İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/516 E. 2024/527 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) ESAS NO : 2022/516 Esas KARAR NO : 2024/527 DAVA : Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 06/01/2022 KARAR TARİHİ : 24/12/2024 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... A.Ş. sürece aykırı davranarak basiretli bir tacir gibi hareket etmediğini, dava konusu mallara ilişkin düzenlenen konşimentoda forwarder firmanın davalı ... A.ş. olduğu yazmasına rağmen müşteri ... ... firmasına ne acente tarafından ne de nakliyeci tarafından herhangi bir varış bildirgesi iletilmediğini, üstüne üstlük 1.konteyner 15.02.2021 tarihinde 2.konteyner ise 19.02.2021 tarihinde varış limanına ulaşmış olamasına rağmen müvekkili şirkete acente bilgisinin ilk kez davalı ... Taş. A.Ş. tarafından 18/03/2021 tarihinde ilk kez mail yoluyla bildirildiğini, davalı taşıyıcının malların geldiğini yasal olarak varış ihbarnamesi ile müşteriye bildirmesi gerektiğini, bu halde davalı ne müvekkili şirkete ne de müşteriye gelen varış ihbarını bildirmediğini, böylece müvekkilinin müşterisine varış ihbarı ulaşmadığı için gümrükleme yapamadığını, müvekkili de müşterisinin ödemek zorunda kaldığı demuraj ücretini müşterisine ödemek zorunda kaldığını, söz konusu taşıma işlerine dair iş akışını teamül gereği belirtmek gerekirse; söz konusu kapı teslim iş akışını davalı varış ihbarnamesini iletmediği için uygun şekilde yerine getirmediğini, davalı taşıyıcının dava konusu malların geldiğini varış ihbarnamesi ile müvekkili şirkete ve müşteriye ( ... ) geç bildirmesinden kaynaklı olarak müvekkili şirketin, müşteriye 11.210,00 GBP depolama ve demuraj ücreti ödemek zorunda kaldığını, haksız yere tahsil edilen 11.210,00 GBP depolama ve demuraj ücretinin şimdilik 1.000,00 GBP' nun (23.000,00 TL) dava tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek ticari faiz ile birlikte ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin pasif husumet ehliyetinin ve davacının da aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, müvekkiline ödenmiş herhangi bir demuraj ve ardiye ücreti olmadığını ve davacının da müvekkiline ödediği herhangi bir ardiye ve demuraj ücreti de bulunmadığını, müvekkilinin taşıma işleri komisyoncusu olduğunu ve taşımalarla ilgili teklifinde yurtdışı gümrükleme hizmetinin teklife dahil olmadığının açıkça belirtildiğini, müvekkilinin dava konusu taşımalarla ilgili olarak davacı şirkete düzenlediğini faturaların navlun, yükleme limanı masrafları ile ihracat operasyon ve lojistik hizmetine ilişkin faturalar olduğunu, demuraj veya ardiye ücreti olarak fatura edilmediğini, davacının yurtdışındaki müşterisi adına ve hesabına ardiye ve demuraj ücretinin iadesi talebine yetkisi bulunmadığından davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, müvekkilinin yurtdışında oluşmuş ardiye ve demuraj ücreti nedeniyle bir kusur sorumluluğunun da bulunmadığını, varış limanındaki gümrükleme işlemlerinin gönderilen tarafından 7 günlük serbest süre içinde yerine getirmediğini ve konteynerlerin gönderilen tarafından varış limanında bekletildiğini, davacı ile yurtdışındaki alıcı arasındaki sözleşmesel ilişkinin tarafların arasında geçerli olduğunu ve müvekkiline kusur atfedilemeyeceğini, davanın fiili taşıyan ... şirketine ihbarının talep ettiklerini beyanla öncelikle davanın aktif ve pasif husumet yokluğundan davanın reddine, hak düşürücü süre dolduktan sonra açılanı davanın reddine ve nihayetinde davanın esastan da reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememizde açılan işbu davanın, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/01/2022 tarih, 2022/... Esas, 2022/... Karar sayılı görevsizlik kararı üzerine mahkememize gelerek eldeki esasa kaydının yapıldığı anlaşılmıştır. Dava; taraflar arasındaki kapı teslim şeklindeki taşıma sözleşmesi kapsamında, varış ihbarını yapılmaması nedeni ile ödenmek durumunda kalınan demuraj ve bekleme bedellerinin tahsili talepli kısmi alacak davası olup, uyuşmazlığın davaya konu taşımalar sebebiyle davalı tarafından süresinde varış ihbarı yapılıp yapılmadığı, davalının, davacı müşterisi ... den tahsil ettiği liman depo ücreti ve demuraj ücretini tahsil etmede haklı olup olmadığı, demurajın oluşmasına davalının sebebiyet verip vermediği ile tüm bunlara göre varsa davacı alacak miktarının tespiti hususunda toplanıldığı anlaşılmıştır. Davacı vekilince 02/04/2024 tarihli dilekçesi ile dava konusu talebin 10.210,00GBP artırarak dava konusu toplam talebinin 11.210,00GBP olarak ıslah edildiği anlaşılmıştır. Mahkememizce resene seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 14/08/2023 tarihli raporda; Davaya konu taşımalar sebebiyle davalı tarafından süresinde varış ihbarı yapılmadığı, CIF satış teslim şekli sebebi ile varış limanında masrafları dava dışı alıcı ... firması ödemesinin somut olaya uygun olduğu; ancak davacıya karşı davalının akdi taşıyıcı sıfatı ile alıcının adresine-kapı teslimi taahhüt ettiği için adrese kadar sürecin davalı sorumluluğunda takip edilmesi gerektiği, Dava dışı ... Şubesi 'nin fiili deniz taşıyanı sıfatı ile davacının müşterisi ... 'den tahsil ettiği liman depo ücreti ve demuraj ücretini tahsil etmesinin davacı veya dava dışı müşteri risk alanından kaynaklanmadığı, bu sürecin akdi ve fiili taşıyan risk alanında kaldığı, Dava dışı fiili deniz taşıyanının talep ve tahsil ettiği ödemeler bakımından davalının akdi taşıyan sıfatı ile sorumlu olduğu, bu nedenle davalı akdi taşıyan ve fiili deniz taşıyanının yol açtığı liman ardiye ve demuraj ödemeleri dava dışı ... tarafından davacıya yansıtılmış ve davacı bu masrafa katlanmış ise davalıdan talep ve dava konusu edebileceği, Dava dışı fiili deniz taşıyanının fatura ettiği miktarın 11.180 İngiliz sterlini olarak dosyada faturalar ile sabit olduğu, bu bedelin davacı tarafından katlanılıp katlanılmadığı irdelemesi için davacı yan ticari defter kayıt ve belgelerinde mali inceleme gerektiği hususunda nihai takdiri yüce mahkemeye ait olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir. Heyete muhasip bilirkişi ...'un dahli ile bilirkişi kurulundan ek rapor alınmıştır. Bilirkişi kurulu tarafından tanzim edilen 16/02/2024 tarihli ek raporda; Davacının ticari defter kayıt ve belgelerine göre 11.210 İngiliz Sterlini demuraj ve ardiye ödemesine katlandığı, ... limanında oluşan ardiye ve beklemenin, davacı veya davacıya yansıtmada bulunan İngiliz ithalatçı firma sorumluluğunda oluşmadığının değerlendirildiği, Davacı gönderene karşı taşımayı taahhüt eden davalının; alıcı adresi-kapı teslim taşıma taahhüt ve organize etmekle, bu bekleme ve ardiyeden sorumlu olduğu, Davalının sorumlu olduğu ardiye ve bekleme kaynaklı ödemeleri, davalının dava dışı ihbar olunan firmaya rücu etmesinin aralarında sözleşmeye göre değerlendirilmesi gerektiğinden işbu dava konusu olmadığı, ihbar olunan hakkında nihai karar bakımından davalı ile arasında ihtilaf çıkması halinde ayrıca talep ve dava konusu edilebileceği, Davacının davasının 1.000 İngiliz sterlini tutarında ikame edildiği, Davacının talebi gibi dava tarihinden itibaren 1.000 İngiliz sterlini alacak tutarı üzerinden yabancı para faizi talebinde bulunabileceği, dava tarihinden öncesi için faiz talebi olmadığı için faiz hesabına yer olmadığı, sair hususlarda kök rapor değerlendirme ve kanaatlerinin devam ettiğine ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir. Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 21/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda; Davacı veya dava dışı gönderilene usulüne uygun bir şekilde gümrük işlemleri için varış bildirimi yapılmadığı,dava dışı gönderilenin kayıp konteynerlerin akıbetini öğrenir öğrenmez derhal harekete geçtiği ve Gümrük işlemlerini tamamladığı, dolayısıyla gönderilenin meydana gelen gecikmede kusuru bulunmadığı, Doğan masraflardan, kapıdan kapıya taşımayı taahhüt eden Davalı Şirket'in akdi taşıyan sıfatı ile sorumlu olduğu, dava dışı ... Şubesi tarafından alıcı ... firmasına 5.230,00 GBP ve 5.950,00 GBP olmak üzere toplam 11.180 GBP tutarlı liman ardiye ve bekleme ücretleri faturalarının düzenlendiği, Davacı Şirket'in bu masraflara katlandığı, Davacı'nın katlandığı bu masrafları DavalıŞirket'ten rücuen talep edebileceğine ilişkin görüşlerini bildirmiştir. Dosyada mübrez 14/01/2021 tarihli fatura ile, davacı tarafından İngiltere'de bulunan dava dışı ... isimli şirkete CIF satım şekli ile ...Malzemelerinin 4.050,00 GBP bedelle satıldığı, 28/01/2021 tarihli fatura ile de, yine davacı tarafından ... isimli şirkete CIF satım şekli ile Aydınlatma Trafo Kutusu-kapağı ve gövdesi emtiasının 49.295,40 GBP bedelle satıldığı; emtiaların ... ve ... numaralı konteynerler içerisinde alıcısına teslim edilmesi için, davacı ile davalı arasında kapı teslim şeklinde bir taşıma anlaşmasının bulunduğu; bu taşıma işi için davalı tarafından davacı adına 08/02/2021 tarihli ve 09/02/2021 tarihli Navlun-Yükleme ve Terminal Hizmetleri-İhracat Liman ve Operasyonel-Lojistik Hizmet Bedeli açıklamalı 2.140,00 GBP bedelli iki ayrı faturanın düzenlendiği; taşıma işinin ise fiilen ihbar olunan ... ... firması tarafından 27/01/2021 tarihli ... numaralı konşimento ile 06/02/2021 tarihli ... numaralı konşimentolara tahtında Türkiye ... Limanı'ndan öncelikle İngiltere ... Limanı'na devamında da ... ' de alıcısına kapıda teslim olmak üzere yapılmış olduğu anlaşılmıştır. İlgili konşimentolarda yükleten olarak davacının, ihbar olunan/alıcının ise İngiltere'de bulunan ... firmasının, forwarder olerek ise davalının kayıtlı olduğu; ... numaralı konteynerin ... numaralı konşimento tahtında ... isimli gemi ile, ... numaralı konteynerin ise ... numaralı konşimento tahtında ... isimli gemi ile sevk edildiği görülmüştür. Taşıma sonrasında ... numaralı konşimento tahtında taşınan ... numaralı konteynerin 15/02/2021 tarihinde, ... numaralı konşimento tahtında taşınan ... numaralı konteynerin ise 19/02/2021 tarihinde varış limanına ulaştığı, ancak bu varış bilgileri ile acehte bilgilerinin davacıya, davalı tarafından 18/03/2021 tarihinde bildirildiği, bu nedenle oluşan demuraj ve bekleme bedelleri için, ihbar olunan ... ... firması tarafından dava dışı alıcı adına ... numaralı konteyner için 26/03/2021 tarihli 5.230,00 GBP bedelli "DEMURAJ ve DEPOLAMA" açıklamalı fatura ile, ... numaralı konteyner için ise yine aynı tarihli (26/03/2021) 5.950,00 GBP bedelli "DEMURAJ ve DEPOLAMA" açıklamalı iki ayrı faturanın düzenlendiği, dava dışı alıcı tarafından da bu faturalar toplamı olan 11.210,00 GBP bedelli 30/04/2021 tarihli faturanın davacı adına düzenlendiği, davacı tarafından bu bedelin dava dışı alıcıya ödendiği, dosya kapsamında düzenlenen muhasip bilirkişi raporundaki tespitlerden anlaşılmıştır. Davacı tarafından yapılan bu ödeme nedeni ile bu bedeller için davalıya rücu edildiği, uyuşmazlığın da, davalı tarafından varış ihbarının yapılmaması nedeni ile oluşan bu bedeler bakımından ,davalı sorumluluğunun bulunup bulunmadığına ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Davalı vekili tarafından yurt dışı gümrükleme ücretinin ödenmesi konusunda davacı ile dava dışı alıcı arasındaki uyuşmazlık nedeni ile dava konusu masrafların oluştuğu savunulmuş bununla birlikte, davalı tarafından tahsil edilen bir demuraj bedeli bulunmadığından bahisle pasif husumet itirazı ileri sürülmüştür. Dosyada bulunan e posta yazışmaları, navlun faturaları ve konşimento kayıtları incelendiğinde, davalının davacı adına düzenlemiş olduğu navlun faturaları uyarınca TTK 921 maddesi kapsamında akdi taşıyan sıfatı ile TTK 1191 maddesi gereğince pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir. Dosyada bulunan e posta yazışmaları incelendiğinde, konteynerlerin ilgili gemilere yüklenerek yola çıkması sonrasında, dava dışı alıcı tarafından davalıya 22/02/2021 tarihinde beklenen konteynerler ile ilgili akıbetin sorulduğu, davalı tarafından bu e postaya dönüşün 02/03/2021 tarihinde dava dışı alıcıya değil davacıya yapıldığı, ancak bu süreçte varış limanına çoktan ulaştığı anlaşılan konteynerlerin limanda olduğu bilgisinin davacıya ya da alıcıya iletilmediği, yalnızca teslim acentesi konusunda bilgilendirmenin yapıldığı görülmüştür. Sonraki süreçte 21/03/2021 tarihinde davacı tarafından davalıya gönderilen e posta ile dava dışı alıcı tarafından, bilgileri iletilen acente ile iletişim kurulmadığının davalıya iletildiği, ancak bundan sonra 22/03/2021 tarihindeki posta yazışmasına göre konteynerlerin 15 ve 19 Şubat tarihlerinde varış limanına ulaştığı konusunda davacı ve dava dışı alıcının haberdar olduğu bu bilginin ise dava dışı teslim acentesi tarafından dava dışı alıcıya verildiği devamında da 26/03/2021 tarihinde gerekli gümrük işlemlerinin dava dışı alıcı tarafından yapılmış olduğu görülmüştür. Dosyada bulunan e posta yazışmaları incelendiğinde, alıcının adresine kadar taşımayı ve kapıda teslimi üstlenen davalı ile ihbar olunan fiili taşıyan tarafından taşımaya konu konteynerlerin varış limanına ulaştığına ilişkin bilgilendirmenin, konteynerlerin 15/02/2021 ve 19/02/2021 tarihlerinde limana ulaşmasına karşılık bu durumdan davacının ilk kez 23/03/2021 tarihinde haberdar olduğu görülmüştür. Dosya kapsamında alınan her iki kök bilirkişi raporu ve ek raporlarda da açıkça izah edildiği üzere dosyada davalı yahut ihbar olunan tarafından yüklerin varış limanına ulaştığı bilgisinin dava dışı alıcıya ya da davacıya yapılmadığı sabittir. Bununla birlikte taşımaya konu konşimentolar üzerinde açıkça ihbar edilecek firma olarak alıcının adresinin kayıtlı olması, taraflar arasındaki taşımanın kapıya teslim olarak kararlaştırılması ve bilirkişilerce açıklandığı üzere satım şeklinin CIF olması nedeni ile kapıya teslimi kabul eden davalının varma limanında gümrük işlemleri ile ilgili alıcı ile iletişime geçerek ödemeleri alıcıya yaptırarak liman sonrası taşıma sürecini organize etmesi gerektiğinden, davalı ya da onun adına taşımayı fiilen gerçekleştiren ihbar olunanın derhal varış konusunda alıcıya ihbarda bulunması gerektiği; ancak dosyada bu bilgilendirmenin yapıldığına ilişkin bir delil bulunmadığından davalının üzerine düşen bu edimi yerine getirmediği bu haliyle de oluşan dava konusu masraflar bakımından sorumluluğu bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir. Zira dosyada bulunan ve dava dışı alıcı adına ihbar olunan tarafından düzenlendiği anlaşılan faturalar ile ilgili konşimentolarda serbest sürenini 7 gün olarak bildirilerek uygulandığı, buna göre de konteynerlerin akıbeti hakkından 23/03/2021 tarihinde haberdar olan dava dışı alıcının bu serbest sürede 3 gün içerisinde, 26/03/2021 tarihinde gerekli işlemleri tamamladığı sabit olup, sonraki taşıma organizasyonundan da davalının sorumlu olması karşısında bu aşamada sonraki gecikmeler nedeni ile davacı yahut dava dışı alıcının sorumlu tutulamayacağı kabul edilmiştir. Her ne kadar davalı vekili tarafından, varış ihbarının dava dışı alıcıya ihbar olunan-fiili taşıyan ... ... firması tarafından 24 Mart 2021 tarihinde iletildiği savunulmuşsa da, ilgili e posta yazışması incelendiğinde, bu bilginin varış ihbarı mahiyetinde olmadığı, aksine varış tarihi olan 15 ve 19 Şubat 2021 tarihlerinden e posta yazışma tarihine kadar gümrükleme işlemlerini yapılmamış olması nedeni ile teslimatın yapılmadığına ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca davalı vekili tarafından gecikmenin gümrükleme masraflarının kim tarafından ödeneceği hususunda davacı ve dava dışı alıcı arasındaki uyuşmazlık nedeni ile davaya konu masrafların oluştuğu ileri sürülerek, bu konuda 23 Mart 2021 tarihli e posta yazışması ibraz edilmişse de, dava dışı alıcı tarafından konteynerlerin akıbeti ve ne gerekçe ile teslim edilmediği hakkında bilgi sahibi olunması akabinde konşimentolarda kayıtlı olan serbest süre içerisinde 26/03/202 tarihinde gümrükleme işlemlerinin tamamlandığı, dosyada bulunan ve ihbar olunan fiili taşıyan tarafından varış limanı acentesine gönderilen e posta yazışması ile sabit olmakla, davalı vekilinin aksi yöndeki savunmaları mahkemece yerinde görülmemiştir. Bu hali ile, akdi taşıyan olan davalının yapması gerekli olan varış bildirimlerini yapmaması nedeni ile oluştuğu anlaşılan davaya konu demuraj ve ardiye masrafları bakımından TTK 1191 maddesi kapsamında sorumlu olduğu kabul edilerek, davacı tarafından yapıldığı sabit olan ödemeler nedeni ile davanın kısmi dava olarak açılarak yargılama sürecinde 02/04/2024 tarihinde sunulan ıslah dilekçeleri dikkate alınarak, dosyada alınan bilirkişi raporları da hükme esas alınarak neticede davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın KABULÜ ile 1.000,00GBP nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının GBP faizi faizi ile birlikte, 10.210,00GBP'nin 02/04/2024 tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının GBP faizi faizi ile birlikte, davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, 2-Karar harcı olan 29.874,27.TL'den peşin alınan 313,29.TL ve 7.750,00TL ıslah harcı olmak üzere toplam 8.063,29.TL'nin mahsubu ile bakiye 21.810,98.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (405,49TL ilk harç, 7.750,00.TL ıslah harcı, 320,00.TL posta ücreti ve 8.500,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 9.225,49.TL'nin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE, 4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA, 5-Davacı vekili için takdir edilen 69.600,07.TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE, 6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın kabulüne karar verildiğinden davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA, 7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/12/2024 Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır