Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2015/1197, 08.05.2019

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

OSMAN GÜNDÜZ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2015/1197)

Karar Tarihi: 8/5/2019

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, taksirle kişinin yaralanmasına neden olma

suçlamasıyla açılan ceza davasının zamanaşımı nedeniyle düşmesi ve yargılamanın

makul sürede tamamlanmaması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 20/1/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik ve esas

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.

6. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda

bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

8. Başvurucu, Konya'nın Ereğli ilçesinde Toplu Konut İdaresine

ait yapı inşaatında yüklenici Özekip-Hedef İnş.Ltd.Şti. İş Ortaklığının işçisi olarak çalışmakta iken

27/5/2005 tarihinde harç karma makinesine kaptırdığı sağ eli bilek hizasından

kopmuştur. Başvurucu, makineyi yıkadığı sırada işçi arkadaşı İ.E.nin yanlışlıkla makinenin düğmesine bastığını, ancak

arkadaşının bir kastı olmadığından kendisinden şikâyetçi olmadığını, güvenlik

önlemlerini almayan işveren firma yetkililerinin olayın sorumlusu olduğunu

beyan ederek şikâyetçi olmuştur.

9. Konya Ereğli Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan soruşturma

sonucunda yüklenici firma yetkilileri K.D., Y.B., M.B. ve taşeron firma sahibi

A.C. hakkında taksirle kişinin yaralanmasına

neden olma suçundan dolayı iddianame düzenlenmiştir. İddianamede;

işyerinde kullanılan ekipmanların işçilerin sağlığına ve güvenliğine zarar

verici durumda olmaması gerektiği, bu hususun yüklenici firma tarafından

tamamen yerine getirilmediği, şüphelilerin gerekli özeni göstermediği

belirtilmiştir.

10. Ereğli 2. Sulh Ceza Mahkemesince yürütülen yargılama

sonucunda, karar tarihi itibarıyla 7 yıl 7 ay 20 günlük bir sürenin geçmesi

nedeniyle zamanaşımının dolduğu gerekçesiyle 16/1/2013 tarihinde davanın

düşmesine karar verilmiş, başvurucu tarafından temyiz edilen karar onanarak

kesinleşmiştir.

11. Başvurucu 20/1/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel

başvuruda bulunmuştur.

12. Başvurucu ayrıca, işyeri güvenliğinin yeterince sağlanmadığı

iddiasıyla işveren aleyhine maddi ve manevi zararlarının karşılanması istemiyle

dava açmış, Ereğli (Konya) 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/11/2015 tarihli

kararıyla davanın kısmen kabulü ile 114.034,10 TL maddi, 40.000,00 TL manevi

tazminatın başvurucuya ödenmesine karar verilmiştir. Karar gerekçesinde;

bilirkişi raporu uyarınca iş kazasının meydana gelmesinde yüklenici iş

ortaklığının %60 oranında, taşeron firmanın %15 oranında kusurlu oldukları,

haksız fiil nedeniyle davacının meslekte kazanma gücünde meydana gelen

azalmanın tazmin edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Karar taraflarca temyiz

edilmediğinden 14/6/2016 tarihinde kesinleşmiştir.

13. Başvurucu lehine sonuçlanan tazminat davasında yargılamanın

uzun sürmesi ve bu süreçte işverenin iflas etmesi sebebiyle alacağını tahsil

etmesinin imkânsız hâle geldiği iddiasıyla 18/12/2015 tarihinde bireysel

başvuruda bulunmuş, 2015/20246 numarasıyla kayda alınan başvuru aynı konudaki

2014/486 numaralı bireysel başvuru dosyasıyla birleştirildikten sonra Anayasa

Mahkemesi Birinci Bölümünün 12/12/2018 tarihli kararıyla, makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce yapılan

başvurular için Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna başvuru

imkânı getirildiğinden bahisle başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

başvurunun kabul edilemez olduğuna karar verilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK

14. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun "Taksirle yaralama" kenar

başlıklı 89. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"(1) Taksirle başkasının vücuduna acı

veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi,

üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

... (5) (Değişik: 6/12/2006 – 5560/5 md.) Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve

kovuşturulması şikâyete bağlıdır..."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 8/5/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

ve Bakanlık Görüşü

16. Başvurucu; soruşturma ve yargılama sürecinde ifadeleri

alınmasına rağmen bununla yetinilmeyip sanık ifadelerinin tekrar alınmak

istendiğini, yakalama kararına rağmen sanıkların ifadesi alınamadığından dosyanın

tekemmül etmediğini, yargı mercilerinin özensiz davranması, usul ekonomisi

ilkelerine aykırı hareket etmesi nedeniyle yargılamanın makul sürede

tamamlanamadığını ve suçun cezasız kaldığını, sakat kalmasına neden olanların

ceza almamış olmaları karşısında ızdırap duyduğunu

belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tazminat

talebinde bulunmuştur.

17. Bakanlık görüşünde; beden bütünlüğüne yönelik üçüncü

kişilerce ihmal suretiyle yapılan müdahaleyle ilgili olarak yalnızca ceza

muhakemesi yoluna başvurulduğu, hukuki tazmin yoluna başvurulmadığı

belirtilerek bireysel başvuru öncesinde tüketilmesi gereken olağan hukuk

yollarının başvurucu tarafından tüketilmediği ileri sürülmüştür.

18. Başvurucu, Bakanlık görüşüne itiraz ederek ağır ihmal veya

kasten işlenen suçlarda etkili yargı sistemi kurulup başka şekilde işlenen

suçlarda etkili bir yargısal sistem kurulmamasının kabul edilemeyeceğini ileri

sürmüştür. Başvurucu ayrıca ceza davası yanında maddi ve manevi tazminat davası

açarak hakkını aradığını, hukuki tazmin yollarını tükettiğini belirtmiştir.

B. Değerlendirme

19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı

fıkrasına göre bireysel başvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından

ihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının

yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin taraf olduğu

Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi

gerekir. Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali

iddiasını içeren başvurular bireysel başvurunun kapsamında değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, §

18).

20. Sözleşme’nin 6. maddesinde adil yargılanmaya ilişkin hak ve

ilkelerin medeni hak ve yükümlülükler ile

ilgili uyuşmazlıkların ve bir suç isnadının esasının karara

bağlanması esnasında geçerli olduğu belirtilerek hakkın kapsamı bu konularla

sınırlandırılmıştır. Bahsedilen hâller dışında kalan adil yargılanma hakkının

ihlali iddiasına dayanan başvurular, Anayasa ve Sözleşme kapsamı dışında

kalacağından bireysel başvuruya konu olamaz. Dolayısıyla bir ceza davasında,

haklarında suç isnadı bulunmayan mağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçi veya

katılan sıfatını haiz kişiler Sözleşme’nin 6. maddesinin koruma alanı dışında

kalmaktadır (Onurhan Solmaz, §§ 23, 24).

21. Somut olayda başvurucu hakkında bir suç isnadına ilişkin

olmayan ve üçüncü kişinin cezalandırılmasına yönelik ihlal iddialarının adil

yargılanma hakkının kapsamına girmediği anlaşılmaktadır.

22. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin konu

bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 8/5/2019

tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üyeler

:

Burhan ÜSTÜN

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Engin GÜNDÜZ

Başvurucu

:

Osman GÜNDÜZ

Vekili

:

Av. Recepmuti ALTUNTAŞ