Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2017/16314, 24.06.2020

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

G.O.U. BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2017/16314)

Karar Tarihi: 24/6/2020

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle kişi

hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/1/2017 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyon tarafından başvurucunun tutuklamanın hukuki

olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiası

bakımından kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına,

diğer temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine yönelik iddiaların ise kabul

edilemez olduğuna karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

6. Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve

belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

7. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe

teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke

genelinde olağanüstü hâl ilan edilmesine karar verilmiş ve olağanüstü hâl

19/7/2018 tarihinde son bulmuştur. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal

temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır

faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ)

ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın

olduğunu değerlendirmişlerdir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No:

2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25).

8. Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde

darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa

bile FETÖ/PDY'nin kamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık,

ticaret, sivil toplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik

olarak Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından soruşturmalar yürütülmüş; çok

sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri uygulanmıştır (Aydın

Yavuz ve diğerleri, § 51; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No:

2016/23672, 11/1/2018, § 12).

9. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) İkinci

Dairesinin 16/7/2016 tarihli kararı ile -Anamur Cumhuriyet savcısı olarak görev

yapmakta olan- başvurucunun görevden uzaklaştırılmasına ve 4/10/2016 tarihinde

meslekten çıkarılmasına karar verilmiştir.

10. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının HSYK kararıyla

görevden uzaklaştırılanlar hakkında soruşturma işlemlerinin yapılması yönündeki

yazısı üzerine başvurucu, Silifke Cumhuriyet Başsavcılığının (Başsavcılık)

talimatıyla 17/7/2016 tarihinde gözaltına alınmıştır.

11. Başvurucu, aynı tarihte müdafii huzurunda

Başsavcılıkta ifade vermiş; ifadesinde özetle FETÖ/PDY ile bir ilgisinin

bulunmadığını savunmuştur. Başsavcılık, başvurucuyu silahlı terör örgütüne üye

olma suçundan tutuklanması istemiyle Silifke Sulh Ceza Hâkimliğine sevk

etmiştir.

12. Başvurucunun sorgusu Silifke Sulh Ceza Hâkimliğinde

17/7/2016 tarihinde yapılmış ve sorgu sonucunda başvurucunun silahlı terör

örgütü kurma veya yönetme, silahlı terör örgütüne üye olma ve anayasal düzeni

ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçlarından tutuklanmasına karar verilmiştir.

13. Başvurucu tutuklama kararına itiraz etmiş, Mersin 2.

Sulh Ceza Hâkimliği 22/7/2016 tarihinde itirazın kesin olarak reddine karar

vermiştir.

14. Başvurucu, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının talebi

üzerine Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin 11/9/2016 tarihli kararı ile tahliye

edilmiştir.

15. Başvurucu 16/1/2017 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

16. Adana Cumhuriyet Başsavcılığı 16/5/2018 tarihli

iddianamesi ile başvurucunun silahlı terör örgütü üyesi olma suçundan

cezalandırılması istemiyle aynı yer ağır ceza mahkemesinde dava açmıştır.

17. Adana 12. Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 21/5/2018 tarihinde

iddianamenin kabulüne karar vermiş ve E.2018/154 sayılı dosya üzerinden

kovuşturma aşaması başlamıştır.

18. Mahkemenin 23/10/2018 tarihli kararıyla başvurucunun

silahlı terör örgütüne üye olma suçundan beraatine karar

verilmiştir.

19. Başvurucu hakkında verilen beraat hükmüne karşı Adana

Cumhuriyet Başsavcılığı istinaf yoluna başvurmuştur.

20. Adana Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) 2. Ceza

Dairesi 13/11/2019 tarihli kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar

vermiştir.

21. İstinaf Mahkemesinin kararına karşı Adana Bölge

Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı temyiz yoluna başvurmuştur.

22. Temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay 16. Ceza

Dairesinin 13/2/2020 tarihli kararıyla hüküm onanmış olup, bireysel başvurunun

incelendiği tarih itibarıyla başvurucu hakkındaki beraat kararı kesinleşmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

23. Mahkemenin 24/6/2020 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

24. Başvurucu; suç şüphesi ve bunu haklı kılan somut olgu

ya da deliller olmamasına rağmen mesleğinden kaynaklanan güvencelere de riayet

edilmeksizin hakkında tutuklama kararı verildiğini, delilleri karartma

tehlikesi ve kaçma şüphesinin de somut olayda bulunmadığına karar verildiğini

belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

B. Değerlendirme

25. Başvurucunun şikâyeti tutuklamanın hukuki olmadığına

ilişkindir. Dolayısıyla başvurucunun bu iddialarının Anayasa'nın 19. maddesinin

üçüncü fıkrası bağlamındaki kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında

incelenmesi gerekir.

26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru

usulü" kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrasının birinci

cümlesi şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru

yollarının tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin

öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."

27. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)

"Başvuru süresi ve mazeret" kenar başlıklı 64. maddesinin (1)

numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru

yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin

öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."

28. Bireysel başvuruların 6216 sayılı Kanun'un 47.

maddesinin (5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaralı

fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu

öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde

yapılması gerekmektedir.

29. Başvurunun süresinde yapılmış olması, her aşamada

dikkate alınması gereken usule ilişkin şarttır (Yasin Yaman, B. No:

2012/1075, 12/2/2013, § 18).

30. Suç isnadına bağlı özgürlükten yoksun bırakılma

hâllerinde, derece mahkemesince hüküm verilmeden önce tutukluluk hâli sona eren

bir kişinin en geç tahliye edildiği tarihten itibaren otuz günlük yasal süresi

içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak tutuklulukla ilgili

şikâyetlerini ileri sürmesi gerekmektedir (Cüneyt Kartal, B. No:

2013/6572, 20/3/2014, § 22).

31. Somut olayda başvurucu, soruşturma aşamasında Ankara

Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin

11/9/2016 tarihli kararı ile tahliye edilmiştir. Buna göre başvurucunun tahliye

edildiği bu tarihten itibaren otuz günlük yasal süre içinde bireysel başvuruda

bulunması gerekirken 16/1/2017 tarihinde yapılan bireysel başvuruda süre aşımı

olduğu sonucuna varılmıştır.

32. Açıklanan gerekçelerle kararın öğrenilmesinden

itibaren otuz gün içinde yapılmayan bireysel başvurunun bu kısmının süre

aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Tutuklamanın hukuki olmaması dolayısıyla kişi

hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın süre aşımı

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

BIRAKILMASINA 24/6/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Kadir ÖZKAYA

Üyeler

:

Engin YILDIRIM

Celal Mümtaz AKINCI

Rıdvan GÜLEÇ

Recai AKYEL

Raportör

:

Murat BAŞPINAR

Başvurucu

:

G.O.U.