2019 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programının Onaylanması Hakkında Karar (karar Sayısı: 256)

--- Sayfa 1 (OCR) --- Sayfa :2 RESMİ GAZETE 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer)

Cx Karar Sayısı: 256

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığınca hazırlanan ekli “2019 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı”nın onaylanmasına karar verilmiştir.

27 Ekim 2018

Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI

2019 YILI CUMHURBAŞKANLIĞI YILLIK PROGRAMI

BİRİNCİ BÖLÜM 1.1.DÜNYA EKONOMİSİNDE GELİŞMELER

2008 küresel finansal krizinin üzerinden yaklaşık 10 yıl geçmesine rağmen dünya ekonomisi kriz öncesi büyüme oranlarına halen ulaşamamıştır. Küresel büyümenin istenilen düzeylere gelememesinde kriz öncesi seviyelere ulaşamayan yatırım ve ticaret büyüme oranları, düşük verimlilik ve düşük ücret artışları etkili olmuştur. Genel olarak, küresel büyüme, 2008 yılına kıyasla hala sağlam, ancak dalgalı bir görünüm sergilemektedir. 2017 yılında nispeten dengeli dağılan büyüme oranlarının aksine 2018 yılında ülkeler ve sektörler arasında büyüme oranları farklılaşmaktadır. Bu dönemde artan ticaret engelleri, daralan finansal koşullar, yüksek borçluluk oranları, yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde sermaye çıkışları ve süregelen jeopolitik gerilimlerin etkisi dünya ekonomisi üzerinde daha belirgin hale gelmiştir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artışları ve Avrupa Merkez Bankasının (ECB) varlık alım programının sonuna gelmesiyle birlikte finansal koşulların gittikçe sıkılaşması risk oluşturmaktadır. Gelişmekte olan ekonomilerin birçoğunun 10 yıl öncesine kıyasla daha yüksek düzeyde özel ve kamu borçlarının olması, bu ülkeleri daha kırılgan kılmaktadır.

--- Sayfa 2 (OCR) --- 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer) RESMİ GAZE Sayfa :3

2018 yılında gelişmiş ekonomilerin büyüme oranlarının 2017'ye göre bir miktar hız kazanarak yüzde 2,4'e yükselmesi beklenmektedir. 2019 yılında ise bu oranın başta ABD ve Avro Bölgesi olmak üzere gelişmiş ekonomilerde beklenen ivme kaybı sonucu yüzde 2,1 olarak gerçekleşmesi öngörülmektedir. Orta vadede çıktı açığının kapanması ve para politikalarında normalleşme adımlarının devam etmesiyle birlikte gelişmiş ekonomilerin, son dönem büyüme ortalamalarının altında büyümesi beklenmektedir.

ABD'de büyümenin, mali teşviklerin etkisiylee 2018'de yüzde 2,9'a ulaşması beklenmektedir. 2019 yılında güçlü iç talebin ekonomiyi tam istihdam seviyelerinin üzerine çıkarması ve ithalat ile cari açığı artırması öngörülmekle birlikte Çin'den ithal edilen ürünlere Uygulanan tarifeler ve yakın zamanda açıklanan diğer ticari önlemlerin baskılayıcı etkisiyle büyümenin yüzde 2,5'e düşmesi beklenmektedir. Mevcut makroekonomik görünüm çerçevesinde Fed'in önümüzdeki dönemde de faiz artışlarını sürdürmesi beklenmektedir.

2017 yılında yüzde 2,4 oranında büyüyen Avro Bölgesinin 2018 ve 2019 yıllarında bir miktar ivme kaybederek sırasıyla yüzde 2 ve yüzde 1,9 oranında büyümesi beklenmektedir. Hâlihazırda devam eden destekleyici para politikası, artan tüketim harcamaları ve istihdamdaki iyileşme ılımlı büyüme oranını desteklemektedir. Ancak, küresel düzeydeki ticari gerilimlerin artması, ECB'nin para politikası normalleşme sürecine ilişkin üye ülkelerin olası uyum sorunları, İngiltere'nin AB'den ayrılma (Brexit) süreci, İtalya ekonomisindeki mali kırılganlıklar ve Avrupa dışındaki jeopolitik ve siyasi gerilimler ile göçmen sorunu Avro Bölgesi ekonomisi üzerinde önümüzdeki dönemde risk ve belirsizlik oluşturmaktadır.

TABLO I: 1- Dünya Ekonomisinde Temel Göstergeler

(Yüzde Değişim)

HERENREE 2017 2018 2019 2016 () 2019 ()

3,7 37 3,7 02 02

Gelişmiş Ekonomiler 23 24 21 090 01 ABD 2.2 29 25 09002

Japonya 17 1i 09 01 0,0

Avro Bölgesi z A —. 02 — 00

Almanya 2,5 19 1,9 ŞA ÇA

Yükselen Piyasalar ve Gelişmekte Olan Ekonomiler 47 47 47 -0.2 — -0 Yükselen ve Gelişmekte Olan Avrupa 6,0 38 20 05 — -16

Bağımsız Devletler Topluluğu 21 23 24 0002

Rusya 15 17 18 00 — 03

Gelişmekte Olan Asya 6,5 65 63 00 02

Çin 6,9 66 62 00 -02

Hindistan 6,7 73 TA 00 4A

Latin Amerika ve Karayipler 13 1222 A 04

Brezliya 10 14 24 04 01

Orta Doğu, Kuzey Afrika, Afganistan ve Pakistan 22 L U A -a2

Sahra Altı Afrika 27 31 38 -0,3 00

Dünya Ticaret Hacmi 5.Z 4240 -0,6 — 05

Mal ve Hizmet İthalatı

Gelişmiş Ekonomller 4.2

Tüketici Fiyatları (Yıllık Ortalama, Yüzde)

Dünya 3,2 3,8 — 38 : : Gelişmiş Ekonomller 17 20 19 02 03 ABD Ti SA - - Avro Bölgesi D & C - - Yükselen Piyasalar ve Gelişmekte Olan Ekonomliler 43 50 5.2 03 07 İşsizlik Oranı (Yüzde)

Gelişmiş Ekonomiler 5.6 S Ku - - ABD 44 38 35 . - Avro Bölgesi 91 83 — 80 - -

Genel Devlet Bütçe Dengesi / GSYH (Yüzde)

ABD -3,8 -47 5,0 - - Avro Bölgesi 09 06 -06 - - Genel Devlet Brüt Borç Stoku / GSYH (Yüzde) ! ABD 105,2 — 1061 107,8 - - Avro Bölgesi 86,6 844 — 82,0 - Ortalama Petrol Fiyatları (ABD doları/Varli) N 528 694 68,8 z z LIBOR, Aft Aylık ABD doları (Yüzde) 1,5 25 34 A GA

Kaynak: IMF Dünya Ekonomik Görünüm Raporu, Ekim 2018 (*) IMF Dünya Ekonomik Görünüm Raporu Temmuz 2018 Güncellemesinden Farklar

--- Sayfa 3 (OCR) --- 2017 yılında yüzde 4,7 oranında büyüyen yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerin, 2018 ve 2019 yıllarında da aynı oranda büyümesi öngörülmektedir. Hindistan ekonomisindeki beklenen güçlü büyüme, yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerin büyümesine katkı sağlarken, ABD'nin 2018 yılında uygulamaya koyduğu tarifeler sebebiyle Çin'in daha düşük oranda büyümesi ihtimali, söz konusu ekonomilerin büyümesi açısından aşağı yönlü risk arz etmektedir. Bununla birlikte petrol fiyatlarındaki yükseliş trendi özellikle petrol ihracatçısı ülkelerin büyümelerini destekleyecektir.

2017 yılında yüzde 6,9 oranında büyüyen Çin ekonomisinin 2018 ve 2019 yıllarında bir miktar ivme kaybederek sırasıyla yüzde 6,6 ve yüzde 6,2 oranlarında büyümesi öngörülmektedir. ABD'nin uyguladığı tarifelerin yanında, özel sektör borçluluğunu azaltmaya yönelik tedbirler ve ekonomide yeniden dengelenme politikaları da Çin büyümesini aşağı yönlü baskılamaktadır. 2017 yılında yüzde 6,7 ile son yılların en düşük büyüme oranını kaydeden Hindistan ekonomisinin ise 2018 ve 2019 yıllarında kamu yatırımları ve imalat sanayiüindeki güçlü artışla birlikte sırasıyla yüzde 7,3 ve yüzde 7,4 oranlarında büyümesi öngörülmektedir.

Bütün bu gelişmeler ve riskler dikkate alındığında dünya ekonomisinin 2018 ve 2019 yıllarında yüzde 3,7 oranında büyüyeceği tahmin edilmektedir?.

2017 yılında yüzde 5,2 oranında büyüyerek güçlü bir görünüm sergileyen dünya ticaret hacminin gümrük tarifeleri başta olmak üzere korumacı politikaların etkisiyle önümüzdeki dönemde büyüme ivmesini bir miktar kaybederek 2018 yılında yüzde 4,2 ve 2019 yılında yüzde 4 oranında büyümesi beklenmektedir.

ABD, Kanada ve Meksika 30 Eylül 2018 tarihinde 24 yıllık NAFTA'nın yerine geçecek olan ve USMCA olarak anılan yeni çok taraflı bir serbest ticaret anlaşması üzerinde uzlaşmaya varmışlardır. Yeni anlaşmanın; otomobil sektörü, süt ürünleri, fikri mülkiyet hakları ve geçerlilik süresi gibi alanlarda NAFTA'dan temel farkları bulunmaktadır. Bu anlaşmanın başta Çin olmak üzere Uzak Doğu ülkelerinin USMCA'ya taraf olan ülkelerle ticareti olumsuz etkilemesi beklenmektedir.

Son yıllarda küresel istihdam piyasasındaki koşulların iyileşmesiyle birlikte dünya işsizlik oranı yaklaşık yüzde 5,5 düzeyinde istikrar kazanmıştır?. 2017 yılında yüzde 4,4 olarak gerçekleşen ABD işsizlik oranının 2018 yılında yüzde 3,8'e ve 2019 yılında ise yüzde 3,5'e gerilemesi beklenmektedir. Avro Bölgesinde ise 2017 yılında yüzde 9,1 olan işsizlik oranının 2018 yılında yüzde 8,3'e ve 2019 yılında yüzde 8'e gerileyeceği tahmir edilmektedir. Ancak gelişmiş ekonomilerde reel ücret artışlarının sınırlı olması ve işgi piyasasındaki görece düşük verimlilik düzeyleri gibi yapısal problemler varlığını sürdürmektedir.

2018 yılında küresel enflasyon oranının 2017 yılına kıyasla artarak yüzde 3,8 oranında gerçekleşmesi beklenmektedir. Enerji başta olmak üzere, emtia fiyatlarındaki yukarı yönlü hareket dünya genelinde enflasyonu artırmaktadır. 2017 yılında gelişmiş ekonomilerde yüzde 1,7 olarak gerçekleşen yıllık ortalama enflasyonun 2018 yılında 0,2 puan artarak yüzde 2,0 oranında gerçekleşmesi beklenmektedir. 2017 yılında yüzde 4,3 olan yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerin enflasyon oranının ise 2018 yılında 0,7 puan artışla yüzde 5 olarak gerçekleşmesi öngörülmektedir.

2013 yılından itibaren ciddi oranlarda azalan gelişmekte olan ekonomilere yönelik net sermaye akımları 2017 yılında önemli ölçüde artış kaydetmiştir. 2017 yılındaki sermaye girişlerinin önemli bir kısmını doğrudan yabancı yatırımlar oluşturmuştu üÜzere gelişmiş ekonomilerin para politikalarındaki normalleşme sür sıkılaşma ve büyüme görünümündeki aşağı yönlü riskler, gelişmekte olan ekonomilere yönelik net sermaye akımlarını 2018 yılında olumsuz etkilemiştir. Önümüzdeki dönemde söz konusu net sermaye akımlarının pozitif ancak düşük düzeyde gerçekleşmesi beklenmektedir.

1 Dünya ekonomisine ilişkin veriler Uluslararası Para Fonu (TMF) tarafından 2018 Ekim ayında açıklanan tahminlerdir. ? Kaynak: Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verileri

--- Sayfa 4 (OCR) --- Sayfa : 5

27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer)

Enerji fiyatları son dönemde yüksek petrol fiyatlarının etkisiyle artış göstermiştir. ABD'nin rekor seviyedeki yüksek petrol üretimine rağmen, 2018 yılının ilk yarısındaki arz kesintileri ve güçlü ekonomik faaliyet OECD ülkelerinin petrol stoklarını hızla düşürmüş, 2018 yılı Mayıs ve Temmuz aylarında petrol fiyatlarının 2014 yılı Kasım ayından bu yana en yüksek seviyelere çıkmasına neden olmuştur. Daha sonra Suudi Arabistan ve Rusya'daki yüksek üretim düzeyleri petrol piyasasını yeniden dengelemiştir. Bu gelişmelere rTağmen İran'ın petrol ihracatının 2018 yılı Kasım ayından itibaren kısıtlanacak olması petrol fiyatlarında Ağustos ayı ortasından itibaren hızlı bir artışa neden olmuştur. 26 Ekim 2018 itibarıyla Brent tipi ham petrol fiyatları 76 ABD doları seviyesindedir.

Uluslararası ekonomik işbirliğini artırmayı amaçlayan ve küresel ekonomik kararların alındığı önemli bir platform olan G20 zirvesi 21-22 Temmuz 2018 tarihlerinde Arjantin'in dönem başkanlığında yapılmıştır. Toplantıda küresel ekonomi, teknolojik değişimin ekonomiler üzerindeki etkisi, özel sektörün altyapı yatırımlarına katılması, güçlü, sürdürülebilir ve dengeli büyüme çerçevesi, uluslararası finansal mimari, finansal düzenlemeler, vergi, eşitsizlik ve istihdam gibi konular ele alınmıştır. Toplantının ardından yayımlanan bildiride, küresel büyümenin gücünü korumasına karşın daha dengesiz hale geldiği belirtilmiş, kısa ve orta vadeli aşağı yönlü risklerin yükseldiği vurgulanmış, ancak korumacı ticaret politikalarından kaçınılmasına yönelik net bir ifadeye yer verilmemiştir.

1.2. TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER VE HEDEFLER

2017 yılında GSYH, yüzde 7,4 oranında artış hızıyla 2013 sonrası dönemde kaydedilen en yüksek büyüme hızına ulaşmıştır. Bu dönemde, genişleyici bir maliye politikası uygulanmış, Hazine destekli Kredi Garanti Fonunun (KGF) kredi kefalet teşviki sayesinde firmaların krediye erişim imkânları artırılmış, makro ihtiyati politikalara ilişkin genişletici bir çerçeve ortaya konulmuş, böylece iktisadi faaliyet ve yurt içi talep güçlü şekilde desteklenmiştir.

Bu tedbirler sayesinde ekonomi 2017 yılının ilk yarısında potansiyeline yakın bir performans göstererek yüzde 5,3 oranında büyürken, ikinci yarısında büyüme ivme kazanmıştır. Yılın üçüncü çeyreğinde büyüme oranı, özellikle bir önceki yılın aynı çeyreğinden gelen baz etkisiyle, son 24 çeyreğin en yükseği olan yüzde 11,5 oranına ulaşırken, son çeyrekteki büyüme hızı yüzde 7,3 olmuştur.

2017 yılında uygulanan teşvik ve tedbirlerin ekonomi üzerinde hızlı bir şekilde etkide bulunduğu ve iktisadi faaliyetteki güçlenmenin sektörel yayılımının arttığı gözlenmiştir. 2017 yılında sanayi sektörü büyümesi yüzde 9,1 oranında gerçekleşerek son altı yılın en yüksek seviyesine ulaşırken, hizmetler sektörü yüzde 7,8, tarım sektörü ise yüzde 4,9 oranında büyüme kaydetmiştir. Böylece, büyümeye sanayi sektörünün katkısı 1,8, hizmetler sektörünün katkısı 4,8 ve tarım sektörünün katkısı 0,3 puan olmuştur.

Harcama yönünden incelendiğinde, yüzde 7,4 oranındaki yurtiçi talep kaynaklı büyümeye toplam tüketim 4,4 puan katkı verirken, toplam sabit sermaye yatırımlarının katkısı yüzde 2,3 puan olmuştur. Net mal ve hizmet ihracatının büyümeye katkısı ise GAL puanda kalmıştır. Büyümeye üretim faktörlerinin katkıları incelendiğinde, toplam faktör verimliliğinin pozitif katkı verdiği, sermaye stoku ve istihdamın katkılarının da güçlü bir biçimde arttığı görülmüştür.

2017 yılında kaydedilen canlanma 2018 yılının ilk çeyreğinde de devam etmiş ve ekonomi yüzde 7,3 oranında büyümüştür. Büyümeye bu dönemde sanayi sektörü yüzde

--- Sayfa 5 (OCR) --- :6 RESMİ GAZETE 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer)

8,1 oranındaki büyüme oranı ile 1,7 puan, hizmetler sektörü ise yüzde 7,2 oranındaki büyüme oranı ile 4,7 puan olumlu katkı vermiştir.

2018 yılının ilk çeyreğinde, yüzde 9,3 oranında artan özel tüketimin büyümeye katkısı 5,8 puan, yüzde 4,9 oranında artan kamu tüketiminin büyümeye katkısı 0,7 puan olmuştur. Net mal ve hizmet ihracatı bu dönemde büyümeye negatif katkı verirken toplam sabit sermaye yatırımları yüzde 7,9 oranında artarak büyümeye 2,3 puan katkı vermiştir. Yatırım harcamalarının büyümeye yaptığı bu katkının 1,7 puanı inşaat yatırımlarındaki artıştan kaynaklanmıştır.

2017 yılında olduğu gibi, 2018 yılının ilk altı ayında da ekonomik büyüme yurtiçi talep kaynaklı gerçekleşmiştir. 2018 yılının ikinci çeyreğinden itibaren Fed'in faiz artışları ve gelişmekte olan ülkelere yönelik risk algısının bozulmasıyla ülkemizdeki finansal piyasalardaki oynaklık artmış, buna bağlı olarak finansman Maliyetleri yükselmiştir. Yılın ikinci çeyreğinden itibaren yurt içi talep, tüketim ve yatırım harcamaları ılımlı bir seyir izlemiştir. Bu çerçevede ekonomi yılın ikinci çeyreğinde yüzde 5,2, yılın ilk yarısında ise yüzde 6,2 oranında büyüme kaydetmiştir.

2018 yılının ilk yarısında canlı seyreden iç talep, yükselen ham petrol ve emtia fiyatları ile altın ithalatı kaynaklı olarak ithalatın ihracattan daha güçlü seyretmesi nedeniyle diş ticaret açığı genişlemiştir.

Bu dönemde, üretim yönünden sanayi ve hizmetler sektörlerinin katma değerlerinde kaydedilen artışlar büyümeyi desteklerken, olumsuz hava koşulları nedeniyle tarımsal üretim, özellikle ikinci çeyrekte zayıf bir görünüm sergilemiştir.

Tüketimde düşüş ve yatırımlarda ivme kaybına bağlı olarak yurtiçi talebin zayıflaması, diğer taraftan net mal ve hizmet ihracatının büyümeye katkısının artması ile ekonomide dengelenme eğiliminin 2018 yılının ikinci yarısında daha da belirginleşmesi beklenmektedir. Nitekim yılın üçüncü çeyreğine ilişkin öncü göstergeler iktisadi faaliyette göreli bir yavaşlamanın gerçekleştiğini gösterirken, oluşan rekabetçi kur düzeyinin de etkisiyle dış ticaret dengesinde iyileşme ve turizm gelirlerinde artış göze çarpmaktadır. Yılın son çeyreğinde, belirsizliklerin ve döviz kurundaki dalgalanmaların azalacağı, ekonomideki dengelenme sürecinin bir süre daha devam edeceği öngörüsü altında, 2018 yılının GSYH büyümesinin yüzde 3,8 seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. 2018 yılında büyümeye ağırlıklı olarak sermaye stokunun katkı vermesi, toplam faktör verimliliğinin katkısının ise pozitif olması beklenmektedir.

2017 yılında gerçekleşen güçlü büyüme performansı ve uygulanan teşviklerin neticesinde bir önceki yıla göre, toplam istihdam 984 bin kişi, tarım-dışı istihdam ise 825 bin kişi artmıştır. Ancak, işgücüne katılma oranının bir önceki yıla göre 0,8 puan Yükselmesinin ve yıla yüksek işsizlik oranıyla başlanmasının da etkisiyle, 2017 yılında işsizlik oranı bir önceki yıl ortalaması olan yüzde 10,9'da sabit kalmıştır. Tarım dışı işsizlik oranı yüzde 13, genç nüfusta işsizlik oranı ise yüzde 20,8 olarak gerçekleşmiştir.

2018 yılı Temmuz döneminde (Haziran-Temmuz-Ağustos) geçen yılın aynı dönemine göre istihdam edilenlerin sayısı 507 bin kişi artarak 29.265 bin kişi, istihdam oranı ise 0,2 puanlık artış ile yüzde 48,2 olmuştur. Bu dönemde işsizlik oranı 0,1 puanlık artış ile yüzde 10,8 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2018 yılında işsizlik oranının yüzde 11,3 olması beklenmektedir.

--- Sayfa 6 (OCR) --- 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer) Sayfa :7

Ekonomik aktivitenin hızlanmasıyla ertelenmiş olan ithalat gerçekleşmiş ve dış ticaret açığı 2017 yılında 76,8 milyar ABD dolarına yükselmiştir. Dış ticaret açığının artmasına bağlı olarak 47,4 milyar ABD doları olarak gerçekleşen cari işlemler açığı milli gelirin yüzde 5,6'sı seviyesine yükselmiştir.

Küresel korumacılık eğilimlerindeki artışa rağmen, 2018 yılının Ocak-Ağustos döneminde ihracat, üretime ve ihracata yönelik desteklerin devam etmesinin de etkisiyle yüzde 5,2 oranında artmış ve 108,6 milyar ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Büyük ölçüde enerji fiyatlarının artmasına bağlı olarak yüzde 5,9 oranında artan ithalat 157,8 milyar ABD dolarına ulaşmıştır. Bu dönemde, sektöre yönelik desteklerin olumlu etkisi ve jeopolitik olumsuzlukların azalmasına bağlı olarak net seyahat gelirleri yüzde 26 oranında artış kaydetmiştir.

Yılın kalan aylarında ticaret ortaklarımızın talebindeki canlılığın devam etmesine bağlı olarak ihracatta toparlanmanın ve ithalatta da gözlenen gerilemenin sürmesiyle 2018 yılı dış ticaret açığının 66 milyar ABD doları seviyesine gerilemesi tahmin edilmektedir. Dış ticaret açığındaki öngörüler ile seyahat gelirlerindeki artışın devamı neticesinde cari işlemler açığının GSYH'ya oranının 2018 yılında yüzde 4,7 seviyesine gerilemesi beklenmektedir.

Yurt içi tasarrufların GSYH'ya oranının, 2017 yılında bir önceki yıla göre, özel tasarruflarda kaydedilen artışın etkisiyle, 1 puan artarak yüzde 25,4 olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Bu dönemde, özel tüketim artışının özel harcanabilir gelir artışının gerisinde kalmasının neticesinde özel kesim tasarruf oranının bir önceki yıla göre 1,3 puan artarak yüzde 23'e ulaşması beklenmektedir. 2017 yılında ise kamu tasarruflarının GSYH'ya oranının yüzde 2,4 olması beklenmektedir.

2018 yılında toplam yurt içi tasarruf oranının, bir önceki yıla göre 0,5 puan artarak yüzde 25,9 olacağı tahmin edilmektedir. Bu gelişmede, 2017 yılına göre kamu harcanabilir gelirindeki düşüş kaynaklı olarak kamu tasarrufunun 1,2 puan azalmasına karşın özel tasarrufların 1,7 puan artması belirleyici olmaktadır.

2016 yılından bu yana enflasyona dair gelişmelerde temel olarak Türk Lirasındaki değer kaybı başta olmak üzere, ithalat fiyatları, işlenmemiş gıda fiyatları ile iktisadi faaliyetin güçlü seyrinin yarattığı talep artışı belirleyici olmuştur. 2018 yılının ikinci çeyreğinde tüketici enflasyonu hızlı bir artış kaydetmiştir. Enflasyondaki yükseliş alt grupların geneline yayılan bir görünüm sergilemiş, ancak, özellikle gıda, enerji ve temel mal kalemlerindeki artış daha belirgin olmuştur. Çekirdek enflasyon göstergelerinin de belirgin şekilde yükseldiği ve ekonomik birimlerin fiyat artırma eğiliminin oldukça kuvvetlendiği gözlenmiştir. Toplam talep koşullarının enflasyon üzerindeki yükseltici etkisi ikinci çeyrek itibarıyla kademeli olarak zayıflamaya başlamakla birlikte, maliyet yönlü baskılar ve bozulan fiyatlama davranışları enflasyon görünümünü olumsuz etkilemeye devam etmiştir. Sonuç olarak, 2016 yılını yüzde 8,5 düzeyinde kapatan TÜFE artışı 2017 yılında yüzde 11,9 olmuş, 2018 yılının Eylül ayında ise yüzde 24,5 seviyesine yükselmiştir.

Yılın geri kalanında, para ve maliye politikalarındaki sıkı duruş, Enflasyonla Topyekün Mücadele Programında öngörülen uygulamalar, finansal piyasalarda istikrar ve beklentilerin yönetimiyle TÜFE'nin yılsonunda yüzde 20,8 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir.

2017 yılında GSYH'ya oranla yüzde 1,8 olarak gerçekleşen kamu kesimi borçlanma gereğinin 2018 yılında yüzde 2,7'ye; yüzde 1 olan program tanımlı kamu kesimi açığının ise yüzde 2,1'e yükselmesi beklenmektedir.

--- Sayfa 7 (OCR) --- :8 RESMİ GAZETE 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer)

Kamu kesiminin en önemli bileşeni olan merkezi yönetim bütçesi 2017 yılında GSYH'ya oranla yüzde 1,5 açık vermiştir. 2018 yılı bütçe açığının GSYH'ya oranının yılın sonunda yüzde 1,9 düzeyinde gerçekleşmesi; program tanımlı dengenin ise yüzde 1 açık vermesi beklenmektedir,

AB tanımlı genel yönetim borç stokunda sınırlı bir artış gözlenmekle birlikte, mevcut seviyeler Maastricht kriterinin oldukça altındadır. Bu kapsamda, GSYH'ya oranla, 2017 yılında yüzde 28,3 olarak gerçekleşen AB tanımlı genel yönetim borç stokunun 2018 yılı sonunda yüzde 31,1 seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.

1.2.1, BÜYÜME VE İSTİHDAM

1.2.1.1. GSYH ve Sektörel Büyüme Hızları

a) Mevcut Durum

2017 yılında, bir önceki yıl yaşanan tüm olumsuz siyasi ve ekonomik gelişmelere karşın, alınan tedbir ve teşviklerin de etkisiyle GSYH büyümesi yüzde 7,4 olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde katma değer, sanayi sektöründe yüzde 9,1 ve hizmetler sektöründe (inşaat dahil) ise yüzde 7,8 oranında artmıştır. İmalat sanayiinin katma değeri yüzde 9,1 oranında artarken, hizmetler sektöründe kaydedilen artışta; inşaat, ticaret, ulaştırma ve konaklama faaliyetleri ile mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetlerinin katma değerlerindeki yüksek oranlarda kaydedilen artışlar etkili olmuştur. 2017 yılında tarım sektörü katma değeri ise olumlu hava koşulları ve düşük baz etkisine bağlı olarak yüzde 4,9 oranında artmıştır.

TABLO I: 2- Katma Değer Artış Hızları ve Sektörlerin GSYH İçindeki Payları 2017 2018 Yıllık 1 BOW W D I| 2016 2017 2018(1) 2019(2)

(Zincirlenmiş Hacim, Yüzde Değişme)

Tarım Te e KK -26 4,9 13 p Sanayi 61 — 5,9 154 9,3| 81 4,3 | 42 91 42 16 Hizmetler (3) | 5,8 53 125 7,7| 72 61 34 7,8 3,9 2,6 GSYH S 5,3 115 7,3/ 7,3 5,2 32 TA 3,8 2,3 (Cari Fiyatlarla, Yüzde Pay) (4) Tarım AU 45 1046 570 2,5 4,0 6,2 61 6,0 6,0 Sanayi 21,9 — 20,8 191 20,9/ 22,5 220 19,6 20,6 20,8 21,0 Hizmetler 646 — 63,2 5941 61,5| 641 63,1 62,3 61,9 61,6 61,6

Kaynak: Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB), TÜİK (1) Gerçekleşme Tahmini (2) Program (3) SBB hesaplamasıdır, inşaat dâhil (4) Vergi-sübvansiyon hariç.

--- Sayfa 8 (OCR) --- Sayfa : 9

RESMİ GAZETE

27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer)

“apMaKNüye) Çiueifey aSina 9A Yağens 6TÖZ-8TOZ (£) '080z-8TOZ UaHoksyafard SAYON SKYA (9) “#RSNUNDA özlkar epuNle YOyka uP ZTOZ-TTOZ. “APLANLAA 1030 () “APSPRLUNLAA yere)o he aAaLINANA (b) “NPUDMAN veeÇi a8N0a aA Kayens Jahıapras aZ 3A NUrey “undiĞap 3030 WDEY SD (E) Wesbotd () MWuyel, auutapp 3D (7) AD 'Ğieydeyi aöyna ah kayens Dreukey

H T8

Ve

VT £$

SÖT V8

T0 TuoS YA AM

(faR9 EviYefOg AUAY Niley 1S8BUD0 Ja)KOCI (9 IHUNLEL WNAb0k HePELLEYEH ZE3 TAYAC PARD

iğaL39 ELLU|3108 Jaykad UDD VEŞEEEL JApaC BURD

Haa Tayağ ua9,

ç- TÇE- T'9S- 9'961 SİZbE (804) 3024T (ve)0a aV SekK) AZUYOYL STA 601 (PZNA) CAO YZISET. SOZ Z Hd BEZGL 5S9 52 £88 OT £98 925 8097 Tz 1 &e REDEAYE JOKLZIH DA Jei WEYOOL Di (b) GEE BLUZIH A ŞEK SN b'bz (opznA) HASO/ Jnuesel Bi yariy Weşdor ©6 (apmmA) HASOİNENINe, Ka geç eyla, vz B0 &z NUe n (E) ge afeies yges wedor. 8e Ça FN Müley d (E) WR3ML Wüeidor (owuSığacı BPZNA) HYOHTLSI 3A AKNANI TT 8toz £TOZ STOZ STÖZ bTOZ ETÖZ zt0z TTOZ

dapınPiNÂNg YILLOUOYA P9 L -£ :T OTAVL

--- Sayfa 9 (OCR) --- 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer)

RESMİ GAZETE

10

Sayfa :

VWe4B014 (5) "HMUYEL ALSaPIRS39) (0) “TEeÇSaN YEKYO YN Dü h HaJENS GTOTGTOZ “APSPRNINPD SAa MA SA YENEPD YUŞ 35 VePUİYEYEL TO3O JENESYEN NSTKUON 205 “ARĞ)

yezefil Ni ESÂRSYeY GÖY Ua)aA EpOrgE) AU PN ESELPLEJNY KESTEN YOVEY 6 UM,ADIO EF ERSÇÖ YELEYO ÇNON £ MeSYEY GA YEXe1O LN 6 UeDüNEZe) OD0 EpOİEL “apısaNeci

bW z 18'T 1496 FT BZ OSb b ied8 sTOz 096 £7 b9'T see 6 186 5b BİSOPLE GEE 18 (H aroz 26012 Si 20901 089 g€ LES9OLE £TE 08 Loz 55957 Ge'T €88 01 H6 TE 975 8097 BE2 L groz d sı öT Gror 66862 d9 8cEz BIZ 8£ sroz 6SbZ or'r ürzr G8b 9Z 99b bbOZ. 28144 vloz Hezz d0'1 O8b 1 99L €Z ETLGOST BET 94 €toz 6b5 0z z0'T 885 1L 088 02 2196951 gL1 sL zr0z dsdı 16'0 SOZ TT 1881 ivvser BEZ bL Troz 18211 26'0 095 01 098SI HOOST1 BT EL oroz 0EE ST 06'0 0868 018 €T 261 666 Gc0zL &00z 1065T 88'0 18601 10061 €8L G6 25014 8007 EILbİ $8'0 9596 05521 19b 088 85T 0Z to0z #6b ST W8'0 9064 68E TE 827 684 S6z 69 g00z DA €8'0 WEL V6 EOL E29 SEb 89 sooz osL0r &'0 1965 9158 £Z0 LES 665 49 v00z 16b6 b0 869 b 1004 ST0 89 S6L 99 €00z g06 66'0 TESE S S 6SE 6SE €00 99 z00 0606 1W0 bBDE Ş9LE 6zb SbZ 991 S9 Tooz TEb6 82'0 Bzt 9597 199011 69z b0 o00 8098 02'0 E00t 1691 H9T Z0T V3EES 6661 1268 ©T'0 bt ISTT €68TL HO 29 8661 TE)Tuejoa ".-3 n::n.ü% dav) Ü &) (ALUoAIW) _awe. Wa) TENA HAS9 eui nsnşn Telama Tanmda09) vejoa Gav u () Has9 aso'u aA ddVS eV unes Sutfea eg Tehenekii Hc3)

HASD eliSeg od -H :T OTAVL

--- Sayfa 10 (OCR) --- 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer)

2018 yılının ilk yarısında GSYH'da yüzde 6,2 oranında artış kaydedilmiştir. Bu dönemde katma değer artış hızları, tarım, sanayi ve hizmetler (inşaat dâhil) sektörlerinde sırasıyla yüzde 1,2, yüzde 6,2 ve yüzde 6,7 olarak gerçekleşmiştir.

2018 yılının ikinci yarısına ilişkin reel sektörde bazı öncü göstergeler ekonomik aktivitede dengelenme eğilimine girildiğine işaret etmektedir. 2018 yılının ilk yarısında sanayi üretimi yüzde 7,3 artarken, Temmuz ve Ağustos aylarında sanayi üretim endeksi bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1,6 oranında azalmıştır. Kapasite kullanım oranları, Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) ve elektrik üretim ve tüketimi yılın ilk yarısına göre daha zayıf bir görünüm sergilemektedir. Bu nedenle, yılın üçüncü çeyreğinde GSYH artışının yılın ilk yarısına kıyasla daha düşük seviyede gerçekleşmesi beklenmektedir. Ekonomideki dengelenme sürecinin dördüncü çeyrekte de devam edeceği öngörüsü ile GSYH artışının 2018 yılında yüzde 3,8 oranında gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Üretim sektörleri itibarıyla katma değer artış hızlarının tarım sektöründe yüzde 1,3, sanayi sektöründe yüzde 4,2 ve hizmetler sektöründe (inşaat dâhil) yüzde 3,9 olması beklenmektedir.

b) 2019 Yılı Hedefleri

Yeni Ekonomi Programı (YEP) kapsamında açıklanan 2019-2021 Orta Vadeli Programıyla (OVP) öngörülen makroekonomik dengelenme sürecine yönelik politika ve tedbirlerin hızlı ve etkin bir şekilde hayata geçirilmesi hedeflenmektedir. Kısa vadede fiyat İstikrarının ve finansal istikrarın yeniden tesis edilmesi, ekonomide dengelenmenin ve bütçe disiplininin sağlanması, orta vadede sürdürülebilir büyüme ve adaletli paylaşıma yönelik ekonomik değişimin gerçekleştirilmesinin amaçlandığı OVP'nin ilk yılında, GSYH büyüme hızının yüzde 2,3 olarak gerçekleşmesi, katma değerin ise tarım sektöründe yüzde 1,5, sanayi sektöründe yüzde 1,6, hizmetler sektöründe (inşaat dâhil) yüzde 2,6 oranında artacağı tahmin edilmektedir.

GRAFİK I: 1- Sektörel Büyüme Hızları (Zincirlenmiş Hacim, Yüzde Değişme)

2016 2017 2018(1) 2019(2)

KazzTaım SaamsSanayi ee Hizmetler —e * GSYH

Kaynak: Strateji ve Bütçe Başkanlığı, TÜİK (1) Gerçekleşme Tahmini (2) Program

--- Sayfa 11 (OCR) --- Sayfa : 12 RESMİ GAZETE 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer)

1.2.1.2. İstihdam a) Mevcut Durum

2017 yılında istihdam, 2016 yılına göre 984 bin kişi artarak 28 milyon 189 bin kişi olurken, işgücüne katılma oranı 0,8 puan artarak yüzde 52,8'e yükselmiştir. Bu çerçevede, işsizlik oranı değişim göstermeyerek yüzde 10,9 olarak gerçekleşmiştir.

TABLO I: 5- Yıllar İtibarıyla Yurt İ;

'şgücü Piyasasında Gelişmeler

(15- Yaş, Bin Kişi)

2012 2013 — 2014 — 2015 — 2016 2017 Çalışma Çağındaki Nüfus 54961 — 55982 — 56986 — 57854 — 58720 59 B94 İşgücü 26141 — 27046 — 28786 — 29678 — 30535 31643 İstihdam 23937 24601 25933 26621 27205 — 28189 Tarim 5301 — 5204 — Sa70 — 5483 — 5305 5464 Sanayi 4903 — Si01 — 5316 — 5332 — 5296 5383 Hizmetler (1) 13733 — 14296 — 15147 — 15805 — 16604 17 342 İnşaat 1717 — 1768 — 1912 — 1914 — 1987 2095 Tarım Dışı İstihdam 18636 — 19397 — 20463 — 21138 — 21900 22725 İşsiz 2204 — 2445 — 2853 — 3057 — 3330 3454 İşgücüne Katılma Oranı 47,6 48,3 50,5 51,3 52,0 52,8 (Yüzde) İstihdam Oranı (Yüzde) 43,6 43,9 45,5 46,0 46,3 471 İşsizlik Oranı (Yüzde) 84 9,0 9,9 10,3 10,9 10,9 Tarım Dışı İşsizlik Oranı (Yüzde) 10,3 10,9 12,0 124 13,0 13,0 Genç Nüfusta İşsizlik Oranı (Yüzde) 15,8 ı7A 17,9 18,5 19,6 20,8 Kaynak: TÜİK, Hanehalkı İşgücü Anketi Sonuçları (1) İnşaat dâhil

2017 yılında bir önceki yıla göre hizmetler sektörü istihdamında yüzde 4,4 oranında artış kaydedilirken, sanayi ve tarım sektörlerinde istihdam sırasıyla yüzde 1,6 ve yüzde 3 oranında artmıştır. Toplam istihdam içerisinde tarım, sanayi ve hizmetler sektörlerinin payları ise sırasıyla yüzde 19,4, yüzde 19,1 ve yüzde 61,5 olmuştur.

TABLO I: 6- İstihdam Edilenlerin İşteki Çalışma Durumuna Göre Dağılımı

(Yüzde) 2012 — 2013 — 2014 — 2015 — 2016 — 2017 Ücretli ve Yevmiyeli 62,9 — 641 — 660 — 670 — 676 — 67,3 Kendi Hesabına Çalışan 1899 — 18,7 — 173 16,8 167 — izi İşveren 5,0 4,6 4,5 44 46 4,5 Ücretsiz Aile İşçisi 13,2 12,6 12,2 11,8 11,2 1L Toplam 100 100 100 100 100 100

Kaynak: TÜİK, Hanehalkı İşgücü Anketi Sonuçları

2017 yılında bir önceki yıla göre toplam istihdam içerisinde kendi hesabına çalışanların payı artarken ücretli ve yevmiyeli olarak çalışanların, işverenlerin ve ücretsiz aile işçilerinin paylarının azaldığı gözlenmektedir.

--- Sayfa 12 (OCR) --- 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer) RESMİ GAZETE Sayfa : 13

TABLO I: 7- Yurt İçi İşgücü Piyasasındaki Gelişmeler (15* Yaş, Bin Kişi

2017 2018 (1) Çalışma Çağındaki Nüfus 59894 60679 İşgücü 31643 32 796 İstihdam 28 189 29 265 Tarım 5464 5774 Sanayi 5383 5703 Hizmetler 17 342 17788 İnşaat 2095 2020 İşsiz 3454 A İşgücüne Katılma Oranı (Yüzde) 52,8 54,0 İstihdam Oranı (Yüzde) 47 1 48,2 İşsizlik Oranı (Yüzde) 10,9 10,8 Tarım Dışt İşsizlik Oranı (Yüzde) 13,0 12,9 Genç Nüfusta İşsizlik Oranı (Yüzde) — 20,8 19,9

Kaynak: TÜİK, Hanehalkı İşgücü Anketi Sonuçları (1) Temmuz dönemi itibanyladır.

2018 yılının Temmuz döneminde 2017 yılının aynı dönemine göre istihdam 507 bin kişi artmıştır. İşsizlik oranı bir önceki yılın aynı dönemine göre 0,1 puan artarak yüzde 10,8 olarak gerçekleşmiştir.

Tarım dışı işsizlik oranı bir önceki yılın aynı dönemine göre 0,1 puan azalarak yüzde 12,9 seviyesinde gerçekleşirken, genç nüfusta işsizlik oranı 1,2 puan düşüşle yüzde 19,9'a gerilemiştir. Söz konusu dönemde 2017 yılının aynı dönemine göre, istihdam tarımda 247 bin kişi azalış kaydederken, tarım dışı sektörlerde ise 755 bin kişi artış kaydetmiştir. Sanayi sektöründe istihdam 340 bin kişi, hizmetler (inşaat dâhil) sektöründe ise 415 bin kişi artmıştır.

Aynı dönemde mevsim etkilerinden arındırılmış istihdam bir önceki döneme göre 6 bin kişi azalarak 28.733 bin kişi olurken istihdam oranı ise değişmeyerek yüzde 47,4 seviyesinde kalmıştır. Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranı yüzde 11, işgücüne katılma oranı ise yüzde 53,2 olarak gerçekleşmiştir.

TABLO I: 8- Temel İşgücü Piyasası Göstergeleri (15*4 Yaş, Bin Kişi)

2018 (1) 2019 (2) Çalışma Çağı Nüfus 60752 61 625 İşgücü 32 339 33112 İstihdam 28 677 29116 Tarım Dışı İstihdam 23370 23856 İşsiz 3663 3996 İşgücüne Katılma Oranı (Yüzde) 53,2 53,7 İstihdam Oranı (Yüzde) 47,2 47,2 İşsizlik Oranı (Yüzde) 11,3 1241 Tarım Dışı İşsizlik Oranı (Yüzde) 13,4 Kİ

Kaynak: Strateji ve Bütçe Başkanlığı

(1) Gerçekleşme Tahmini

(2) Program

--- Sayfa 13 (OCR) --- Sayfa : 14 RESMİ GAZETE 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer)

2018 yılında, istihdamın bir önceki yıla göre 488 bin kişi artacağı, işgücüne katılma oranının ise yüzde 53,2 olacağı tahmin edilmektedir. Bu çerçevede işsizlik oranının yüzde 11,3 olarak gerçekleşeceği öngörülmektedir.

b) 2019 Yılı Hedefleri

2019 yılında, ekonomideki dengelenme süreci ve bu sürecin ima ettiği düşük büyüme oranları çerçevesinde istihdam artışının bir miktar hız keserek bir önceki yıla göre 439 bin kişi artacağı, işsizlik oranının ise yüzde 12,1'e yükseleceği öngörülmektedir. İşgücüne katılma oranının yükselişini sürdürerek 2019 yılında 0,5 puan artışla yüzde 53,7'ye ulaşması beklenmektedir.

1.2.1.3. Ekonominin Genel Dengesi a) Mevcut Durum

2017 yılında ekonomide toplam talebin önemli bir unsuru olan tüketim artışının yanı sıra toplam yatırımların da olumlu katkısıyla GSYH artış hızı yüzde 7,4 olmuştur. Bu dönemde, net mal ve hizmet ihracatının büyümeye katkısı yüzde 0,1 puan olarak gerçekleşirken, toplam tüketimin ve sabit sermaye yatırımlarının büyümeye katkıları sırasıyla 4,4 puan ve 2,3 puan olarak gerçekleşmiştir. 2017 yılında özel kesim tüketim harcamalarında kaydedilen reel artış, özel harcanabilir gelir artışının altında kalırken kamu kesimi tüketim harcamalarındaki reel artış kamu kesimi harcanabilir gelir artışının üzerinde gerçekleşmiştir.

Zincirlenmiş hacim değerlerine göre, 2017 yılında özel tüketim harcamaları yüzde 6,6, kamu tüketim harcamaları ise yüzde 1,5 oranında artmıştır. Böylece, GSYH içerisinde özel tüketimin payı bir önceki yıla göre 0,6 puan azalarak yüzde 63,1, kamu kesimi tüketim harcamalarının payı da 0,6 puan azalarak yüzde 10,4 olmuştur.

2017 yılında, toplam sabit sermaye yatırımlarındaki reel artış hızı yüzde 7,8 olmuştur. Bu dönemde, kamu kesimi sabit sermaye yatırımlarının GSYH içerisindeki payı bir önceki yıla göre 0,2 puan artarak yüzde 4,3 olurken, özel kesim sabit sermaye yatırım harcamalarının payı bir önceki yıla göre 0,4 puan artarak yüzde 25,7'ye ulaşmıştır. Kamu ve özel sabit sermaye yatırımlarının GSYH içerisindeki payı son beş yıl ortalamasının üzerinde gerçekleşmiştir. 2017 yılında reel mal ve hizmet ihracatı yüzde 11,9, reel mal ve hizmet ithalatı ise yüzde 10,3 oranında artmıştır.

2017 yılında toplam tüketimin GSYH'ya oranı 1,2 puan azalarak yüzde 73,5 olurken, toplam yurt içi tasarrufların GSYH'ya oranı 2016 yılına göre 1 puan artarak yüzde 25,4'e yükselmiştir. Bu gelişmede cari fiyatlarla özel tasarruflarda kaydedilen artış önemli rol oynamıştır. 2017 yılında kamu tasarruflarının GSYH'ya oranı yüzde 2,4 olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde, özel tüketim artışının özel harcanabilir gelir artışının gerisinde kalmasının neticesinde özel kesim tasarruf oranının bir önceki yıla göre 1,3 puan artarak yüzde 23'e ulaşması beklenmektedir.

2018 yılının ilk yarısında yüzde 6,2 oranında gerçekleşen büyüme oranına en önemli katkı tüketim harcamalarından gelmiştir. Yılın ilk yarısında, toplam tüketim harcamaları ikinci çeyrekteki nispi gerilemeye rağmen, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 7,5 oranında artarak büyümeye 5,6 puan katkı yapmıştır. Bu dönemde toplam sabit sermaye yatırım harcamaları yüzde 5,8 oranında artmış ve bunun büyümeye katkısı 1,7 puan olmuştur. Bu gelişmeler sonucunda toplam nihai yurt içi talep yüzde 7 oranında reel artış kaydetmiştir.

--- Sayfa 14 (OCR) --- 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer) RESMİ GAZETE Sayfa : 15

2018 yılının ilk yarısında mal ve hizmet ihracatı reel olarak yüzde 2,7 oranında artış gösterirken, mal ve hizmet ithalatı yüzde 7,3 oranında artmıştır. Sonuç olarak, net mal ve hizmet ihracatının büyümeye katkısı 2018 yılının ilk yarısında negatif 1,1 puan olmuştur.

2018 yılında zincirlenmiş hacim endeksine göre özel tüketim harcamalarının yüzde 3,8, kamu tüketim harcamalarının yüzde 3,5 ve böylece toplam tüketim harcamalarının yılın tamamında yüzde 3,7 oranında artması öngörülmektedir.

Aynı dönemde, kamu sabit sermaye yatırımlarının yüzde 1,4, özel kesim sabit sermaye yatırımlarının ise yüzde 1,8 ve böylece toplam sabit sermaye yatırımlarının yüzde 1,8 oranında artması beklenmektedir. Büyümeye, özel kesim nihai talebinin yüzde 2,9 puan, kamu kesimi nihai talebinin ise yüzde 0,4 puan katkı yapması beklenmektedir. Bu beklentiler doğrultusunda, GSYH'nin 2018 yılında reel olarak yüzde 3,8 oranında artış göstereceği tahmin edilmektedir. Dış ticarette oluşacak dengelenme ve turizm gelirlerindeki artışın etkisiyle 2018 yılının tamamında net mal ve hizmet ihracatının büyümeye 1,4 puan katkı yapması öngörülmektedir.

GRAFİK I: 2- GSYH Büyümesine Katkılar p

8,0

6,0

4,0

2,0

00

-2,0

-40

' 2015 2018(1) | 2019(2) | ENet İhracat) —0,6 -1,3 01 14 10 29 03 -aen |— »| A —

—— GSYH l 3,2 Kaynak: Strateji ve Bütçe Başkanlığı hesaplamaları

(1) Gerçekleşme Tahmini (2) Program

23

--- Sayfa 15 (OCR) --- 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer)

RESMİ GAZETE

:16

Sayfa

PEYyELİUEPJEUKY VEPLİSELİNİLİ

İNi uNY ZiAOP

iğe Yeyeyi SA Yede yi epuLlejetlejdesay 1job

Wesbold (2) "ünuye , 31189pya5199 (T) SWe) DEepulİSeJe yESe He3 ölı Due) LÜLMEK n Jesey Wejdo 1 3ON 1ÖnveySeg Söma SA La)ens DİEUAR!

©S7 6'sz Ve7 GÖTSETT #TE OZ6 Z€0 6SZ geynlese l BT UNA Wejdor V- L e- 9bE 05 - 146 19- 900 bIT - Dile3 LUUNeA-JNeSE) (80 8'Sz b'oz 192 058 8PT T 666 586 728 628 YUUNEA TAZO Lbz eZ 087 b0S 8601 820 bz6 SI8 SIL gnuese y z0 €'e9 S'29 T'e9 ZbE ST8z 915 ZEEZ Ebb 196T YUNSYN L JAZO 6'L8 7'z8 7'98 9P8 ETE£ £bS TOZ £ 857 2297 HTT3D UFTAVNYOUYH TAZI VZ- Ve 6'T- £SS T6- SİLTİT- 950 66 - DüeY HUNEA - İNLESEL NÜY Üz b E'b BST IZI TEO 8ST 8/2 TET KULMEZ NUJEYİ £0 TT bi s09 62 Z6Z 9p TEZ L ninilese L mieyi b'OT 9'or b'OT TbZ E9b 060 S6£ 607 EZE KURDİNL NLY VTT 8'TT 8'zT 96826t £8£ Tt TEP 96£ Tari3D UPITAYNYOUYH NWYDI 0'66 0'66 6'g6 769 90t b 0£6 Z0Z £ 689 £20 £ (OHWS9) UFI39D UPITAYNYOUVYK TTUTM TAVS PAAVD v'0 b'0 £0 P£0 8I SO£ b 615 OT HöpajsUCL 1 He3 Wapy S0 Ş9N HT bT bT 029 19 - £68 IS - L9E Eb - Yakl99 J9Die4 J9N 0'001 — 0'00T 0'00T 8X7 05t GIS OPZ £ Z€S 90T £ (HAS9) VIISYH ÖT LANA TAVS TUAVD £'CE P'SE £'6z 6E6 6LbT 1€00521 894 016 DEJEY3T TOLIZIH BA JeW O'TE 8'6z 8'bZ 12918€T 0b6 STET €SS OLL DEDELLİ JPLIZİK 3A Jei a 9'e- S- TTE 86 - Z60 9ET - SIZ ObT - DEDEYT ILUZİH DA TeW 3N T'zor 9'SOT S'bOT T6S 8bS v 919 948 £ 75 9PZE Gepreukeyi wejdo)) döyel 157 YNA Wwejdor £'0 TT 01 PbBTI 76b 6E STb Z£ iBZO 0'0 7'0- V0- bIBI - TE9 S- S8Iz- NULeyi 70 6'0 0T 0€0 0T 098 ££ O£EZ 0£ Is9uiSığad 4015 S'sz Pu 1'sz 900 Z€T T 105 9b6 Z0b 262 ZO 8Z b'b €'b z16 271 €b9 E9T £9b bET nieği £'8z 16z 0'0£ 8Z6 652T OSTOTTT 048 TE6 HULNEA SÂLUL9S YAES 8'Sz b'9z 19z 058 8PT T 666 S86 728 628 BZ0 Vir4 2'b E'b 8SL IZI TEO 8ST BZ TET niveyi $'82 9'0£ OTE 800 042T OTO PPTT 00T 296 Yümey wejdor £'£9 s'29 T'e9 TPE ST8z 915 ZEEZ £bb 196T Z9 b'OL 9'or b'OL Tbz £9b 060 S6€ 60Z EZE nULeği LEL VEL S'EL £85 8£T £ 909 2€L7 769 v8z z YRdYNL Wejdor SPZNA “dejÂbd DOPUSI HASD) KUUK ALEEDI 2) 6102 (T) sT0z. ATOZ MOCinA TU stoz Ztoz

1s96U3d 9039 UYUNUOUOAA -6 :1 OTAYL

--- Sayfa 16 (OCR) --- :17

Sayfa

İ S <

G

RESMİ G

(Mükerrer)

27 Ekim 2018 — Sayı : 30578

Wwe6ord (€)

1üküye , aL1$ap(33139 (Z)

“MpapfoLLlaJs9 6 Hejei BUSALINANA HASD HalLuıSIĞap apznA (1) eySeg 93Ma SA HAJe S DYEUAL

9TE IZ T9b £ ISb TE - DHEJ WUNRLAJNUESEL PAZO 8'z E'T- S'TT £00 0T1b 919 86£ 950 b0b WUNeA JZ0 79 0'6 S'bI 0Z£ TEb BET 90 509 22€ JNuese ) faz0) Tz 8'E 9'9 98 ZST T 99€ ZTT €25 8801 VIRDINL FAZO z'e VS 5'8 9ST P8ST tOS SEST BT T9PT HT139 UPTTAYNYONYK 1320

915 Z- 919 V£ - 5S9 91 - DUEL GİLREALNUESEL NC)| SN 'a £S 218 Eb 801 £9 6Tb £9 İULYEA NUJEYİ 6Lz- V8z- Vi 00£ 9Z T6b SE b3L 05 NinLese L Nui VT S'E S'T £BT €ZT 60£ IZT 065 S9T HUHDNL NUUE3| O'p- Ofb- 7'0 £8b 66T 108 Z0Z PSE 9IZ TAY139 UPİTAYNYONYH NWİVDİ £'z 6'E VZ GEDEBLT SOE EPLT TEPLL9T (9HWS9D) UTTAD UFILAYNYOUYH TTTEM TAVS TUAVD Lt £'b £'ES BE8 b 229 b TEb b Hapejsuel HE3 We)y SİJ 3N 9T T9 eZ 659 61 - TbE L - ST9 Oz - Hakı99 J9DYe4 32N £'z 8'E v'L 09P BELT SZOBSLT 999£691T (HASD) VIISVH TÖİT LANA TAVS TUAVD ÖL 9'0- €'0T IZ0 Z6€ 768 €0b 96z 90t DEŞEYİ JOLIZIK 3A Jei T's 9's 6'TI 769 SIb 85b S6E bLE PLE DEDCİYİ POLUZİK SA JN s'ı vT T0 12981 VEVFB- TT6TE- (T) gedEAYI POLUZİK SA JNi JN 8'0 viz T'L GEBGLLT 6SP 9901 885 5ELT (GepjevAeyi Wweydo1) döye l ö7 UNA Wejdor T0 8'0- £0 6Zl Ob - EEL Tb- b6b 62 - TözO TO VO- VO- £b9 - bibi- 990 T- neği Z'0 6'0- 9'0 TLLOV- ZtT S- 099 0€ - (V) isorusığad o3S 0'z 8'T Eyi TET 0Sb 66£ Ebb 6bS CEb Te0 T'9E- bT T8 6Sb bi 7€5 69 985 89 NUJEY T- 8'T 84 16S V6t 1£6 01S SET T0S WUÜHEA SALLLSS YGES 8Z £T S'TT £00 0Tt 949 86€ 950 bt iBZ0 1'be- S'0- S 18 Eb 801 49 6Tb 29 NUeği 9'z- T- £'OT 078 £St VBL S9t S£b TAb WUBEA Wejdor VZ 8e 9'9 9EBESTT 99E 6ELT £75 8801 Bzo TT S'E ST £8T €ZT 60£ T£T 065 S9T nieyi 6'T LE 6'S 6T0 9ZE T S£9 00ET £TEPSET YRDANL Weydo L

(owuSığaca apznA) (AL OA “WPeH SHU JPUIZ 00TE60OZ) HOMUMGEA tüt Ta)6tTör TölsTor Ztör

159690 9089 ULUNUCUONA -OT :T OTAVL

--- Sayfa 17 (OCR) --- Sayfa : 18 RESMİ GAZETE 27 Ekim 2018 — Sayı : 30578 (Mükerrer)

Özel harcanabilir gelirin GSYH'ya oranının 2018 yılında bir önceki yıla göre 1 puan artarak yüzde 87,2'ye yükselmesi öngörülmektedir. 2018 yılında toplam yurt içi tasarruf oranının ise, bir önceki yıla göre 0,5 puan artarak yüzde 25,9 olacağı tahmin edilmektedir. Bu gelişmede, 2017 yılına göre GSYH'ya oran olarak özel tasarrufların 1,7 puan artması belirleyici olmaktadır.

b) 2019 Yılı Hedefleri

2019 yılında yüzde 2,3 olması hedeflenen GSYH büyümesinin özellikle mal ve hizmet ihracatı kaynaklı olması öngörülmektedir. Göreceli olarak azalmakla birlikte tüketimin büyümeye pozitif katkısının devam etmesi beklenmektedir.

2019 yılında bir önceki yıla göre özel kesim tüketim harcamalarında yüzde 2,1, kamu kesimi tüketim harcamalarında ise yüzde 1,1 oranında artış olacağı öngörülmektedir. Özel kesim sabit sermaye yatırımlarının yüzde 2,0 oranında artacağı, kamu kesimi sabit sermaye yatırımlarının ise yüzde 36,1 oranında azalacağı tahmin edilmektedir.

2019 yılı GSYH büyümesine; özel tüketimin 1,3 puan, özel kesim sabit sermaye yatırımlarının ise 0,5 puan katkı yapması beklenmektedir. Bu dönemde kamu tüketiminin büyümeye O,1 puan, kamu kesimi sabit sermaye yatırımlarının büyümeye negatif 1,4 puan katkı yapması beklenmektedir. Bu dönemde, GSYH büyümesine net mal ve hizmet ihracatının katkısının ise ekonomik dengelenmenin de bir sonucu olarak 1,5 puan olacağı tahmin edilmektedir.

Kamu harcanabilir gelirinin GSYH'ya oranının 2019 yılında yüzde 11,1 oranında gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. GSYH'ya oranla 2019 yılında kamu tasarruflarının yüzde 0,7, kamu yatırımlarının ise yüzde 2,7 olması beklenmektedir. Buna göre, kamu tasarruf-yatırım farkının GSYH'ya oranının negatif yüzde 2,1 olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.

Özel tasarrufların GSYH'ya oranının 2019 yılında bir önceki yıla göre değişmeyerek yüzde 24,7, özel yatırım harcamalarının yüzde 25,8 olması beklenmektedir. Bunun sonucunda özel kesim tasarruf-yatırım farkının GSYH'ya oranının negatif yüzde 1,1 oranında gerçekleşeceği öngörülmektedir. 2019 yılında toplam tasarrufların GSYH'ya oranının bu gelişmeler neticesinde yüzde 25,3, toplam tasarruf-yatırım açığının GSYH'ya oranının ise negatif yüzde 3,2 olması beklenmektedir.

1.2.2. YATIRIMLAR

1.2.2.1. Yatırımların Sektörel Dağılımı a) Mevcut Durum

Kamu kesimi sabit sermaye yatırımlarının 2018 yılında reel olarak yüzde 1,4 oranında artması beklenmektedir. Bu dönemde, kamu kesimi sabit sermaye yatırımlarının yüzde 47,9'unun merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idareler, yüzde 37'sinin mahalli idareler, yüzde 13,2'sinin işletmeci KİT'ler, yüzde 0,1'inin özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar, yüzde 1,8'inin döner sermayeli kuruluşlar ve sosyal güvenlik kuruluşları tarafından gerçekleştirileceği tahmin edilmektedir.

2018 yılında özel kesim sabit sermaye yatırımlarının reel olarak yüzde 1,8 oranında artması öngörülmektedir. Bu dönemde, cari fiyatlarla özel kesim sabit sermaye yatırımları içinde imalat, turizm, eğitim ile diğer hizmetler alt sektörlerinin göreli ağırlıklarının artması, enerji, konut ve ulaştırma alt sektörlerinin ağırlıklarının ise azalması beklenmektedir. Söz

--- Sayfa 18 (OCR) --- 27 Ekim 2018 — Sayı

:30578 (Mükerrer)

RESMİ GAZETE

Sayfa : 19

konusu dönemde, cari fiyatlarla kamu kesimi sabit sermaye yatırımları içinde madencilik, imalat, enerji, konut, eğitim ile sağlık alt sektörlerinin göreli ağırlıklarının artması, tarım, ulaştırma, turizm ve diğer hizmetler alt sektörlerinin ağırlıklarının ise azalması öngörülmektedir.

TABLO I: 11- Sabit Sermaye Yatırımlarının Sektörel Dağılımı (1)

(Cari Fiyatlarla, Yüzde Dağılım)

2017 2018 (2) 2019 (3)

Kamu — Özel Toplam Kamu — Özel Toplam Kamu — Özel Toplam Tanm 89 — 09 zi — 84 — 09 20 — 15 08 15 Madencilik 10 17 16 is 17 1 ig 16 16 İmalat 05 226 194 07 228 L G 5ü 19,9 Enerji 37 13 16 — 39 12 16 — 6,7 12 Öi Ulaştırma 35,9 — 320 326 — 348 — 31,9 323 330 — 31,9 32,0 Turizm 05 18 16 04 20 18 03 346 3,2 Konut 13 325 280 YA 321 276 6 3i7 28,8 Eğitim 108 — 2,0 33 1L1 21 34 10,5 20 29 Sağlık 5,3 26 3,0 bA4 2,6 3,2 49 2,6 2,8 ::ğıw 321 26 69 312 27 69 331 26 5,6 TOPLAM 100,0 100,0 — 100,0 100,0 100,0 — 100,0 100,0 100,0 — 100,0

Kaynak: Sirateji ve Bütçe Başkanlığı

(1) Merkezi yönetim bütçesinde yatırım işçiliği dâhildir. (2) Gerçekleşme Tahmini

(3) Program

--- Sayfa 19 (OCR) --- z E FT Z Syej T WUNeA (T) z ifiveyseg a5ina SA feyens DeuAey İŞi 0'00T 9'9E b'co 8'0 0'0 T'0 S'0T 0'z6 UnjıSe apznA g 0'001 £T 0'0 T0 s'91 T'z8 YujıSec 9PZNA Ğ 0'00T — SSZ821 S€69b — 0'00T — TZET8 0501T o V6 TPPET SEZ 99 wejdor 1

z 9'TE e W VC ğ TZ091 bbE 0 0 z 959 ST JapatuzıK Jafla m T'S —e0 (e 0'8 06b 9 181 o 0 0 b0£ 9 yilğes zi z b'OT VüSA0 L S'ST ze9TI TOT o 0 0 TESET Lupığa &

€T #29T — Tb6 8'0 £89 o ) 0 Yi 999 gnuoyy

b'0 196 1z '0 TbS SI 0 ) 0 925 Vuzun 1 m Bi £'9E t0S9b 6SEBİ 9'bE STT 8Z 18 o I 6206 16681 evunSein 5 1'g SeLb — Ssz 8'S OLL b o 0 0 BeLz 761 fsu3 A s'0 £19 ı 8'0 £29 1 0 06 866 V8 geyetiy İ - TT ueT 8 ZT S9ET 0 o ) 096 SOb YDUBPEN

Va: ZTTTT £207 W0T 060 01 blE 0 £ 621 Sb9 6 vter

Y9Ss “Snjnan)ı () Aed — NHYi dayösepr — Aed iseyleg 42L1DI a WHVIdOL — şaXewuos *esdeyi & VURSUYA 49110P19S aPzNA WWVİdOL — Nleyeni — SPZNA — Lay ssu9a 32117 “Sajlazo b AMt (IL UOÂUN “epepeki4 He3)

e B (ZTOZ) MejuLzeA 3Âeus YGES NULN -ZT :T OTAVL H

--- Sayfa 20 (OCR) --- Sayfa :21

AZETE

G

RESMİ G

(Mükerrer)

27 Ekim 2018 — Sayı : 30578

SpeH $NST Wumex () Tüüye L a11$ap(a5139 (1)

iŞiveySeg 25ya SA (öyens PreuAeyi

0'00T O'ZE 0'c9 8'T 0'0 T"0 T'ET 6'dt Wjiğed apznA 0'00T 67 0'0 T0 o'1z 0'9£ vujiğed SpznAa 0'001 £9L 9ST — 09645 0'00T £0886 — 9482 o vEr ToOLOZ — ZOTS£ tejdor S'TE bİb 6b 971 0E S'6T 882 61 TIS 0 0 d 094 81 dapatuzıK sağld 7'9 0946 üb 8'6 BIZ6 ozLT 0 0 o 8664 1ğes or 6291 1€6 0'91 764 SIT bi o o S 019 ST Uupığ3 bT olzz 6bST Dij 199 0 0 o u S9 gnuoy VO 685 9Z 9'0 196 & o 0 o TbS Vuzün y 7'SE 65z S6 PP EZ 8'TE STt TE 6ET 0 b €8TET 680 81 euunsein 6'E GIT 9 TE 7'9 8809 o o 0 260 b 9661 Ilsuz 10 IzlI 1 TT O211 £ o ZT 068 o1T deyeLuy 8'T zlez 01 67 £98z 0 o o BZ s26 YyPUSPEN 18 68921 S6ET FTT Y6LTI EE 0 b 691 884 01 Vüve y Aed ANVI — döjşelepr —— Aed — WWİdOL uw_w_mhm iseyleg w.:—.n__u..___“ FLLDI E_Mw.wî sapoplas BPZNA — WVİdOL — illeyeni — öpzna vv Mt s9lI7 söğezo — PPT ynnoN

CD VOĞ TepepeAiı ue))

(7) (sTOZ) Wepmuney SÂLtu49S YYES NULN -ET :1 OTAVL