Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2015/11845, 26.12.2018

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

MÜSLÜM AYTAÇ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2015/11845)

Karar Tarihi: 26/12/2018

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, nakdi tazminat ödenmesi istemiyle açılan davada

sağlık raporu dikkate alınmadan karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma

hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 15/7/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucu, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) emrinde uzman erbaş

olarak görev yapmıştır.

7. Batman Jandarma Özel Harekat

Taburunda görev yapmakta iken 2005 yılının Ağustos ayında katıldığı bir

operasyon sonrası işitme duyusu yönünden rahatsızlandığını belirterek kışla

revirine müracaat eden başvurucu, Diyarbakır Asker Hastanesine sevk edilmiştir.

8. Diyarbakır Asker Hastanesi tarafından tanzim edilen

22/11/2005 tarihli rapor ile başvurucu için işitme kaybı teşhisinde bulunulmuş

ve iş gücü kaybı olmadığı ifade edilmiştir. Aynı raporla işitme kaybının blas etkiye

bağlı olabileceği gibi tek bir uzun namlulu silah atışından da

kaynaklanabileceği belirtilmiştir.

9. Başvurucunun bu rapora itirazı üzerine sevk edildiği Gülhane

Askerî Tıp Akademisi (GATA) tarafından düzenlenen 3/1/2006 tarihli rapor ile sol kulakta hafif düzeyde sensörinöral

işitme azlığı, bilateral yüksek frekanslarda işitme

kaybı tanısı yapılmış ve mevcut

işitme kaybının ateşli silah yaralanmasından kaynaklandığının kesin tespitinin

tıbben mümkün olmadığı ifade edilmiştir.

10. Takip eden süreçte Diyarbakır Asker Hastanesi tarafından

23/6/2006 tarihli raporla işitme kaybı teşhisi yinelenmiş ve başvurucunun uzman erbaş olabileceği ancak komando olamayacağı yönünde

karar alınmıştır.

11. 15/4/2008 tarihinde Beytepe Asker

Hastanesi tarafından başvurucu hakkında düzenlenen sağlık raporu ile sol kulakta hafif düzeyde işitme kaybı, bilateral yüksek frekanslara doğru artan sensörinal işitme kaybı tanısı yapılarak

başvurucunun TSK bünyesinde görev

yapamayacağına karar verilmiştir.

12. Bu rapor üzerine 30/3/2009 tarihinde başvurucunun TSK ile

ilişiği kesilmiştir.

13. Gaziantep 25 Aralık Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen

27/12/2013 tarihli özürlü sağlık kurulu raporu ile başvurucunun özür durumuna

göre tüm vücut kaybı oranı %10 olarak saptanmıştır.

14. Başvurucu 17/1/2014 tarihli dilekçesi ile 3/11/1980 tarihli

ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun uyarınca

tazminat ödenmesi istemiyle Jandarma Genel Komutanlığına başvuruda bulunmuştur.

15. Jandarma Genel Komutanlığı 10/2/2014 tarihli yazısıyla,

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından rahatsızlığın görevin etkisi ile oluşup

oluşmadığı yönünde yapılacak değerlendirmeden sonra nakdi tazminat talebinin

incelemeye alınacağını başvurucuya bildirmiştir.

16. Başvurucu bu sürecin ardından Askeri Yüksek İdare

Mahkemesinde (AYİM) nakdi tazminat ödenmemesi işleminin iptali ve nakdi

tazminat ödenmesi talebiyle 20/3/2014 tarihinde dava açmıştır.

17. Dava süreci devam ederken GATA tarafından düzenlenen

7/8/2014 tarihli sağlık raporunda, başvurucunun işitme kaybı rahatsızlığı ve

TSK bünyesinde görev alamayacağı hususlarının yanında işitme kaybının görevin neden ve etkisiyle oluştuğu

kanaatine varıldığı ifade edilmiştir.

18. AYİM Üçüncü Dairesi 22/1/2015 tarihli kararı ile davayı

reddetmiştir.

19. Ret gerekçesinde öncelikle 2330 sayılı Kanun'un amacının

barışta güven ve asayişi korumakla, kaçakçılığı men, takip ve tahkikle görevli

personelin bu görev şartları dolayısıyla karşılaşacağı tehlike ve risk

nedeniyle koruma altına alınması olduğu hatırlatılmıştır. Askerî personelin

2330 sayılı Kanun'da sayılan görevler dışında sakat kalmasının veya

yaralanmasının Kanun kapsamında kabul edilmesinin mümkün olmadığı, aksi bir

kabul ile her asker şahsın vazifesi sırasında sakatlanması veya yaralanması

hâlinde 2330 sayılı Kanun'dan yararlandırılması sonucunun doğacağı belirtilen

gerekçede, GATA tarafından 2005 yılının Ağustos ayında gerçekleşen operasyon

sonrası düzenlenen 3/1/2006 tarihli raporda rahatsızlığın ateşli silah

nedeniyle oluşup oluşmadığının tespitinin tıbben mümkün olmadığının tespit edildiği,

olaydan dokuz yıl sonra düzenlenen 7/8/2014 tarihli raporun ise somut bir

olayla bağlantı kurmadığı ifade edilmiştir. Bu bağlamda başvurucunun

rahatsızlığının 2005 yılının Ağustos ayında

gerçekleşen operasyondan kaynaklandığına, bir başka ifadeyle görevin etkisiyle

oluştuğuna ilişkin yeterli, kesin delilin bulunmadığı ifade edilerek ret

gerekçesi oluşturulmuştur.

20. Ret hükmüne yönelik karar düzeltme istemi Mahkemenin

4/6/2015 tarihli kararıyla reddedilmiştir.

21. Başvurucu nihai kararı 19/6/2015 tarihinde tebellüğ

etmesinin ardından 15/7/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

22. 2330 sayılı Kanun 'un 1. maddesi şöyledir:

"Bu kanunun amacı; barışta güven ve

asayişi korumak, kaçakçılığı men, takip ve tahkikle , trafik ve yol güvenliğini

veya tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakillerini sağlamakla görevli olanların ;

Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı

ve Emniyet Teşkilatında bulunan patlayıcı maddelerin incelenmesi, muhafazası,

nakli, imha edilmesi ve zararsız hâle getirilmesi işlemlerinde

görevlendirilenlerin bu görevlerinden dolayı ya da görevleri sona ermiş olsa

bile yaptıkları hizmet nedeniyle derhal veya bu yüzden maruz kaldıkları

yaralanma veya hastalık sonucu ölmeleri veya engelli hâle gelmeleri halinde

ödenecek nakdi tazminat ile birlikte bağlanacak aylığın ve bu yüzden

yaralanmaları halinde ödenecek nakdi tazminatın esas ve yöntemlerinin

düzenlenmesidir."

23. 2330 sayılı Kanun'un 2. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Bu kanun;

a) İçgüvenlik ve

asayişin korunması veya kaçakçılığın men, takip ve tahkiki veya trafik ve yol

güvenliğini sağlamak konularında görevlendirilen:

...

2. Silahlı Kuvvetler mensuplarını,

...

kapsar"

24. 2330 sayılı Kanun'un

"Nakdi tazminat" kenar başlıklı 3. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

"Bu kanun kapsamına girenlerden;

...

b) Yaşamak için gerekli hareketleri yapmaktan

aciz ve hayatını başkasının yardım ve desteği ile sürdürebilecek şekilde malül olanlara 200 katı, diğer engelli hâle gelenlere (a)

bendinde belirtilen tutarın % 25'inden % 75'ine kadar,

yaralananlara ise % 20'sini geçmemek üzere engellilik ve yaralanma derecesine

göre, nakdi tazminat ödenir."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

25. Mahkemenin 26/12/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

26. Başvurucu; askerî görevin etkisi ile rahatsızlandığını,

Mahkeme tarafından ilgili mevzuat ve konuya ilişkin sağlık raporları dikkate

alınmadan karar verildiğini, ret hükmünün hukuka aykırı olduğunu belirterek

adil yargılanma ve etkili başvuru haklarının ihlal edildiğini ileri

sürmektedir.

B. Değerlendirme

27. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Şikâyetlerin özü mahkeme tarafından hukuka

aykırı karar verildiği iddialarına yönelik olduğundan şikâyetin yargılamanın

sonucu itibarıyla adil olmadığı iddiası kapsamında değerlendirilmesi uygun

görülmüştür.

28. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi,

hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlıkla ilgili varılan

sonucun adil olup olmaması bireysel başvurukonusu

olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil

eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik

içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

29. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsamı incelenerek

yukarıda belirtilen (bkz. § 19) gerekçe ile 22/1/2015 tarihinde hüküm kurulmuştur.

30. Yargılama sürecinde 7/8/2014 tarihli rapor değerlendirilmiş,

ancak işitme kaybına sebep olduğu ileri sürülen olaydan uzun süre sonra

düzenlenmesi ve somut bir vakayı işaret etmemesi nedeniyle başvurucunun

rahatsızlığı ile askerî görev arasındaki illiyet bağının tespiti için AYİM

tarafından yeterli görülmemiştir. AYİM değerlendirmesini 3/1/2006 tarihli

raporda yer verilen ifadelere (bkz. § 9) ve rahatsızlığın askerî görev sonucu

oluştuğu yönünde kesin, yeterli delil sunulamadığı kanaatine dayandırmaktadır.

Bu yorum ve değerlendirmeler, yukarıda anılan ilkeler (bkz. § 28) uyarınca

uyuşmazlığı çözmekle görevli mahkemenin takdirinde olup bireysel başvuruda

değerlendirmeye konu edilemez.

31. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, delillerin

değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup kararda

bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan

bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun yolu

şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

32. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir..

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

26/12/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

:

Volkan

ÇAKMAK

Başvurucu

:

Müslüm AYTAÇ

Vekili

:

Av. Dursun

KARACA