İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/251 E. 2026/86 K.

T.C. İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/251 KARAR NO : 2026/86

DAVA : 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit) DAVA TARİHİ : 14/08/2023 KARAR TARİHİ : 16/02/2026

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA VE İSTEM : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ile davalı ... Şti arasında meyve sebze ticareti konusunda anlaşma yapıldığını ve hasat döneminde çek bedeli kadar armut teslimi yapılması kararlaştırıldığını, bu kapsamda davalı tarafa ileri vadeli 1.500.000,00 TL tutarlı çek verildiğini, ancak davalı tarafça ürünlerin teslim edilmediğini, çeklerin de kendilerine iade edilmediğini, davalı tarafın kötü niyetli olarak ilgili çekleri piyasaya sürdüğünü, davacının bu nedenle zarara uğradığını ve mağdur olduğunu ileri sürerek söz konusu ... Bankası- ... Şubesi- ... Seri Numaralı 170.000 TL tutarlı 28/11/2022 vadeli çek, ... Bankası- ... Şubesi- ... Seri Numaralı 130.000 TL tutarlı 08/11/2022 vadeli çek ve ... Bankası- ... Şubesi- ... Seri Numaralı 150.000 TL tutarlı 10/10/2022 vadeli çekler nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, çekler hakkında bedelsizlik kararının verilmesine ve davalılar hakkında %20 kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu ilgili 8 adet çekin 3'ünü davalı şirketin temlik aldığını, davalı firmanın elektronik ortamda düzenlenmiş ve muhatabı tarafından itiraz edilmeden kabul edilen faturaları, faktoring mevzuatına uygun olarak devir ve temlik almış olup; dava konusu çekleri de fatura konusu alacağın teminatı olarak faktoring müşterisinden devir ve teslim almış ve tüm bu işlemleri yaparken ilgili yasal mevzuata uygun olarak hareket ettiğini, davacının basiretli bir tacir gibi hareket etmediğini, çek vadelerinden 1 yıl sonra eldeki davayı açtığını, davacının kötü niyetli hareket ettiğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir. DELİLLER : Dosyada delil olarak; dava dilekçesi ve ekleri, cevap dilekçesi ve ekleri, BA/BS formları, çek suretleri, faktoring sözleşmesi sureti, ... 17.İcra Müdürlüğü'nün...esas ve... esas sayılı dosyaları ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası, bilirkişi incelemesi ve tüm dosya kapsamı... Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenerek iddia, savunma ve dosya kapsamına göre davacı yanın icra takip tarihi itibariyle davalı yana borçlu olup olmadığının tespiti ve miktarının saptanması için bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş ve dosya kapsamında görevlendirilen bilirkişi ... tarafından 24/09/2025 tarihinde Mahkememize ibraz edilen raporunda özetle; "... 1-) Davalı Faktoring Şirketinin; Davaya konu çeki iktisap ederken; yasa ve mevzuata uygun hareket ettiği, 2-) Davalı Faktoring Şirketinin; Davaya konu faktöring işlemlerini gerçekleştirdiği aşamalarda 6361 sayılı yasanın (son cümlesi kapsamında) “kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olduğu..." na dair bir bulguya rastlanılamadığı, 6102 sayılı TTK 'nun 792. maddesi gereğince davalı ... AŞ 'nin dava konusu çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu hususunda davacı tarafça yeterli delil de sunulamadığı, Davalı Faktoring Şirketinin davaya konu çeki iktisap ederken bile bile davacının zararına hareket ettiğine veya çekin iktisabında ihmalkar, hatalı ve kusurlu davrandığının söylenemeyeceği, Davacı taleplerinin yerinde olmadığının Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu..." şeklinde tespitler yapılmıştır. GEREKÇE : Dava; Dava konusu edilen 170.000,00 TL tutarlı 28/11/2022 vadeli çek, 130.000,00 TL tutarlı 08/11/2022 vadeli çek ve 150.000,00 TL tutarlı 10/10/2022 vadeli çekler nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti davasıdır. Davacının dava dilekçesi ile dava konusu çekler dışında 5 adet çek de dahil olmak üzere toplam 8 adet çek bakımından menfi tespit talebinde bulunduğu, davalı ...A.Ş tarafından yetki itirazında bulunulduğu, bunun üzerine ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas... Karar sayılı dosyasında davalı şirket bakımından tefrik kararının verildiği ve 11/01/2014 tarihinde yetkisizlik kararı verilerek dosyanın Mahkememize gönderildiği görülmüştür. Davacının iddiasının, dava konusu çeklerin karşılığının lehtar tarafından ödenmediği, çekler bakımından sorumluluğunun bulunmadığı ve borcunun olmadığı şeklinde olduğu, Davalının savunmasının ise, söz konusu çeklerin yasal mevzuata uygun olarak ciro yolu ili iktisap edildiği ve davacının iddiasını davalıya karşı ileri sürülemeyeceği şeklinde olmakla; Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Hususunun; Davacının dava konusu çekler bakımından davalıya karşı sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, söz konusu çeklerin mevzuata uygun olarak devralınıp devralınmadığı, çekler nedeni ile davacının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, menfi tespit isteminin yerinde olup olmadığı ve kötüniyet tazminatı şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmıştır. Finansal kiralamaya ilişkin hükümler 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nda düzenlenmiştir. Söz konusu Yasa'nın 9/2. ve 3. Maddesinde kambiyo senetlerinin ne şekilde temlik alınacağının düzenlenildiği ve buna göre "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz. (3) Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoringşirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." şeklendi düzenlendiği anlaşılmaktadır. Yine aynı Yasanın 9/2. maddenin yollamasıyla 04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5/1. Maddesinde "Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışmasının; a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur." hükümleri düzenlenmiş olup, faktoring şirketlerinin gerekli istihbarat çalışmasını nasıl yapacağı ve çalışma usulleri açıkça düzenlemiştir. 29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 8/1. Maddesinde "Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir. Kuruluş tarafından kullanılan faktoring programları bu uyumu gözetecek ve uyumsuzluk söz konusu olduğunda işlem yapılmasına olanak vermeyecek şekilde yapılandırılır." hükümleri düzenlenmiştir. Bu kapsamda faktoring sözleşmeleri bakımından alacağın temliki hükümleri uygulandığından TBK hükümleri uyarınca sözleşmenin yazılı olarak yapılması gerektiği kabul edilmektedir. Yapılan tüm bu açıklamalar uyarınca Mahkememizce tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava konusu çekler incelendiğinde,... Bankası- ... Şubesi- ... Seri Numaralı 170.000 TL tutarlı 28/11/2022 vadeli çek, ... Bankası- ... Şubesi- ... Seri Numaralı 130.000 TL tutarlı 08/11/2022 vadeli çek ve ...Bankası- ... Şubesi- ... Seri Numaralı 150.000 TL tutarlı 10/10/2022 vadeli çeklerin, keşidecinin davamızın davacısı olduğu, lehtarın ...ŞTİ olduğu, lehtar tarafından çeklerin davalıya ciro edildiği ve dosyamız arasına sunulan çek suretlerine göre son hamilin davalı faktoring şirketi olduğu anlaşılmıştır. Davacının iddiasının söz konusu çeklerin karşılığının alınmadığı ve faktoring şirketinin usulüne uygun şekilde çekleri almadığı olmakla, bu kapsamda tarafların iddia ve savunmaları uyarınca tüm evraklar toplandıktan sonra alanında uzman bilirkişi tarafından yapılan inceleme neticesinde sunulan rapor da dikkate alındığında, davalı ile dava dışı ...ŞTİ arasında 05/08/2022 tarihli 5.000.000,00 TL(beş milyon TL) limitli faktoring sözleşmesinin akdedildiği, dava dışı ....ŞTİ tarafından davacıya 12/08/2022 tarihinde (çeklerin vade tarihinden önce) toplam 454.500,00 TL tutarlı (çeklerin bedelinden daha fazla) fatura düzenlediği ve davalının alacak bildirim formu ile söz konusu faturanın tamamının temlik aldığı, yine söz konusu çeklerin de çek tevdi formu ile dava dışı ....ŞTİ tarafından davalıya temlik edildiği, çeklerin ciro silsilesinde ise bir kopukluğun bulunmadığı anlaşılmakla; davalı şirket tarafından çeklerin yasal mevzuata uygun bir şekilde temlik aldığı anlaşılmıştır. Her ne kadar davacı tarafından çeklerin karşılığında malların teslim edilmediği iddia edilmiş ise de, kambiyo senetlerinin illetten mücerret oldukları, kambiyo senetlerine ilişkin tüm hususların yazılı olarak ispatlanmasının gerektiği, çekin ödeme aracı olduğu ve davacının lehtara karşı ileri sürebileceği kişisel defilerini ciro yolu ile iktisap eden üçüncü kişilere karşı ileri sürebilmesi için söz konusu cirantaların temlik esnasında kötüniyetli olduklarını ispatlamasının gerektiği, davacının ise bu hususa ilişkin herhangi bir delil sunmadığı anlaşılmakla davacının bu husustaki iddialarını ispat edemediği anlaşılmıştır. Yetkisizlik kararı ile dosyamız arasına gelen ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında da lehtar ve diğer cirantalara karşı açılan davanın Mahkememiz gerekçesi ile benzer şekilde reddine karar verildiği ve kararın istinaf incelemesinde olduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda yukarıda açıklanan gerekçelerle davacı tarafından menfi tespit talebi bakımından iddiasını ispatlayamadığından ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Davanın REDDİNE, Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi AAÜT gereğince belirlenen 72.000,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE, Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA, Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda verilen kararda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.16.02.2026

KATİP e-imzalıdır

HAKİM e-imzalıdır