Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2020/19111, 08.02.2024

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

BOYNER BÜYÜK MAĞAZACILIK A.Ş. BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2020/19111)

Karar Tarihi: 8/2/2024

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

ÖZETİ

1. Başvuru, işe iade davasında verilen karara karşı

temyiz imkânı tanınmaması nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucuya ait işyerinde müşteri ilişkileri yetkilisi

olarak çalışmaya başladığını iddia eden A.Ş., işveren tarafından yapılan

11/5/2016 tarihli fesih bildirimi ile iş akdinin feshedilmesi üzerine 8/6/2016

tarihinde işe iade davası açmıştır. Ankara 18. İş Mahkemesi (Mahkeme) 29/9/2017

tarihinde davanın kabulüne karar vermiştir.

3. Başvurucu, karara karşı istinaf kanun yoluna

başvurmuştur. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye

Mahkemesi) 8/5/2018 tarihinde eksik inceleme bulunduğu gerekçesiyle hükmü

ortadan kaldırmış ve dosyayı Mahkemeye göndermiştir. Mahkeme 24/1/2019

tarihinde tekrar davanın kabulüne karar vermiş, Bölge Adliye Mahkemesi 28/11/2019

tarihinde kısa karar ve gerekçeli kararın çeliştiğini belirterek Mahkeme

kararını kaldırmış, davanın kabulüne, davacının işe iadesine, davacının yasal

sürede işe başvurmasına rağmen, işverenin süresi içinde işe başlatmaması

hâlinde ödenmesi gereken tazminat miktarının işçinin altı aylık ücreti olarak

belirlenmesine karar vermiştir.

4. Başvurucu, Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı

26/12/2019 tarihinde temyiz yoluna başvurmuştur. Yargıtay (kapatılan) 22. Hukuk

Dairesi (Daire) 13/2/2020 tarihli kararıyla temyiz talebini reddetmiştir.

Kararın gerekçesinde 12/10/2017 tarihli ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri

Kanunu'nun 8. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi hükmü gereğince

22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca açılan fesih

bildirimine itiraz davalarında verilen kararlar hakkında temyiz yoluna

başvurulamayacağı hususu vurgulanmıştır. Yine 7036 sayılı Kanun'un geçici 1.

maddesinin (4) numaralı fıkrasında, ilk derece mahkemeleri tarafından bu

Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararların karar tarihindeki

kanun yoluna ilişkin hükümlere tabi olduğunun düzenlendiği belirtilmiştir. Söz

konusu düzenlemeler uyarınca ilk derece mahkemelerinin işe iade davalarına

ilişkin olarak 25/10/2017 tarihinden sonra verdiği kararlar hakkındaki Bölge

Adliye Mahkemesi kararlarının kesin olduğu ve bu kararlara karşı temyiz yoluna

başvurulamayacağı ifade edilmiştir.

5. Başvurucu, nihai hükmü 4/3/2020 tarihinde öğrendikten

sonra 26/6/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. 25/3/2020 tarihli ve

7226 sayılı Kanun ile COVİD-19 pandemisi nedeniyle yargı alanındaki süreler

13/3/2020 tarihinden 15/6/2020 tarihine kadar durdurulduğundan başvurunun

süresinde olduğu anlaşılmıştır. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

6. Başvurucu; işe iade talebiyle açılan davada verilen

ilk kararın tarihinin 29/9/2017 olduğunu, bu nedenle 7036 sayılı Kanun'un 8.

maddesine tabi olmayan karara karşı Yargıtay yolunun açık olması gerektiğini

belirterek temyiz hakkının elinden alınması nedeniyle mahkemeye erişim hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

7. Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri

olan mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın

etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına gelir. Kişinin

mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsız hâle getiren,

bir başka ifadeyle mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştiren sınırlamalar

mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir (Özkan Şen, B. No: 2012/791,

7/11/2013, § 52). Öte yandan mahkemeye erişim hakkı, sadece ilk derece

mahkemesinde dava açma hakkını değil eğer iç hukukta itiraz, istinaf veya

temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanınmış ise üst mahkemelere

başvurma hakkını da içerir (Ali Atlı, B. No: 2013/500, 20/3/2014, § 49).

8. Gereksiz başvuruların önlenerek dava sayısının

azaltılması ve böylece mahkemelerin gereksiz yere meşgul edilmeksizin

uyuşmazlıkların makul sürede bitirilebilmesi amacıyla bir kısım mahkeme

kararına karşı temyiz/karar düzeltme yolunun kapalı tutulmasının

anayasal hakları ihlal ettiği söylenemez (Abdurrahman Şanda, B. No:

2014/3907, 7/12/2016, § 32).

9. Somut olayda; başvurucu aleyhine açılan işe iade

davasında Mahkeme 29/9/2017 tarihinde davanın kabulüne karar vermiş, Bölge

Adliye Mahkemesi kararı kaldırmış ve dosyayı Mahkemesine göndermiş, Mahkeme

24/1/2019 tarihinde tekrar davanın kabulüne karar vermiş, Bölge Adliye

Mahkemesi 28/11/2019 tarihinde kısa karar ve gerekçeli kararın çeliştiğini

belirterek Mahkeme kararını kaldırmış, davanın kabulüne karar vermiştir.

10. Başvurucu temyiz yoluna başvurmuştur. Daire 7036

sayılı Kanun'un 8. ve geçici 1. maddeleri gereğince 25/10/2017 tarihinden sonra

verilen işe iade davalarına ilişkin kararların istinaf incelemesine tabi

olduğunu bu kararlara karşı temyiz kanun yoluna başvurulamayacağını belirterek

temyiz talebini reddetmiştir.

11. 7036 sayılı Kanun'un 8. maddesinde fesih bildirimine

itiraz davalarında verilen kararların diğer bir ifadeyle işe iade davalarında

verilen kararların temyiz edilemeyeceği öngörülmüş, geçici 1. maddesinde de

7036 sayılı Kanun'un yürürlük tarihi olan 25/10/2017 tarihinde önce verilen

kararların karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabi olduğu

belirtilmiştir.

12. Bununla birlikte anılan geçici maddede, ilk derece

mahkemesi tarafından 25/10/2017 tarihinden önce verilen kararın istinaf

mahkemesince ortadan kaldırılması üzerine verilen yeni kararın bu kez

25/10/2017 tarihinden sonraki bir tarihe tekabül etmesi durumunda, tabi olunan

kanun yolu bakımından hangi kararın tarihinin esas alınacağı hususunda açık bir

düzenleme bulunmamaktadır. Başka bir ifadeyle 7036 sayılı Kanun'da ilk karar

tarihi 25/10/2017 tarihinden önce olan ancak kanun yolu incelemesinden

geçtikten sonra tekrar mahkemece karar verilmesi ve bu karar tarihinin

25/10/2017 tarihinden sonra olması durumunda hangi karar tarihinin dikkate

alınacağı belirtilmemiştir.

13. Somut davada Dairenin bu tür durumlara ilişkin olarak

ilk derece mahkemesinin incelemeye konu edilen son kararının tarihinin esas

alınması yönünde bir değerlendirmede bulunduğu görülmektedir. Diğer taraftan

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 3/3/2020 tarihli ve E.2020/830 ve K.2020/3443 sayılı

kararında aynı yönde değerlendirmelerde bulunmuş, başvurucu bu konuda

Yargıtayın farklı bir değerlendirmesi olduğuna ilişkin aksi yönde bir karar da

sunmamıştır.

14. 7036 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin (4)

numaralı fıkrasında belirtilen "karar" ifadesinden kastın

uyuşmazlığı sonlandıran nitelikteki karar olduğu, bu bağlamda somut olayda

Mahkemenin 25/10/2017 tarihinden önce vermiş olduğu ilk kararın istinaf

incelemesi neticesinde ortadan kaldırıldığı dolayısıyla söz konusu kararın

uyuşmazlığın çözümüne ilişkin bir karar olarak nitelendirilemeyeceği

gözetildiğinde Yargıtayın anılan konuya ilişkin bu yorumunun öngörülemez

nitelikte olmadığı anlaşılmıştır.

15. Öte yandan başvurucu Mahkeme kararına karşı istinaf

kanun yoluna gidebilmiş ve itirazlarını esastan inceletebilmiştir. Dolayısıyla

işe iade davaları sonucu verilen kararlara ilişkin temyiz yolunun kapalı

olmasının adalet duygusunu rencide eden bir boyutunun bulunmadığı

anlaşılmaktadır. Bu itibarla başvuru konusu karara karşı temyiz yoluna

başvurulamaması nedeniyle başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik bir

ihlalin bulunmadığının açık olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

16. Açıklanan gerekçelerle başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan

mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

BIRAKILMASINA 8/2/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Selahaddin MENTEŞ

İrfan FİDAN

Muhterem İNCE

Raportör

:

Osman KODAL

Başvurucu

:

Boyner Büyük Mağazacılık A.Ş.

Vekili

:

Av. Hatice UÇUM