Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2015/13104, 10.01.2019

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

CEMİL TÜRKER BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2015/13104)

Karar Tarihi: 10/1/2019

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tıbbi ihmal sonucu zarara uğranıldığından bahisle

açılan tazminat davasının makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle adil

yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 28/7/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, başvuru hakkında görüş bildirmeyeceğini açıklamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

8. Başvurucunun 7/8/1994 tarihinde doğan oğlu Sonay Türker

24/9/2004 tarihinde merdivenden düşmesi üzerine götürüldüğü Bayrampaşa Numune

Hastanesinde kırık tespitiyle 10/10/2004 tarihinde ameliyat edilmiştir. Ancak

iyileşme sağlanmaması nedeniyle aynı Hastanede 16/5/2005 tarihinde ve 8/11/2005

tarihinde ise Baltalimanı Kemik Hastanesinde iki

ameliyat daha gerçekleştirilmiştir.

9. Başvurucu ve eşi ameliyatları yapan doktorlar ve Sağlık

Bakanlığı aleyhine İstanbul Anadolu 19. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme)

27/10/2006 tarihinde kendi adlarına asaleten ve çocukları Sonay Türker'e velayeten tazminat davası açmışlardır.

10. Mahkeme 21/1/2014 tarihinde kamu görevlilerinin yetkilerini

kullanırken gerçekleştirdikleri eylemlerden dolayı idareye karşı idari yargı

makamlarına başvurulması gerektiğini belirterek husumet yokluğu nedeniyle

davanın reddine karar vermiştir.

11. Bu karar Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2/12/2014 tarihli

kararıyla onanmıştır. Karar düzeltme istemi ise aynı Dairenin 2/6/2015 tarihli

kararıyla reddedilmiştir. Nihai karar başvurucu vekiline 29/6/2015 tarihinde

tebliğ edilmiştir.

12.28/7/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

13. Anayasa Mahkemesi, yargılamaların makul sürede

sonuçlandırılmadığı ya da yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da

hiç icra edilmediği iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel

başvurulara ilişkin olarak Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu

Başkanlığına (Tazminat Komisyonu) başvuru imkânının getirilmesine ilişkin

mevzuata önceki içtihadında yer vermiştir (Ferat Yüksel, B. No: 2014/13828, 12/9/2018, §§11-14).

V. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 10/1/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

15. Başvurucu; hemen Hastaneye müracaat etmelerine karşınoğlunun geç ve yanlış tedavi sonucunda üç kez

ameliyat olmak zorunda kaldığını belirtmiştir. Başvurucu tazminat davasında

yargılamanın on yıl sürdüğünü ve davanın husumet nedeniyle reddolunduğunu,

bu süre zarfında çocuk olan Sonay Türker'in yirmi yaşına gelerek yetişkin

olduğunu, davanın bu kadar uzun sürmesine karşın etkin ve adil bir yargılama

yapılmadığını, bu nedenle derin üzüntü yaşadıklarını, maddi ve manevi olarak

zarar gördüğünü ifade etmiştir. Başvurucu bu nedenlerle adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

16. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).

17. Başvurucunun bireysel başvuru formunda temel olarak davanın

çok uzun sürmesi şikâyetine dayandığı, dolayısıyla şikâyetin özünü makul sürede

yargılanma hakkına dair iddiaların oluşturduğu görülmektedir. Bu durumda

başvurunun tümüyle makul sürede yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi

gerektiği değerlendirilmiştir.

18. Ayrıca kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin dava ehliyeti

bulunan reşit bir kişi olması durumunda bu kişi adına bir başkası tarafından

bireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır (Sabriye

Yürekli ve diğerleri, B. No: 2014/7115, 22/9/2016, § 35).

19. Başvuru konusu olayda başvurucu kendi adına asaleten, oğlu

Sonay Türker adına velayeten tazminat davası

açmıştır. Ancak yargılama devam ederken Sonay Türker reşit olmuştur.

Dolayısıyla Sonay Türker'in bireysel başvuru tarihinden önce reşit olarak dava

ehliyetini kazanmış olduğu ve başvurucunun kanuni temsil hakkının sona ermiş

olduğu açık olduğundan bu kişi bakımdan Anayasa’nın 17. maddesinde düzenlenen

kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı yönünden inceleme yapılması söz

konusu olamayacaktır. Zaten başvurucu da bireysel başvuru formunda davanın makul

sürede sonuçlandırılmaması şikâyetini dile getirmiştir.

20. 1/7/2018 tarihli ve 30495 sayılı Resmî Gazete'de

yayımlanan 25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013

tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı

Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'ageçici

madde eklenmiştir.

21. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göre

yargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesi

ya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddenin

yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan

bireysel başvuruların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabul

edilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaat

üzerine Tazminat Komisyonu tarafından incelenmesi öngörülmüştür.

22. Anayasa Mahkemesi Ferat Yüksel kararında; yargılamaların makul sürede

sonuçlandırılmadığı ya da yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da

hiç icra edilmediği iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen

bireysel başvurulara ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının

getirilmesine ilişkin yolu, ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli

giderim sağlama kapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek

etkililiğini tartışmıştır (Ferat Yüksel, § 26).

23. Ferat Yüksel kararında özetle; anılan başvuru

yolunun kişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması

nedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına

makul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı vetazminat

ödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafi

olanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlama

imkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat Yüksel, §§ 27-34). Bu gerekçeler

doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal

iddialarıyla ilgilibaşarı şansı sunma ve yeterli

giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolu

tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı

sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul

edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel,

§§ 35, 36).

24. Mevcut başvuru yönünden söz konusu karardan ayrılmayı

gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul

edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

10/1/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Serruh KALELİ

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Raportör

:

Şermin

BİRTANE

Başvurucu

:

Cemil TÜRKER

Vekili

:

Av. Türkan

KARA