Cumhurbaşkanı Kararı

Büyük Menderes Havzası Su Tahsis Planı ve Eylem Planının Onaylanması Hakkında Karar (karar Sayısı: 9962)

Mevzuat no: 9962
Kabul tarihi: 03.06.2025
Resmî Gazete: 04.06.2025
RG sayısı: 32920
Tertip: 5

--- Sayfa 1 (OCR) --- 4 Haziran 2025 ÇARŞAMBA Resmi Gazete Sayı : 32920

CUMHURBAŞKANI KARARI

CG Karar Sayısı: 9962

Ekli “Büyük Menderes Havzası Su Tahsis Planı ve Eylem Planı”nın onaylanmasına, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 435/A maddesi gereğince karar verilmiştir.

3 Haziran 2025

Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI

--- Sayfa 2 (OCR) --- T.C, TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRL HAVZA YÖNETİMİ DAİRE BAŞKANLIĞI

BÜYÜK MENDERES HAVZASI

SU TAHSİS PLANI ve EYLEM PLANI

ANKARA

--- Sayfa 3 (OCR) --- İÇİNDEKİLER

HAVZANIN TANITIMI VE NÜFUSU.. HAVZANIN SU POTANSİYELİ.

SU KALİTESİ

SEKTÖREL SU İHTİYACI VE TAHSİS DURUMU

SOSYO EKONOMİK ANALİ!

SONUÇ VE DEĞERLENDİRMELE!

EYLEM PLANI..

Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 4 (OCR) --- BÜYÜK MENDERES HAVZASI SEKTÖREL SU TAHSİS PLANI

Su kaynaklarına olan ihtiyaç ve talebin giderek artması, zaman ve konuma göre bu kaynağın arzu edilen miktar ve kalitede bulunamaması, mevcut su kaynaklarının ekonomik, çevresel ve sosyal faydalar içinde en verimli şekilde kullanımını gerekli kılmaktadır. Bu nedenle insanlar ve diğer canlılar için hayati önem taşıyan suyu ve hidrolojik döngüyü sürdürülebilir su yönetimi ile korumak bir zorunluluk haline gelmektedir. Su kaynaklarının havza ve sektörel alt havza ölçeğinde paylaşımının sağlanması, gelecekte her sektörün ihtiyacı olan suyun sosyo-ekonomik koşullar ve ihtiyaçlar göz önüne alınarak adil bir şekilde karşılanması maksadıyla “Büyük Menderes Havzası Su Tahsis Planı (SSTP)” hazırlanmıştır.

2021 yılında başlayan Büyük Menderes Havzası SSTP Hazırlanması Projesi 2023 yılında tamamlanmıştır. Proje kapsamında kurum ziyaretleri, veri toplama ve sahada anket çalışmaları yapılmıştır. İlgili tüm paydaşların katılım sağladığı İlerleme ve Yönlendirme Kurulu Toplantıları gerçekleştirilmiştir. Plan 9 hidrolojik alt havza ve 12 sektör dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir. Bu sektörler içme ve kullanma suyu, çevresel su, tarım, hayvancılık , balıkçılık ve su ürünleri yetiştirici sanayi, madencilik, enerji, turizm, jeotermal (kaplıca), ticari Çambalajlı) su ve ormancılık sektörlerdir. Plan kapsamında sektörlerin öncelik sıraları, ihtiyaç duyulan su miktarı ve suyun kalitesi dikkate alınarak adil, verimli ve planlı bir şekilde paylaşımı esas alınmıştır.

ee İ

Ç vamarann

Şekil 1 Büyük Menderes Havzası Hidrolojik Alt Havzalar

Proje kapsamında yürütülen çalışmalar Mevcut Durum Analizi, Sektörel Su Talepleri Analizi ve Sektörel Sektörel Su Tahsis Planı hazırlanması olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Havzanın mevcut yer üstü ve yeraltı su kaynakları ile sektörel su kullanımları belirlenmiştir. Herhangi bir yıla ait veriler o yılın bitiminden sonra raporlanıp sistemlere girilmektedir. Proje başlangıç tarihi 2021 yılı olması, kurum ve kuruluşların en güncel verileri 2020 yılına ait olması nedeniyle mevcut yıl olarak 2020 yılı seçilmiştir. Belirlenen sektörel su ihtiyaçları kuraklık şartları ve gelişimler göz önüne alınarak mevcut durum (2020 yılı) ile 2024, 2025, 2026, 2027, 2028, 2029, 2035 ve 2041 yılları için hesaplanmıştır.

Büyük Menderes Havzası

Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 5 (OCR) --- 1 HAVZANIN TANITIMI VE NÜFUSU

Büyük Menderes Havzası Ege ve İç Anadolu bölgeleri içerisinde yer alır. Türkiye yüzölçümünün yaklaşık *63,3'ünü kaplayan nehir havzası bölgesinin toplam alanı 26.361 km?, kıyı suları hariç 26.000 km?'dir. Havza, kuzeyden Küçük Menderes ve Gediz Havzaları; doğudan Sakarya, Akarçay, Antalya ve Burdur Havzaları; güneyinde Batı Akdeniz Havzası ile komşudur. Havza içerisindeki yerleşim yerleri Tablo 1 ile verilmektedir.

Tablo 1 Büyük Menderes Havzası'nda Yer Alan İllerin Alansal Dağılımı

Hadı Toplam Alan | İlin havza İçerisindeki | — İlin Havzaya Giren Havzanın İllere Göre (km?) Alanı (km?) Kısnı (94) Dağılımı (96)

Afyonkarahisar 14430 3312 e 127 Aydın 7997 7640 955 293 Burdur 7052 40 06 02 Denizli 11790 8384 T 322 Isparta 9.020 148 16 06 İzmir 12.183 450 37 17 Kütahya 11661 H 01 04 Manisa 13314 z 9.02 0.01 Muğla 12815 2463 192 95 Uşak 5378 3613 GA 139

Havzanın mevcut durumda toplam nüfusu 2.478.133 olup, 9670'ini kentsel nüfus oluşturmaktadır. 2007- 2020 dönemi nüfus verileri ve altı farklı metot kullanılarak 2053 yılına kadar ilçe bazlı kırsal ve kentsel nüfus projeksiyonları tahmin edilmiştir. Nüfus analizlerinde İller Bankası, Aritmetik artış, Geometrik Artış, Azalan Hızla Artış, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Metodu (UNDP) ve Kuşak Bileşen Yöntemi metotları kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar her ilçe özelinde değerlendirilmiş ve maksimum ve minimum nüfus sonuçları içme suyu ihtiyaç hesaplarında dikkate alınmak üzere seçilmiştir. Sonuç olarak 2053 yılı için havza nüfusu minimum 3.360.185 kişi, maksimum 4.653.947 kişi olarak hesaplanmıştır.

Tablo 2 Büyük Menderes Havzası Nüfusu

Büyük Menderes Havzası Mevcut ve Gelecek Dönem Toplam Nüfusu 2020 | 2025 | 2026 | 20r7 | 2028 | 2020 | 20ös | zost | 2053 2478.133 | 2606.962 | 2633.180 | 2659.229 | 2685434 | 2711728 | 2872370 | 3033431 | 3.360.185 2478133 | 2707202 | 2756298 | 2.806.560 | 2.858.019 | 2910709 | 3255.582 | 3.654.649 | 4653547

2 HAVZANIN SUPOTANSİYELİ

2018 yılında DSİ Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Büyük Menderes Havzası Master Plan Raporu çalışmasına göre mevcut yıllık ortalama yer üstü su potansiyeli 3.046,7 hm* olarak hesaplanmıştır. Yıllık ortalama emniyetli yeraltı suyu (YAS) potansiyeli 451,40 hm”, kütle dışı çekim yapılan YAS miktarı ise 41,54 hm*'tür.

Proje kapsamında her alt havza ve her projeksiyon yılı için hafif kurak, orta kurak, şiddetli kuraklık ve çok şiddetli kuraklık şartı için kullanılabilir su potansiyeli değerleri hesaplanmıştır. Kullanılabilir su potansiyeli; ekolojik dengenin korunması amacıyla çevresel akış için bırakılması gereken su miktarı, buharlaşma ve havza dışı su transferleri haricinde kalan su miktarıdır.

Büyük Menderes Havzası

Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 6 (OCR) --- Büyük Menderes Havzası'nda alt havzalar membadan mansaba suları birbirine aktararak denize dökülmektedir. Havzanın bu hidrolojik yapısından dolayı alt havzalardan bırakılan çevresel su ihtiyacı bir sonraki alt havzada kullanılabilmektedir. Bu nedenle başka bir alt havzadan bırakılan çevresel su diğer alt havzanın kullanılabilir su potansiyelini arttırmaktadır.

Kullanılabilir su potansiyeli hesaplanırken baraj, göl ve depolamalar, göletler, YAS emniyetli rezervi, havza içinde alt havzalar arası ya da havza dışından su transferleri, tarım sektöründe geri dönen sular, içme kullanma suyu sektöründe kullanılmış sular ve ara havza akımları dikkate alınmıştır.

Tablo 3 Büyük Menderes Havzası Toplam Su Potansiyeli

Büyük Menderes Havzası Toplam Su Potansiyeli (hm?/yıl) Su Potansiyeli TRormal| Hatif Kurak YÜS Potansiyeli 3047 | 2391 1735 1216 Emniyetli YAS Potansiyeli 451 394 339 245 Kütle Dişı YAS Potansiyeli —| 2 36 31 24 Toplam Su Potansiyeli 3540 | 2821 2104 1485

Tablo 4 Büyük Menderes Havzası Kullanılabilir Su Potansiyeli

Büyük Menderes Havzası Kullanılabilir Su Potansiyeli (hm*/yıl)

Kuraklık Durumu 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 _ 3310 | 3304 | 3305 | 3300 | 3294 Hafif Kurak 2.694 2.688 2.680 2.671 2.668

2.039 2.030 2021 2.010 2.014

LANI 1409 1402 1398 1396 1259 1252 1248 1244 1253

Su Transferleri

Büyük Menderes Havzası sınırları içerisinde olan Uşak il merkezine Gediz Havzası Küçükler Barajı'ından temin edilebilecek içme suyu miktarı maksimum 6,36 hm*/yıl olarak belirlenmiştir, 2020 yılında 3,70 hm?/yıl su temin edilmiştir.

Mevcut durumda Uşak, Banaz, Buldan ve Nazilli İlçelerine içme suyu sağlanması amacıyla Gediz Havzası'nda bulunan Çokrağan, Sinekçiler, Hasköy ve Kaynarca kaynaklarından Büyük Menderes Havzası'na yıllık 3,83 hm? su transferi yapılmaktadır.

2038 yılı için Gediz Havzası Uşak il sınırlarında olan Dikendere Barajı'ından, Büyük Menderes Havzası sınırları içerisinde olan Uşak İl Merkezine İçme suyu amaçlı 9,46 hm/'yıl su transferi planlanmaktadır.

Büyük Menderes Havzası'nda kendi içinde alt havzalar arası transfer söz konusudur. Buharkent Buldan Alt Havzası'ndan Çürüksu, Nazilli Kuyucak, Söke Alt Havzaları'na ve Akçay Alt Havzası'ndan Söke Alt Havzası'na sulama amaçlı su transferi yapılmaktadır.

Büyük Menderes Havzası

Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 7 (OCR) --- 3 SUKALİTESİ

Yer üstü su kalitesi ile ilgili değerlendirmeler 30.11.2012 tarihli ve 28483 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren “Yer Üstü Su Kalitesi Yönetmeliği” (2021 yılı değişikliği) esaslarına uygun olarak EK-5 Tablo 2 ve EK-6 Tablo 9'a göre gerçekleştirilmiştir. Genel yer üstü su kalitesi sınıfı 16 izleme istasyonunda Orta, 2 izleme istasyonunda Zayıf olarak tespit edilmiştir. Havza çıkışında nihai su kalite sınıfı Zayıf olarak tespit edilmiş olup bunun nedeni havzada suyun membadan mansaba tekrar tekrar kullanılmasıdır.

Yeraltı suyu kalitesi ile ilgili değerlendirmeler 17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren “İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelik'e göre ve EPA (Environmental Protection Agency, 2012) tarafından hazırlanmış “Suların Yeniden Kullanımı Yönergesi”ne göre yapılmıştır. Analizler sonucu YAS kütlelerinde genellikle arsenik, demir ve mangan elementlerinin etkisi gözlenmektedir.

4 — SEKTÖREL SU İHTİYACI VE TAHSİS DURUMU

Büyük Menderes Havzası'nda su talepleri analiz çalışmaları kapsamında içme kullanma suyu, çevresel su, tarım, sanayi ve enerji olmak üzere 5 temel sektör ve bunun yanında hayvancılık, balıkçılık ve su Ürünleri yetiştiriciliği, madencilik, turizm, jeotermal (kaplıca), ticari ambalajlı) su ve ormancılık sektörleri olmak üzere toplam 12 sektörün havzadaki su kullanımları incelenmiştir. Büyük Menderes Havzası konumu ve iklimi nedeniyle tarım sektöründe oldukça gelişmiş bir havzadır. Dolayısıyla havzada en fazla su ihtiyacı tarım sektöründe, daha sonra nüfus nedeniyle içme suyu sektöründe görülmektedir. Büyük Menderes havzası sanayi ve hayvancılık sektörlerinde de oldukça gelişmiştir.

İçme-Kullanma Suyu

Büyük Menderes Havzası'nda içme kullanma suyu ihtiyacı mevcut durumda 235,95 hm?/yıl olarak tespit edilmiştir. Gelecek yıllar için içme kullanma suyu ihtiyacı projeksiyonlarında üç farklı senaryo kullanılmıştır. Bu senaryolarda nüfus projeksiyonları sonuçlarından seçilen minimum ve maksimum nüfuslar ve nüfusa bağlı olarak değişen birim su tüketimleri dikkate alınmıştır. Havzada içme kullanma suyu ihtiyacı 2025 yılı için 238 hm'/yıl, 2053 yılı için ise 357 hmö/yıl olarak hesaplanmıştır.

Tablo 5 İçme Kullanma Suyu Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri

Kuraklık Şartı | İhtiyaç-Tahsis-Getir'Yu — | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 | 2041 Su İhtiyacı (hm?/yıl) 238 | 240 Su Tahsisi (hmt/yıl) 238 | 240 |Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 1030 | roa7 Su İhtiyacı (hm?/yıl) 238 | 240 Su Tahsisi (hmt/yıl) 184 | asi Ekonomik Gelir (milyon. TL) | 796 | 789

Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 8 (OCR) --- Çevresel Su İhtiyacı

Büyük Menderes Havzası'nda yer alan alt havzaların yer üstü su kaynakları ile depolama tesisleri için hesaplanan doğal akımlar kullanılarak 8 farklı yönteme göre çevresel akış hesapları yapılmıştır. Çevresel Akış Hesaplamaları; Debi Süreklilik Eğrisi-490 (M1); ABF Metodu (M2), Islak Çevre Metodu (M3); GEFC Metodu (M4); Tennat Metodu (kötü ekolojik kalite sınıfı için) (MS); Tennat Metodu (iyi ekolojik kalite sınıfı için) (M6) ve Aylık Ortalama Akımın (9610) Metodu (M7) ve Son 10 Yıllık Akımın 9610 Metodu (M8)'na göre yapılmıştır. Her alt havzada bulunan ana kol ve önemli yan kolların mansabındaki açık debi ölçümü olan akım gözlem istasyonlarında ve havzadaki tüm barajlar için çevresel su ihtiyacı hesaplanmıştır.

Havzadaki depolama tesislerine ait Ekosistem Değerlendirm Raporu (EDR) kapsamında belirlenen çevresel akış değerleri Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nden (DKMP) temin edilmiştir. EDR raporu olmayan tesisler için planlama ve ÇED raporlarında belirtilen can suyu değerleri kullanılmıştır. ÇED öncesi işletmeye açılan veya tesislere ait planlama raporlarında can suyu değeri alınmayan barajlar için ise bu proje kapsamında hesaplanan ve en az 9610 kriterini sağlayan can suyu değerleri alınmıştır.

Akım gözlem istasyonları için 8 farklı metot dikkate alınarak hesaplamalar yapılmış olup bu istasyonlar için çevresel akış değerleri olarak Islak Çevre metodu ile elde edilen değerler seçilmiştir.

Havzada bulunan göller için çevresel su ihtiyacı olarak göllerin minimum işletme kotuna denk gelen su hacmi esas alınmıştır. Buna göre Karakuyu Gölü minimum işletme kotu 1006 m olup bu kotta göl hacmi 4,67 hm?, Işıklı Gölü minimum işletme kotu 818 m olup bu kotta göl hacmi 66,15 hm? ve doğal göl olan Bafa Gölü'nün *2 m kotundaki göl hacmi 692 hm olup, bu değerler çevresel akış olarak kabul edilmiştir.

Kurak dönemler için çevresel akış hesabı havzada belirlenen açık gözlem istasyonları için yapılmış olup barajlar için uygulanmamıştır. Kurak dönemler için çevresel akış hesabı akım gözlem istasyonlarının kurak dönemler için hesaplanan debi değeri üzerinden yapılmıştır. Barajlar ve gözlem istasyonları için modele tanımlanan alt havza bazlı toplam çevresel su ihtiyacı değerleri Tablo 6 ile verilmektedir.

Tablo 6 Büyük Menderes Havzası Çevresel Su İhtiyacı (hm'/yıl

Banaz AH 33,2 26,3 21,2 16,6 15,4 Kufi AH 225,1 209,8 194,6 180,2 175,5 Buharkent Buldan AH 335,8 305,1 2743 2397 29,1 Çürüksu AH 51.2 45,8 4044 32,9 3044 Nazilli Kuyucak AH 215,8 178,7 141,7 102,5 92,3 Dandalaz AH 19,5 16,9 14,9 12,9 12,5 Akçay AH 2023 1772 152,1 135,6 130,9 Çine AH 1973 1716 1467 1312 129,8 Söke AH 359,0 293,0 n7 0 165,5 150,6 Büyük Menderes Havzası 1.639,3 142444 1.212,7 L017,0 96644

Büyük Menderes Havzası

Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 9 (OCR) --- Tarım Sektörü

Büyük Menderes Havzası tarım sektöründe oldukça gelişmiş bir havzadır. Havzada mevcut su kaynakları dikkate alınarak tarım sekti su ihtiyacı tespit edilirken havzadaki tarımsal sulama faaliyetleri 9 alt havza bazında incelenmiştir. Havzada toplam 734 adet sulama işletmesi ve 66 adet sulama grubu yer almaktadır.

Havzada bulunan 8 il ÇAydın, Denizli, Uşak, Afyonkarahisar, Muğla, İzmir, Kütahya ve Manisa) ve 47 ilçenin son 7 yıllık bitki grupları incelenmiştir. Bu bitkilerin bitki su tüketimleri ile yeterli ve kısıtlı su uygulamaları koşullarında sulama zamanı planları oluşturulmuştur. Havzada yetiştirilen bitkilerin sulama koşulları altında üretim girdileri ve net gelirleri ilçe bazlı olarak elde edilmiştir. Her bir ilçe ve her bir bitki düzeyinde uygulanacak sulama suyu-verim ve sulama suyu-net gelir ilişkileri belirlenmiştir. Havza içerisindeki sulama alanları alt havza, ilçe ve işleten kuruma göre gruplara ayrılmıştır. Her grup için optimum bitki deseni (OBD) ve sulama alanı net gelir değerleri hesaplanmıştır. Havzada bitki deseni seçilirken, çiftçilerin geçmiş yıllarda ektiği bitkiler ve bu bitki türlerinin yıllar içinde değişim trendi dikkate alınmıştır.

Bitki su ihtiyaçlarının belirlenmesinde CROPWAT yazılımı ile Penman-Monteith eşitliği kullanılmıştır. Sulama zamanı planlaması IRSIS yazılımı kullanılarak yapılmış, OBD'nin ve sulama suyu-net gelir ilişkilerinin belirlenmesinde doğrusal olmayan programlama teknikleri kullanılmıştır.

Her bir döneme ait alt havza bazında sulama alan büyüklükleri ve sulama randımanına ait bilgiler Tablo 7 ile verilmektedir.

Tablo 7 Tarımsal Sulama Alan ve Randıman Değerleri

Dönem —| Net Sulama Alanı (ha) | Ortalama Sulama Randımanı () 2020 350.645 63 2025 361.543 65 2026 361.543 67 2027 361.684 68 2028 362.428 70 2029 363858 n 2035 363.858 81 2041 363858 90

Kuraklık şartları ve gruplar için elde edilen OBD sonuçlarından yararlanılarak yeterli su kaynağı kapasitesi ve kısıtlı su kaynağı kapasitesi koşullarında her sulama alanı için yıllık net sulama suyu ihtiyacı belirlenmiştir. Gelecek dönemlerde sulama alanları artmasına karşın artan sulama randımanı sayesinde aylık sulama suyu ihtiyaçları ya benzer ya da daha düşük seviyede elde edilmiştir.

Tarım işletmelerinin net sulama suyu ihtiyacı kuraklık şartlarına ve sulama gruplarına göre değişim göstermektedir. Kuraklık şiddeti arttıkça yağış azaldığından tarım işletmesi için gerekli sulama suyu miktarı artmaktadır. Havzadaki tarım sektöründe üretilen zeytin, incir ve pamuk üretimi önemli endüstriyel faaliyetlerde kullanılmaktadır.

Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 10 (OCR) --- — ——

Tablo 8 Tarım Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri

Sanayi Sektörü

Büyük Menderes Havzası'ndaki sanayi faaliyetleri ülke genelinde önemli bir paya sahiptir. Havza genelinde tekstil ürünlerinin imalatı, diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı ve gıda ürünleri imalatı ön plana çıkmaktadır. Ayrıca havzada tarımsal faaliyetler büyük oranda, sanayi sektörüne hammadde niteliği taşıyan ürünlerin yetiştirilmesine dayanmaktadır.

Havzada sanayi sektörü organize sanayi bölgeleri ve küçük sanayi siteleri-tekil endüstriler olmak üzere iki ayrı başlık altında incelenmiştir. Havzada 2021 yılında işletmeye açılan kağıt fabrikasının su tüketimi sektörün su ihtiyacını arttırmaktadır. Sanayi sektörünün gelecek yıllar için su ihtiyaçları belirlenirken bölgedeki büyüme ve kalkınma planları hedefleri dikkate alınmıştır. Bu planlar doğrultusunda sektörde büyüme hedeflenmektedir. Sanayi sektörü mevcut su kullanımı 33,44 hm3/yıl, 2041 yılı su ihtiyacı ise 101,02 hm?/yıl'a çıkacağı tespit edilmiştir.

Tarım dışındaki çoğu sektörün su ihtiyaçları YAS kaynaklarından karşılanmaktadır. Bu durum havzada 'YAS baskısı oluşturmaktadır. Çine ve Çürüksu Alt Havzaları'nda YAS bütçe baskısı oldukça yüksek olduğundan sanayi sektörünün su ihtiyacı diğer alt havzalara kıyasla düşük oranda karşılanmaktadır.

Tablo 9 Sanayi Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Gel

Kuraklık Şartı — | İhtiyaç-Tahsis-Gelir/Yıl 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 ulnuymı(hın’/yıl) as4 | so.s | 527 | 55o | s7s

Su Tahsisi (hm3/yıt) 390 | 392 | 408 | S12 | ao

| Ekonamik Gelir (milyon, TL) —| 26406 | 26.533 | 27579 | 27895 | 27717 Su İhtiyacı (hm'iyıl) ss4 | 505 | 527 | sso | szs Su Tahsisi (hm?/yıl) ız7 | aza | 122 | 120 | tis

Ekonomik Gelir (milyon, TL) | g584 | 8421 | 8.254 | 8.126 | 7977

Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 11 (OCR) --- Sanayi Sektörü Su İhtiyacı (hm>/yıl)

2041; 101,02

2029, 5746 C2004;45.66 2020; 33444

Su İhityacı (hm/yıh)

& &

Yıl

Şekil 2 Sanayi Sektörü Su İhtiyacı

Enerji Sektörü

Büyük Menderes Havzası'nda termik santraller, güneş enerji santralleri, rüzgar enerji santralleri, hidroelektrik santralleri, jeotermal enerji santralleri ve biyokütle/biyogaz enerji santralleri yer almaktadır. Su tüketimi olan termik, biyogaz/biyokütle ve jeotermal enerji tesislerinin mevcut durumda su ihtiyacının 10,6 hm'/yıl olduğu, 2041 yılında ise 12,64 hmf/yıl olacağı tespit edilmiştir. Havzada bulunan tesislerin tam kapasite ile çalışma durumundaki su tüketimleri dikkate alındığı için gelecek yıllarda su ihtiyacında artış yaşanmayacağı öngörülmektedir.

Tablo 10 Büyük Menderes Havzası Yakıt Türlerine Göre Mevcut Enerji Tesisleri Bilgileri (2020)

Doğalgaz 10 1112 Linyit LA 644 Güneş 42 175 Rüzgar 18 935

Jeotermal 41 1257

Hidroelektrik 17 306

Biyogaz I di Biyokütle 6 46

TOPLAM 143 4488

Tablo 11 Enerji Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Gel

İhtiyaç-Tahsis-Gelir/Yıl 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Su İhtiyacı (hmt/yıl) 126 | 126 | 126 | 126 | 126 Su Tahsisi (hm/yıl) 126 | 126 | 126 | 126 | 26 Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 9.847 | 9.859 | 9.852 | 9.850 | 9.844 Su İhtiyacı (hm/yıl) 126 | 126 | 126 | 126 | 26 Su Tahsisi (hm?/yıl) 80 | 80 | s7 | 87 | 86 Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 6.242 | 6.219 | 6.787 | 6.735 | 6.671

Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 12 (OCR) --- Hayvancılık Sektörü

Büyük Menderes Havzası'nda hayvancılık sektörü su ihtiyacı analizinde büyükbaş, küçükbaş ve kümes hayvanları dikkate alınmıştır. Birim su kullanımları süt için yetiştirilen büyükbaş hayvanlar için 150 İv/gün, et için yetiştirilen büyükbaş hayvanlar için 80 lü/gün, küçükbaş hayvanlar için 15 It/gün ve kümes hayvanları için 0,25 It/gün kabul edilmiştir. Buna göre havzada mevcut durumda hayvancılık sektörü su ihtiyacı 49,97 hmö/yıl iken 2041 yılında 83,27 hm'/yıl olacağı tespit edilmiştir. Gelecek yıllardaki hayvan sayıları TÜİK 2011-2020 verileri kullamılarak tespit edilmiştir.

Tablo 12 Hayvancılık Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri

Hayvancılık Sektörü Su İhtiyacı

2041;8327

2035;71,72

2020;49.97

Su İhtiyacı (hm'/yıh)

Şekil 3 Hayvancılık Sektörü Su İhtiyacı Balıkçılık ve Su Ürünleri Yetiştirici

Büyük Menderes Havzası genelinde balıkçılık faaliyetleri ağırlıklı olarak aynalı sazan ve alabalık üretimleridir. Havzadaki toplam tesis sayısı 49 olup toplam üretim kapasitesi 10.690 ton/yıl'dır. Üretim biçimi genel olarak beton havuzu ve ağ kafestir. Gelecek dönem analizleri yapılırken geçmiş yıllardaki balık üretim değerleri ve tesislerin fiili kapasite durumu dikkate alınmıştır. Mevcut durumda havzada balıkçılık ve su ürüleri yetiştiriciliği sektörü su kullanımı 180,23 hm?/yıl iken 2041 yılında 258,50 hm/yıl olacağı tespit edilmiştir. Balıkçılık ve su ürünleri sektörü kullandığı suyu kaynağına geri verdiği için su tüketimi söz konusu olmamaktadır.

Büyük Menderes Havzası

Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 13 (OCR) --- Tablo 13 Balıkçılık ve Su Ürünleri Yetiştiriciliği Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri

Kuraklık Şartı İhtiyaç-Tahsis-Gelir/Yıl 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 Su İhtiyacı (hm3/yıl) 194 204 | 207 | 28 Su Tahsisi (hmf/yıl) 194 204 | 207 Ekonomik Gelir (milyon, TL) 118 Su İhtiyacı (hm/yıl) 194 204 | 207 Su Tahsisi (hmi/yıl) 204 Ekonomik Gelir (milyon, TL)

Madencilik Sektörü

Havzada en fazla TV. grup maden olarak feldispat ve gümüş üretimi yapılmakta olup, bunu 1-B grubu mermer üretimi takip etmektedir. Madencilik sektörünün gelecek yıllardaki su ihtiyacı hesabında son 10 yıldaki üretim değerleri dikkate alınmış olupmevcut durumda su ihtiyacı 16,20 hm?/yıl iken 2041 yılında 36,93 hm?/yıl olacağı tespit edilmiştir.

Tablo 14 Madencilik Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri

İhtiyaç-Tahsis-Gelir/Yil 2025 | 2026 | 2027 | 2028 Su İhtiyacı (hm'/yıl) 19,7 | 205 | 21,3 | 222 Su Tahsisi (hmt/yıl) 1716 |8 | 205 | 212 Ekonomik Gelir (milyon, TL) — | 10.644 | 10.769 | 12403 | 12.813 Su İhtiyacı (hm/yıl) 197 | 205 | 213 | 222 Su Tahsisi (hm/yıl) ni | sa | zi | ga

Ekonomik Gelir (milyon, TL) —| 4674 | 4.673 | 4.691 | 4.663

Madencilik Sektörü Su İhtiyacı (hm3/yıl)

2041; 3693

2035;29,18

Su İhtiyacı (hm?yıl) 5 B

Şekil 4 Madencilik Sektörü Su İhtiyacı Turizm Sektörü

Büyük Menderes Havzası turizm yönünden önemli bir potansiyele sahiptir. Tarihi, kültürel ve doğal değerleri ile turizm faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgede yer almaktadır. Havzada turizm sektörü su

Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 14 (OCR) --- ihtiyacını belirlenirken havza içerisinde yer alan tesislerin geceleme verileri dikkate alınmıştır. Turistik tesislerin geceleme başına kullanılan su miktarı günlük 300 It alınmıştır. Turizm sektörünün gelecek yıllardaki su ihtiyacı belirlenirken tesislerin geçmiş yıllardaki geceleme sayıları ve bölge kalkınma planları değerlendirilmiştir. Büyük Menderes Havzası'nda turizm sektörü su ihtiyacı mevcut yılda 0,94 hm?/yıl olmakla birlikte 2041 yılında 1,42 hm'/yıl olarak tespit edilmiştir.

Tablo 15 Turizm Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri

İhtiyaç-Tahsis-Gelir/Yıl 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | Su İhtiyacı (hmtiyıl) 103 | 106 | 108 | y0 | ii2

Su Tahsisi (hm?/yıl) 1ö3 | 106 | yos | ao | ra2 1486 P isıs | ı.sa6 | 1.sım | 1.cos Su İhtiyacı (hm3/yıl) 103 | re6 Pryos Pi0 Para2 Su Tahsisi (hm/yıl) 13 | nos | roz | ros |at Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 1473 | 1.502 | 1.534 | 1.564 | 1.596

Turizm Sektörü Su İhtiyacı (hm3/yıl)

2024; 1,02

2025

Şekil 5 Turizm Sektörü Su İhtiyacı Jeotermal (Kaplıca) Sektörü

Büyük Menderes Havzası batı-doğu yönünde uzanan iki büyük fay sonucu oluşmuş bir grabendir. Havzanın tektonik yapısına bağlı olarak kırıklar boyunca çok sayıda jeotermal kaynak bulunmaktadır. Bölge termal turizm yönünden oldukça gelişmiştir. Jeotermal sektörü su ihtiyacı belirlenirken hem tesislerin geceleme sayıları hem de günübirlik tesislerin günlük su kullanımları verileri kullanılmıştır. Tesislerde geceleme başına kullanılan su miktarı günlük 400 It alınmıştır. Büyük Menderes Havzası'nda jeotermal sektörü su ihtiyacı mevcut yılda 0,98 hm*/yıl olmakla birlikte 2041 yılında 1,49 hm?/yıl olacağı tespit edilmiştir.

Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 15 (OCR) --- Tablo 16 Jeotermal (Kaplıca) Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri

Kuraklık Şartı İhtiyaç-Tahsis-Gelir/Yıl 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 Su İhtiyacı (hm'/yıl) K LI3 LAİ7 Su Tahsisi (hm?/yıl) L 08 1413 1,17 Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 490 510 530 Su İhtiyacı (hm?/yıl) 1 08 1,13 L Su Tahsisi (hm?/yıl) 0,87 0,93 0,95

Ekonomik Gelir (milyon TL) | 393 420 432 Ticari (Ambalajlı) Su Sektörü

Büyük Menderes Havzası'nda toplam 14 adet ticari Çambalajlı) su tesisi yer almaktadır. Havzadaki ticari su sektörü su ihtiyacı mevcut durumda 0,57 hm?/yıl olmakla birlikte 2041 yılı için 4,23 hm/yıl olacağı tespit edilmiştir.

Tablo 17 Normal Durumda Ticari (Ambalajlı) Su Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri

— |Ekonomik Gelir (milyon, TL) Su İhtiyacı (hm'/yıl) Su Tahsisi (hm?/yıl) Ekonomik Gelir (milyon, TL)

Ormancılık Sektörü

Ormancılık sektörü su ihtiyacını fidanlıklar ve yangın havuzları oluşturmaktadır. Havza içerisinde yer alan fidanlık alanların su ihtiyacı mevcut yıl için 0,20 hm'/yıl, yangın havuzlarının toplam kapasitesi ise 0,18 hm'/yıl'dır. Havzada toplam ormancılık sektörü su ihtiyacı mevcut durumda 0,37 hm?/yıl iken 2041 yılında 0,47 hm/yıl olacağı tespit edilmiştir. Bu havzada orman yangını riski var mıdır bunu belirtebiliriz.

5 SOSYO EKONOMİK ANALİZ Havzada yapılan sosyo-ekonomik analizler kapsamında sahada anket çalışması yapılarak havzanın

sosyo-ekonomik mevcut durumunun tespiti, su kullanımına yönelik tutumların ve su kaynaklarına yönelik görüşlerin tespiti yapılmıştır. Havzanın sosyo ekonomik yapısı sektörler bazında ele alınmıştır.

Havzada sektörel bazda birim su tüketimleri hesaplanmış olup su tahsisine bağlı olarak elde edilen ekonomik gelir değerleri belirlenmiştir.

Büyük Menderes Havzası

Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 16 (OCR) --- Tablo 18 Birim Su Tüketimi Başına Üretilen Ekonomik Değerler

Sektör Birim Su Tüketimi Başına Üretilen Ekonomik Değer (TL/m') İçme Suyü SA Tarımt 28 Hayvancılık 1TL,S Balıkçılık ve Su Ürünleri 06

Yetiştiriciliği Sanayi 6767 Madencilik 6057

Enerji GES, BES, GES, RES, Termik) 158

Enerji (HES) GA Turizm 14363 Jeotermal (Kaplıca) 453.1 Ticari (Ambalajlı Su) 704,8

* Normal durum OBD *6 100 su kapasitesi için Net Gelir değerleri kullanılarak hesaplanmıştır.

Büyük Menderes Havzası'nda tüm sektörlerde üretilen toplam ekonomik gelir mevcut durumda 56 milyar 343 milyon TL iken, 2041 yılında normal durumda su tahsisi azalmasına karşın 83 milyar 188 milyon TL'ye ulaşacağı tespit edilmiştir. Bu kapsamda havzada en fazla su kullanan tarım sektöründe bitki deseninin ekonomik değeri artıracak şekilde seçilmesi önem kazanmaktadır.

Tarım Sektörü Su Tahsisi ve Ekonomik Gelir

2025 2026 2027 2028 20292038 2041

aa Su Tahsisi ND ——— aa Su Tahsisi ÇŞK ——— Ekonomik Gelir ND —— Ekonomik Gelir ÇŞK

Şekil 6 Normal Durum ve Çok Şiddetli Kurak Durumda Tarım Sektörü Su Tahsisi ve Ekonomik Gelir

Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 17 (OCR) --- Sektörel Su Tahsisi ve Ekonomik Gelir

X2 2026 207 2028 20192035201 b İçmne Suyu Su Tahsisi - mmam Hayvancılık Su Tahsisi mmm Sanayi Su Tahsisi aa Ectgi Su Taks — eee Nüdencilik Su Tahsisi — Ekonomük Gelir Şekil 7 Normal Durumda Sektörel Su Tahsisi ve Bu Sektörlerin Toplam Ekonomik Geliri Tablo 19 Normal Durumda Sektörel Ekonomik Gelir

Sektör 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 İçme Suyu 1063 Hayvancılık 10118 Sanayi 27.579 Enerji 9.852 Madencilik 12403 Toplam 61.015

6 — SONUÇ VE DEĞERLENDİRMELER

Büyük Menderes Havzası Su Tahsis Planı, su kaynaklarının havza ve sektörel alt havza ölçeğinde paylaşımının sağlanması, gelecekte her sektörün ihtiyacı olan suyun iklim koşulları, sosyo-ekonomik koşullar ve ihtiyaçlar göz önüne alınarak adil bir şekilde karşılanması maksadıyla hazırlanmıştır. Plan kapsamında sektör öncelikleri esas alınarak su talep ve tahsis yönetimi hedeflenmiştir. Sektörel ihtiyaçlara yönelik kısa, orta ve uzun vadeli talep, tahsisler ve elde edilecek ekonomik gelirler belirlenmiştir.

Proje kapsamında su tahsis modeli çalışmaları önceliklendirmeyi esas alarak su tahsisi yapan WEAP (Water Evaluation and Planning System) modeli ile gerçekleştirilmiştir. Su tahsisi temel değişkenleri; kuraklık şartlarına bağlı olarak su potansiyeli değerleri ve gelecek projeksiyonuna bağlı olarak sektörel su ihtiyaçlarıdır. Modelleme çalışmalarında her projeksiyon yılı için normal durum, hafif, orta, şiddetli ve çok şiddetli kuraklık olmak üzere toplam 5 senaryo için sektörel su tahsis sonuçları elde edilmiştir.

Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 18 (OCR) --- Tablo 20 Kuraklık Şartlarına Göre Sektörel Su Tahsisleri (2025 ve 2041 Yılları)

Su Talebi (hm?/yıl), Tahsisi (hm3/yıl) ve Karşılanma Oranı (*4)

Kuraklık Şartı Çevresel Su İçme Suyu Tarım

Tahsis | Karşılanma | Talep | Tahsis | Karşılanma | Talep | Tahsis | Karşılanma 1639 | 996 | 250 | 250 | 1ooe6 TirzoT | 1.cıs | v0ne 1426 | — 9986 250 | 249 | 10006 |1.6s9 | 1.so7 | — 9os6 1213 9996 250 | 246 9896 — | 1461 | 1.239 | — 8596 1007 | 9996 311 | 202 6506 — | 830 | 659 7996 958 9896 250 | ası 7396 911 | 656 7296 CARCAMEREİE LO 1426 | 1006 | zi | 290 | 936 |raco | a207 | 89en 1212 | gü06 | 3i | 270 | &e Tizss | rosa | 87es 1007 | — 96 F3i | z02 | 650 | 830 | 659 953 | sssn | 3n1 | is7 | 60

Su Talebi (hm>fyıl), Tahsisi (hm3/yıl) ve Karşıl

Sanayi

Talep | Tahsis | Karşılanma Talep

4BA 390 8196 126

ABA 29,9 6296 12,6

4BA 218 4506 12,6

ABA 127 2696 126

A4BA 8.8 1896 12,6

101,0 463 4696 126 126

1010 LE 4196 126 116

1010 331 3396 12.6 100

1010 102 1096 126 11

1010 18 896 126 712

Büyük Menderes Havzası'nda sektörel su taleplerinin karşılanma oranları her projeksiyon yılı ve her kuraklık durumunda farklılık göstermektedir. Normal dönemlerde havzanın tüm su ihtiyaçları 9695-9496 oranlarında, en kötü senaryo olan çok şiddetli kurak dönemlerde ise 9681-9683 oranlarında karşılanmaktadır.

Tüm alt havzalarda normal durumda içme ve kullanma suyu sektörü ihtiyacı 2041 yılı hariç diğer projeksiyon yıllarında 96100 oranında, 2041 yılında ise 9698 oranında karşılanmaktadır. Çok şiddetli kurak dönemlerde ise karşılanma oranları 9073-9660 seviyelerine düşmektedir.

Normal durumda, havzada yer üstü su potansiyelinin yaklaşık 9615'i çevresel su ihtiyacına tahsis edilmektedir. Tüm projeksiyon yıllarında normal durum, hafif kurak ve orta kurak durumlarda çevresel su ihtiyacı 94100 oranında karşılanmakta olup şiddetli kurak dönemde bu oran *499'a, çok şiddetli kurak durumda ise 9498'e düşmektedir.

Havzada normal durumda su potansiyelinin projeksiyon yıllarına bağlı olarak Y635-45'i tarım sektörüne tahsis edilmektedir. Alt havzalarda kurak dönemlerde tarım sektörü su talebinin karşılanma oranlarının

Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 19 (OCR) --- düştüğü tespit edilmiştir. Tahsis planı kapsamında hedeflenen talep yönetimi doğrultusunda tarım sektörü talepleri kullanılabilir su potansiyeli ölçüsünde karşılanacak şekilde optimize edilmiştir. Havzada tarım sektörü su ihtiyacı normal durumda *490 oranında karşılanabilirken çok şiddetli kurak dönemde karşılanabilirlik oranı 9472 seviyelerine düşmektedir.

Büyük Menderes Havzası'nda sanayi, hayvancılık ve madencilik sektörlerinin tümünde, içme suyu sektörünün ise 9675'inde su ihtiyaçları YAS kaynaklarından karşılanmaktadır. Bu nedenle havzada YAS bütçesinde baskı olduğu tespit edilmiştir. Sanayi ve madencilik sektörlerinin su ihtiyaçları diğer sektörlere göre daha az olmasına rağmen öncelikli içme suyu sektörlerinin talepleri karşılandığından bu sektörlerin ihtiyaçları 100 karşılanamamaktadır. Özellikle Çine ve Çürüksu Alt Havzaları'nda YAS bütçe baskısı yüksek olduğundan sanayi ve madencilik sektörlerinin su talebi karşılama oranları düşük olup bu sektörler havzadaki karşılama oranlarını da düşürmektedir.

2020 yılında normal şartlarda yer üstü su potansiyeli 3.047 hm? iken 2041 yılında çok şiddetli kuraklık şartında 1.095 hm*'e düşmektedir. Buna karşılık 2020 yılında normal şartlarda havzada tüm sektörlerin ürettiği toplam ekonomik gelir 57 milyar TL iken plan kapsamında yapılan çalışmalara göre 2041 yılında çok şiddetli kuraklık şartında yaklaşık 123 milyar TL'ye ulaşacağı öngörülmektedir.

Havzada su potansiyelinin ortalama olarak 9642'sini kullanan tarım sektörünün oluşturduğu ekonomik değer sanayi, enerji gibi daha az su tüketen sektörlerden elde edilen gelirin altında kalmaktadır. Ancak havzada tarımsal faaliyetler büyük oranda, sanayi sektörüne hammadde niteliği taşıyan ürünlerin yetiştirilmesine dayanmaktadır. Havzada tarım ve sanayi sektörünün birlikte işleyişi havzanın sektörel ve ekonomik yapısına yön vermektedir. Bu kapsamda tarım sektörü ekonomik hayatın temeli oluşturmaktadır. Bunula birlikte hedeflenen bitki deseni optimizasyonu ile tarımdan elde edilecek gelirin artması sağlanmaktadır.

Büyük Menderes Havzası

Havza Su Tahsis Planı

--- Sayfa 20 (OCR) --- Tablo 21 2025 Yılı Normal Durum Alt Havza ve Sektörel Bazlı Su İhtiyaçları ve Karşılanma Oranları

2025 Yılı Normal Durum Su İhtiy:

(am?/yal) ve Karşılanma Oranı (4)

Sektür Akçay |co | manaz |o | Fetarkene T eay | cine |w | Carakmı |cw | vanamas |co | Ka Too | SEEM Tco | a Şoo |rerum Fow Te 10.5s. | 100 | 2249 Proo | z07 — Paoo | 1333 Proo | Bo — Proo P ras Proo | 2062 Proo | 2031 |o0 | s3.1s |300 | 24978 | 100 02-Çevresersu — | 20202 | 100 | 3307 | 95 | 33553 |00 | 1969 İ100 | S ao0 | asas |o0 | 22059 1o0 | 2issr | 100 | 36258 | 100 | Tn sa | 100 a memme g sas | 99 | 1033 | 100 |i 97 aa | 7 | 1092 | 29 | 2i0 | 04 | 40,09 | 8s | Aalaz Proo | 35,90 | 99 | izs.sa | 85 gö Yüzey Saya — |A sega | si | ao | &7 | >ss7 | z | zz | 50 | doare |e7 | zusa | 55 | z07 | 60 | 2520 | s6 | mar5 | 96 | ressas | v0 04-Hayvancılık sar | 100 | 762 |roo | —sar —00 | 1078 Fico | ai oo | oS oo İrosi Fo | —7 oo Pazo fi0 | 5625 Fo

030 |ioo | Za7 İroo| —oze —| t00 |asa Pa7 | 2a07 | ee | ooo3 1o0 | zaa Ptoo | oza oo | 557 Proo | asaz |a

oaa |roo | 583 | 1o0 | —ozs —| 1o0 | ae | sa | 306 D s3 | oar oo | 20z Ptoo | oo0 oo | 3a Paoo |oi | o

Büyük Menderes Havzası

Havza Su Tahsis Planı

Kaynak: T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi. Son güncelleme 03.01.2026.

Büyük Menderes Havzası Su Tahsis Planı ve Eylem Planının Onaylanması Hakkında Karar (karar Sayısı: 9962)

Cumhurbaşkanı Kararı listesinden diğerleri