Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2017/33011, 10.03.2020

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

OSMAN NURİ KURT BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2017/33011)

Karar Tarihi: 10/3/2020

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, faaliyetin katma değer vergisinden istisna

tutulmasına rağmen tarhiyat yapılması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 25/8/2017 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 71.

maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun içtihadın oluştuğu alana

ilişkin belirgin olduğu değerlendirilerek Bakanlık cevabı beklenmeden incelenmesine

karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

A. Uyuşmazlığın Arka

Planı

8. Başvurucu, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Halide Edip Adıvar

Ortaokulu Okul Aile Birliği (Birlik) ile yapmış olduğu sözleşme uyarınca okulda

bulunan kantinin işletmecisidir.

9. Başvurucu ve Birlik arasında yapılan sözleşmenin 17.

maddesinde toplam kira bedelinin hangi oranlarda Mal Müdürlüğü, İl ve İlçe

Millî Eğitim Müdürlükleri ile Birlik hesabına yatırılacağı açıkça

düzenlenmiştir.

10. Ankara Vergi Dairesinin talebi üzerine başvurucu 2017/2

dönemi için 3/3/2017 tarihinde katma değer vergisi (KDV) beyannamesini

vermiştir. Başvurucu 16/3/2017 tarihinde ihtirazi kaydını içeren düzeltme

beyannamesini sunmuştur.

11. Ankara Vergi Dairesi, 2017 yılı Şubat ayı dönemi için sunmuş

olduğu beyanname uyarınca 3/3/2017 tarihinde başvurucuya toplam 2.222,70 TL KDV

tahakkukunda bulunmuştur.

B. Bireysel Başvuruya

Konu Yargılama Süreci

12. Başvurucu 25/3/2017 tarihinde yapılan tahakkuk işleminin

iptali için Ankara 1. Vergi Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Başvurucu;

dava dilekçesinde, sürdürmüş olduğu faaliyetin KDV istisnalarından birini

oluşturduğunu, idarenin yapmış olduğu işlemin kanuni bir dayanağının

bulunmadığını ve bu hususun yargı kararlarıyla birçok kez ortaya konulduğunu

iddia etmiştir.

13. Mahkeme 29/6/2017 tarihinde, istinaf yolu kapalı olmak üzere

davanın reddine karar vermiştir. Mahkeme kararının gerekçesinde; başvurucunun

3/3/2017 tarihli beyannameyi ihtirazi kayıt koymaksızın verdiği, KDV'nin bu

beyanname uyarınca tarh edildiği, pişmanlık hükümlerine göre ihtirazi kayıt

konulmak amacıyla pişmanlık beyannamesi düzenlenmeyeceği ve mükelleflerin beyan

ettikleri matrahlara ve bu matrahlar üzerinden tarh edilen vergilere karşı dava

açamayacakları hususlarına yer verilmiştir.

14. Nihai karar 27/7/2017 tarihinde başvurucu vekiline tebliğ

edilmiştir.

15. Başvurucu 25/8/2017 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 10/3/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu, okul içinde bulunan ve Birlikten kiralamış olduğu

kantinin 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 17.

maddesinin (4) numaralı fıkrasının (d) bendinde öngörülen istisnalar kapsamında

iktisadi işletme olarak kabul edilemeyeceğini ve bu hususun Danıştay ve

Yargıtay kararlarında açıkça belirtilmiş olduğunu iddia etmiştir. Başvurucu,

3065 sayılı Kanun'daki açık düzenleme ve yargısal içtihatlara rağmen kira

bedelinden sorumlu tutularak beyanname vermek zorunda bırakılmasının ve

tarhiyatın iptali amacıyla açmış olduğu davanın reddedilmesinin eşitlik ilkesi

ile mülkiyet hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

18. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının mülkiyet hakkı

kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasında, anayasal açıdan önem taşımayan ve başvurucunun önemli bir zarara

uğramadığı başvuruların esastan incelenmeksizin reddedilebileceği hüküm altına

alınmıştır.

20. Anılan hükümle anayasal ve kişisel önemden yoksun

başvuruların esastan incelenmemesine imkân tanıyan ek bir kabul edilebilirlik

kriteri getirilmiştir. Dolayısıyla diğer tüm kabul edilebilirlik kriterlerini

taşısa hatta esas hakkında incelemeye geçildiğinde ihlal kararı verilebilecek

nitelikte olsa bile kanunda belirtilen nitelikteki bir başvuru kabul edilemez

bulunabilecektir (K.V. [GK], B.

No: 2014/2293, 1/12/2016, § 55).

21. Kanun’da anayasal ve kişisel önemden yoksun başvuruların

kabul edilemez bulunabilmesi için iki koşul öngörülmüştür: Anayasal önem olarak adlandırılabilecek

olan birinci koşul başvurunun Anayasa’nın

uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının

belirlenmesi açısından önem taşımaması, kişisel önem olarak adlandırılabilecek olan ikinci koşul ise

başvurucunun önemli bir zarara uğramamasıdır

(K.V., § 57).

22. Anayasa hükümlerinin yorumlanması açısından önem taşıma

unsurunun başta Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru yoluyla daha önce

yorumlamadığı meseleleri kapsadığında kuşku bulunmamaktadır. Bununla birlikte

Anayasa Mahkemesi, bir meseleyle ilgili olarak daha önce Anayasa’nın ilgili

hükümlerini yorumlamış olsa bile değişen durumları dikkate alarak yeniden

yorumlama ihtiyacı duyabilir. Bu durumda da o meseleye ilişkin başvurunun

anayasal öneminin bulunduğunu kabul etmek gerekir(K.V., § 63).

23. Anayasa’nın uygulanması açısından önem taşıma unsurunda ise

başvurunun Anayasa hükümlerinin uygulanması açısından önem taşıdığının

söylenebilmesi için kamu makamları ve derece mahkemelerinin belli bir meseleye

ilişkin uygulamalarının Anayasa Mahkemesi yorumlarından farklı olması ve bu

farklılığın da önemli olması gerekir (K.V.,

§ 64).

24. Kişisel önemin bulunmaması koşulu ise -başvurucunun içinde

bulunduğu koşullar da dâhil olmak üzere- her olayın kendine özgü koşulları

dikkate alınarak ve objektif verilerden hareket edilerek Anayasa Mahkemesi

tarafından değerlendirilir (K.V.,

§§ 66, 67).

25. Somut olayda başvurucu, Kanuna ve yargısal içtihatlara göre

adına vergi tahakkuk ettirilmemesi gerektiğini ileri sürmüştür.

26. Süresinden sonra verilen beyannamenin dava konusu

edilememesiyle ilgili mesele Arbay Petrol

Gıda Turizm Taşımacılık Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ve Arbay Turizm Taşımacılık

İthalat İhracat İnşaat ve Organizasyon Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.

([GK], B. No: 2015/15100, 27/2/2019) kararında tartışılmış ve içtihada

bağlanmıştır.

27. Başvurucu açısından önem taşıyan husus, tahakkuk ettirilen

vergiyi ödeyecek olmasıdır. Ödenecek vergi nedeniyle başvurucunun içinde

bulunduğu kişisel koşullara göre kendisine

ciddi anlamda zarar verdiği ve kendisi için ne denli önemli olduğu hususunda

herhangi bir açıklamasının olmadığı da gözetildiğinde önemli bir zarar olduğu

kanaatine ulaşılamamıştır.

28. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın yorumlanması ve

uygulanması açısından önem taşımadığı gibi başvurucunun da önemli bir zarara

uğramadığı sonucuna varıldığından anayasal ve kişisel önemden yoksun olduğu

anlaşılan başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden

incelenmeksizin kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun anayasal ve kişisel

önemden yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

10/3/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Burhan ÜSTÜN

Kadir ÖZKAYA

Selahaddin MENTEŞ

Raportör

:

Heysem KOCAÇİNAR

Başvurucu

:

Osman Nuri KURT

Vekili

:

Av. Ömer Faruk SUNGUR