Madde 19 — Denetim, kontrol ve yaptırım

MADDE 19- (1) Bakanlık, Karar ve bu Tebliğde anılan desteklerle ilgili işlemlerin yürütülmesini, kontrolünü ve denetimini sağlayacak tedbirleri almaya yetkili olup bu amaçla yapılacak çalışmalarda gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşları, kooperatifler, ziraat odaları, ticaret borsaları, lisanslı depo işletmeleri ve birliklerin hizmetlerinden de yararlanır.

 (2)  İl/ilçe müdürlüğü desteklemeler kapsamında; üretim alanları, çiftçi ve parsel sayısı gibi verileri içeren köy/mahalle bazında kontrol planını hazırlar.

(3) Desteklemeler kapsamında il/ilçe müdürlüğü tarafından Bakanlık kayıt sistemlerine kayıtlı planlamaya alınan ürünlerin üretildiği alanların tamamı ile planlama kapsamında olmayan ürünlerde ise örnekleme yöntemiyle her üretim yılında kontrol edilir.

(4) Yapılacak kontroller yerinde tespit veya Bakanlık kayıt sistemleri, coğrafi bilgi sistemleri, uzaktan algılama, insansız hava aracı gibi teknolojik yöntemler kullanılarak yapılır.

(5) Yapılan kontrollerde çiftçinin Bakanlık kayıt sisteminde beyan ettiği alan ile tespit edilen alan arasında farklılık olması halinde destekleme ödemesi tespit edilen alan esas alınarak yapılır.  

(6) Çiftçi başvurularına ait arazilerin kontrolü arazinin bulunduğu il/ilçe müdürlüğünce yapılır.

(7) Yetkilendirilmiş kuruluşlar;

a) İTUD ödemeleri için düzenledikleri her türlü bilgi ve belgeden sorumludurlar. Sorumluluklarını yerine getirmeyen kuruluşlar hakkında İTUY hükümleri uygulanır.

b) OTD/OAKD ödemeleri için düzenledikleri her türlü bilgi, belge ve OTBİS veri girişlerinden sorumludurlar. Sorumluluklarını yerine getirmeyen kuruluşlar hakkında 5262 sayılı Kanun ile OTY hükümleri uygulanır.

(8) İTUD, İTUB’un görev ve yetkileri çerçevesinde her türlü denetime tabidir.

(9) OTD/OAKD, OTB’nin görev ve yetkileri çerçevesinde her türlü denetime tabidir.

(10) Bu Tebliğde belirtilen destekleme ödemelerinde;

a) İlgili üretim yılına esas Bakanlık kayıt sistemi müracaatını yaptıktan sonra vefat eden çiftçiler için;

1) Destekleme müracaatı yapamadan vefat etmeleri durumunda, üretimi geliştirme desteği altında yer alan sertifikalı tohum kullanım desteği, sertifikalı/standart fidan kullanım desteği, mirasçılarının desteklemeye esas şartları devam ettirmeleri, OTD ile İTUD ödemelerinde ise ilgili üretim yılına ait ürünün hasadını gerçekleştirmiş ve üretilen ürünü sertifikalandırmış olması şartıyla mahkemeden veya noterden alınmış veraset belgesinin aslı ya da onaylanmış sureti ve mirasçılardan birinin diğer mirasçılardan alacağı Muvafakatname-1 ile il/ilçe müdürlüğüne müracaatı üzerine vefat eden çiftçi adına destekleme ödemesi yapılır. Herhangi bir müracaat yapılmaması halinde hiçbir destekleme ödemesi yapılmaz.

2) Destekleme müracaatı yaptıktan sonra vefat etmeleri durumunda, EK-4 Destekleme Talep Formunda istenilen belgeler mirasçılarından herhangi biri tarafından süresi içerisinde il/ilçe müdürlüğüne teslim edilmesi halinde vefat eden çiftçi adına destekleme ödemesi yapılır. Belgelerin süresi içerisinde il/ilçe müdürlüğüne teslim edilmemesi durumunda destekleme ödemesi yapılmaz.

3) Destekleme ödemeleri vefat eden çiftçi adına bankaya yatırılır. Mahkemeden veya noterden alınmış veraset belgesinin aslı ya da onaylanmış sureti ve mirasçılardan birinin diğer mirasçılardan alacağı Muvafakatname-1 ile bankaya müracaatları halinde destekleme ödemesi yapılır.

(11) Mücbir sebeplerden dolayı mahsul elde edilememesi durumunda; mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen on iş günü içinde çiftçinin Bakanlık kayıt sistemine kayıtlı olduğu il/ilçe müdürlüğüne yazılı olarak bildirimde bulunması ve il/ilçe müdürlüğü tarafından yerinde tespit edilip belgelendirilmesi zorunludur. Mücbir sebep sonucu üretilmesi planlanan bitki türünün zarar gördüğünün il/ilçe tespit komisyonlarınca tespit edilmesi halinde ödemesi gerçekleştirilen tarımsal destekleme geri alınmaz.

(12) (Değişik:RG-30/12/2025-33123)1 Üretimi geliştirme desteği kapsamındaki sertifikalı/standart fidan kullanım desteğinde ÇKS müracaatının yapıldığı il/ilçe müdürlüğü, ekiliş/dikilişin yapıldığı il/ilçe müdürlüğünden onaylı tespit veya kontrol tutanağını ister. Planlı üretim desteği kapsamındaki yem bitkileri ekilişlerinde ise ekilişin yapıldığı il/ilçe müdürlüğü kontrol tutanağını düzenleyerek ÇKS müracaatının yapıldığı il/ilçe müdürlüğüne gönderir.

13) Ürettikleri tohum ve/veya fidanı mahsul veya tohum elde etmek amacıyla Bakanlık kayıt sistemine kayıtlı arazisine eken/diken, Tohum Üretici Belgesi, Fidan Üretici Belgesine sahip çiftçilerden desteklemeye konu ürünlere ilişkin fatura düzenlemeleri halinde bu belge, düzenlenememesi halinde ise desteklemeye ilişkin bilgileri de içeren kanuni defter kayıtları desteklemeye esas alınır. Kanuni defter kaydının fotokopisi üzerine, il/ilçe müdürlüğü tarafından “Aslı Görülmüştür” ibaresi yazılarak fatura yerine kabul edilir. Sertifikalı/Standart Fidan Kullanım Desteği Talep Formunda yer alan bayi/üretici bölümünü kendileri imzalar. Kullanmış olduğu tohum ve fidanlara ait tohum, fidan üretici belgesini ibraz eder.

(14) İlama bağlı borç ödemelerinde ve yürütmenin durdurulmasına/yapılan işlemin iptaline ilişkin ödemelerde; mahkeme kararı, dilekçe ve geri ödemeye dair vergi dairesi alındı belgesi veya ilgili banka dekontu aslı gibidir onayları yapılarak, ödemeye esas EK-11'de yer alan ödeme tablosu ile birlikte her bir çiftçi için ayrı üst yazı ile ilgili Genel Müdürlüğe gönderilir.

(15) Bu Tebliğde yer almayan teknik konularda Bakanlık genelgeleri ve talimatları uygulanır. Ancak bu Tebliğde yer almayıp yerinde tespit ve çözüm gerektiren konularla ilgili il/ilçe tahkim komisyonları yetkili ve sorumludur.

16) Lisanslı depolarda muhafaza edilen ürünler için kira desteği ödemelerinde; ilgili üretim yılına esas destekleme müracaatını yapamadan vefat eden çiftçilerin mirasçıları, desteklemeye esas şartların bulunması kaydıyla mahkemeden veya noterden alınmış veraset belgesinin aslı ya da onaylanmış sureti ile mirasçılardan herhangi birinin müracaatı üzerine vefat eden çiftçi adına destekleme ödemesi yapılır. Başvuru tarihleri içerisinde herhangi bir müracaat yapılmaması halinde hiçbir destekleme ödemesi yapılmaz.

(17) Lisanslı depolarda muhafaza edilen ürünler için kira desteği ödemelerinin denetimini sağlayacak tedbirleri almaya Bakanlık yetkilidir. Bakanlık bu amaçla yapılacak çalışmalarda kullanılmak üzere ihtiyaç duyulabilecek her türlü bilgi ve belgeyi Ticaret Bakanlığı, lisanslı depo işletmeleri, EKK, kamu ve özel sektör kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden isteyebilir. İstenen bilgi ve belgeler eksiksiz ve doğru olarak verilen süre içerisinde Bakanlığa sunulur.

(18) 12 nci maddede belirlenen desteklemeler kapsamında tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kişi ve TYD kuruluşlarının denetlenmesine dair hususlar şunlardır:

a) İlde koordinasyon ve tarımsal veriler şube müdürü, ilçede ilçe müdürü başkanlığında üç kişilik bir denetleme komisyonu oluşturulur. Komisyonun oluşumunda, varsa tarım yayımcısı sertifikasına sahip olan personel öncelikli olarak görevlendirilir.

b) Komisyon, tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kişi ve kuruluşları; şikâyet, ihbar gibi olağan dışı durumlarda yapılacak denetimler hariç birinci ve ikinci dilim ödeme işlemi gerçekleşmeden önce,  bu Tebliğin uygulama süresince yılda en az iki defa denetler.

c) Komisyon, tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kişi ve kuruluşları, TYDY, bu Tebliğ ve tarımsal yayım ve danışmanlık ile ilgili mevzuatına göre denetleyerek denetim raporu düzenler.

ç) İl müdürlüğünde koordinasyon ve tarımsal veriler şube müdürü başkanlığında oluşturulan komisyon, il müdürü kararı ile ilçelerde de ayrıca denetleme yapabilir.

d) Komisyon veya komisyon tarafından görevlendirilecek ve biri sağlık diğeri teknik olmak üzere en az iki elemandan oluşan heyet, denetlenen kişi ve kuruluşlardan tarımsal danışmanlık hizmeti alan tarımsal işletmelerin en az %25’i ile görüşme yapar ve EK-32 Çiftçi Görüşme Formu düzenler. Yapılan görüşmelerde EK-32 Çiftçi Görüşme Formlarının yarısından fazlasında çiftçi memnuniyeti olumsuz olarak değerlendirilenler anketin kapsadığı döneme ilişkin TYDD ödemesinden faydalanamaz. Tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kişi ve kuruluşların bürosunun bulunduğu ilçe sınırları dışında, hizmet alan tarımsal işletmeler için ilçeler arası koordinasyon sağlanmak suretiyle tarımsal işletmenin bulunduğu il/ilçe komisyonu veya komisyon tarafından görevlendirilecek heyet tarafından görüşmeler yapılır.

e) Tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kişi ve kuruluşun denetlemesinde, EK-38 Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetleri Denetleme Formu ve EK-39 Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetleri Denetleme Raporu kullanılır. EYDB, bu form ve rapor üzerinde değişiklik yapmaya yetkilidir.

f) Denetlemeye ilişkin düzenlenen raporun bir sureti yetki belgesi sahibi kişi/kuruluşta, bir sureti denetlemenin yapıldığı kişi/ kuruluşun bulunduğu ilçe müdürlüğünde arşivlenir. Denetim raporu olumsuz ise raporun bir sureti de il müdürlüğüne gönderilir.

g) Denetim sürecinde haklarında olumsuz rapor tutulan kişi ve kuruluşların durumları il teknik komitesinde görüşülüp TYDY, bu Tebliğ ve tarımsal yayım ve danışmanlık ile ilgili mevzuatında belirtilen hususlar dikkate alınarak karara bağlanır. Bu kararlara itiraz, TYDY’nin 29 uncu maddesine göre yapılır.

ğ) Gerekli görülmesi halinde EYDB’ce de denetleme yapılır. Denetlemeye ilişkin rapor üç suret olarak düzenlenir. Raporun bir sureti denetlemenin yapıldığı kişi ve kuruluşta, bir sureti kişi ve kuruluşun bağlı olduğu il müdürlüğünde diğeri ise EYDB’de arşivlenir. Bu denetlemeye ilişkin cezalar EYDB’ce verilir.

h) Bu Tebliğde öngörülen sürede denetleme işlemi tamamlanamayan veya denetleme sürecinde haklarında olumsuz rapor tutulan kişi ve kuruluşların TYDD ödemeleri il müdürlüğünün talebi ile denetleme süreci sonuçlanıncaya kadar EYDB’ce durdurulur.

ı) EYDB; üzerinde idari, adli soruşturma bulunan kişi ve kuruluşların TYDD ödemelerini durdurur.   

i) TYDD kapsamında yapılan denetimler sırasında, destekleme alan kişi ve kuruluşların, tarımsal işletme sahiplerinin, bilgilerinde gerçeğe aykırı beyan veya verdikleri belgelerde sahte evrak tespit edilmesi hâlinde bunlar hakkında ilgili Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulur. Ayrıca ilgili memurlar hakkında da gerekli yasal işlemler yürütülür. Bakanlık, gelen münferit şikâyet ve ihbarları ayrıca değerlendirir.

Finansman ve ödemeler