Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2015/18525, 09.05.2018

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

ALİ SARAÇ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2015/18525)

Karar Tarihi: 9/5/2018

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, bürokratik aksaklıklara bağlı olarak okula geç

başlamadan kaynaklanan manevi zararların tazmini için açılan davanın reddi

nedeniyle eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 26/11/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucunun çocuğu, 2012 yılı 8. sınıf seviye belirleme

sınavı sonuçlarına göre Gümüşhane Türk Telekom Fen Lisesi (okul) için 14. yedek

sırasında yer almıştır.

7. Başvurucunun internetten indirdiği 12/9/2012 tarihli ilk

belgede; okulun kontenjan sayısı 78, kayıtlı öğrenci sayısı 76, boş kontenjan

sayısı 2, yedek kayıt öğrenci sırası ise 13. yedek olarak görülmektedir.

Başvurucunun aynı gün saat 16.35'te indirdiği ikinci belgede ise okulun

kontenjan sayısı 78, kayıtlı öğrenci sayısı 78, boş kontenjan sayısı 0, yedek

kayıt öğrenci sırası ise yine 13. yedek olarak görünmektedir.

8. Başvurucu, boş bulunan 2 kontenjana 13. yedek kayıt

sırasındaki öğrencinin kaydı yapılmışsa 14. sıradaki kızının kaydı yapılmadan

kayıtlı öğrenci sayısının 78, boş kontenjan sayısının ise 0 olamayacağı

gerekçesiyle idareye müracaatta bulunmuştur. İdare; cevabında 13/9/2012 tarihi

itibarıyla 78 olan öğrenci kontenjanının tamamının kaydının yapıldığını, kayıt

süresinin bitimine (12/9/2012 saat 17.00) 5 dakika kala başka bir öğrencinin

Sinop Fen Lisesine kaydını aldığını ve okulda bir boş kontenjan olduğunu

belirtmiştir. Başvurucunun konuyu teyit etmek için Sinop Fen Lisesinden aldığı

belgede, diğer öğrencinin 13/9/2012 tarihinde saat 16.30 civarında Sinop Fen

Lisesine kaydının yapıldığı belirtilmektedir.

9. Başvurucunun yedek sıranın kendi çocuğuna gelmesine rağmen

kaydının yapılmamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle 27/9/2012 tarihinde

açtığı davada, dava konusu işlemin hukuka aykırılığının açık olduğu ve

uygulanması hâlinde telafisi güç zararlar doğabileceği gerekçesiyle 3/1/2013

tarihinde yürütmenin durdurulması kararı verilmiştir. Bu kararın ardından

başvurucunun kızının okula kaydı yapılmış ve yargılama sonunda kaydın

yapılmamasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmiştir.

10. Başvurucu ayrıca, kayıt sırasında kızının okula zamanında

yerleştirilmediğinden bahisle uğradığını ileri sürdüğü manevi zararların tazmin

edilmesi talebiyle de dava açmıştır. Bu dava Trabzon İdare Mahkemesince; kaydın

yapılmamasına ilişkin işlem nedeniyle kontenjanın boş kalmasının ağır hizmet

kusuru ile sakat veya kasten davacıya zarar verme amacıyla tesis edilmiş bir

işlem olmadığı ve bu işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülebilecek meşru,

gerçek ve somut, tazmini gereken acı ve üzüntüden bahsetme olanağı bulunmadığı

gerekçesiyle reddedilmiştir. Bu karara yapılan itiraz 15/10/2015 tarihinde

reddedilmiştir. Ret kararı başvurucuya 30/10/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir.

11. Başvurucu 26/11/2015 tarihinde tarihinde

bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

12. Mahkemenin 9/5/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

13. Başvurucu, kızının bürokratik aksaklıklar nedeniyle okula

geç başlaması nedeniyle psikolojilerinin bozulduğunu ve aile olarak çok ciddi

üzüntülere maruz kaldıklarını ifade etmiştir. Başvurucu bu şekildeki manevi

zararlarının tazmini amacıyla açtığı davanın reddi nedeniyle Anayasa'nın 2.,

10., 12. maddelerinde korunan hakları ile 42. maddesinde korunan eğitim

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

14. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetlerinin eğitim hakkının

ihlal edildiği iddiası kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

15. Anayasa'nın 42. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

"Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından

yoksun bırakılamaz."

16. Anayasa Mahkemesi önceki kararlarında eğitim hakkının; ilk,

orta ve yükseköğrenim seviyelerini kapsadığına (Hikmet Balabanoğlu, B. No:

2012/1334, 17/9/2013, § 28; İhsan Asutay,

B. No: 2012/606, 20/2/2014, § 34), belli bir zamanda mevcut olan eğitim

kurumlarına etkili bir biçimde erişimin sağlanmasını güvence altına aldığına (Mehmet Reşit Arslan ve diğerleri, B. No:

2013/583, 10/12/2014, § 68) ve kamu otoritelerine bireyin eğitim ve öğrenim

almasını engellememe şeklinde bir negatif ödev yüklediğine (Adem Öğüt ve diğerleri, B. No: 2014/20527,

22/11/2017,§ 44; Yüksel Baran, B.

No: 2012/782, 26/6/2014, § 36) karar vermiştir.

17. Başvuru konusu olayda bir öğrencinin okul kaydı idari

aksaklıklar nedeniyle zamanında yapılamamıştır. Ancak bir süre sonra, kayıt

yapılmamasına dair idari işlemin yürütmesi mahkeme kararıyla durdurulmuş ve

kayıt yapılmıştır. Bu kapsamda eğitime erişim hususunda başvurucunun çocuğu

bakımından idari bir sorun yaşanmış ise de kamu gücünü kullanan organların

anılan sorunu etkili bir şekilde çözüme kavuşturduğu anlaşılmaktadır.

18. Anayasa Mahkemesi, belli bir zamanda mevcut olan eğitim

kurumlarına erişime meşru bir temeli olmaksızın ayrımcı bir nedenle veya kamu

gücünü kullanan makamların öngörülemez ya da keyfî hareketleri sonucunda

müdahale edildiğine ilişkin şikâyetleri kapsamlı bir biçimde inceler. Bu

bağlamda başvuruya konu tazminat davasına neden olan idari aksaklık bakımından

Anayasa Mahkemesinin meseleyi daha ileri bir düzeyde ele almasını gerektirecek

derecede anayasal bir sorun görülmemiştir.

19. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun eğitim hakkının ihlali

iddialarına ilişkin olarak bir ihlalin olmadığı açık olduğundan başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

9/5/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör

:

Recep KAPLAN

Başvurucu

:

Ali SARAÇ