İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/324 E. 2024/831 K.

T.C. İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2021/324 Esas KARAR NO : 2024/831 DAVA : Alacak (Cari Hesap Veya Ticari Kredi Sözleşmesi Kaynaklı) DAVA TARİHİ : 24/05/2021 KARAR TARİHİ : 25/11/2024 Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda: GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA VE TALEP : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Taraflar arasında 03.10.2019 tarih ve ... sayılı Yarka Yetiştirme Sözleşmesi akdedildiği, sözleşme ile 89.000 adet “... ...” ırkı yarkanın davalı şirket tarafından temin edilerek 112 gün bakımının yapılıp iade edilmesinin öngörüldüğü, davacı tarafından 89.000 adet yarkanın 110 gün kadar bakıldığı, ancak, 12.01.2020 tarihinde davacının kusuru olmaksızın oluşan elektrik arızası sonucunda 21.900 adet tavuğun boğularak telef olduğu, kalan 66.942 tavuğun davalı şirket tarafından iade alındığı, sözleşmeye göre %3 oranındaki kaybın tolere edileceği, telef olan tavuklar için de davacıya 20.05.2020 tarihli ... no.lu iade faturası düzenlendiği, yarkaların ... A.Ş. tarafından sigortalandığı, ancak, davalı şirket ile sigorta şirketi arasındaki ilişki sebebiyle zararın tam olarak karşılanmadığı, bu nedenle davacı tarafından teminat olarak verilen 25.09.2020 tarihli 500.000,00 TL tutarlı bononun ... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... E. sayılı dosyası ile takibe konulduğu, davalı şirket ile yapılan görüşmeler sonucunda, davaya konu alacağın varlığının öğrenildiği, telef olan 21.900 adet tavuğun piyasa satış fiyatının davalı şirket tarafından sigorta şirketinden talep edildiği, sigorta şirketinin talep edilen zararın bir kısmını karşıladığı, bakiye zararın da davacının hakedişlerinden kesildiği, daha da zararı olduğu iddiası ile teminat için verilen bononun icra takibine konu edildiği, Sözleşmenin özel hükümler başlıklı 4/a maddesine göre davalı şirketin beher yarka başına 1,60 TL * KDV bakım bedeli ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, davalı şirketin, telef olan 21.900 adet tavuğun zararının bir kısmını sigorta şirketinden karşıladığı, kalan zararın da davacının hakedişlerinden kesildiği ve davacı aleyhine icra takibi başlatıldığı, davacının, davalı şirketin tüm kâr ve zarardan sorumlu hale sokulduğu, ancak, davacının telef olan tavuklar için yaptığı bakım masraflarının hiç hesaba katılmadığı belirtilerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; 03.10.2019 tarihli ... sayılı Yarka Yetiştirme Sözleşmesinden kaynaklı bakım ücreti ödemesinin iadesi için şimdilik 1.000,00 TL'nin zarar tarihi olan 12.01.2020 tarihinden işleyecek ticari avans faiziyle davalıdan alınıp müvekkiline iadesi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 07/10/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile müvekkili ...'un 67.934,92 TL alacağının olduğu tespit edildiğini, bu suretle; dava dilekçesi ile talep ettikleri 1.000 TL'yi 67.934,92 TL'ye ıslah ettiklerini, 67.934,92 TL maddi tazminatın zarar tarihi olan 12.01.2020 tarihinden bu yana işleyecek ticari temerrüt faiziyle beraber davalından alınarak müvekkiline verilmesini talep etmiştir. SAVUNMA VE KARŞI TALEP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Taraflar arasında 03.10.2019 tarih ve ... sayılı Yarka Yetiştirme Sözleşmesi akdedildiği, sözleşme ile 89.000 adet “... ...” ırkı yarkanın bakımı ve yetiştirilmesi işinin davacıya yükletildiği, davacının yarkaları 16 hafta boyunca yetiştirmesi, bakım ve gözetim işinin yerine getirilmesinden sorumlu olacağının düzenlendiği, davacının kümesinde 12.01.2020 tarihinde meydana gelen yangında 21.900 adet hayvanın telef olduğu, davalı şirketin bu olayda zararının büyük olduğu, davacının alacak iddiası bir yana davalı şirkete borçlu olduğu, meydana gelen olayda, gerekli güvenlik tedbirlerini almayan davacının kusurlu olduğu, davacının tacir olduğu ve ticari faaliyetlerinde basiretli davranması gerektiği, ... Bakanlığı tarafından 27.10.2017 tarih ve ... sayılı Kanatlı Hayvan Eti Üretiminde Sözleşmeli Üretime İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesinde; ürünün mülkiyetinin firmaya ait olduğu, yetiştirme dönemi sonunda teslim edilmemesi ya da eksik teslim edilmesi, satılması veya üçüncü şahıslara devri gibi hallerde doğacak bütün zarardan üreticinin sorumlu olduğu hususunun düzenlendiği, Sözleşmenin 2/d maddesinde; “kümeste yaşanacak ve kanatlıların kısmen veya tamamen telef olması sonucunu doğuracak elektrik kesintisi, faz arızası, elektrik pano yangın ve sair olaylarla ilgili ü yerine getirmemesi veya kümeste gereken önlemleri almaması nedeniyle yaşanacak herhangi bir olayda üretici, edimini ifada temerrüde düşmesi, edimini hiç veya gereği gibi ifa etmemesi veya kötü/ayıplı ifada bulunması nedeniyle şirketin tek taraflı fesih ve zararların tazminini talep hakkı saklı kalmak kaydıyla kâr kaybı dahil olmak üzere firmanın her türlü zararlarını karşılamaktan üreticinin sorumlu olduğu, üretici bu sebeple telef olan hayvanların ve yapılan masrafların o günkü piyasa değerlerini takip veya ilk ayda kendisine fatura edileceğini, bu faturanın kendisince 15 gün içinde ödeneceğini veya firmanın bu fatura bedelini ilk hakkedişten başlamak üzere hakedişlerden mahsup ederek tahsil edilebileceğini şimdiden kabul, beyan ve taahhüt eder” şeklinde düzenleme yapıldığı, bu nedenle, davacının kümesinde meydana gelen pano arızası nedeniyle yangında fan çalışmaması sonucu telef olan hayvanların zararının davacıya ait olduğu, Davalı şirketin zararının; Telef olan 21.900 adet tavuk bedeli “ 219.493,78 TL (37.261,07 USD 10.01.2020 tarihli kur ile) Sigorta şirketinden alınan zarar tutarı 17.261,07 USD -Sigorta muafiyeti 20.000 USD, davacının hakedişinden düşülen tutar 20.000 USD x 5,8905 = 117.814 TL * düşüldüğünde 22.826,51 TL ödenmemiş bakiye alacak olduğu, bu alacak için ... İcra in 2021/... E. sayılı dosyası ile takibe geçildiği belirtildiğini, davalı şirketin maruz kaldığı zarardan, sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin düşülmesinden sonra kalan 117.814,00 TL tutarındaki zarar için davacıya fatura düzenlediği, fatura bedelinin 15 gün içerisinde ödenmemesi sebebiyle davacının hakedişlerinden mahsup edildiği ifade edildiği belirtilerek hukuki altyapıdan yoksun ve mesnetsiz açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı-yana tahmiline karar verilmesinin talep etmiştir. Mahkememizin 01/11/2021 tarihli celsesinde taraf ticari defterleri ve dosya üzerinde inceleme yapılarak uyuşmazlık noktaları ile ilgili rapor düzenlenmesi için, mali müşavir, kanatlı hayvan yetiştiriciliğinde uzman veteriner ve borçlar hukuku alanında uzman bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiştir. Bilirkişi heyeti 17/04/2022 tarihli raporunda özetle; "Taraflar arasında akdedilen sözleşmede net kar kaybının da tazmin edileceği hususu düzenlendiğinden davalı tarafın zararını yarka satış fiyatı üzerinden yapmasının dayanak noktasının sözleşme olduğu, Toplu ölüm olsa bile sözleşmede teslim edilen civciv adedine göre %3 ölüm oranına bakıldığında tahsili istenen adet sözleşmede belirtilen orandan düşülmediği, hesabın 21.900 den değil, 18.721 adet üzerinden yapılması gerektiği, zararın bilirkişi tarafından yeniden hesaplanması sonucunda iki ayrı zarar miktarına ulaşıldığı, ilki Yarka satış fiyatı üzerinden sigorta tahsili düşüldüğünde 119.777,56 TL ,ikincisi kazanın olduğu tarihe kadarki maliyet sigorta tahsili düşüldüğünde 85.088,91 TL olarak hesaplandığı.." belirtilmiştir. Bilirkişi heyeti 20/03/2023 tarihli ek raporunda özetle;" Sözleşmeden kaynaklı zararın davalı tarafından alacağından mahsuplaştığı, kalan tutarın icraya verildiği ve davacı tarafından ödendiği, ancak hesaplamanın davalı şirketin hesaplamakları ile yapıldığı, bu durumda davacının aradaki alacağına istinaden bu davayı açtığı anlaşılmaktadır. Yarka satış fiyatı esas alınarak yapılan zarar hesabında, sigorta şirketinden yapılan tahsilatın ve takip dosyasına davacı tarafça yapılan ödemenin dikkate alınması durumunda davacı alacağının 30.344,11 TL, Kazanın olduğu tarihteki maliyet bedelleri esas alınarak yapılan zarar hesabında, sigorta şirketinden yapılan tahsilatın ve takip dosyasına davacı tarafça yapılan ödemenin dikkate alınması durumunda davacı alacağının 69.750,37 TL, olduğu " ifade edilmiştir. Mahkememizin 12/06/2023 tarihli celsesinde dosyanın kümes hayvancılığı sektör temsilcisi ( tercihen veteriner), mali müşavir ve borçlar hukuku nitelikli hesap uzmanı bilirkişiden oluşan yeni heyete tevdi ile ek ve kök rapor ile itirazlarda irdelenerek ; davalı tarafından icra takip konusu yapılan dosyaya davacı tarafından yapılan ödeme, davalının hak edişlerinden yapılan kesintiler, sigortacıdan yapılan tahsilatta yapılan ödeme dikkate alınarak dava konusu kaza nedeniyle davalı zararının oluşup oluşmadığı, ne kadar olduğu, davacıdan fazla tahsilat yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise tutarının ne kadar olduğu hususunda bilirkişi heyetinden rapor alınmasına karar verilmiştir. Bilirkişi heyeti 21/11/2023 tarihli raporunda özetle; "Davalı ... TİCARET A.Ş.'nin şirketin adresinde yapılan ticari Defterlerinin yerinde incelenmesinde tespit edilen hususlara göre; davaya konu 2019-2020 ve 2021 yıllarında E-DEFTER mükellefi olduğu, ilgili yıllarda envanter defterinin açılış tasdiklerinin TTK. Md. 64 ve devam eden maddeleri ile VUK 220-226 maddeleri hükmü uyarınca yasal sürede usule uygun şekilde noterden yaptırıldığı, dönemlerde “yevmiye ve defter-i kebir”in ise 13.12.2011 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “ELEKTRONİK DEFTER TUTMA TEBLİĞİ” hükümleri uyarınca ticari defter tekil numaralarını zamanı içerisinde oluşturduğu görülmüş olup davacının ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği hususunda nihai takdirin Sayın Mahkemenizin emrinde olduğu, ticari defter kayıtlarında davacı ... ile ticari ilişkisi incelendiğinde, davalının davacı firma ile ticari ilişkisinin 14.11.2019 yılında 1. Avans ödemesi ile başladığı, son Faturanın kesildiği 20.05.2020 tarihli fatura ile sonlandığı, bu süre zarfında ticari kayıtlar kronolojik olarak tetkik edildiğinde; Davacıya 54.000 TL Avans ödediği, bu ödemeyi davacının borcuna kaydettiği, davacının kestiği 158.812,61 TL hakediş faturasını davacının alacağına kaydettiği, davacıya kestiği sigortadan alınamayan kısım açıklamalı 127.239,12 TL faturayı davacının borcuna kaydettiği, Netice itibariyle; davalının ticari defter kapanış kayıtlarında, dava Tarihinde (D.T: 24/05/2021) davacı ...'un 22.816,51 TL borçlu olduğunun kayıtlı olduğu, davalı firmanın ... A.Ş. den 04.06.2020 ta çevirerek 116.180,81 TL.sigorta hasar bedeli tahsilatı olarak ticari defterlerine kaydettiği Davacının dosyaya sunduğu 2020 yılı işletme defter kaydı incelen inde ise; davalı firmaya kesi 158.812,61 TL hakediş faturasını işletme defterine kaydettiği, davalı firmanın kestiği sigortadan alınamayan kısım açıklamalı 127.239,12 TL faturayı ise işletme defterine kaydetmediği, Davacı tarafından 30.03.2022 tarihinde T.C. .... İcra Dairesi 2021/... E.İcra Doyasına “borç ödemesi, dava ve istirdat hakkımız saklıdır.” Açıklama ile 41.001,55 TL. Ödeme yapıldığı belirlenmiştir. 2. Sözleşmenin 4. Maddesi Özel hükümler, e bendinde yarkaların 112. gün itibariyle kabul edilebilir m standartı %3 olduğundan, % 3' lük kayıp göz önünde bulundurulduğunda 89.000 yarkada 2670 firenin olağan kabul edildiği, buna göre davalının sözleşmeye göre 86.330 adet yarkayı teslim etmesinin yeterli olduğu, 21.900 telef olan yarkalardan 2670 adet olan %3'lük ölüm standartı çıkartıldığında 19.230 adet telef olmuş gibi bu yarkalar için zarar hesaplaması yapılması gerektiği, Zararın hesaplanmasında tavuk bedeli olarak 10,0225 TL'nin dikkate alınmasının uygun olduğu, Davacının sözleşme gereği davalıdan 104.412,63 TL alacaklı olduğu, Davalının zararının 19.230 x 10,0225 TL = 192.733,579 TL olduğu, davalı firmanın bu zararının 116.180,81 TL'sini sigorta firmasından elde etmiş olması sebebiyle davacıdan olan alacağının 76.552,76 TL olduğu, 6. Davalı zararı olan 76.552,76 TL'nin davacı alacağından düşüldüğünde, davacının davalıdan 26.933,37 TL alacaklı olduğu .." değerlendirmeleri yapılmıştır. Mahkememizin 25/03/2024 tarihli celsesinde dosyanın 21/11/2023 tarihli raporu düzenleyen bilirkişi heyetine yeniden tevdii ile davacı vekilinin kök rapora yönelik itirazları irdelenerek ayrıca 30/03/2022 tarihinde .... İcra Dairesi 2021/... Esas sayılı dosyasına davacı tarafından " Borç ödemesi dava istirdat hakkımız saklıdır" açıklamalı olarak yapılan 41.001,55 TL ödeme de değerlendirilecek şekilde dikkate alınacak şekilde ek rapor düzenlenilmesinin istenilmesine karar verilmiştir. Bilirkişi heyeti 04/07/2024 tarihli raporunda özetle; "Dava dosyasında tüm belgelerin kapsamı itibariyle yapılan incelemeler ışığında, 1-KDV şirketler için bir hasılat ve maliyet unsuru olmadığından Kdv'den dolayı herhangi bir zarar oluşmasınında söz konusu olmayacağı, 2-Sözleşmenin 4. Maddesi Özel hükümler, e bendinde yarkaların 112. gün itibariyle kabul edilebi ölüm standartı %3 olduğundan, %3'lük kayıp göz önünde bulundurulduğunda 89.000 yarkada 2670 firenin olağan kabul edildiği, buna göre davalının sözleşmeye göre 86.330 adet yarkayı teslim etmesinin yeterli olduğu, 21.900 telef olan yarkalardan 2670 adet olan %3'lük ölüm standartı çıkartıldığında 19.230 adet telef olmuş gibi bu yarkalar için zarar hesaplaması yapılması gerektiği, * Zararın hesaplanmasında tavuk bedeli olarak 10,0225 TL'nin dikkate alınmasının uygun olduğu, *Davacının sözleşme gereği davalıdan 104.412,63 TL alacaklı olduğu, *Davalının zararının 19.230 x 10,0225 TL =192.733,579 TL olduğu, davalı firmanın bu zararının 116.180,81 TL'sini sigorta firmasından elde etmiş olması sebebiyle davacıdan olan alacağının 76.552,76 TL olduğu, *Davalı zararı olan 76.552,76 TL'nin davacı alacağından düşüldüğünde, davacının davalıdan 26.933,37 TL alacaklı olduğu, *.... İcra Dairesinin 2021/... E. sayılı dosyası ile yasal takip başlatması üzerine, davacı taraf sbahsi geçen icra dosyasına 30.03.2022 tarihinde yapılan 41.001,55 TL ödeme dikkate alındığında, davacının toplam alacağının 67.934,92 olduğu.." değerlendirme ve tespitleri yapılmıştır. DELİLLER Cevap dilekçesi, bilirkişi raporları, müzekkere cevapları. GEREKÇE : Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Dava; 03/09/2019 tarihli, Yarka yetiştirme sözleşmesinden kaynaklı bakım ücreti talebine ilişkindir. Dava dosyasındaki bilgi belgeler, dosyaya ibraz edilen raporlar ve icra dosyası birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasında 03.10.2019 tarih ve ... sayılı Yarka Yetiştirme Sözleşmesi akdedildiği, sözleşme ile 89.000 adet “... ...” ırkı yarkanın davalı şirket tarafından temin edilerek davacı tarafından 112 gün bakımının yapılıp iade edilmesinin öngörüldüğü, davacıya teslim edilin 89.000 adet yarkanın 110 gün kadar bakıldığı, ancak, 12.01.2020 tarihinde davacının oluşan elektrik arızası sonucunda 21.900 adedinin boğularak telef olduğu, kalan 66.942 yarkanın davalı şirket tarafından iade alındığı, sözleşmenin 3/d meddesi gereği elektrik kesintisi faz arızası elektrik pano arızası jeneratör arızası ve yangın ve sair olaylardan kaynaklı bakım ve yönetim yükümlülüğünün davacıda olduğu bu nedenle sözleşme gereği bu zarardan davacının sorumlu olduğu, sözleşmeye göre %3 oranında kabul edilebilir ölüm oranının belirlendiği, 21.900 telef olan yarkalardan 2670 adet olan %3'lük ölüm standartı çıkartıldığında 19.230 adete ilişkin bedelden davacının sorumlu olduğu, zararın hesaplanmasında denetime elverişli bilirkişi raporu gereği adet yarka bedeli olarak 10,0225 TL'nin dikkate alınmasının uygun olduğu, davalının zararının 19.230 x 10,0225 TL =192.733,579 TL olduğu, davalı firmanın bu zararının 116.180,81 TL'sini sigorta firmasından elde etmiş olması sebebiyle davacıdan bu yarkalardan kaynaklı alacağının 76.552,76 TL olduğu, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacının hak etmiş olduğu alacağının ise 104.412,63 TL alacaklı olduğu, davalı zararı olan 76.552,76 TL'nin davacı alacağından düşüldüğünde, davacının davalıdan 26.933,37 TL alacaklı olduğu anlaşılmıştır. Ancak davacı tarafından anılan sözleşmenin teminatı olarak davacı tarafından verilen 25.09.2020 tarihli 500.000,00 TL tutarlı bononun kısmi bedelli olarak .... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... E. sayılı dosyası ile takibe konulduğu ve dosyamız davası ikame olunduktan sonra yargılama devam ederken 30.03.2022 tarihinde davacıdan icra dosyasından haksız yere 41.001,55 TL' nin tahsil edildiği görülmekle, 26.933,37 TL alacaklı davacının yapmış olduğu 41.001,55 TL haksız fazla ödeme ile birlikte davacından talep edebileceği alacağı 67.934,92 TL' dir. Davacı fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak icra dosyasına da atıfta bulunarak 1.000,00 TL dava değeri üzerinden sözleşme kapsamında alacak iddiasında bulunmuş, 07/10/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 67.934,92 TL'ye yükseltmiş olup yukarıda izah edilen sebeplerle ve 04.07.2024 tarihli detaylı denetime ve hükmü elverişli bilirkişi heyeti ek raporu göz önüne alınarak sabit görülen davanın kabulü ile ; 1.000,00 TL nin dava tarihi olan 24/05/2021 tarihinden itibaren, 41.001,55 TL nin icra dosyasına yapılan ödeme tarihi olan 30/03/2022 tarihinden itibaren, 25.933,37 TL nin ıslah tarihi olan 07/10/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizleriyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Davanın kabulü ile ; 1.000,00 TL nin dava tarihi olan 24/05/2021 tarihinden itibaren, 41.001,55 TL nin icra dosyasına yapılan ödeme tarihi olan 30/03/2022 tarihinden itibaren, 25.933,37 TL nin ıslah tarihi olan 07/10/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizleriyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Alınması gereken toplam 4.640,63-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 1.203,10-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 3.437,53-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 3-Davacı tarafından sarf edilen dava açılış gideri ( başvurma harcı 59,30 TL+, peşin harç 59,30 TL+ vekalet harcı 8,50 TL + posta masrafı 143,0 TL + bilirkişi masrafı 7.500,00 TL+ toplamı),7.770,10 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davalının yaptığı masrafların kendi üzerinde bırakılmasına, 6-Taraflarca yatırılan gider avansın arta kalan kısmı karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ... Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/11/2024 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır