Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2015/2418, 08.05.2019

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

ZEKİ HAKAN NEBİOĞLU BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2015/2418)

Karar Tarihi: 8/5/2019

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, lenf kanseri olan hükümlünün cezasının infazının

ertelenmesi talebinin reddedilmesinin kötü muamele yasağını ihlal ettiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 9/2/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvurucu; tedavisinin ceza infaz kurumu koşullarında

sağlanamayacağını, hastalığa dair alınan raporların Adli Tıp Kurumuna

gönderilmeksizin erteleme taleplerinin yetersiz gerekçelerle reddedilmesinin

yaşam, maddi ve manevi bütünlüğün yönelik ciddi tehlike oluşturduğunu

belirterek iyileşinceye kadar Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

(İçtüzük) 73. maddesi uyarınca tedbiren infazın

durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir. Ancak Anayasa Mahkemesince bu

talep 21/12/2016 tarihinde reddedilmiştir.

6. Anayasa Mahkemesi 24/4/2015 tarihinde başvurucunun

hastalığının nitelik ve boyutunun araştırılması ve başvurucunun hapis cezasının

infazına fiilen başlanmasının, başvurucunun anılan hastalığı nedeniyle hayati

risk oluşturup oluşturmayacağı hususunun tespiti için hükmün infazına

başlanmaksızın Adli Tıp Kurumuna sevk edilmesine, sevk işleminin yapılması ve

düzenlenecek raporun gönderilmesi için İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına

müzekkere yazılmasına, tedbir talebinin düzenlenecek uzman heyet raporundan

sonra değerlendirilmesine karar vermiştir. Ancak tedbir talebi konusunda daha

sonra verilmiş bir karar bulunmamaktadır.

7. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

8. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü sunmuştur.

9. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

10. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi’nden (UYAP) edinilen belgeler çerçevesinde ilgili

olaylar özetle şöyledir:

11. 1963 doğumlu başvurucu, İstanbul 21. Asliye Ceza

Mahkemesinin 1/12/2011 tarihli kararıyla bilişim sistemini engelleme, bozma,

verileri yok etme veya değiştirme suçundan 3 yıl 9 ay hapisle

cezalandırılmıştır. Temyiz edilen karar Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 17/6/2014

tarihli ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.

12. Hüküm kesinleştikten sonra başvurucu 10/11/2014 günlü

dilekçeyle kronik lenfositik lösemi hastası olduğunu

belirterek 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin

İnfazı Hakkında Kanun'un 16. maddesine göre infazın geri bırakılması için

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına (Savcılık) müracaat etmiştir. Başvurucu

dilekçesinde hastalığının son aşaması olan dördüncü evrede bulunduğunu, bunun

da hayati tehlikeye yol açacağını, yaşamını yalnız sürdüremeyeceğini ifade

etmiştir. Dilekçesine lösemi hastası olduğunu ve kemoterapi gördüğünü gösteren,

bazı hastanelere ait raporları eklemiştir. Bu raporların birinde tedavi süreci

toplam altı ay sürecek başvurucunun kalabalık ortamlardan uzak durması, iyi

yıkanmış ve iyi pişmiş yiyeceklerle beslenmesi, haftalık kan sayımının

yapılması, ateşinin 38 dereceyi aşması durumunda acilen hastaneye yatışının

gerekli olduğu değerlendirilmiştir.

13. Savcılık 12/11/2014 tarihinde başvurucunun bu talebini

reddetmiştir. Başvurucunun maruz kaldığı ağır hastalık nedeniyle ceza infaz

kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettirip ettiremeyeceği hususunun

ancak infaza başlama hâlinde ceza infaz kurumu koşullarında anlaşılabileceği

karara dayanak yapılmıştır.

14. Başvurucunun bu karara yaptığı itiraz, İstanbul 21. Asliye

Ceza Mahkemesinin 20/11/2014 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Kararın

gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

“…hükümlünün

cezasını infaz kurumunda yerine getirilmesinde yaşam ve vücut bütünlüğü

açısından telafisi imkansız zarara maruz kalıp kalmayacağı ve hükümlüye tayin

edilen cezasının ertelenmesini gerektiren bir husus bulunup bulunmadığının

tespiti bakımından dosyanın ve hükümlü müdafiinin

talep konusu dilekçesinin 5275 sayılı Yasanın 16/3.maddesi uyarınca gerekli

prosedürün takdir ve değerlendirmesi amacıyla İstanbul Cumhuriyet başsavcılığı ilamat ve infaz bürosuna gönderilmesine ve işlem sonucuna

kadar infazın durdurulmasını gerektiren bir durum bulunmadığından infazın

durdurulmasına ilişkin talebin reddine dair aşağıdaki karar ittihaz

olunmuştur.”

15. Başvurucunun bu karara yaptığı itiraz, İstanbul 6. Ağır Ceza

Mahkemesinin 15/1/2015 tarihli ek kararıyla reddedilmiştir. Kararın

gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

“…

Sağlık sorunları nedeni ile infazın

ertelenmesi 5275 sayılı CGTİHK. nun 16/2-3. md. düzenlenmiş olup, sağlık kuruluşlarının hastalara

ayrılan bölümünde infaza devam edilebileceği, bunun dahi mümkün olmadığının

anlaşılması halinde infazın iyileşene kadar geri bırakılabileceği

öngörülmektedir.

Buna göre konunun, infaza başlandıktan sonra

infaz prosedürü içerisinde ele alınıp incelenmesi gerektiği anlaşıldığından,

Hükümlü-Sanık Zeki Hakan Nebioğlu hakkında verilen İstanbul 21. Asliye Ceza

Mahkemesinin 20/11/2014 tarih 2007/364 esas ve 2011/330 karar sayılı ek

kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla sanık Zeki Hakan Nebioğlu müdafii Av. Ömer Faruk Akbıyık'ın itirazının REDDİNE [karar

verilmiştir.]”

16. Başvurucu vekili tarafından 4/2/2015 tarihinde öğrenilen

karara karşı 9/2/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

17. Ceza ve Tevkifevleri Genel

Müdürlüğünün 15/5/2016 tarihli yazısında konuyla ilgili olarak Adli Tıp Kurumu

(ATK) 3. İhtisas Kurulundan rapor aldırıldığı belirtilmiştir. ATK 3. İhtisas

Kurulunun 7/3/2016 tarihli raporunda; başvurucunun 5275 sayılı Kanun’un 16.

maddesinin (6) numaralı fıkrası kapsamında görülmediği, hayatını yalnız idame

ettirebileceği, aynı Kanun’un 16. maddesinin (2) numaralı fıkrası kapsamında

kalmadığı, tedavisi ve önerilen aralıklarla düzenli poliklinik kontrollerinin

sağlanarak ceza infaz kurumu şartlarında infaza devam edilebileceği,

hastalıklarının ilerlemesi ya da vasfının değişmesi durumunda yeniden rapor

alınarak tekrar değerlendirmede bulunulabileceği ifade edilmiştir. Aynı yazıda

Anayasa Mahkemesince verilen 24/4/2015 tarihli tedbir kararına istinaden askıya

alınan infaz işlemlerinin devamı için Savcılık tarafından 31/3/2016 tarihinde

yakalama emri çıkarıldığı kaydedilmiştir.

18. 17/10/2016 tarihinde hapis cezasının infazına başlandıktan

sonra başvurucu, Muğla İnfaz Hâkimliğine 5271 sayılı Kanun’un 105/A maddesi

uyarınca denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazını talep etmiştir.

İnfaz Hâkimliğince 24/10/2016 tarihinde talep kabul edilerek başvurucu, Muğla

Açık Ceza İnfaz Kurumundan salıverilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK

19. 5275 sayılı Kanun’un “Hapis

cezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesi” kenar başlıklı

16. maddesine, "Denetimli serbestlik

tedbiri uygulanarak cezanın infazı" kenar başlıklı 105/A

maddesinin 3. fıkrasına İmam Çelikdemir (B. No: 2014/20289, 5/12/2017, §§ 33,

34) başvurusunda yer verilmiştir.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 8/5/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü

21. Başvurucu; lenf kanseri olduğunu, hastalığının ileri düzeye

ulaştığını, tedavisinin ise ceza infaz kurumu koşullarında sağlanamayacağını,

hastalığa dair alınan raporların Adli Tıp Kurumuna gönderilmeksizin erteleme

taleplerinin yetersiz gerekçelerle reddedildiğini belirterek Anayasa’nın 17. ve

56. maddelerinde tanımlanan yaşam, maddi ve manevi varlığın korunması ile

sağlıklı yaşam sürme haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tedbir kararı

verilerek infazın durdurulması talebinde bulunmuştur.

22. Bakanlık görüşünde, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM)

bazı içtihatlarına ve mevzuata yer verilerek değerlendirme sırasında bu

ilkelerin dikkate alınması gerektiği bildirilmiştir.

B. Değerlendirme

23. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının kötü muamele

yasağı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

24. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün “Düşme kararı” kenar başlıklı 80.

maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi şöyledir:

“(1)

Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerde

düşme kararı verilebilir:

…

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan

herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini

haklı kılan bir neden görülmemesi.”

25. Başvurucunun ihlal iddialarının temelinde lenf kanseri

olmasına rağmen cezasının infaz edilmesinin anayasal hak ve özgürlükleri ihlal

ettiği iddiası yer almaktadır.

26. Bu bağlamda başvurunun incelenmesini haklı kılan temel

neden, hapis cezasının infazına devam edilmesi olup Muğla İnfaz Hâkimliğinin

24/10/2016 tarihinde herhangi bir süreye bağlanmaksızın başvurucu iyileşinceye

kadar infazın geri bırakılmasına karar verdiği ve başvurucunun salıverildiği

tespit edilmiştir. Bu şartlar altında başvurunun incelenmesini haklı kılan

neden bulunmadığının kabulü gerekir (benzer doğrultudaki karar için bkz. Salih Tuğrul, B. No: 2014/1988,

17/5/2016).

27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığı

anlaşıldığından başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları

yönünden incelenmeksizin düşmesine

karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmamış olması nedeniyle

DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

8/5/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Burhan ÜSTÜN

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Hüseyin MECEK

Başvurucu

:

Zeki Hakan NEBİOĞLU

Vekili

:

Av. Ömer Faruk AKBIYIK