yönelik talebinin yerinde olmadığı, davacının, davalı İdarenin talebi üzerine tumbaya taşınan malzemenin farklı bir güzergâhtan nakledilmesi sebebiyle artan nakliye mesafesinden dolayı süre uzatımı verilmemesi sebebiyle yüklenicinin zarara uğradığı iddiası yönünden, davacı İş Ortaklığı tarafından, düzenlenen tutanağın ihtirazi kayıt konulmaksızın imzalandığı, bu sebeple davacı iş ortaklığının güzergah değişikliğinden dolayı ilave süre talebinde bulunamayacağı, konveyörlerin yer değiştirmesinden dolayı süre uzatımı verilmesi hususunda ise; davacı yüklenicinin fiiliyatta herhangi bir ara vermemiş olduğu AEL İşletme Müdürlüğünün 14.05.2014 tarih ve 43155 sayılı yazısı ekinde bulunan tutanaklardan anlaşıldığı, bu kapsamda fiiliyatta işe ara vermemiş olan yüklenici nezdinde iş süresinden sayılamayacak bir dönemden de bahsedilemeyeceği, buna göre, Teknik Şartname 7-e maddesi kapsamında bir süre uzatımı verilmesine gerek olmadığı, davacı tarafın BC15 kuru malzemenin iş için gerekli olmasından dolayı davalı idarece verilmeyen 90 gün süre uzatımı olarak verilmemesi yönündenki talebinin, bu süreçte işin tamamen durmadığı göz önüne alındığında, davacının talebinin yerinde olmadığı, işin yapımı sırasında tumbaya götürülen malzemenin güzergahı değiştirildiğinden nakliye birim fiyatının revize edilmediğinden bahisle zarar talebi yönünden, 29/05/2013 tarihli tutanakta ve 12 nolu hakedişte nakliye mesafesi ile ilgili ihtirazi kayıt düşmeyen, 13, 14 ve 15 nolu hakedişlerde ise YİGŞ’nin 39 maddesinde yer alan usule uygun olarak ihtirazi kayıtta bulunmayan davacı yanın güzergah değişikliğinden dolayı bir talepte bulunamayacağı, davalı İdarenin, tumba oluşturulabilmesi için verilen BC15 stabilize malzemenin fiyatlandırmasını yaparken mevzuata aykırı şekilde yanlış poz üzerinden hesap yapması sebebiyle davacının bu kaleme dair alacağı yönünden, 07/08/2012 tarihli Tutanakla “Yeni Birim Fiyat Tespiti Teknik Analizi - BC 15 Kazı Panosu Birim Fiyat Analizi başlığı altında artan mesafe miktarları birim metrekare deka plaja düşen daha fazla harcanan akaryakıt miktarı ve mazot fiyatları da nazara alınarak yeni birim fiyat belirlendiği ve davacı yanca “BC 15’ten 400.000 m3 kuru malzeme taşınması için belirlenen yeni fiyat 4.298 TL./m3 sadece bu iş için kullanılacaktır. Başka işlerde emsal teşkil etmeyecektir.” şeklinde şerh düşüldüğü, 18/07/2013 tarihli tutanakla “…Komisyonumuzun yerinde yaptığı incelemelerde yüklenici firmanın sağlıklı tumba oluşturabilmesi sorunsuz kazı yapabilmesi ve taahhüt ettiği işin zamanında gerçekleştirilebilmesi için proje sınırları dışında bulunan BC 15’ten 400.000 metreküp kuru malzeme dekapaj yapılması için olur alınmıştır. Ancak mevcut 9.000.000 metreküp dekapaj işinin 4.000.000 metreküplük kısmı tamamlanmış 5.000.000 metreküplük kısmı ise halen kazılmamıştır. Mevcut 5.000.000 metreküplük dekapajın tamamlanması için ilgili firma 16/07/2013 tarih ve 2013 - 002 yazısı sayılı yazısıyla 500.000 metreküp stabilize malzeme verilmesini talep etmiştir. 500.000 metreküp ve BC 15’ten daha evvel vermiş olduğumuz 400.000 metreküplük stabilize ocağından mesafe ve birim fiyat aynı kalmak koşuluyla mutabakata varılmıştır." denildiği, davacı İş Ortaklığınca ihtirazi kayıt konulmadan tutanağın imzalandığı, bu sebeple dekapaj için yeni birim fiyat belirlenmesi talebinin yerinde olmadığı, konveyörlerin yer değiştirmesinden dolayı süre uzatımı verilmediği iddiası yönünden, teknik şartnameye göre bant konveyörlerinin taşıması yapılacağı ve yüklenicinin faaliyetlerine ara vereceği günlerin, fiili olarak iş süresinden sayılmaması gerektiği, davacı yüklenicinin ise fiiliyatta herhangi bir ara vermediğinin AEL İşletme Müdürlüğünün 14.05.2014 tarih ve 43155 sayılı yazısı ekinde bulunan tutanaklardan tespit edildiği, bu kapsamda fiiliyatta işe ara vermemiş olan yüklenici nezdinde iş süresinden sayılamayacak bir dönemden de bahsedilemeyeceği, Teknik Şartnamenin Madde 7-e kapsamında bir süre uzatımı verilmesine gerek olmadığının kabulü gerektiği, BC15 kuru malzemenin işi için idarece 45 gün verildiği, kalan 90 gün verilmediği iddiası yönünden bu süreçte işin tamamen durmadığı göz önüne alındığında davacının bu hususa ilişkin talebinin yerinde olmadığı, işin yapımı sırasında tumbaya götürülen malzemenin güzergahı değiştirildiğinden nakliye birim fiyatının revize edilmesi gerekirken idare bu fiyatı revize etmediğinden, bu zararın tazmin edilmesine dair talebi yönünden, davacının tutanakları ihtirazi kayıt koymaksızın imzalandığı, ayrıca davacının 12 nolu hakedişte nakliye mesafesi ile ilgili ihtirazi kayıt düşmediği, 13, 14 ve 15 nolu hakedişlerde ise YİGŞ'nin 39 maddesinde yer alan usule uygun olarak ihtirazi kayıtta bulunmadığı anlaşılmakla davacı yanın güzergah değişikliğinden dolayı bir talepte bulunamayacağı, İdarenin, tumba oluşturulabilmesi için verilen BC 15 stabilize malzemenin fiyatlandırmasını mevzuata aykırı şekilde yanlış poz üzerinden hesaplama yaptığı iddiası yönünden, dosyada yer alan buna ilişkin 07/08/2012 tarihli tutanağı davacı İş Ortaklığının ihtirazi kayıt koymadan imzalandığı, bu sebeple davacı yanın 5.000.000 m3'lük dekapaj için yeni birim fiyat belirlenmesi talebinin yerinde olmadığı, stabilizenin taşınması, yüklenmesi, boşaltılması, serilmesi, sulanması sıkıştırılması iş kaleminde, davacıya eksik ödenen malzeme bedeline yönelik talebinin eksik ödenen malzeme bedeli de hesabın içinde olacağı, davacı iş ortaklığının kesin kabulüne ilişkin iddiası yönünden, geçici kabulden sonra taraflarca ne müştereken, ne yapı denetim görevlisi tarafından re'sen, keza ne de yüklenici tarafından re'sen kesin metraj ve hesapların hazırlanıp idareye sunulmadığı, Şartnamenin 40. maddesinde, kesin hak ediş raporunun düzenlenebilmesi için kesin kabulün yapılmış olmasına işaret edildiği, işin kesin kabulünün yapılmasının aradan geçen yıllar ve sahada devam eden çalışmalar dikkate alındığında imkansız olacağı, bilirkişi heyetinin dosya kapsamına uygun hesaplamasına göre, yapılan kesin hesap neticesinde davacının 143.453,60-TL. alacağı olduğunun anlaşılmakla, davanın kısmen kabulüne karar verilerek, davacı iş ortaklığının davalı iş sahibini öncesinde temerrüte düşürmediği de gözetilerek, 143.453,60 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmesi gerektiği kanaati ile aşağıdaki hüküm verilmiştir. HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye ve dosya kapsamına göre; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile ; 143.453,60 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, 2-Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, 3-Kabul edilen 143.453,60 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 9.799,32 TL karar ve ilam harcının, 16.394,40 TL peşin harç, 2.364,45 TL ıslah harcı toplamı olan 18.758,85 TL harçtan düşümü ile artan 8.959,53 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana iadesine, 4-Davacı tarafından yatırılan 31,40 TL başvuru harcı, 16.394,40 TL peşin harç, 2.364,45 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 18.790,25 TL harçtan, davacıya geri verilmesine karar verilen 8.959,53 TL harcın düşümü ile kalan 9.830,72 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacının karşıladığı 7.226,10 TL tebligat gideri, 37.650,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 44.876,10 TL yargılama giderinin, kabul / talep oranına göre hesaplanan 5.860,64 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan 39.015,46 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 143.453,60 TL üzerinden takdir edilen 30.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 955.000,00 TL üzerinden takdir edilen 145.700 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 8-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ...Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.