Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2018/5066, 07.04.2021

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

AHMET KAVAL BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2018/5066)

Karar Tarihi: 7/4/2021

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, kamulaştırma bedelinin düşük tespit edilmesi

nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 16/2/2018 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet

Bakanlığına gönderilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucuya ait Ordu'nun Kabataş ilçesine bağlı Merkez

Mahallesi'nde bulunan sırasıyla 941,62 m² alana sahip 123 ada 45 parsel sayılı

taşınmazın 820,39 m²lik kısmı, 5.665,50 m² alana sahip 123 ada 110 parsel

sayılı taşınmazın 3.281,13 m²lik kısmı, 215,11 m² alana sahip 138 ada 2 parsel

sayılı taşınmazın 16,70 m²lik kısmı ile 170 ada 2 parsel sayılı 143,44 m² alana

sahip taşınmazın ise tamamının yol inşaatı ve emniyet sahası tesis etmek

amacıyla Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından kamulaştırılmasına karar

verilmiştir.

9. Bu kapsamda KGM tarafından başvurucu aleyhine

18/7/2013 tarihinde Aybastı Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) kamulaştırma

bedelinin tespiti ve tapunun iptali davası açılmıştır.

10. Mahkemece bilirkişi heyeti marifetiyle 4/11/2013

tarihinde anılan taşınmazlar başında keşif yapılmıştır. 8/11/2013 tarihli

Bilirkişi Kurulu raporunda kamulaştırma bedeli 732.955,72 TL olarak tespit

edilmiştir. Tarafların rapora itiraz etmesi üzerine dosya, ek rapor

düzenlenmesi için bilirkişi heyetine yeniden tevzi edilmiştir. 17/1/2014

tarihli ek raporda kamulaştırma bedeli bu defa 732.210,82 TL olarak tespit

edilmiştir.

11. Mahkemece ek bilirkişi raporuna itibar edildiği

belirtilerek 16/5/2014 tarihinde davanın kabulü ile kamulaştırma bedelinin

yasal faizi ile birlikte toplam 758.768,01 TL olarak tespitine ve tapu kaydının

iptali ile yol vasfıyla tapudan terkinine karar verilmiştir.

12. Başvurucu tarafından temyiz edilen karar, Yargıtay 5.

Hukuk Dairesince 14/11/2016 tarihinde onanmıştır. Başvurucunun karar düzeltme

talebi aynı Daire tarafından 25/12/2017 tarihinde reddedilmiştir.

13. Nihai karar başvurucu vekiline 18/1/2018 tarihinde

tebliğ edilmiştir.

14. Başvurucu 16/2/2018 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

15. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden

yapılan araştırmada başvurucunun 8/8/2018 tarihinde vefat ettiği anlaşılmıştır.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

16. Mahkemenin 7/4/2021 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu, mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

B. Değerlendirme

18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 49. maddesinin (7) numaralı

fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvuruların

incelenmesinde, bu Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul

kanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygun hükümleri uygulanır."

19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 84.

maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvuruların

incelenmesinde, kararların infazında Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan

hâllerde ilgili usul kanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygun

hükümleri uygulanır."

20. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu'nun "Dava sırasında taraflardan birinin ölümü" kenar

başlıklı 55. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

"Taraflardan birinin ölümü

hâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunla

belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim,

gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine davayı takip için kayyım

atanmasına karar verebilir."

21. Başvurunun incelemesi devam ederken başvurucunun

8/8/2018 tarihinde öldüğü nüfus kayıtlarından anlaşılmıştır.

22. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve diğerleri (B.

No: 2014/3549, 22/3/2017, §§ 18-21) kararında başvurucunun bireysel başvurunun

yapıldığı tarihten sonra ölmesi durumunda başvurunun incelenmesine devam edilip

edilemeyeceğine ilişkin ilkeleri belirlemiştir. Anılan kararın ilgili kısmı

şöyledir:

"18. Uygulamada hukuk

yargılamalarında, taraflardan birinin ölümü halinde dava sonunda verilecek

hükmün olumlu veya olumsuz bir şekilde mirasçıların haklarını etkilemesi

nedeniyle davaya mirasçılar tarafından devam edilebileceğinin kabul edildiği

hallerde, mahkemelerce mirasçılara usulüne uygun olarak tebligat yapılarak

mirası reddetmeyen mirasçıların mecburi dava arkadaşı olarak davada yer almalarının

sağlandığı görülmektedir (Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E. 2015/20127, K.

2015/21189, 26/11/2015).

19. Asli görevi Anayasa'yı yorumlamak,

böylece Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerin kapsam ve sınırlarını

belirlemek olan Anayasa Mahkemesinin (Mahkeme) bireysel başvuru yolunda

başvurucuların başvuru tarihinden sonra vefat etmeleri hâlinde yukarıda yer

verilen usulü benimseyerek 4721 sayılı Kanun'un anılan hükümlerindeki tarihleri

tespit etme ve buna göre mirası reddetmeyen mirasçıların başvuruya devam

etmelerini sağlama yükümlülüğünü üstlenmesinin, Mahkemenin asli görevini yerine

getirmesi önünde engel teşkil edecek ve böylelikle Mahkemeyi temel işlevinden

uzaklaştırabilecek olması nedeniyle bireysel başvurunun niteliğine uygun

düşmediği görülmektedir.

20. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1)

numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini

haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunun

düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2)

numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması, yorumlanması veya temel

hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının

gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği

öngörülmüştür.

21. Yukarıda yer verilen açıklamalar

doğrultusunda Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların

kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli

kıldığı hâller gibi başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir

sebebin olmadığı kanaatine varıldığı durumlarda, başvurucuların vefat etmesi

hâlinde başvuruya devam edilmesinin sağlanması yönünden öncelikli yükümlülüğün

başvuruya devam etme hakları olan şahıslarda bulunduğu kabul edilmelidir."

23. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve diğerleri

içtihadından sonraki dönemde, bireysel başvuru devam ederken başvurucunun

ölmesi durumunda ölüm tarihinden sonra makul bir süre içinde kendiliğinden

Anayasa Mahkemesine başvurarak başvuruya devam etmek istediğini bildiren mirasçıların

-menfaatlerinin bulunup bulunmadığını da gözeterek- başvurularını incelemiştir

(diğerleri arasından bkz. Ayten Yeğenoğlu, B. No: 2015/1685, 23/5/2018

[ölümden yaklaşık üç ay sonra]; Fatma Ülker Akkaya, B. No: 2014/18979,

22/2/2018 [ölümden iki ay sonra]). Mirasçıların başvuruyu devam ettirme

yönündeki iradelerini Anayasa Mahkemesine bildirmediği hâllerde ise düşme

kararı verilmektedir (Ali Sedat Yücelik ve diğerleri, B. No: 2015/2574,

9/5/2018, §§ 22-25; Abbas Çelik ve diğerleri, B. No: 2014/749, 7/3/2018,

§§ 26-29; Haşim Özpolat, B. No: 2014/3140, 21/9/2017, § 19; Şükran

Çopuraslan, B. No: 2014/4695, 14/9/2017, § 22).

24. Anayasa Mahkemesi T.G. (B. No: 2017/21163,

9/1/2019, §§ 17-20) kararında bireysel başvuru yapıldıktan sonra ölen

başvurucuların mirasçılarının başvuruyu devam ettirme yönündeki taleplerini

Anayasa Mahkemesine iletebilecekleri makul sürenin -haklı mazeretler saklı

kalmak kaydıyla- ölüm tarihinden itibaren dört ay olarak tespit etmiştir.

25. Somut olayda başvuru devam ederken ölen başvurucunun

mirasçıları ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde başvuruya devam etmek

istediklerine ilişkin taleplerini Anayasa Mahkemesine iletmemiştir.

26. Öte yandan somut başvuruya benzer şikâyetler, Anayasa

Mahkemesince karara bağlanmış olup bu kararlarda ilgili Anayasa hükümleri

uygulanıp yorumlanmış, temel hak ve özgürlüğün kapsam ve sınırları

belirlenmiştir (Sadettin Tiryaki ve diğerleri, B. No: 2013/4623,

21/1/2016, Emine Çelik ve diğerleri, B. No: 2013/5809, 15/12/2015).

Dolayısıyla başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün

80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de

bulunmamaktadır.

27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun düşmesine karar

verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun başvurucunun ölümü nedeniyle

DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

BIRAKILMASINA 7/4/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Recai AKYEL

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Selahaddin MENTEŞ

İrfan FİDAN

Raportör

:

M. Emin ŞAHİNER

Başvurucu

:

Ahmet KAVAL