Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2016/2894, 22.02.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

MAHMOUD MAGHMOUMI BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2016/2894)

Karar Tarihi: 22/2/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, öldürülme veya kötü muameleye maruz kalma riski

bulunan ülkeye sınır dışı kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasağının

ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 15/2/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

(İçtüzük) 73. maddesi uyarınca sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

4. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, tedbir talebinin Bölüm

tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden İçtüzük'ün

73. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm tarafından 15/2/2016 tarihinde tedbir talebinin

kabulüne ve sınır dışı işleminin durdurulmasına karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas

incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucu, 1970 doğumlu olup İran İslam Cumhuriyeti

vatandaşıdır.

10. Başvurucu 28/11/2013 tarihinde yasal yollardan Türkiye'ye

giriş yapmış ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Kuruluna (BMMYK)

başvurarak uluslararası koruma talep etmiştir.

11. Gümüşhane Valiliği Göç İdaresi Müdürlüğünün 10/12/2014

tarihli kararıyla başvurucunun uluslararası koruma talebi sonuçlanıncaya kadar

bulunması gereken adresi izinsiz terk ettiği gerekçesiyle sınır dışı edilmesine

karar verilmiştir.

12. Başvurucu tarafından anılan sınır dışı kararının iptali için

açılan dava, Trabzon İdare Mahkemesinin 26/11/2015 tarihli kararıyla

reddedilmiştir.

13. Bu karar başvurucuya 19/1/2016 tarihinde tebliğ edilmiş olup

15/2/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

14. Bu süreçte başvurucu, uluslararası koruma talebi kapsamında

ABD Hükûmeti tarafından kabul edilmiştir.

15. Başvurucu 9/1/2017 tarihinde BMMYK vasıtasıyla güvenli

üçüncü ülke olarak belirlenen ABD'ye yerleşmek üzere kendi rızasıyla

Türkiye'den ayrılmıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 22/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu, sınır dışı edilmesi hâlinde ülkesi İran'da yaşamı

ile maddi ve manevi varlığının tehlikeye düşebileceğini belirterek yaşam

hakkının, işkence ve kötü muamele yasağının ve adil yargılanma hakkının ihlal

edileceğini ileri sürmüş; adli yardım ve sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulması taleplerinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

1. Adli Yardım Talebi

18. Anayasa Mahkemesinin Mehmet

Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler

dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini

ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun

olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

2. Sınır Dışı İşlemi

19. İçtüzük'ün “Düşme kararı” kenar başlıklı 80.

maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

“(1) Bölümler ya da

komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı

verilebilir:

...

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden

ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden

görülmemesi.

…

(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki

fıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve

yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da

insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir.”

20. Başvuru konusu olayda başvurucunun sınır dışı edilmesi

hâlinde yaşamı ile maddi ve manevi bütünlüğünün tehlikeye düşeceği ileri

sürülmüştür. Anayasa Mahkemesi tarafından başvurunun değerlendirme sürecinde

sınır dışı işleminin gerçekleştirilmesi telafisi imkânsız sonuçlara neden

olabileceğinden başvurunun esası hakkında bir karar verilene kadar sınır dışı

işleminin tedbiren durdurulmasına karar verilmiştir

(bkz. § 5).

21. Öte yandan bireysel başvuru yapıldıktan sonraki bir tarihte

başvurucunun uluslararası koruma talebi kabul edilmiştir. Başvurucu, BMMYK

vasıtasıyla güvenli üçüncü ülke olarak belirlenen ABD'ye yerleşmek üzere

Türkiye'den ayrılmıştır (bkz. § 15). Bu durumda başvurunun konusunu oluşturan

sınır dışı kararının uygulanma ihtimali ortadan kalkmıştır. Dolayısıyla

başvurucunun geri gönderilmesi hâlinde ülkesinde maddi ve manevi bütünlüğüne

yönelik gerçek bir tehlike altında bulunup bulunmadığı hususunda bir inceleme

yapmaya gerek kalmamıştır.

22. Açıklanan nedenlerle başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmadığı anlaşıldığından düşmesine

karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle,

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini

haklı kılan bir neden bulunmaması nedeniyle DÜŞMESİNE,

C. Tedbir kararının SONLANDIRILMASINA,

D. Yargılama giderlerinin tahsilinin başvurucunun mağduriyetine

neden olacağı anlaşıldığından 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurucunun yargılama

giderlerini ödemekten tamamen MUAF TUTULMASINA,

E. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel

Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE 22/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri

NECİPOĞLU

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Raportör

:

M. Serhat

MAHMUTOĞLU

Başvurucu

:

Mahmoud MAGHMOUMI

Vekili

:

Av. Yağmur

EKİNCİ ALIM