Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2016/10725, 18.04.2019

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

EGEPLAST EGE PLASTİK TİCARET VE SANAYİ A.Ş.

BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2016/10725)

Karar Tarihi: 18/4/2019

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; vergilendirme işleminin kanuni bir dayanağının

bulunmaması nedeniyle mülkiyet hakkının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de

makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 6/6/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. İdari yönden yapılan ön incelemede başvurunun Komisyona

sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Vergi mükellefi olan başvurucu Şirket; mali tablolarda yer

alan, parasal olmayan hizmetlerin enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasının

zorunlu tutulması nedeniyle yapılan düzeltme sonucunda 4.168.269,30 TL

tutarında bir kâroluştuğunu

ancak gerçekte olmayan bu kârın vergilendirilemeyeceğini ileri sürerek

26/4/2005 tarihli ihtirazi kayıt dilekçesi vermiştir.

Başvurucu Şirket 27/4/2005 tarihinde ihtirazi kayıt

öne sürdüğü Nisan 2005 dönemine ilişkin vergi beyannamesini sunmuş ve bu

beyannameye gelir vergisi tahakkuk ettirilmesi üzerine tahakkuk eden bu

verginin iptali için 21/4/2015 tarihinde dava açmıştır.

7. İzmir 3. Vergi Mahkemesi 9/3/2016 tarihinde davanın reddine

karar vermiştir. Kararın gerekçesinde aynı matraha dayalı olarak tahakkuk eden

kurumlar vergisine ilişkin uyuşmazlığın ilgili mahkemece uygun bulunarak

onandığı, dolayısıyla aynı matraha dayalı gelir vergisinin de hukuka uygun

olduğunun kabulü gerektiği ifade edilmiştir.

8. Hükmü başvurucu temyiz etmişse de ilgili vergi dairesine

verdiği 10/11/2016 tarihli dilekçe ile 3/8/2016 tarihli ve 6736 sayılı Bazı

Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun'un 2. maddesi kapsamında

borcunu yapılandırmış ve bu amaçla açmış olduğu davadan feragat etmiştir.

9. Danıştay Dokuzuncu Dairesi 29/12/2016 tarihinde başvurucunun

feragati nedeniyle talebi hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına karar

vermiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

10. Mahkemenin 18/4/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Mülkiyet Hakkının

İhlal Edildiğine İlişkin İddia

11. Başvurucu, kanun hükmü uyarınca zorunlu tutulandüzeltme

işleminden kaynaklanan ve gerçek durumu yansıtmayan kâr nedeniyle gelir vergisi

tahakkuk ettirilmesinin verginin kanuniliği ilkesine aykırı olup mülkiyet

hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

(İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun

incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine

varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği

Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve

sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı

hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.

13. Başvurucu, davanın ilk derece mahkemesince reddedilmesi

üzerine hükmü temyiz ettikten sonra bireysel başvuruda bulunmuşsa da Danıştay

tarafından bir karar verilmeden önce 6736 sayılı Kanun ile tanınan yapılandırma

imkânından yararlanmak amacıyla davasından feragat etmiştir. 6/1/1982 tarihli

ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi bu Kanun'da hüküm

bulunmayan hâllerde 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu'nun ilgili hükümlerinin uygulanacağı düzenlemesini içermektedir. Atıf

yapılan 6100 sayılı Kanun'un 311. maddesi uyarınca feragat, kesin hüküm gibi

sonuç doğuracağından feragat üzerine davanın kesin olarak reddedildiği kabul

edilmelidir. Dolayısıyla bu aşamadan sonra bireysel başvurudan feragati söz

konusu olmayan başvurucunun başvurusunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı

kılan bir neden olmadığı gibi İçtüzük'ün 80.

maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden birinin varlığı da söz

konusu değildir.

14. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının kabul

edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin düşmesine karar verilmesi gerekir.

B. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

15. Başvurucu, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

16. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018)

kararında Anayasa Mahkemesi yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya

da yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediği

iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara

ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkin

yolu ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama

kapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğini

tartışmıştır.

17. Ferat Yüksel kararında özetle anılan başvuru

yolunun kişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması

nedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına

makul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı ve tazminat

ödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafi

olanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlama

imkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat Yüksel, §§ 27-34). Bu gerekçeler

doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal

iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesi

olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan

başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile

bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemiş olması

nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel, §§ 35, 36).

18. Mevcut başvuruda, söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren

bir durum bulunmamaktadır.

19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

DÜŞMESİNE,

2. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

18/4/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Burhan ÜSTÜN

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Raportör

:

Heysem KOCAÇİNAR

Başvurucu

:

Egeplast Ege Plastik Ticaret ve Sanayi

A.Ş.

Vekili

:

Av. Fadime Eda BAYSAL