Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/485 E. 2023/917 K.

T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/485 Esas - 2023/917 TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2022/485 Esas KARAR NO : 2023/917 DAVA : Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 09/03/2016 KARAR TARİHİ : 05/12/2023 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 06/12/2023 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; 10/12/2015 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu ... plakalı aracın davacı şirkete ait ... plakalı araca çarparak hasara uğramasına neden olduğunu, ortaya çıkan hasarın davacı şirkete ait aracın KASKO sigortası tarafından tamir edilmiş ise de araçtaki hasar büyük olduğu için müvekkili aracında önemli ölçüde değer kaybı ortaya çıktığını, müvekkilinin hasara uğrayan aracının kaza nedeniyle 35.000 - 40.000,00-TL civarında değer kaybına uğradığının tahmin edildiğini, kaza nedeniyle ortaya çıkan değer kaybının mahkemece tespit edilmesini, şimdilik müvekkiline ait 06 FH 0624 plakalı araçta ortaya çıkan değer kaybı nedeniyle şimdilik 450,00-TL, aracın tamir süresinde çalışamaması nedeniyle oluşan kazanç kaybı / yoksun kalınan kar nedeniyle 50,00-TL olmak üzere toplam 500,00-TL tazminatın kaza tarihi olan 10/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. CEVAP: Davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın uğradığı maddi hasarın müvekkili şirket tarafından karşılandığını, davacının KASKO sigortacısı olan ...Sigorta A.Ş.'ye 25/03/2016 tarihinde 29.000,00-TL ödediğini, kaza tarihi itibariyle poliçe teminatının tamamı olan 29.000,00-TL ödendiğinden müvekkili şirketin dava konusu kaza nedeniyle herhangi bir sorumluluğu kalmadığını belirtmiş ve davacı yanın haksız ve mesnetsiz taleplerinin reddini talep etmiştir. Davalı ... Turizm A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle yetki itirazlarının bulunduğunu, kazaya karışan ... plakalı aracın tescil kayıtlarında malikinin müvekkil şirket göründüğünü, aracın işleten sıfatı ile müvekkilinde olmadığından bahisle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini belirtmiş ve dilekçesinde bildirdiği diğer sebeplerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... cevap dilekçesi sunmamıştır. DELİLLER: Kaza tespit tutanağı, poliçe, hasar dosyası, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı. GEREKÇE: Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi (araç değer kaybı ve kazanç kaybı) tazminata ilişkindir. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... Turizm A.Ş'nin maliki ve işleteni, diğer davalı ...'ın sürücüsü bulunuduğu ... plakalı araç ile davacı şirkete ait 06 FH 0624 plakalı aracın 10/12/2015 tarihinde çarpışması sonucunda maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği, kazada davacıya ait aracın hasar gördüğünü, davalı tarafa ait aracın 276552715 nolu sigorta poliçesi ile davalı sigorta şirketine ZMMS sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik davacıya ait araçta meydana gelen 450,00 TL değer kaybı ve 50,00 kazanç kaybı/ yoksun kalınan kar olmak üzere toplam 500,00 TL tazminatın kaza tarihi olan 10/12/2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen (sigorta şirketinden sigorta poliçe limiti dahilinde) tahsili ile davacı tarafa verilmesine talep etmiştir. Davalı taraf cevap dilekçelerinde belirtilen nedenlerle davanın reddini istemiştir. Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda 30/04/2019 tarih ve 2016/210 Esas ve 2019/406 Karar sayılı kararı ile; "...1-Davanın davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş. Bakımından REDDİNE, 2-Diğer davalılar bakımından davanın KABULÜ ile; 15.000,00-TL araç değer kaybı ve 3.846,72-TL kazanç kaybı olmak üzere toplam 18.846,72-TL maddi tazminatın 10/12/2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılar ... Turizm A.Ş. ve ...'tan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE,..." şeklinde karar verilmiş, karara karşı davalı ... Turizm A.Ş. Vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine kararı inceleyen ... BAM 26.H.D.'nin 31/03/2022 tarih ve 2019/2988 E, 2022/848 K sayılı kararı ile; "...İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı ... Turizm A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; davalı ... Turizm A.Ş.’nin, uzun dönem operasyonel araç kiralama sektöründe faaliyet gösterdiğini, bu durumun davalı firmanın vergi levhasında ve şirket ana sözleşmesinde açıkça belirtildiğini, kazaya karışan aracın dava dışı ... Sigorta Ekspertiz Hizmetleri Ltd. Şti.'ye uzun süreli olarak ve kaza tarihini kapsar şekilde kiralanmış olduğunu, söz konusu kira sözleşmesi ile birlikte aracın fiili olarak tesliminin sağlanmasıyla işleten sıfatının devredilmiş olduğunu, uzun süreli araç kiralama sözleşmesinin 9. maddesinin a paragrafı uyarınca; davalı firmanın işleten sıfatı ve sorumluluğu bulunmadığını, mahkemece davanın kendileri yönünden pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf edenin sıfatı gözetilerek ve istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda; dava trafik kazasından kaynaklanan araç mahrumiyeti ve araç değer kaybı tazminatı istemine ilişkindir. Somut olayda kaza tespit tutanağı uyarınca, 10.12.2015 tarihinde sürücü ...’ın aracıyla seyri sırasında aracının direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu karşı yol bölümüne geçerek bu yoldan normal seyrini sürdürmekte olan mülkiyeti ... turizm şirketine ait olan ve sürücü ... idaresinde olan kamyonla çarpışması sonucu yaralanmalı ve maddi hasarlı kazanın meydana geldiği, kazanın meydana gelmesinde ... lojistik şirketine ait kamyonun sürücüsü Adnan Mengen’in kusursuz olduğu, ... turizm şirketine ait araç sürücüsü ...’ın ise tam kusurlu olduğunun belirlendiği, mahkemece kusur bilirkişisinden alınan 07/03/2018 tarihli rapor uyarınca, kazanın meydana gelmesinde sürücü ...’ın tam kusurlu olduğu, sürücü ...'in tamamen kusursuz olduğunun belirlendiği, makina mühendisi bilirkişiden alınan 07/03/2018 tarihli bilirkişi raporu uyarınca, dava konusu trafik kazası nedeniyle davacı şirkete ait araçta toplam 15.000,00 TL'lik reel değer kaybının bulunduğunun belirlendiği, Mali Müşavir bilirkişiden alınan 16/10/2018 tarihli bilirkişi raporu uyarınca, dava konusu trafik kazası nedeniyle davacı şirkete ait söz konusu aracın 11/12/2015-28/01/2016 tarihleri arasında 48 gün süre ile çalışamadığı bu nedenle davacı şirketin 3.846,72 TL değer kaybının bulunduğunun belirlendiği, mahkemece anılan raporun hükme esas alınmasıyla yazılı şekilde karar verildiği anlaşılmıştır. Yargılamanın seyri sırasında davalı ... Turizm A.Ş. vekili tarafından mülkiyetlerinde bulunan ve kazaya karışan aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile dava dışı ... Sigorta Ekspertiz Hizmetleri Ltd. Şti.'ne kiraya verilmiş olduğu ve aracın bu kira sözleşmesi süresi içinde dava konusu kazaya karıştığı, bu suretle anılan davalının işleten sıfatının bulunmadığı iddiası ileri sürülmüş ve bu hususa ilişkin adi yazılı kira sözleşmesi dosyaya sunulmuş olmasına karşın mahkemece bu konuda gereken araştırma ve irdelemenin yapılmadığı, davalının pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı araştırılmadan eksik inceleme ile hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle sıfat kavramına değinmekte fayda bulunmaktadır. Sıfat, dava konusu kılınan sübjektif hakla davanın tarafları arasındaki ilişkiyi ifade eder ve dava dilekçesinde davacı ve davalı olarak gösterilmiş kişilerin maddi hukuk bakımından gerçekten hak sahibi veya yükümlü konumunda bulunup bulunmadığına ilişkin bir kavramdır (Tanrıver, S.: Medeni Usul Hukuku, C.I, ... 2016, s. 512). Davacı tarafta yer alan taraf için aktif dava sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir. Uygulamada, "sıfat" yerine "husumet" terimi de kullanılmaktadır. Sıfat, dava şartı olmayıp, itirazdır. Çünkü bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir. Bu durumda ise dava esastan ret veya kabul edilir. Oysa dava şartları davanın esasına girilmesini engelleyen niteliktedir. Ancak sıfat bir itiraz olduğundan, hâkim diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alır. Sıfat, davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı veya yükümlü konumda olup olmadığı ile ilgili bir husustur. Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur. Bu husus mahkemece(eldeki davada hakem heyetince) re’sen göz önünde bulundurulmalıdır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, anılan davalıya yönelik davanın husumet yokluğundan reddi gerekir. Bir kişinin belli bir davada davacı ya da davalı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi, davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def’î de değildir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re’sen nazara alınması gerekli hukukî bir durumdur (Kuru, B.: Hukuk Muhakemeleri Usulü, C.I., İstanbul 2001, s. 1157 vd.). Somut olayda; davalı ... Turizm A.Ş. aleyhine, kazaya konu aracın işleteni olduğu iddiası ile eldeki dava açılmıştır. Davalının anılan zarardan sorumlu tutulup tutulmayacağı, diğer bir ifade ile davada taraf sıfatı olup olmadığı, davaya konu zarardan yükümlü olup olmadığı, kaza tarihini kapsayan geçerli bir uzun süreli kiralama sözleşmesinin kurulmuş olmasına bağlıdır. Davalı ... Turizm A.Ş.'nın anılan kaza nedeni ile ortaya çıkan zarardan sorumlu olup olmayacağı, husumete ilişkin bir uyuşmazlık olup, husumet itirazı ilk itirazlardan olmayıp yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi resen de ele alınabilecektir. Bu nedenle mahkemece davalı ... Turizm A.Ş.nın husumete ilişkin bu itirazı yönünde gerekli araştırma ve inceleme yapılmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir. Açıklanan nedenlerle mahkemece öncelikle dava konusu kazaya ilişkin soruşturma/ceza dosyasının ilgili merciinden getirtilmesi ile davalı sürücü Fatih Aksoy’un, davalı ... Turizm A.Ş. ile kiralama sözleşmesi yaptığı iddia edilen dava dışı ... Sigorta Ekspertiz Hizmetleri Ltd. Şti. çalışanı olup olmadığı, olay tarihinde davalı ... Turizm A.Ş.'ye ait araçla seyahat etme sebebinin ne olduğu, savcılık/ceza dosyası muhteviyatındaki olaya ilişkin ifadeler ve belgelerden de araştırılmak suretiyle, dosya kapsamında yer alan uzun süreli kira sözleşmesi de değerlendirilerek davalı ... Turizm A.Ş.‘nin davada pasif husumet ehliyeti bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi, kira sözleşmesinin geçerli olduğunun belirlenmesi halinde bu davalı yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden mahkemece eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden davalı ... Turizm A.Ş. vekilinin istinaf talebinin kabulü ile HMK 353/1-a-4-6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davalı ... Turizm A.Ş. vekilinin istinaf talebinin HMK.nın 353/1-a-4-6 maddesi gereğince KABULÜ İLE, ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, Dosyanın yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,..." şeklinde karar verilmesi üzerine dosya yukarıdaki esasa kaydedilmiştir. İstinaf kararına istinaden ... Soruşturma numaralı dosyasının tüm kayıtları UYAP ortamında dosya arasına celp edilmiş, ayrıca sürücü ...'ın kaza tarihi itibariyle davalı ... Turizm A.Ş. Veya dava dışı ... Sigorta Ekspertiz çalışanı olup olmadığı hususunda delillerini bildirmek üzere kesin süre verilmiş, ayrıca bu husus SGK'dan sorulmuştur. Yine, dosya rapor alınan bilirkişi İrfan Demirci'ye tevdi edilerek rapor alınmıştır. Buna göre tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı ...'ın sürücüsü bulunuduğu ... plakalı araç ile davacı şirkete ait 06 FH 0624 plakalı aracın 10/12/2015 tarihinde çarpışması sonucunda maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği, kazada davacıya ait aracın hasar gördüğü, davalı tarafa ait aracın 276552715 nolu sigorta poliçesi ile davalı sigorta şirketine ZMMS sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik davacıya ait araçta meydana gelen 450,00 TL değer kaybı ve 50,00 kazanç kaybı/ yoksun kalınan kar olmak üzere toplam 500,00 TL tazminatın kaza tarihi olan 10/12/2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen (sigorta şirketinden sigorta poliçe limiti dahilinde) tahsili ile davacı tarafa verilmesinin talep edildiği, alınan kusur raporu ile kazanın oluşumunda davalı sürücü ...'ın tamamen asli kusurlu olduğu, davacı şirkete ait 06 FH 0624 araç sürücüsü ...'in tamamen kusursuz olduğunun belirlendiği, alınan hesap raporuna göre; davacı şirkete ait 06 FH 0624 plakalı araçta 15.000,00 TL değer kaybının oluştuğu, yine aracın davacı şirket tarafından 48 gün kullanılamaması nedeniyle 3.846,72 TL kazanç kaybının oluştuğu, ... plaka sayılı aracın davalı sigorta şirketinden 276552715 nolu ZMMS sigorta poliçesinin bulunduğu, poliçe limitinin 29.000,00 TL ile sınırlı olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından davacının kasko sigortacısı olan HDİ sigorta A.Ş'ye 25/03/2016 tarihli 29.000,00 TL ödeme yapıldığı, bu nedenle davalı sigorta şirketinin sürücünün kusuru ve poliçe limiti ile sınırlı olan sorumluluğun sona erdiği, kaldı ki Mahkememizce verilen karara karşı davacı veya davalı sigorta şirketi yönünden istinaf yoluna da başvurulmadığı, diğer yandan olaya ilişkin soruşturma dosyasındaki sürücü/davalı ...'ın beyanları, SGK kayıtları ile bilirkişi İrfan Demirci tarafından düzenlenen 13/06/2023 tarihli ek rapor ve tüm dosya kapsamına göre; olay tarihinde davalı sürücü ...'ın davalı ...'nin çalışanı olmadığı, dava dışı ... Sigorta Ekspertiz Hiz.Ltd.Şti. Çalışanı olduğu, aracın davalı ... tarafından dava dışı ...'ya uzun süreli kiralandığı, bu sebeple davalı ...'nin işleten sıfatı bulunmadığından hesaplanan tazminattan da sorumlu olmadığı, diğer yandan araç sürücüsü ... 'ın ise 2918 sayılı Yasa'nın 91 ve 85.maddelerine göre hesaplanan tazminattan sorumlu olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, davanın davalı sigorta şirketi yönünden esastan reddine, davalı ... yönünden husumet yokluğundan reddine, davalı ... yönünden ise kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçeler uyarınca; 1-a)Davanın davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi bakımından REDDİNE, b)Davalı sigorta şirketi tarafından iş bu davadan sonra ödeme yapıldığından, davalı sigorta şirketi lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 2-a)Davanın davalı ... Turizm A.Ş. bakımından husumet yokluğundan REDDİNE, b) Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT hükümlerine göre belirlenen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Turizm A.Ş.'ye verilmesine, c)Davalı ... Turizm A.Ş. tarafından yapılan 150,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine, 3-a)Davanın davalı ... bakımından KABULÜ ile; 15.000,00-TL araç değer kaybı ve 3.846,72-TL kazanç kaybı olmak üzere toplam 18.846,72-TL maddi tazminatın 10/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte adı geçen davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, b)Alınması gereken 1.287,42 TL harçtan dava açılırken peşin olarak alınan 29,20 TL harcın ve 314,00 TL ıslah harcı olmak üzere 343,20 TL'nin mahsubu ile bakiye 944,22 TL harcın davalı ...'tan alınarak hazineye gelir kaydına, c-Davacı tarafca yatıralan ve mahsup edilen 343,20 TL harcın davalı ...'tan alınarak davacıya verilmesine, d-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ...'tan alınarak davacıya verilmesine, e-Davacı tarafca yapılan 4.598,00 TL (ilk yargılama gideri, bilirkişi ücreti, posta gideri) davalı ...'tan alınarak davacıya verilmesine, 4-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde İADESİNE, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.05/12/2023 ¸