İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/869 E. 2026/255 K.

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2024/869 Esas KARAR NO : 2026/255 DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 21/11/2024 KARAR TARİHİ : 01/04/2026

Mahkememizde görülen Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Davacı firma kat karşılığı inşaat yapmakta, davalı firma ile beton tedariki konusunda anlaşma yaptıklarını, sözleşme gereği davacı sözleşme bedelini önden avans olarak çek teslim etmek suretiyle ifa edecek, akabinde davalı firma teslim edilen çek karşılığı kadar davacının inşaatına beton dökeceğini, Beton kalitesi ruhsat ve sözleşme gereği C30 olarak belirlenmiş olduğunu, davalı bir süre sözleşmeye uygun beton döktüğünü, ancak davacının inşasına devam ettiği -------- ilçesi --------- Mahallesi --------- Sokak, ---------- pafta, -------- ada, --------- parsel, ---------olan --------- (arsa sahibi) (ek1 yapı ruhsatı) ait inşaatın ---------- Şti. tarafından yapılan denetimde 14.06.2024 tarihinde atılmış olan bodrum kat tabliye betonu 28 günlük rapor sonucu düşük çıktığını, 15.07.2024 tarihinde yerinden alınan Karot numune sonucu statik proje C30 beton sınıfını karşılamadığını, İnşaatta inşa faaliyetler denetim firması tarafından durdurulduğunu, Bu sebeple davacının inşasına devam ettiği inşaatı 16.07.2024 ve 17.09.2024 tarihleri arasında durdurulmuş olduğunu, inşaat davacı tarafından ruhsata uygun hale getirildikten sonra davacının bir hafta ısrarlı talebine rağmen haksız ve farklı gerekçelerle davalının beton göndermediğini, Davacının tüm bu sebeplerle sözleşmeyi başka bir firma ile anlaşmak suretiyle fiili olarak feshettiğini, tüm bu sebeplerle davalı karşı tarafa teslim edilmiş olan davacı tarafından düzenlenen-------- bankası ---------- şubesine ait düzenleme yeri ---------- 25.11.2024 tarihli ---------- seri numaralı 295.000 TL bedelli çekin bedelsiz kaldığını, İhtar çekmek suretiyle davalıdan davacının bakiye alacağını ve uğradığı zararları talep ettiğimiz halde taleplerimiz sonuçsuz kaldığını, Dosyaya delil olarak beton tedarik sözleşmesini bu aşamada sunamadıklarını, Davacı sözleşmeye ulaşamamakta, davacı tarafından sözleşme bulunduğunda dosyaya sunma hakkı saklı kalmasını, davacı tarafından davalı karşı tarafa teslim edilen --------- Bankası --------- şubesine ait düzenleme yeri ---------- 25.11.2024 tarihli--------- seri numaralı 295.000 TL bedelli çek bedelsiz kaldığını, tüm bu sebeplere davacının daha fazla zarara uğramaması; ticari faaliyetlerinin aksamaması için uyuşmazlık konusu çekin tedbir amacıyla ivedilikle ödemesinin durdurulmasını, ödemeden men yasağı konulmasını, uyuşmazlık konusu çekin ibrazı halinde ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini -------- Bankası ----------- şubesine ait düzenleme yeri --------- 25.11.2024 tarihli ---------- seri numaralı 295.000 bedelli çek ödemesinin durdurulmasını, ödemeden men yasağı konulması amacıyla ivedilikle ihtiyati tedbir kararı alınmasını, davanın kabulünü, yargılama sonucu davacının borçlu olmadığını, çekin bedelsiz kaldığının tespitine bedelsiz kalan çekin iadesine veya iptalini, olası icra takiplerinin durdurulmasına çekin icra baskısı altında ödenmesi ihtimalinde bedelinin ticari avans faiziyle iadesine/istirdadına, yargılama giderlerinin davalı tarafa yükletilmesine davacı lehine tarifeye uygun vekâlet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça davalı şirkete -------- Noterliğinin 15.10.2024 tarih --------- yevmiye numaralı ihtarnamesinde davalı şirket tarafından teslim edilen betonun C30 olması gerekirken, Karot analizlerinde betonun C25 sınıfında olduğunun tespit edildiği iddiası ile inşaatın durdurulduğunu ve bu nedenle maddi zararları oluştuğu iddiası ile 1.035.118,00 TL gibi afaki ve gerçek dışı bir rakamın ödenmesi hususlarını davalı şirkete ihtar edilmiş olduğunu, gelinen aşamada ikame edilen davada tamamı ile farklı beyanlarda bulunulduğu açıkça görülmekte olduğunu, Öncelikle davacı yanın dava konusu etmiş olduğu çekin lehtar --------- Şti adına düzenlenmiş olduğu hususu sabit olduğunu, davacı yanın doğrudan davalı şirket adına düzenlememiş olduğunu, bir çeke ilişkin olarak davalı şirket aleyhine dava ikame ederek çeke ilişkin taleplerde bulunmasının hukuki yolunun kapalı olduğunu, davacı yanın beton hususuna ilişkin tüm beyanları asılsız olduğunu, standart numunelerin hazırlanışı ve kırım zamanına kadar uygulanan kür koşullarının belirli olduğunu, betonun dökümü sırasında sıklıkla meydana geldiği üzere inşaat çalışanlarının akışkanlık sağlamak amacı ile betona su katması durumu söz konusu olduğunu, İnşaat çalışanları bu şekilde betonu yayma noktasında harcamaları gereken efor ve mesaiden kurtulduğunu, Betona su katılması halinde veya olumsuz hava koşullarının bulunduğu sırada betonun dökümü yapılması halinde meydana gelen duruma ilişkin olarak davalı şirkete sorumluluk yüklenmesi söz konusu dahi olamayacağını, betonda kullanılacak ideal miktarda su önceden santralde belirlenmesinin gerektiğini, Betondan beklenilen kıvam ve özellikler beton sipariş edilirken belirtilmeli ve belirlenen niteliklere en uygun beton tasarımı yapılmasının gerektiğini, Kesinlikle tasarım dışında betona su eklenmemeli ve talep edilmemesinin gerektiğini, davacı yanın dava dilekçesi ekinde sunmuş olduğu çekin lehtarının davalı şirket olmadığını, çekin ciro yolu ile başka bir şirketten davalı şirkete verilen bir çek olduğunu, davacı yanın tüm beyanlarının asılsız olduğu hususu sabit olmakla yasal dayanaktan yoksun davanın reddini, dava konusu edilen çekin davalı şirket uhdesinde bulunmadığını, çekin üçüncü şahıs şirket tarafından ibrazla tahsil edilmiş olduğu hususu sabit olmakla, huzurda ki davanın konusuz bir dava olması itibari ile davanın reddini, davacı tarafça davalı şirkete keşide edilmiş olan --------- Noterliğinin 15.10.2024 tarih --------- yevmiye numaralı ihtarnamesi içeriği beyanlar ile dava dilekçesi içeriği beyan ve taleplerin farklı olduğu hususu sabit olmakla yasal dayanaktan yoksun davanın reddini, davacı yanın beton dayanımına ilişkin tüm beyanlarının da asılsız olduğunu, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, banka müzekkere cevabı, bilirkişi raporu.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, dava konusu çekin bedelsiz kaldığı iddiası ile açılan menfi tespit davasıdır. Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda; Uyuşmazlığın, davalının keşidecisi olduğu -------- Bankası ---------- şubesine ait düzenleme yeri -------- 25.11.2024 tarihli ----------- seri numaralı 295.000 bedelli çekin bedelsiz kalıp kalmadığı, davacının bu çek nedeni ile borcunun bulunup bulunmadığı, eldeki davanın davalıya yöneltilip yöneltilemeyeceği noktasında toplandığı tespit edilmiştir. Tarafların delilleri toplanarak, dosya üzerinden mali müşavir bilirkişiden inceleme yaptırılarak teknik ayrıntıları gösterilen dosyada mübrez bilirkişi raporu tanzim ettirilmiştir. Dosyada mübrez bilirkişi raporunda özetle; Ticari Defterlerin Usulüne Uygun Tutulup Tutulmadığı Yönünden: Sayın Mahkemenin tarafıma vermiş olduğu görev ve yetki ile, davacı ---------ŞTİ.’ nin yasal ticari defterleri usul yönünden incelendiğinde; 2023-2024 yıllarında fiziki ortamda tutulan Envanter defterlerinin noter onayları ile aynı yıla ilişkin elektronik ortamda tutulan GİB onaylı Yevmiye ve Defter-i Kebir e-defter beratlarının süresinde yapıldığı, ticari defterlerin T.T.K’ nu ve V.U.K’ nu hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu, davacı şirketin kendi defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, sahibi lehine delil niteliği taşıdığı görülmüştür. Davalı ----------ŞTİ.’ vekilinin yerinde inceleme talebinde bulunduğu, Sayın Mahkemenin tarafıma vermiş olduğu görev ve yetki çerçevesinde, davalı vekili ile irtibata geçilmiş, ---------- e-posta adresinden de ticari defterlerin incelemeye hazır edilmesi hususunda yazılı talepte bulunmuş olmama rağmen olumlu geri bildirim alınamamış, bu sebeple davalı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılamamıştır., Davacının Menfi Tespit Talebi Yönünden: Davacı ---------ŞTİ’ nin elinde bulundurduğu ---------Ş’ nin 25/11/2024 keşide tarihli ----------- no.lu 295.000 TL bedelli çek için menfi tespit talebi yönünden yapılan mali inceleme neticesinde; raporun 4.b.1. bölümünde davacı ----------ŞTİ.’ nin incelenen kendi ticari defterlerinde davalı --------- ŞTİ.’ nin açık hesabından 21/11/2024 dava tarihi itibariyle 362.148,00 TL tutarında alacaklı gözüktüğü, hesap hareketleri irdelendiğinde; dava konusu 25/11/2024 vadeli ----------no.lu 295.000,00 TL tutarlı çekin 20/07/2024 tarihli tahsilat makbuzu açıklaması ile davalı açık hesabına davalı aleyhine borç kaydedildiği, diğer bir deyişle; taraflar arasında süre gelen bir ticari ilişkinin bulunduğu, bu ticari ilişki kapsamında davacının dava tarihi itibariyle davalı taraftan alacaklı gözüktüğü 362.148,00 TL bedelin içerisinde ihtilaf konusu çek tutarının da yer aldığı görülmüştür. Öte yandan, davalı şirketin ticari defterlerini ibraz etmediği, bu sebeple her iki tarafın defter kayıtları karşılaştırmamış, ihtilaf konusu çekin davalı şirketin ticari defterlerine kayıtlı olup olmadığı tespit edilememiştir. Sayın Mahkemenin talebiyle dosyaya celp edilen ve raporun 4.c. bölümünde detaylı olarak incelenen huzurdaki davanın konusu çeke ilişkin -----------Ş.’ nin 12/03/2025 tarihli müzekkere cevap yazısında; “…İlgi yazınız konusu ---------- seri no.lu 295.000,00 TL tutarlı 25/11/2024 keşide tarihli çek, şubemize ----------Ş. tarafından 25/11/2024 tarihinde ibraz edilmiş olup çek tutarı ödenmiştir…” şeklinde belirtildiği, çekin arka yüzünde ciro silsilesi takip edildiğinde davacı şirketin cirosundan sonra davalı şirketin cirosunun bulunduğu, son cironun da dava dışı ---------Ş’ ne ait olduğu görülmüştür. Tüm bu inceleme ve tespitler çerçevesinde; 25/11/2024 keşide tarihli --------- no.lu 295.000,00 TL tutarlı çek için davacının menfi tespit talebine yönünden ispat külfeti altında olduğu, gerek dosya kapsamında yapılan incelemelerde gerekse davacı şirketin ticari defter kayıtlarının incelenmesi neticesinde; davacının bahse konu çek nedeni ile dava tarihi itibariyle kendi ticari defterlerinde davalı taraftan (362.148,00 TL-295.000,00 TL) hesaben 67.148,00 TL tutarında alacaklı gözüktüğü, Eş deyişle davalı tarafa borcunun bulunmadığı hususunda kanaatini bildirmiştir. Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; Davacı taraf, davalı ile ticari ilişki içinde olduklarını, dava konusu çeki davalıya verdiklerini ancak çek karşılığında herhangi bir mal almadıklarını, çeki avans çeki olarak verdiklerini iddia ederek eldeki menfi tespit davasını açmış, davalı ise davacı iddialarını inkarla davacının reddini talep etmiştir. Dava konusu çekin yargılama sırasında davacı tarafça ödendiği anlaşılmıştır. Davacı vekili davaya istirdat davası olarak devam etmek istediklerini beyan etmiştir. Davaya konu çeki gerektirir bir mal alış verişi olup olmadığı, çekin defterlerde kayıtlı olup olmadığının tespiti için tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş, davalı tarafın kesin süre içerisinde defterlerini ibraz etmediği görülmüştür. Taraflar arasındaki ticari ilişkinin varlığını inkar etmeyen davalı taraf ticari defter ve kayıtlarını sunmuş olsaydı çek keşide tarihini karşılar tarihte mal çıkışı olup olmadığı tespit edilebilecekti. Ancak davalı ticari defter ve kayıtlarını sunmayarak davacı ticari defterlerine göre karar verilmesine razı olmuştur. Davacı ticari defterlerinde davalı tarafa borcunun bulunmadığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: 1-Davanın KABULÜ İLE, davacının dava konusu ---------- Şubesine ait, keşidecisinin ... olduğu, ---------- seri no.lu 295.000 TL tutarlı 25.11.2024 keşide tarihli çek nedeni ile davalıya borçlu olmadığının tespiti ile, yargılama sırasında ödenen 295.000,00 TL’nin ödeme tarihi olan 25/11/2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Karar tarihi itibari ile alınması gereken 20.151,45 TL karar ve ilam harcından, başlangıçta alınan 5.037,87 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 15.113,58 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL başvurma harcı ve 5.037,87 TL peşin harç toplamı olan 5.465,47 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 4-Davadan önce gidilen ara buluculukta devletçe karşılanan 3.600,00 TL ara buluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, bu nedenle bu miktar yönünden de harç gibi tahsil müzekkeresi hazırlanmasına, 5-Davacı tarafından yapılan ve yargılama giderleri olan 8.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 262,50 TL posta/müzekkere olmak üzere 8.262,50 TL masraflarının davalıdan alınarak davacılara ödenmesine, 6-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 7-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 47.200,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleşmesinden sonra HMK'nun 333.maddesi uyarınca yatıran tarafa iadesine, Dair karar, davalı vekilinin yüzüne karşı, karar gerekçesinin tebliğinden itibaren 2 hafta içinde---------- Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olarak verildi, açıkça okundu usulen tefhim olundu. 01/04/2026