Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/19157, 22.06.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

TUNCAY MERDİM BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/19157)

Karar Tarihi: 22/6/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, akıl hastalığına rağmen tutuklama kararı verilmesi

nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; akıl hastalığı ile ilgili rapor

aldırılmadan mahkûmiyet hükmü kurulması nedeniyle de adil yargılanma hakkının

ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru, 8/12/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucu, çocuğun nitelikli cinsel istismarı ve kişiyi

hürriyetinden yoksun kılma suçlarını işlediği iddiasıyla Kınık Cumhuriyet

Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında 5/10/2008 tarihinde gözaltına

alınmıştır.

8. Başvurucu, İzmir 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 6/5/2009 tarihli

kararıyla yetkili hâkim veya mahkemeye en kısa zamanda gönderilmek üzere

tutuklanmış (sevk tutuklaması); Kınık Sulh Ceza Mahkemesinin 12/5/2009 tarihli

kararıyla da isnat edilen suçları işlediği yönünde kuvvetli suç şüphesi

bulunduğu gerekçesiyle tutuklanmıştır.

9. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 22/5/2009 tarihli

iddianamesiyle, çocuğun nitelikli cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden

yoksun kılma suçlarını işlediği iddiasıyla başvurucu hakkında kamu davası açılmıştır.

10. Başvurucu, yargılamayı yürüten İzmir 7. Ağır Ceza

Mahkemesinin 13/7/2009 tarihli kararı üzerine tahliye edilmiştir.

11. İzmir 7. Ağır Ceza Mahkemesi 18/7/2011 tarihli kararıyla

başvurucunun isnat edilen suçlardan mahkûmiyetine karar vermiştir.

12. Başvurucu müdafiinin talebi

üzerine temyiz incelemesi yapan Yargıtay 14. Ceza Dairesi 15/9/2014 tarihinde

mahkûmiyet hükümlerinin onanmasına karar vermiştir.

13. Başvurucu 8/12/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 22/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

15. Başvurucunun kesinleşen mahkûmiyet kararının infaz edilecek

olması nedeniyle özgürlüğünün kısıtlanacağına yönelik iddiasının özü,

mahkûmiyet kararının sonucunun adil olmadığına ilişkindir. Bu nedenle söz

konusu iddia, adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmiştir.

A. Kişi Hürriyeti ve

Güvenliği Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

16. Başvurucu, yargılama sürecinde bir süre tutuklu kalması

nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un geçici 1. maddesinin (8)

numaralı fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin

başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve

kararlar aleyhine yapılan bireysel başvurular incelenebilir (Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012,

§ 18). Somut olayda başvurucunun tutukluluk durumunun 13/7/2009 tarihinde

tahliye olmasıyla son bulduğu anlaşılmıştır.

18. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Adil Yargılama

Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

19. Başvurucu; askerlik hizmetini yaparken uğradığı saldırı

sonucu yaralandığını, ruh sağlığının bozulduğunu, Ankara Gülhane Askeri Tıp

Akademisi Sağlık Kurulunca düzenlenen 12/5/2014 tarihli raporda askerliğe

elverişli olmadığının belirtildiğini, daha öncesinde de travma sonrası stres

bozukluğu bulunduğuna dair rapor verildiğini (Başvuru formunun ekindeki

belgelerden bahsi geçen raporların 6/5/2008 ve 31/7/2009 tarihli raporlar

olduğu olduğu anlaşılmıştır.), kendisinde akıl hastalığı

bulunduğunu, yargılama sürecinde bu hususu dile getirmemiş olmasının kendisini

gereği gibi savunamadığını gösterdiğini ileri sürmüştür. Başvurucuya göre akıl

sağlığı yönünden rapor aldırılmaması savunma hakkını ihlal etmiştir. Bu nedenle

iddiaların savunma hakkı kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.

20. Bireysel başvurunun ikincil niteliğinin bir sonucu olarak

olağan kanun yollarında ve mahkemeler önünde ileri sürülmeyen iddialar ile bu

mahkemelere sunulmayan bilgi ve belgeler bireysel başvuru konusu edilemez (Bayram Gök, B. No: 2012/946, 26/3/2013, §

20).

21. Başvurucu, yargılamanın gerek İlk Derece Mahkemesi

aşamasında gerekse Yargıtay aşamasında ihlal iddiasını dile getirmemiş,

bireysel başvuru formunda da bu hususu açıkça belirtmiştir. Derece

Mahkemelerinde başvurucunun ihlal iddiasını ileri sürmek için yeterli imkâna

sahip olmadığına dair herhangi bir veri de mevcut değildir.

22. Bu itibarla yargılama makamlarına iddia edilen hak

ihlallerinin düzeltilmesi imkânı tanınmaksızın başvuruda bulunulduğu

anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle bireysel başvuruya konu edilen şikâyetler,

Derece Mahkemeleri önünde ileri sürülmeksizin ilk defa bireysel başvuru

aşamasında dile getirilmiştir (Metin Polat,

B. No: 2013/1145, 10/6/2015, § 25). Başvurucunun ruh sağlığıyla ilgili

raporların mahkûmiyet öncesine ait tarih taşıması nedeniyle iddiaların

yargılama aşamasında bilinmediğinden ve bu nedenle ileri sürülmediğinden söz

edilemez. Derece mahkemelerinin bilmedikleri ya da bilmeleri gerekmeyen

hususları nazara alarak hak ihlallerinin oluşmasını engellemeleri ve oluşan hak

ihlallerini gidermeleri mümkün değildir.

23. Açıklanan nedenlerle başvurucunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddianın zaman bakımından

yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

22/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri

NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Murat İlter

DEVECİ

Başvurucu

:

Tuncay

MERDİM

Vekili

:

Av. Yusuf

Seçkin ŞAHİN