Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/13675, 08.09.2014

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

MUSTAFA EKİCİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/13675)

Karar Tarihi: 8/9/2014

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvurucu, 10/8/2014 tarihinde Cumhurbaşkanı seçilen

Recep Tayyip Erdoğan’ın, seçim sonuçları 15/8/2014 tarihinde kesinleşmesine

rağmen Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanlığı görevinden ayrılmadığını, bu

durumda 27/8/2014 tarihinde bu partinin 1. Olağanüstü Kongresinin yapılmasının

hukuka aykırı olduğunu belirterek anayasal haklarının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru, 21/8/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan

yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi

neticesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, başvurunun kabul

edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

olaylar özetle şöyledir:

5. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, 10/8/2014 tarihinde 12.

Cumhurbaşkanı seçilmiş, buna ilişkin mazbata Yüksek Seçim Kurulu (YSK)

tarafından 15/8/2014 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına

verilmiştir. Cumhurbaşkanı seçimi sonuçları yayımlanmak üzere Başbakanlığa

gönderilmiş, ancak sonuçlar başvuru tarihi itibarıyla Resmi Gazete’de

yayımlanmamıştır.

6. Başvurucu, 18/8/2014 tarihinde Çankaya 4. İlçe Seçim

Kuruluna başvuruda bulunarak, Recep Tayyip Erdoğan’ın 10/8/2014 tarihinde 12.

Cumhurbaşkanı olarak seçilmekle parti genel başkanlığının boşaldığını ve ilgili

mevzuat uyarınca Adalet ve Kalkınma Partisi Olağanüstü Kongresinin 27/8/2014

tarihinde yapılmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek kongre işlemlerinin

durdurulmasına karar verilmesini istemiştir.

7. Çankaya 4. İlçe Seçim Kurulu, 19/8/2014 tarih ve 2014/185

sayılı kararıyla başvuruyu reddetmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı

şöyledir:

“…Adalet ve Kalkınma Partisi 1. Olağanüstü Büyük Kongresinin

27 Ağustos 2014 tarihinde toplayacağını belirten Ak Parti Genel Başkan

Yardımcısı Teşkilat Başkanı Süleyman Soylu tarafından imzalı, 11/08/2014 havale

ve kayıt tarihli başvuru yazısının 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 21.

maddesinde öngörülen süreye uygun olduğu anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, anılan Kanun'un 21. maddesi, gözetimle

görevlendirdiği İlçe Seçim Kurulu Başkanı Hakimin görev ve yetkisini de açıkça

belirlemiş bulunmaktadır.

Sözü edilen 21. madde hükmüne göre hakimin yapacağı iş

siyası parti tarafından verilen delege listesini inceleyip, onaylamaktan, yine

siyasi partinin düzenlediği gündem çerçevesinde seçim işlerini yapmaktan ve

gerek listelere gerekse seçim işlem ve tutanaklarına vaki itirazları kesin

karara bağlamaktan ibarettir. Sayılanlar dışında hakime verilmiş bir görev ve

tanınmış bir yetki mevcut olmadığı cihetle kongrenin hakim tarafından iptali

tasarrufunun da yasal dayanağı yoktur.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, talebin REDDİNE….”

B. İlgili Hukuk

8. Anayasa’nın 101. maddesinin dördüncü fıkrası ile 102.

maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları şöyledir:

“Madde 101

…

Cumhurbaşkanı

seçilenin, varsa partisi ile ilişiği kesilir ve Türkiye Büyük Millet Meclisi

üyeliği sona erer.

Madde 102

…

Cumhurbaşkanı göreve

başlayıncaya kadar görev süresi dolan Cumhurbaşkanının görevi devam eder.

Cumhurbaşkanlığı

seçimine ilişkin usûl ve esaslar kanunla düzenlenir.”

9. 19/1/2012 tarih ve 6721 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi

Kanunu’nun 4. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile 20. maddesi şöyledir:

“Madde 4

…

(5) Cumhurbaşkanı

seçilenin, varsa partisi ile ilişiği kesilir ve Türkiye Büyük Millet

Meclisi üyeliği sona erer.

Madde 20

(1) Cumhurbaşkanı

seçiminin kesin sonuçları, Yüksek Seçim Kurulu tarafından Türkiye Büyük Millet

Meclisi Başkanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Makamına bildirilir, kamuoyuna ilân

edilir ve Resmî Gazetede yayımlanır.

(2) Seçilen

Cumhurbaşkanı adına, Yüksek Seçim Kurulu tarafından Cumhurbaşkanı seçildiğine

dair bir tutanak düzenlenir. ”

10. 22/4/1983 tarih ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun

14. ve 21. maddeleri.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

11. Mahkemenin 8/9/2014 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucunun 21/8/2014 tarih ve 2014/13675 numaralı bireysel başvurusu

incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların İddiaları

12. Başvurucu, Recep Tayyip Erdoğan’ın 10/8/2014 tarihinde

Cumhurbaşkanı seçildiğini ve buna ilişkin mazbatanın YSK tarafından 15/8/2014

tarihinde TBMM Başkanlığına verildiğini, 15/8/2014 tarihi itibariyle Başbakan

Recep Tayyip Erdoğan’ın Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanlığı görevinin

hukuken sona erdiğini, bu nedenle de ilgili mevzuat uyarınca Adalet ve Kalkınma

Partisi 1. Olağanüstü Kongresinin 27/8/2014 tarihinde yapılmasının hukuka

aykırı olduğunu, buna ilişkin başvurduğu ilçe seçim kurulundan bir sonuç

alamadığını belirterek Anayasa’da güvence altına alınan siyasi faaliyette

bulunma hakkı ile insan haklarına saygılı, demokratik bir hukuk devletinde

yaşama hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve kongre işlemlerinin

durdurulmasına karar verilmesini istemiştir.

B. Değerlendirme

13. Başvuru formu ve ekleri incelendiğinde, başvurunun,

siyasi faaliyette bulunma hakkının ihlal edildiği iddiasına dayandığı

görülmektedir. Başvurucu, her ne kadar insan haklarına saygılı, demokratik bir

hukuk devletinde yaşama hakkının da ihlal edildiğini ileri sürmüş ise de

başvuruya konu iddiaların özü, üyesi olduğu partinin olağanüstü kongresinin

hukuka aykırı şekilde yapıldığı iddiası ile ilgilidir. Anayasa Mahkemesi,

olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki tavsifi ile bağlı değildir. Bu

sebeple başvurucunun bütün iddiaları siyasi faaliyette bulunma hakkı

çerçevesinde değerlendirilmiştir.

14. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:

“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve

özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin

kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine

başvurabilir. ...”

15. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (1)

numaralı fıkrası şöyledir:

“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve

özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf

olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal

edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.”

16. Belirtilen hükümlere göre, Anayasa Mahkemesine yapılan

bir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için, kamu gücü tarafından

ihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının

yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye’nin taraf olduğu ek

protokollerinin kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle, Anayasa ve AİHS’in ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali

iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün

değildir (B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).

17. AİHS'in Türkiye'nin taraf olduğu Ek 1 Nolu Protokolünün 3. maddesi şöyledir:

"Yüksek Sözleşmeci Taraflar, yasama organının

seçilmesinde halkın kanaatlerinin özgürce açıklanmasını sağlayacak şartlar

içinde, makul aralıklarla, gizli oyla serbest seçimler yapmayı taahhüt

ederler."

18. Görüldüğü üzere AİHS kapsamında korunan siyasi hak,

doğrudan yasama organının seçimi ile ilgilidir. Bu bağlamda başvurucunun üyesi

olduğunu belirttiği bir siyasi partinin kongresinin hukuka aykırı şekilde

yapıldığı yönündeki iddiası yasama organının seçimi ile ilgili olmadığından

Anayasa ve AİHS’in ortak koruma alanında yer

almamaktadır. Bu nedenle ileri sürülen ihlal iddiasının bireysel başvuru

kapsamında incelenmesi mümkün değildir.

19. Açıklanan nedenlerle, başvurucunun başvuru dilekçesinde

ifade ettiği şekliyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü hususlar, Anayasa ve AİHS

ile buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokollerin ortak koruma alanına

girmediğinden, başvurunun “konu bakımından

yetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle, başvurunun “konu bakımından yetkisizlik” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama

giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, 8/9/2014 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Serruh KALELİ

Üyeler

:

Zehra Ayla PERKTAŞ

Nuri NECİPOĞLU

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin GÖKCAN

Raportör

:

Mehmet Sadık YAMLI

Başvurucu

:

Mustafa EKİCİ

Vekili

:

Av. Sabri ERGÜL