Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2017/21012, 15.01.2020

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

AKIŞIK İNŞAAT TURİZM OTELCİLİK TİC. LTD. ŞTİ.

(Başvuru Numarası: 2017/21012)

Karar Tarihi: 15/1/2020

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, dilekçe ret kararı üzerine yenilenen davanın

süresinde açılmadığı gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim

hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 12/4/2017 ve 23/8/2017 tarihlerinde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan

ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm tarafından başvuruların kabul edilebilirlik ve esas

incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Konu ve kişi yönünden tespit edilen hukuki irtibat nedeniyle

2017/32652, 2017/32653, 2017/32647 ve 2017/32656 numaralı bireysel başvuruların

2017/21012 numaralı bireysel başvuru ile birleştirilerek incelenmesi gerektiği

değerlendirilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucu Şirket hakkında, vergi inceleme raporlarına

dayanılarak 2009 ile 2011 yılları arasındaki farklı dönemlere ilişkin katma

değer vergisi, kurumlar vergisi, kurum geçici vergisi ve özel usulsüzlük

cezalarından oluşan dokuz adet ihbarname düzenlenmiştir.

10. Başvurucu Şirket tarafından ihbarnamelerin iptali talebiyle

Ankara 4. Vergi Mahkemesinde (Mahkeme) dava açılmıştır. Mahkeme tarafından

24/4/2014 tarihli kararıyla her bir ihbarnameye ayrı olmak üzere dokuz ayrı

dava açılması gerektiği gerekçesiyle 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari

Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. ve 5. maddeleri gereğince kararın tebliğinden

itibaren otuz gün içinde belirtilen eksikliklerin tamamlanarak dokuz ayrı dava

açılmak üzere dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

11. Mahkemenin dilekçe ret kararı ilk olarak başvurucunun dava

dilekçesinde yer alan Korkutreis Mah. Cihan

Sok. No.16/11 Sıhhiye/Ankara adresine tebligata çıkarılmış ancak

tebligat, başvurucunun adreste tanınmadığı

gerekçesiyle 12/5/2014 tarihli şerh düşülerek iade edilmiştir. Tebligat ikinci

kez başvurucunun Mahkeme gerekçesinde bilinen adres olarak belirlenen Pazar Cad. Gürler Sok. No:101/4 Yenimahalle/Ankara adresine

çıkarılmış fakat adresin kapalı olması nedeniyle komşusu F.A.dan alınan bilgi

ile muhatabın adresten taşındığı ve

yeni adresinin bilinmediği hususu mahalle muhtarının imzalı beyanı ile tespit

edilmiştir. 27/6/2014 tarihinde bilenen adrese 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı

Tebligat Kanunu'nun 35. maddesine göre evrakın bir nüshasının adresin kapısına

asılmak suretiyle tebligat gerçekleştirilmiştir.

12. Başvurucu Şirketin 14/5/2015 tarihinde dava dilekçesinin

yenilenmesi suretiyle açtığı davalar Mahkemenin 29/5/2015 tarihli kararıyla

süresinde yenilenmediği gerekçesiyle reddedilmiştir. Mahkeme gerekçesinde, dava

dilekçesinin reddine ilişkin kararın başvurucunun dava dilekçesinde belirttiği

adrese tebliğe çıkarıldığı ancak adreste tanınmaması nedeniyle tebligatın iade

edildiği, bu defa tebligatın başvurucu Şirketin bilinen başka bir adresine

çıkarıldığı fakat adresin kapalı olduğu, komşusu F.A.dan sorulduğunda başvurucu

Şirketin taşındığının bildirildiği, yeni adresinin bilinmediği not düşülerek

mahalle muhtarının da imzalı beyanıyla tespit edildiği belirtilmiştir.

Tebligatın söz konusu aynı adrese 7201 sayılı Kanun'un 35. maddesi gereğince

yapıldığı vurgulanmıştır. Gerekçede ayrıca, başvurucu Şirketin bilinen adresine

usulüne uygun olarak tebligat yapıldığı, kaldı ki başvurucu Şirket tarafından

22/11/2014 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren dilekçe ile dosyadan evrak alma

başvurusunun yapıldığı, böylece dilekçe ret kararından en son 22/11/2014

tarihinde haberdar olunduğu vurgulanmıştır.

13. Başvurucu Şirketin Mahkeme kararına karşı temyiz başvurusu

Danıştay Dördüncü Dairesi tarafından reddedilmiştir. Başvurucu Şirketin karar

düzeltme istemi de Danıştayın aynı Dairesi tarafından reddedilmiştir.

14. Nihai kararın başvurucu Şirkete tebliğ edilmesi üzerine

süresinde başvuru yapılmıştır.

IV. İLGİLİ HUKUK

15. 2577 sayılı Kanun'un "Dilekçeler

üzerine ilk inceleme" kenar başlıklı 14. maddesinin (3)

numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

"Dilekçeler, ...:

a) .....

e) Süre aşımı,

...

g) 3 ve 5. maddelere

uygun olup olmadıkları,

...

yönlerinden sırasıyla incelenir."

16. 2577 sayılı Kanun'un "İlk

inceleme üzerine verilecek kararlar" kenar başlıklı 15.

maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısımları şöyledir:

"Danıştay veya idare ve vergi

mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna

aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin;

a) ...

b) 3/c, 3/d ve 3/e

bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine

c) ...

d) 3/g bendinde yazılı

halde otuzgün içinde 3 ve 5 inci maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek

veya noksanları tamamlanmak yahut (c) bendinde yazılı hallerde, ehliyetli olan

şahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılmış ise otuzgün içinde bizzat

veya bir avukat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine,

..

Karar verilir.

17. 7201 sayılı Kanun'un "Adres

değiştirmenin bildirilmesi mecburiyeti" kenar başlıklı 35.

maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

"Kendisine veya adresine kanunun

gösterdiği usullere göre tebliğ yapılmış olan kimse, adresini değiştirirse,

yenisini hemen tebliği yaptırmış olan kaza merciine bildirmeye mecburdur. Bu

takdirde bundan sonraki tebliğler bildirilen yeni adrese yapılır.

(Değişik fıkra: 11/1/2011-6099/9 md.) Adresini

değiştiren kimse yenisini bildirmediği ve adres kayıt sisteminde yerleşim yeri

adresi de tespit edilemediği takdirde, tebliğ olunacak evrakın bir nüshası eski

adrese ait binanın kapısına asılır ve asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır.

(Değişik: 19/3/2003-4829/11 md.) Bundan sonra

eski adrese çıkarılan tebliğler muhataba yapılmış sayılır.

(Ek : 6/6/1985-3220/12 md.; Değişik fıkra: 11/1/2011-6099/9

md.) Daha önce tebligat yapılmamış olsa bile, tüzel kişiler bakımından resmî

kayıtlardaki adresleri esas alınır ve bu madde hükümleri uygulanır.

..."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 15/1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru

incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

19. Başvurucu Şirket 22/11/2014 tarihinde Mahkeme dosyasından

evrak almak üzere Mahkemeye müracaat eden kişinin Şirket muhasebecisi olduğunu,

muhasebeci tarafından Şirket müdürünce imzalanmış dilekçe ile dosyadan sadece

imza sirküsü suretinin alındığını, dilekçe ret kararına ilişkin kararın

görülmediğini ileri sürmüştür. Başvurucu Şirket ayrıca, açılan davalardan Bölge

İdare Mahkemesinin itiraz incelemesinden geçen kararlarında tebligatın usulüne

uygun olmadığı, evrak almak üzere yapılan başvurunun tebligatın yapılmış

sayılamayacağı gerekçesiyle bozulduğunu da vurgulamıştır. Başvurucu Şirket

belirtilen gerekçelerle adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini

ileri sürmektedir.

B. Değerlendirme

20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetlerinin bir bütün olarak

değerlendirilmesi sonucunda iddialarının mahkemeye erişim hakkı kapsamında

incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

21. Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri olan

mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve

uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına

gelir. Dava açmak isteyen kişinin mahkemeye erişim hakkının özüne zarar verecek

seviyeye ulaşmadığı müddetçe dava açma koşullarına sınırlamalar getirilebilir (Aktif Elektrik Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

B. No: 2012/855, 26/6/2014, § 36).

22. Dava açmayı imkânsız kılacak ölçüde kısa olmadıkça dava açma

ya da kanun yollarına başvuru için belli sürelerin öngörülmesi, hukuki

belirlilik ilkesinin bir gereğidir ve tek başına bu durum mahkemeye erişim

hakkına aykırılık oluşturmaz (Remzi Durmaz,

B. No: 2013/1718, 2/10/2013, § 27). Bu nedenle mahkemelerin usul kurallarını

uygularken yargılamanın hakkaniyetine zarar getirecek ölçüde katı şekilcilikten

kaçınmaları gerektiği gibi kanunla öngörülmüş usul şartlarının ortadan

kalkmasına neden olacak ölçüde aşırı esneklikten de kaçınmaları gerekir (Kamil Koç, B. No: 2012/660, 7/11/2013, §

65).

23. Öte yandan bireysel başvuru yolunun ikincillik niteliği

gereği ilgili mevzuatı yorumlamak derece mahkemelerinin görevi olup Anayasa

Mahkemesinin bireysel başvuruda incelediği husus, derece mahkemelerinin

gerekçelerine esas yorumun ölçülü olup olmadığı ve buna göre Anayasa'da güvence

altına temel hak ve özgürlükleri ihlal edip etmediğidir. Bu kapsamda dava açma

sürelerinin hangi tarihte başlayacağını belirlemek Anayasa Mahkemesinin görevi

olmayıp Anayasa Mahkemesi, dava açma sürelerinin başlatıldığı tarihle ilgili

derece mahkemelerinin yorumlarının Anayasa'da güvence altına alınan adil

yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlal edip etmediğini

incelemektedir (Şeyma Kayaoğlu,

B. No: 2014/5491, 5/7/2017§ 53).

24. Anayasa Mahkemesinin görevi 7201 sayılı Kanun'un 35.

maddesine göre yapılan tebligatın hukuka uygun olup olmadığını denetlemek

değildir. Dosya kapsamında yapılan incelemede ve Mahkeme kararında belirtildiği

üzere dava dilekçesinin reddine ilişkin karar başvurucu Şirketin dava

dilekçesinde belirtilen adresine tebliğe çıkarılmış fakat başvurucu Şirketin adreste tanınmadığı gerekçesiyle tebligat

yapılamamıştır. İkinci defa başvurucu Şirketin Mahkeme tarafından belirlenen bilinen adresine yapılan tebligatta isetaşınmış olduğunun belirlenmesi üzerine

tebligatın anılan adrese 7201 sayılı Kanun'un 35. maddesi kapsamında yapıldığı

tespit edilmiştir.

25. Başvuruya konu davada, davacı konumunda olan ve tüzel

kişiliği bulunan başvurucunun davanın açılması sırasında tebliğ niteliği haiz

adresini veya yargılama devam ederken meydana gelen adres değişikliğini

Mahkemeye bildirme özen ve yükümlülüğü bulunmaktadır. Somut olayda, dilekçe ret

kararına ilişkin ilk tebligatın başvurucu Şirket tarafından bildirilen adrese

yapılamadığı, ikinci defa yapılan tebligatta ise başvurucu Şirketin taşınmış

olduğu belirtilmiştir. Başvurucu Şirketin yargılama sürecinde meydana gelen

adres değişikliğine ilişkin bir beyanı tespit edilmemiştir. Kaldı ki, başvurucu

Şirketin bu yönde bir iddiası da bulunmamaktadır. Başvurucu Şirketin dosya

kapsamında belge istenilmesine ilişkin başvurusu karşısında dava dosyasının

ulaşılamaz olduğu söylenemez.

26. Mahkeme tarafından, başvurucu Şirketin belirlenen adresine

yapılan tebligatın usulüne uygun olarak yapılmış olduğunun kabul edilmesine

rağmen dava dosyası içeriğinden belge istenilmesine ilişkin başvuru tarihinin

Mahkeme kararından en geç haberdar olunan tarih olarak belirlendiği, başka bir

deyişle davanın yenilenmesi için sürenin başlangıcı olarak başvurucu Şirket

tarafından dava dosyası içeriğinden belge isteme tarihinin kabul edildiği

görülmüştür. Bu durumda Mahkemenin dava açma süresine ilişkin yorumunun

başvurucu Şirketin mahkemeye erişim hakkını ihlal eder nitelikte olmadığı

değerlendirilmiştir.

27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

15/1/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Tuğba TUNA IŞIK

Başvurucu

:

Akışık İnşaat Turizm Otelcilik Tic.

Ltd. Şti.

Vekili

:

Av. Necla COŞAR